장음표시 사용
111쪽
Ptantasmath respondent ideae materiales in terebro . sunt enim phantasiamata ideae vi imaginationis productae S. 93 Pncω. empla.9, adeoque similes ideis sensualibus, quas antea habuimus f. II7-Enim vero si imaginatio ideam quandam rei antea sensu perceptae denuo producit, idea quoque materialis in cerebro reproduci debet, quae ab actione sensibilis in organum sensorium ante orta fuerat S. a os . Phantasmatis igitur respondent ideae materiales in cerebro.
V. gr. Si quis olim vidit cemim, is sibi cervum, etsi absentem , vi imaginationis ve- Iuti praesentem sistere potW: quod dum facit, in anima existit phantasma cervi. Cum cervum coram intueretur, idea quaedam materialis in cerebro producebatur t . Ir3J. Eandem ideam in cerebro reproduci. dum cervum imaginamur absentem, hic a firmamus.
Pbotomata sunt perceptiones immeaeatae. Phantasmatis enim respondent ideae materiales in cerebro I. 2 69, adeoque motus, quales in cerebro existunt motu, ab objecto sensibili organo sensorio impresso, ad cerebrum usque propagato S. IIa . Cum adeo anima non sentiat, nisi motus, ab objectis sensibilibus impressus nervis sensoriis, ad cerebrum usque propagetur S. Ir I , adeoque ideae sensuales materialibus in cerebro cois existentes g. It 3 , immediate iisdem respondeant, speciebus autem impressis S. II 1 nonnisi mediate, quatenus scilicet ideae materiales ab iisdem pendent S. ri P ; quoad animam perinde est, sive idea materialis actione sensibilis in organum externum, sive ab alia quacunque causa pro ducatur. Enimvero si sensibile in organum sensorium agit, idem immediate percipimus S. I912. Ergo idem adhuc immediate percipere debemus, quotiescunque alia quacunque de causa idea materialis in cerebro oritur, quae alias actione ejusdem in organum sensorium cxcitari solet. Sunt itaque phantasmata perceptiones immediatae.
Experientia satis confirmat phantasmata nobis talia repraesentare objecta, qualia sensupercipiuntur. Quemadmodum ideae seniuales immediate oblecta repraesentant, ita phantasmata quoque immediate eadem reserunt. Φoniam vero in Psychologia rationali reddenda est ratio eorum , quae de anima experientia suggerit s. 4 , ratio Vero eorum, quae hoc universum tangunt, ex mutationibus in eorpore nostro organico contingentibus reddi potest I. 61 3 ideo hie nobis ex mutatione in corpore accidente reddenda quoque erat ratio, cur phantasmata sint perceptiones immediatae, seu cur immediate repraesement oblecta .
Ideae mater ales in motu minus celeri consistunt, se pbantasmati, quam sideae sensuali respondent. Etenim phantasmata minus clara sunt iὸeis se sualibus sk96 PDcML empir. . Quamobrem eadem ipsis respondere nequitratio sufficiens S. II 8 Ontol. , per quam intelligi potest, cur tali potius modo reserant objectum, quam alio g. 16 Ontol. ; consequenter cum ideae materiales non minus phantasmatis I. 2o6 , quam ideis sensualibus respondeant S. Ir42, per quas utrumque perceptionum genus eXplicabile t8ι , idea materialis in cerebro phantasmati & ideae sensuali ejusdem Digitir sed by Corale
112쪽
ejusdem objecti respondens prorsus eadem esse nequit. Jam vero phanta Lma & idea sensualis ejusdem objecti claritate disserunt per demonstratis. Qtiamobrem cum claritas ideae sensualis pendeat a celeritate motus, in quo consistit materialis A. et 26 ; phantasinati respondens idea materialis in motu minus celeri consistere debet, quam quae respondet ideae sensuali ejusdem objecti.
Rationem diversae claritatis phantasmatis ae ideae senstialis ejusdem objecti iam in psychologia empirica tradidimus f g.- : ex praesente autem plopolitione patet ratio ex iis ,
quae in corpore accidunt. Diversa enim claritatis perceptionum ratio a diversa celeritate m tuss in quo ideae materiales consistunt, pendet s. Ia6J. Ceterum ex propositionis praesentis demonstratione liquet, non minus ex iis, quae tu anima accidunt, colligi quae in cor- Fore accidere debeant, quam ex iis, quae in corpore accidunt, illa colligulatur quae accidunt in anima , prout i nempe vel ista patent observationi, haec vero latent, vel ex adverso Iraec observationi obvia sunt, tua vero eidem subducuntur.
Si celeritas ideae materialis reant nati respondentis taηta feri post, quanta Confusio est eadem idea ab ipsostobili in organum sensorium agente producit mi Objectum p=σnses
nobis sensu una cum ceteris, quae tune sensu percipimus, percipere vi bimur. Quodsi enim vi imaginationis sit scitata idea materialis in c rebro eandem habet coleritatem, quam habet eadem idea, ubi ab ipso sensibili in orgamim sensorium agente excitatur; nulla amplius datur differentia interideam materialem phantasmati respondentem & ideam materialem ideae sensuali convenientem, atque adeo una in locum alterius Ribstitui potest, ut nulla inde in statu cerebri nascatur mutatio S. 29o Onto , consequen- rerutraque eadem est S. I 8I Iol. . Phantasma igitur ideae materiali respondens idem est cum idea sensuali S. II 8 2, & idco eandem habet claritatem, quam habitura erat idea sensualis S. Anima igitur phantasma ab idea sensuali non amplius distinguet , 97 Philo empir. , consequenter objectiam, quod imaginatur, sensu sibi percipere videtur.
Hinc reddenda est ratio , quod furiosi & deliri sibi videamur videre, quae praesentia
Mon sunt: irregulares enim motus , quia causis praeternaturalibus in cerebro producuntur , eam celeritatem acquirunt , quam habituri erant, ubi ob ectum sen fibile sua in organum actione eosdem produceret. Hoc pacto enim confundunt, quae sibi imaginantur, eum iis, quae vident. Et sane vi eorum, quae ad propositionem praee eluem dicta sunt, ex hoc ipso. quod videre fibi videantur, quae imaginantur, vi principiorum anteriorum colligi potest, ideam materialem phantasmati respondentem eandem celeritatem habere, quam haberet, s actione sensibilis in Organum sensori uin exeitaretur. Sed ne strum est propositionem conversam universaliter demo.istrare , ne quid evidentiae detrahere videamur in reddendis phae- Nomen crum rationibus. S. ΣΙΟ.
Si quis sensu percipere videttir, quae tantummodo ἱ glamur I idea mare- Idearum rialis phantasmatis respondens eandem celeritatem tabel, qtiam haberet, tibi psyerio
ob objecto siensebili in organum sensorium agente preduceretur. Si quis enim sensu percipere videretur, quod imaginatur; is phantasma cum idea sensuali confundit, seu illud ab hac non distinguit: quod per se patet . Necesse tephisis igitur est ut phantasma eandem habeat claritatem, quam habet idea sen- rostratu
113쪽
sualis ab objecto phantasmati respondente produci solita cf. Phebes.
empir. . Quamobrem cum claritas idearum lensualium pendeat a celeritate motus, qui fibrillis nerveis imprimitur a sensibilis S. 123 , conseque ter a celeritate motus inde ad cerebrum propagati S. IIII, in quo idea materialis consistit I. Ira I idea materialis phantasmati respondens ean. dem celeritatem habere debet, quam haberet, ubi eadem ab objecto sensibili in organum sensorium agente produceretur.
Atque hinc patet ratio, cur quis sibi sentire videatur, quod imaginatur, v. gr. cur vI- sonarii tibi persuadere valeant se quaedam videre vel allo sensu percipere, quae tamen ipsis minime apparent. Per praecipitantiam adeo iudicant, qui visionarios ob visiones, quas ere pant, in numerum impostorum referunt, qui conir conscientiam aliis impost uti ea ia elant, quae salsa esse ipsimet satis norunt . Nisi enim aliae adsint rationes, quibus fidem eo rum sublestam reddas, visionum falsitas ipsorum fidei nihil derogat, eum fieri possit ut Ru s na fide fallat alios, dum propter ignorantiam naturae animae humanae ip: emet sal litur. Nobis igitur dubium non est, non unam crepari visionem, quae imaginationis intensae effectus est. S. ara.
Quoniam essectus major est, si major fuerit idear materialis celeritas, quam ubi minor fuerit F. 886 Ontol. 9, effectus vero major a causa majore, minora minore pendet, seu, quod perinde est, effectus maior non is nin vi majore, minor autem vi minore producitur I. 926 Ontol. . Si imaginationis vi producta idea materialis eadem celeritaIe gaudet , quam babet ideo materialis ab objecto sensebili in organum producta, consequenter F quismi sensu percipere Oidetur, quae imaginatur, facultaIe tamen ioeaginandi a causa nulla praeternaturali turbata , vivi imaginationis intendi posse inde argui
Intensitas imaginationis non confundenda est eum ejus extensione, de qua diximus alibi cs. . Etsi enim negandum non sit extensionem imasinat onis sine eius intensione concipi non posse; non tamen cum ea prorsus coincidit . Etenim imaginatio extendi dicitur, si plures ideas simul producere & per longum temporis spatium pro3uctas conservare apta redditur cf. eii. , id quod utique neri non posse intelligitur , nasi haec vis ad maiorem gradum perducatur. quam quem communiter habet, consequenter si intendaturis. 738-, adeoque notionem intensiit atrs supponit notio extensionis. In extensione autem pot stimum spe latur non quod intensitatis est, scilicet malor gradus vis imaginationis, sed quod illi peculiare est, se ilicet quod campus visionis ut cum Opticis loquamur. augeatur & ideae conserventur diutius. In intensitate autem potissimum respicimus ad majorem phantasinatum claritatem ipsisque respondentium idearum materialium celeritatem. g. 2I 2.
Quoniam dubitandum non est, quin inter eos, qui visiones seu appariationes sibi faetas jactarunt, fuerint, qui quod imaginabantur sibi videre visi sunt; Imaginatio infigniter intendi possi, dubitanaetim non est.
Poteram provocare ad exempla domestica, quibus illa intensitas imaginationis confirmatur. Etenim in adolescentia, defieiente adhuc Iudicio maturo, claritate idearum consequi conabar, quod rationis evidentia consequi negabatur: unde accidit, ut ad pervidendum ea, quae phantalmatis insunt, omnem conatum adhiberem. Atque ita consecutus sum, ut in tenebri, aliquoties mihi linposuerit imaginatio, sallacia nonnisi aliquo tempore post detecta . Ceterum mamr imaginationis intensitas concipi non potest, quam ubi ad eum gradum perduc tiir, ut illantasmata eandem cum idcis sensualibus claritatem consequaniatur. Quoniam imaginatronis intensitas, praeiertim si extensio eidem accedat, plurimum utili
114쪽
utilitatis nol is affert iii rebus cognoscendis alusque ad earundein cognitionem perducendis, superest ut addamus, quo.nodo vim imaginationis intendere liceat.
Si υim imaginationis intendere velimus, omnem conatum adbibere debemus , suom. ut attentiorem in pian afvata dirigamus, eamque in i em defixam detinea- ab Oismus oe quae iisdem infunt pervideamus ac distinguamus. Etenim si attentionem imagina, nostram in phantasmata continuo dirigere conemur eamque in iis defixam tioris in- detinere adsuescamus; hoc ipso eficitur, ut phantasmata majorem claritatem consequantur I. HIchol. empla. . Cumque ea, quae ideis i sunt, per videre conamur, eademque a se invicem ut distinguamus omnem adhibemus curam; attentionem dirigimus in ea, ouae phantasmatis insunt, adeoque haec clariora escimus S. 237 ridicMt empir. I. Dum vero attentionem in phantasmatis conser vare studemus, contra idearum sensu lium claritatem, quae phantasmata adeo obscurant, ut subinde prorsus non appercipiamus I. 99 Pocril. empla. , & attentionem impediunt S. a 38 cril. empiri , continuo nitimur, & dum in tenebris ea pervidere conamur, quae phantasmatis insunt, ad claritatem id earum sensualium perduiscere phantasmata continuo nitimur. Quamobrem cum vis imaginandi intendi minime possit nisi continuo usu , istiusmodi exercitiis eam intensitatem consequi nos debere, ad quam pervenire nobis datur, palam est.
Naturae veluti impetu intenditur imaginandi vis, ubi in iis eireumstantiis constituimur, ut ad istiusmodi exercitia de iis nequaquam cogitantes adducamur, veluti Mathematicis, ac praesertim Ceometris accidere solet, qui ab imag natione saepius expectant elaritatem evidentiae desectum suppletura in . Ita servor pietatis in precanti hus vel sacras meditationes foventibus affectuum vi attentionem in phantasmatis, quibus obiecta convenientia repraetentantur, defisit defixamque retinet atque ideas alienas arcet, sicque ad imaginationis intendendae exercitia tale quid non cogitantes adducit: id quod martyrum exemplo illustratur, qui attentione in futura vita defixa cruciatuum sensum vicerunt.
Quoniam ad vim imaginationis intendendam requiritur, ut attentio- Medianem pro arbitrio in aliqua re dirigas & in eadem defixam retineas ejusve 1 Miltia impedimentis ita resistas, ne eidem obesse possint β. ar 3 , gradus vero Martentionis exercitatione comparantur si. a 8 Phchol. empla. 9 ri qui vires imaginationis intenrire voluerit, hae versiis attentionis gradibus Hi comparan--.αι odere debet ca ς oe seqq. Phobotempla. , utquesemelacquisitos conservet atque perficiat operam dare tenetur g. asy ω bia. emor. .
Quinam sint illi gradus diversi attentionis, alibi iam satis docuimus g. a 3 O se 13.
Poet t. empir. . Quodsi eos perpendere volueris, palam erit singulorum aliquem esse iii imaginatione intendienda usum: qui cum per se pateat, non opus eii ut eundem hic commonstremus, ne praeter necessitatem simus prolixi.
Et quoniam actus imaginationis clariores sunt in tenebris & quando visis,
oculos claudimus, aliisque objectis absentibus, quae cetera organa sense- exercissis ria feriunt S. Io 2 PI, GOL empir. J, exercitiis, quibusvis imaginationis inten- intendZ
115쪽
isis, quo non multa obiecta organa sensoria feriunt, vel ocus oceluiandi, istamen illabi possit.
Illitio nimirum seligendae sunt circumstantiis, quibus negotium iacilitatur, ut citra molestiam eonsequatis, quod intendis. Et sane qui sua veluti sponte ad exercitia ista dela buntur, aut, si mavis, iii scii ac vel inviti ad eadem trahuntur , ut fortunae fit, quod hica diligentia exspectatur; in circumstantias istas incidunt, quibus nigotium iacilitatur,& per eas ad id determinantur, quod quo tendat ipsi met ignorant: id quod in aliis quoque casibus non absimili modo contingere lolet. Pei universam philosophiam patebit, eius beneficio in potestatem hominum redigi, quae alias sortunae sunt, ut iam certo consilio fieri possiit , quae alias nonnis casu fiebant ἀ
objectorum in organa sensoria actiones sibi comparaturus saepius omnem adhibere debet conatum, ut eandem inter strepitus sensim sensimque majores, vel actiones objectorum in organa sensoria sensim sensimque vehementiores ad objectum aliquod pro arbitrio conservet S. 249 P AEOLempie , qui vero vires imaginationis intendere voluerit , hunc inprimiss g. et tue attentionis gradum sibi comparare teneatur cf. 2I4 ; aliqva-
imaginationis intenstatem consecutus exercitia eam ulterius istendems etiam interdiu oculis apertis e sensim sensimque inter majores strepita , pes actiones objectorum in orga senserissensim sensim evebementiores innisuere drbet
Sicut volupe suerit veritatem corollarii praesentis liquidius introspicere, is demonstrationem, quam de acquirenda potentia attentionis inter impedime in sensuum conservandae dedimus t s. 249 relegat 3c accuratiori trutina expensam ad illud applicetia Quodsi enim ea ibidem non supponatur, hic commode apponi poterat. Qui vero de intendenda imaginationis vi curam, quam hic commendamus, suam fecerit, is corollarii praesentis veritatem ex se ipso capiet, quemadmodum de a nobis compertum est. Et hoc coli victionis complemendum ia noti ibus practicis praesertim non satis commendari πλse arbitramur.
In intuenda idea unises anima certas obsereare tenetuν seges. Quoni a enim integram ideam universi simul intueri nequit S. i; γ, iacet illa est ut detur ratio lassiciens, cur hanc potius partem intueatur, quam aliam . g. 7o IOL . Quamobrem cum ideam universi intueatur, quatenus nonnulla, quae in eadem continentur, clare percipit S. I93 γ, clarat perceptiones animae rationes habent sufficientes, eur hae jam potius animae inexistant, quam aliae. Et quia singulis infinita insunt S. 186 , quae cum mcdiate percipiantur cf. I9s P totaliter obscure percipiuntur S. et oi non minus necesse est detur ratio suffciens, cur perceptiones istae clarae, quibus intuitus idear universi absolvitur, hoc potius modo limitentur, quam alio c F. 7o Ontol. . Intelligibili itaque modo explicari potest, cur anima nunc has potius habeat, quam alias perceptiones claras, & cur zX-dem lioc potius modo limitentur, qua in alio g. 3at rel. . Et quia posita ista ratione lassiciente ponuntur hae potius perceptiones clarae, quam aliae, eaedemque hoc potius modo limitantur, quam alio g. r I 8 Ontol. id e terminatio illarum perceptionum, quibus intuitus ideae universi absolvitur ,
116쪽
vi tui, fit rationi convenienter S. III Ont . , consequenter regulae dantur, per quas perceptiones istae, quibus intuitus ideae universi comprehenditur, adeoque ipse intuitus ideae 'niversi, utpote cum iisdem idem S. r8I Ontocὶ, explicari potest S. 7s intol. . Hae vero regulae cum &ipsae ratione sua nitantur g. 7o Onto I principia dentur necesse est illarum regularum generalia S. 866Ontol. , consequenter leges perceptionum, quibus intuitus ideae universi absolvitur V. 8 radicto empla. . Patet adeo
animam in intuendo universo certas observare teneri leges.
Leges illiusmodi dari a posteriori jam nuper evicimus&quaenam eaedem sint docuimust g. gs. It 7 Ps ML empir. i enimvero hic ostenditur, cur legibus istiusmodi sit opus. Fluunt nimirum ex finitudine naturae humanae, quae ne particulam quidem universi, nedum integrum universum clare percipere valet. Quae enim in Psychologia empirica a posteriori stabiliuntur, eorum ratio a priori reddenda eli in rationali t s. 4ὶ . I. 2 I 8.
Ad intuitum universi pertinent oe ideaesensuales , oeptantasmata clara. Quae8a Singulae enim ideae sensuales& phantasmata involvunt statum integrum a immuniversi, ad quem referuntur S. I 8a , atque tam illae CS. 9s.q8. a PB Mi. empiri , quam haec g. 93. 92 Phcril. empiri in in perceptionum numero sunt. Gatenus igitur clarae sunt ad intuitum ideae universi spectant S. I939.
Quoniam intuitus ideae universi certis legibus necessario adstringitur Neressi- S. 237 , igitur non minus phantasmata, quam ideae sensuales certis legibus tas legsi necessario ad iringuntur c g. 238 9. idearum
Quod id obtineat, ostensiam est in Psychologia empirica nat. I. at r quod id fieri sensκα- debeat, nequaquam vero fieri possit, ut ideae sensuales atque phantasmata nullis legibus Ilum Sadstringantur; hic evincitur. Praesens adeo doctrina superstua non est. Necessitas legis idea - pbaηtas ruin sensualium seu sensationum speciali ratione evinci poterat. Etenim lex sensationum malom. continet determinationes essentiales animae s. 78 , atque adeo in ipsa animae ellentia continetur. Quamobrem cum essentiae rerum sine absolute necessariae F. 3o3 Omal. absolute quoque necessarium est, ut animae in sensationibus observent hanc legem. 6. 22αLex sensationum aliamst stiper emseu priorem non agnoscit. Lex enim sensationum continet determinationes essentiales animae g. 782, conse- lex perisquenter ex ea intelligitur, quod anima eandem observare teneatur, quia copiis- hanc habet essentiam. Non igitur datur ejus aliqua ratio, praeterquam esse sentia animae S. 36 Ontol. . Enimvero essEntia primum est, quod deente concipitur S. I O . . Quamobrem lege sensationum alia prior, unde pendeat, concipi nequit f. 8s I Ontol. .
Scilicet lex sensationum seu idearum sensualium est, quod producta in organo sensorio a sensibili mutatione, in mente eidem coexistat scillatio per illam intelligibili modo explicabilis i g. 8s Poc . emir. . Anima igitur, cuius essentia g. atque natura in viunt, erit repraesentativa consistit, situ eorporis organici in universo materialiter & constitutione orpanorum sensoriorum formaliter limitata I. 67 ὶ, ideo obtervare tene ur hane Jecem, quia pollinile est ab eme aliquo simplici ita repraesentari hoc universum, ut es :ecta iii organum seniorium immediate agentia pro mutatione eidem inducta clare percipiantur
117쪽
t . a snisi. . Unde lex semationum ponitur positae essentiae animae , neque adeo eadem p r:ot aliqua conc)Pi potest. S. 22 I.
Lex flenset ontim mutosiit libertatem. Perlegem enim sensationum ideae sensuales in anima quoad actualitatem suam pendent a situ corporis in universo oc mutatio .c in organo sensorio contingente S. 8s 'Schia em ν. Enimvero li ex dcc icto animae ob sensationes praevisas situs corporis mute. tur vel non mutetur, nec alio quocunque modo impedias,. ne sensibile in organum agat, vel quid eo fine agas, aut ab aliis fieri jubeas. ut sensibile aliquod percipias ; sensationes a libertate animae pendent S. I t Isa. Is 3 , adeoque sensationes a libertate animae pendent, quia legem sensationum observat. Lex itaque sensationum libertatem tollere nequitia
Qui animae lege sensation uin necessitatem in sentiendo imponi opinantur , quid dicant non ilitelligunt, confusis& obi curis noticuibus, imo terminis inanibus semetiplox contunia dentes. Ex ipsa enim, lege sensationum apparet, si detur aliqua animae in decernendo motu corporis ac organorum e uidem libertas , tantam este in sentiendo libertatem , quantam darν possibile. Quainobrem ubi haec libertas ex icti fuerit, quemadmodum a nobis saetum est g. ς 2Ps cm. . empir. , ac neino non in semetipso singulis momenti, experitur ι eidem legem sensati iiiis consentaneam esse constat, quemadmodum ex demonstratioue propositionis praestiuis claret S. 2 2 2Lexsensatisntim Gertatem animae ne regringit quidem Etenim vi legis sensationum eaedem dependent a situ corporis in universo ac organorum constitutione S. 8s Phebot empir. 2. amobrem cum in eo estentia atque natura animae consistat, ut sibi repraesentet hoc universum pro situ corporis organici in uni verso & convenienter mutationibus quae in organis sensoriis contingunt S 65.679; alia libertas in sentiendo concipi nequit, quam quae sese in decernendo situ corporis &circa usum organorum exerit. Qu niam itaque lex sensationum in ea nihil immutat g. Is I S seqq γ; lex sensationum libertatem animae in sentiendo nullatenus restringit
Leges moralet, sive naturales fuerint, sive positivae, libertatem hominis restringundi ad uitam pari eo contradictionis, cum Pocentia phvsica extendatur ad utrari que, non ta- naen ut eo dicuntur tollere lilbertatem, cum nemo non intelligat hac lege nihil in natura hominis immutari Multo minus igitur libertati adversa censeti potest lex sensationum, cum libertatem ne quidem restringat , sed tantam relinquat, quanta per naturam rerumipii usqtie antinae dari potest. Si quis legem sensationis i hertati advertam existimat , quoastante ea sine organis se tu ire noti liceat , ii cc adeo sensu percipere detur . nisi quae in organa sensoria agunt & convenienter mutationi, quam organorum constitutio admittit; is liber ἀtati humanae adversum pronuntiare tenetur, quod volare S pondus quantumcunque moveret nequeat, hoc est, existere desiderat , quae pestibilitate intrinseca destituuntur contra prima
philosophiae principia i s. ε 31 cuici. I. I. 22 I.
Lex imaginationis rationem alisuam in lege sensistinis balere debet. Dumen, m imaginamur, sensibilia absentia nobis repraesentamus I ya Pherit empir. , adeoque ea, quae in organa sensoria agere nequeunt. Quoniam itaque anima vi essentiae atque naturae suae sibi repraesentat hoc universum convenienter mutationibus,quae in organo sensorio contingunt S. 66. 67 , adeoque
118쪽
De Imaginatione o Memoria. Io I
adeoque sensationes primae sunt mutationes, quae per essentiam atque na. turam in anima contingunt i in his contineri debet ratio, cur haec potius imaginemur quam alia, eaque potius hoc modo, quam alio imaginemur
Ipsa lex sensationis , quam a posteriori stabilivimus . rr7 Poebει. empla. , hoe ipsum abunde loquitur. bee nostrum iam est a priori stabilire, quae per experientiam n
Si in qu , quissensu percipimus, attentionem nostram dirigimus I vi im tigi gἰnationis ea percipere debemus, quae antea cum eo percepta fuere jensu, seu vis imagina- imaginationis reproducere debet ideam totalem , cujus pars erat id, is quod at- rionis de tentionem nostram iam dirigimus. Lex enim imaginationis rationem aliquam habere debet insensationibus I. ra 3 . Quamobrem cum ea sensationum clarior sit ceteris, in quam attentionem nostram dirigimus S. a 37 Psi hoc empir. 9, ut adeo veluti sola nobis jam praesens existimetur; in ea potissimum ratio quaerenda, cur aliquid rei absentis percipiamus. Enimvero anima sibi repraesentare nequit sensibilia nisi convenienter mutationibus, quae in organis sensoriis accidunt c9.6 a , adeoque nec absentia, nisi con. venienter mutationibus, quas antea in organis sensoriis produxerunt, consequenter vi perceptionum praesentium seu sensationum perceptiones rerum antea senui perceptarum producere debet. Quoniam igitur ratio nulla est, cur perceptionem aliquam praeteritam potius reproducat, quae nihil cum praescii te commune habet, quam eam, cujus praesens, inquam attentio dirigitur, pars quaedam est, ut adeo ea in praesente totali & praeterita quadam una contineatur; hanc utique reproducere debet, cujus parserat partialis ista perceptio , in quam attentio jam dirigitur.
Atque adeo sam intelligitur, cur anima sequatur legem imaginationis, quam a posteriori stabit vims s s. at 7 PD cω. empar. , scilicet quod , si qua simul percepimus & unius perceptio denuo producatur, imaginatio & mrceptronem alterius producat. Hanc ε non aliam obtinere possie legem ex natura animae iam manifestum est, cum ex Psychologia empiricae tantummocio conitaret, quod anima eandem sequatur, non vero quod sequi debeat. Quamobrem lunerfluum censeri nequit, quod, quae a posteriori satis certa sunt, eadem a priori evincamus. Cognitio a priori aliquid superaddit cognitioni a posteriori, quo ipsamet destituitur, quod tamen scire utile est.
Quoiam pliantasmata praesentia eodem modo insunt phantasmati cui- LGladam altrii per modum partis communis, quo idea sensualis praesens inest imax κα- phantasmati cuidam, cum, quae nunc in phantasmatum numero sunt, riovisco olim in id earum numero fuerint; si in quid, quod in pbantasmare praesente
continetur, attentionem dirigimus; Di imaginationis id quoque percipere debemus , quoὰ antea una cum re per piantasma praebcην repraesentata perci bintur I. 2249.
Nimirum quod de sensatione praesente admittis, idem quoque de pliantasmatis praesentibus admitti debere nemo non agnoscit, qui rationem perspicit, cur in priore calu locus sit legi imaginationis. Ceterum I corollarium hoc adiicias propofitioni praecedenti, ex qua
119쪽
ctio Imagianaris quatenus corpori
ana insertur I lex imaginationis integra habetur . Completur nempe redueendo easum alterum ad primum , ut sub eodem contentus videatur . Inservit autem nare altera legis ima aginationis pars seriei phantasmatum continuandae , quemadmodum ex ipsa lege patet atque experientia confirmat. Patet jam ratio, cur legem imaginationis generaliter de pereeptionibus quibusvis enuntiaverimus t s. 3 7Pθα-. empir. . Ad usum enim servit generalis enuntiatio r ad demonstrandam legem mmmia ius est, si in casu speciali, a quo series phantasmatum incipit ocimaginandi initium capitur, primum enuntietur Ec casus alter sigillatim enuntiatus itidem ad eundem reducatur. Non addimus casum tertium, quem comminiscilicet, scilicet quando phantasmata arbitraria formata a nobis una eum ideis sensualibus vel rhantasmatis aliis coniunguntur: propterea quod ea, quae ex lege sensationum deducuniatur , inter regulas imaginationis locum merentur i g. 1 is Pocω. empir. . Regulas autem ex lege imaginationis iam alibi deductas& ab aliis legis applicatione mile deducendas, ubi lilaein opus fuerit, hic non commemoramus.
Idea materiati, quae ideae senstahi respondet, reproducit ideam materialem antea cum eadem ab actione sensibilis in organtimsenseritim prorictam. Si quid enim sensu percipimus & in id attentionem nostram dirigimus I vi imaginationis reproducitur perceptio , quam alias cum perceptione prae lente una habuimus t S. 224 . Enimvero siquid sensu percipimus, idcae sensuali, quae animae in existit, respondet materialis in cerebro S. II 3,& si quod vi imaginationis phantasma producitur, eidem etiam in cerebro id a materialis respondet cf. ao6 . Quamobrem idea materialis, quae ideae sensuali respondet, resuscitat ideam materialem, quae ante una cum ista ab actione sens bilis in organum sensorium producebatur.
Nechanismus cerebri nobis nondum adeo notus est, ut ex eodem demonstrare possemus, quod idea materialis a specie impressa pendens reproducere debeat ideam materialem alias cum ipsa una productam , ut ut non negemus istiusmodi demonstrationem in se possibilein esse . Ex iis adeo, quae in anima contingunt, colligendum quid in corpore fiat.
Imaginationem mater alem seu corpori inexissentem appella facultatem producendi ideas materiales respondentes phantasmatis, seu nulla immediata actione sensibilis in organum sensorium. Quoniam id eis materialibus actio. ne sensibilium in organa sensoria productis una producuntur aliae,quae phantasmatis respondent, seu quae a nulla actione immediata sensibilis in organa sensoria pendent s. a 26 ; imaginationem materialem dari immateriali con-rratastinctam , quae in anima datur cf. 92 risbolempir. 9, seu imaginandi quandam facultatem corpori quoque inexistere patet.
Et si imaginatio materialis seu eorpori inexistens existere non intelligatur nisi a posteriori, quatenus causae materiales eandem corripere & corrigere deerehenduntur fg. 1os ), nisi quod iii sustentate harmoniae praestabilitae mus pateat a priori existeιitia i t. Gι. , ex ea tamen subinde petere licet rationes eorum, quae de phantasmatis observantur, imo ex iis colligere datur, quae de imaginatione immateriali lacultate animae per observationem non patent 4 aut non patent facile, ita ut attentionem exacui opus sit notitia ejus, quod observari debet. Qua in re Psychologia rationalis convenit cum Astronomia, quemadm dum norunt qui ea em intimius perspexerunt. Ceterum haec ipsa ratio nos movet ad ima Linationem corpoream seu materialem paulisper contemplandam.
120쪽
De Imaginatione 9 Memoria. IOS
Quoniam imaginatio producit ideas materiales in cerebro, Prae phan- Sed,
lasmatis respondent V. 227 , ideae autem materiales in cerebro producuntur F. II 29; imaginations materialis in cerebro exsit. Tioms
Atque hine est, quod a statu cerebri pendeat, δ: morbi cerebro infesti eidem quoque miateria. insidientur, eandemque turbent , imo corrumpant ID.
Nullum phantasma in anima exsere potest, nisi praecedat quaedam sensatis.
Etenim si phantasma quoddam in anima existere debet, eidem coexistat ne- phahias cesse est in cerebro idea materialis S. ao 6 , consequenter motus quidam mala, lain cerebro, qualis actione sensibilis in organum sensorium alias excitari so- deant alcis F. II a. 22 P. Enimvero naturaliter motus nullus nascitur nisi ex se axis motu praecedente sy. 3o mM. ; necesse igitur est ut detur in cerebro motus quidam, qualis est, in quo ideae materiales consistinat, antequam idea quaedam materialis in cerebro oriri queat. Enimvero eum istiusmodi motus ratio sufficiens non reperiri possit, nis tandem supponas aliquem actione sensibilis alicujus in cerebro productum, adeoque ideam quandam materialem ideae sensuali respondentem S. II 2; nulla ori Mur idea materialis phantasmati respondens, nisi praecedat quaedam sensibilis alicujus in organum sensorium actio, consequenter sensatio g. 63 PDcbol. empir. . Quamobrem cum non detur in anima phantasma , nisi eidem coexistat idea materialis in cerebro S. ro 6 in; nullum phantasma in anima exi re potest , nisi praecedente quadam sensatione.
Cum superius t seiκraliter eviuceremus omnes mutationes animae a sensatione originem ducere, Fc inductione eorum uteremur, quae in Psychologia empirica a s Usteriori stabilita fuerant; ostendimus quoque phantasmata non produci nisi praevia sensatione. Hoe vero minime obtit, quo minus eiusdem ratio reddatur, idemque adeo a priori demonstretur. Et quamvis ratio quoque jam pateat per ea, quae paulo ante de lege sensat ion is atque imaginationis demonstrata iunt s. Σιν & seqq. nee tamen hoc ipsum Ohstat, quo minus quoque ratio reddatur ex natura imaginationis materialis. Habet enim id peculiare sibi Psychiologia rationalia , quod eorum, quae animae insunt aut inesse potant, duplex dari possit ratio, altera ex iis, quae animae insunt, derivanda, altera vero ex iis, quae ad corpus pertinent, arcessienda, propterea quod per naturam & essentiam iasint animae, quorum interpres corpus est xj.
Ideae materiales, quaesenstianus respondent, successive Immisura celeritate debilitantur: ipsae autem sensuales continuo decrescente claritate sunt debiliores, mare, i donec prorsus extinguantur. Constat experientia satis nota, si Solem occasui lium oeproximum intuentes oculos subito claudimus; imaginem Solis aliquoties recurrere, sed continuo minus claram, donee tandem prorsus obscura ii sit is seu nigra appareat, antequam penitus evanescat. Diversae igitur ideae sen- ' stiales diversa claritate praeditae sibi invicem succedunt, & claritas continuo decrescit, antequam totae evanescant. Unde patet ideas sensuales in
anima decrescente continuo claritate extingui.
Enimvero ideis sensualibus diversis diversae quoque in cerebro respon- Molpi Psychologia Rationalis . o dent Disiligo Coos le