장음표시 사용
141쪽
Atque Me acumen unusquisque sibi acquirere deber, cum pendeat a persectione inter lectus, cui perficiendo pro virili ipsa lege naturali Oblieamur. Et hinc elucescit usus doctrinae psvehologicae de perfectionibus mimae acqui suu possibilibus, ut talia spernε non debeant, etsi an vulgus nota , quemadmodum selides non contempsit notiones communes , cum iisdem ad demonstrationum inconcussa fundamemn iacienda haberet opus. Qirae vero hic is posteriori sumimus , haud dissicultet a priori prinari poterantia Qui enim diu in distincte contemplandis sensibilibus versatur, is successive attentionem suam ad ea, quae ipsis insunt, transfert F. 68a Lor. ), adeoque habitum id saciendi acquirit c s. 43 Pi Mi. empir. . Quamobrem e tingit, ut m objectis observemus, quae aliorum obtutum effugiunt I. ass
Cost usa ideae reproductae recognitis est apperceptiis idear reproductae , ut bis in diversis perceptionum seriebus existentis. Ast dissiariis ideae r preductae recumris est judicium de eo, quod ideam aliquam jam antea ha
Ut discrimen hoc clarius percipiatur, relatead sunt, tum quae ad stabiliendam ree gnitionis illius rationem tI. ιμ emptis.1, tum quae ad explicatulum amam iudieii affirmativi in medium adduximus clia 3 3Poeb. . empiri . Ne di omittenda est relecti eorum, quae de secunda mentis operatione in cognitione symbolica ostendimus Laso γι--pis. . Atque hisce relectis una patebit , discrimeα istud a nobis non gratis finci ; sed imre ipsa fundamentum habere .
S. 27M Quoniam memoria in facultate ideas reproductas , consequenter & rex per eas repraesentatas, recognoscendi consistit S. 17s mschol empla. precognitio autem duplex est, altera quidem confusa , altera distinc ac S. 177ὶ: d edantur memorrae species, quarum aιtera Vfacultas re= confuse recognoscendi , altera verafacultas res di tam recognoscendi S. 7ia Loi
Inveniuntur nimirum duae memoriae species eo prorsus modo , quem ικ. eis. praescripsimus . Utrique enim memoriae specier commune est, quod sit facultas ideas reproductarurecognoscendi. mamobrem curri r us recognationis duplex esse possit c F. x γ ἔ ubi ix tanquam ulterior determinatio notioni anteriori superaccedit, notio generis in notionem speeiei abit, utpote differentia specifiea notioni genetis superaddita si E l μιοι. . Faciti adeo praesens exemplum ad illustrandam praxin Logicae de speciebus ex tito genere inve- mendis fg. 7ra Zet. a. Non piget talia a mare, tum vv le em a praxiae Logicae excitemus, tum ut dilucidius constet usus regularum logicarum a nobi& traditarum, ipsaque: praxi confirmetur uberius.
g. 27 Memoria sensiuisa est seculias ideas reproductas & res per eas repraesentatas confuse recognoscendi Intellectualis memoria est facultas ideas reproductas distincte recognoscendi Memoriae sensitiva dici etiam potest animaἷν.
Sensitivam appello, quae a sensu ortum trahit; quemadmodum liuel Iectualem, quae ab intellectu pendet. Illa vero ideo animalis diei poterat, quia homini cum animantibus brutis communis, promi ex infra dioendis elucescetia
Quoniam memoria sensitiva in consuis idearum reproduetirnm recognitione consistit S. 279', consese autem ideas reproductas recognoscimus, dum nobis conscii sumus ideam reproductam in alia perceptionum serie Disiti rod by Corale
142쪽
De Imaginatione S Memoria. 227
serie eontineri, quam ante producta continebatur s. 277 ; me ria an malis seu sensitisa in Q rceptione ejusdemidein ranquam in diuersis perce i
num feriebas contentae consistit.
Nimirum eadem ido his prod itur, sive vi sensus & iningio tionis simul , sive vi imaginationis istus , sed eum i eis foetis . Video arborem proceram in horio & in mentem venit alia Mim visa ia silva. Sensui debetur idea arboris in horto; imaginationi vero idea urboris in silva. Illius idea horti socia est; hurus vero idea silvae. Soeiae sunt ideae ol, ecto rum aliorum in horto & silva simul perceptorum. Quatenus ideae utriusque arboris & idea. Tum, quae utrique sociae sunt. nobis conscii sumus, ad que omnes simul appeteipimus et s. as Psychol. empir. , memoria nobis tribuitur. Vi imaginationis phantasma producimusaei sensu nunquam perceptae. Alia vire verba cum alio miscentibus reproducitur ideae undem phantasmatis , curus nobis conlati sumus una cum aliis perceptio ibus, quas tunc simul habuimus. In plia asina istud attentis imaginatio idem quoque sistit cum ideis sociis, quae Tunc nobis erant, cum primum idem formaremus. Habemus adeo idem phantasinae his productum, sed eum diversis ideis sociis, vi imaginationis solius. Quatenus igitur utri utque inum ideis sociis nobis conseii sumus ι memoria sensitiva nobis tribuitur.
Similiter quoniam memoria intellectualis in distincta idearum repro- M o. ductarum recognitione consistit I. 2792, distincte autem ideas reprodu- ria inteletas recognoscimus, dum iudicamus, nos ideas istas iam antea habuisse lectualis 4 S. 177 ; memisia latellectualis consessit in Daecis , quod eandem ideam jam
Ita memoria intellectualis nobis tribuitur, quatenus amorem proceram in horto videmetes iudicamus, nos arborem proceram alias in silva vidisse, vel quatenus iudieamus nos Phantasma , suod sermonem eum aliis miscentibus in mentem venit, alias finxisse. Nini inpus esse ut idea re producta semper si numero eadem, sed eam quoque 'ecie vel genereetandem esse posse nemo non novit & ex iis palam est, quae de imaginatione in Psycholog ain triea dem litata sunt i s. vos .
Memoria intellectuaIis supponit sensitivam, seu actus sensitisin princedere Depeata Hebet actum intellectualis . Adhas enim intellectualis est judicium de idea Mutia jam reproducta, quod eam alias jam habuerimus si. 28i . Enimvero memor dum ita judicamus, ideam reproductam recognscimus I. I73 P schol. σωμ' , adeoque Cpus est ut nobis conscii simus ideae nunc reproductae tanquam in alia perceptionum serie contentae, quam continebatur, cum objectum alias perciperetur c S.I74 Philol. empiri . Necesse igitur est ut eandem ideam in diversis perceptionum seriebus appercipiamus g. as m ἀλι empir. . Quamobrem cum haec apperceptio sit actus memoriae sensitivae sy. 28o9; actus memoriae sensitivae praecedere debet actum mem riae intellectualis.
Manifesta est dependentia memoriae intellectualis a sensitiva , si vel ad notiones eius Gn- suis obrutu respicias, ut adeo eam absque demonstratione facile admittant terminorum tan- o modo gnari. Utile tamea est eandem cognitam atque perspectam habere, ut constet multorum ratio, quae de memoria observantur, quaeque ad eam pertinent, potestati nostrae magis subiiciantur.
Si actus memoriae huellectua& ex actu sensitioinseqai debet, nece e est in is .in tiam eaudem, quae nobis bis obscitur er aeuersas ideas sicias eidem Junἰtas attem do aftκ
143쪽
thnemriseram disjamas , easque fisa cum illa inter se conferamus. Etenim si actus memoriae sensiti vae in nobis datur, nobis repraesentamus v. gr. arborem proceram in horto beneficio visus& arborem proceram aliam in silva ,&utriusque simul una cum horto atque silva nobis conscii sumus S. 28o . Quod si jam ex eo porro sequi debet actus memoriae intellectualis i necesse est ut judicemus, nos istiusmodi arborem proceram jam vidisse alibi in si,va Necesse igitur est, ut arborem unam tanquam ab horto diversam, in eodem tamen existentem, & alteram tanquam a silva dive sam, in eadem tamen existentem consideremus S. 3 3 PD . empla. 9, consequenter attentionem nostram tam in utramque arborem, quam in existentiam unius in horto, alterius in silva dirigamus S. a s 7 'dicti empir.9 , atque arborem in horto conspectam cum ea, quae in silva repraesentatur, reseramus, hoc est, in genere ut in ideam eandem, quae menti nostrae bis objicitur, & diversas ideas socias in utroque casu eidem junctas attentionem nostram dirigamus, easque cum idea eadem inter ipsas contemta inter se conferamus.
Quod hie ex notione iudieii assirmativi deducimus, unusquisque in se experiri potest , modo eum sibi acquisiverit attentionis gradum, qui ad talia observanda requiritur. Dim-cile enim est iudicium in cognitione intuitiva liret. 34s Ps Mi. empir. , nec minus dissi. culter observatur, quam sormatur, nisi cognitione symbolica iuveris asiquo tamen in casu opus est ut tacita quasi loquela attentionem dirigas in ea , quae obse vari debent.
I. 28 . uias ergo ratis attentionis deficit, ex actu memoriae sensitivae nons quiatur actus memoriae intelle tualis. Quoniam enim nihil est sine ratione sufficiente, cur potius sit, quam non sit S. 7o Ontol. ; nec sine ea ex memoriae sensitivae actu memoriae intellectualis actus sequi potest. Quamobrem cum ratio sufficiens, cur ex actu memoriae sensitivae sequatur actus mem riae intellectualis, non sit nisi attentio ad eandem ideam tanquam in divemss perceptionum seriebus contentam ac inde resultans utriusque seriei collatio, quatenus scilicet simultanea est attentio, mox ab una ad alteram retrahenda I et 83γ; nec deficiente ratione attentionis illius ex actu memo
riae sensti vae actus intellectualis sequi potest.
Quae in hoc corollario continentur, adeo explorata sunt , ut non quotidiana, sed momentanea experientia confirmentur, modo ad observandum fueris satis acutus. Singulis enim momentis Occasione eorum, quae sensu percipimus. vi imaginationis eadem ante jam percepta menti denuo praesentia si untur, nee tamen ideo semper iudicamus, quκ nunc Per cipimus, eadem 'am alias a nobis fuisse pereepta, propterea quod sensui statim alia obli 'ciuntur, ut nec in iis, quae sensui hoc momento praetentia sunt, nee in iis, quae vi imaginationis iisdem sociantur, attentionem defigere, multo minus autem in iisdem tamdiu retinere Valeamus, quamdiu requiritur, ut judicium interponere possimus, quae tam sensupercipiuntur eadem esse cum aliis sive numero, sive genere vel specie, antea perceptis . Quod vero actus memoriae sensitivae vel vix nobis advertentibus sese exerat, inde colligitur, quod ex actu memcetiae sensitivae sequantur talia, quorum ratio non aliunde quam es me moria sensitiva reddi potest. Sed linc clariora evadent ex sequelitibus, praeserti in ubi de as petitu sensitivo agemus. Imo haud obscure colliguutur ex iis, quae eam in rem in Psycho
logia empirica s. sys de seqq. diximus.
144쪽
Si θαδria voeabulis efferre sumimus, a me me intellectandis multos rillas sese exeris. Si enim judicia verbis efferre suevimus, cognitioni syin-bolicae adsueti sumus S. 3yo empir. P. Quamobrem cum in iudicando symbolicam cognitionem intuitivae praeferamus , ac ideo dum judicamus nobismetipsis tacite loquamur c g. m PNbol. empiri ; facilius quo que judicamus, &hinc ad judicandum promtiores sumus, ubi judicia v cabulis efferre suevimus, quam ubi usus sermonis sumus expertes. Quamobrem cum actus memoriae intellectualis in judicio consistat, quod ideam aliquam jam ante habuimus I. a 81 ; si judicia vocabulis efferre suevimus, actus memoriae intellectualis multo facilius sese exerit.
Nos, qui sermotiis usu pollemus. in nobismetipsis experimur, quam prompti simus ad iudicandum , nos ideam aliquam jam ante habuitis. Ita intuentibus arborem proceram in horto vix arboris in silva olis visae idea succurrit, cum iam tacite nobismetipsis loquamur: arborem istiusmodi proceram vidimus quoque in silva . Uerborum horum elatissime nobis conscii sumus , ubi ideae arboris in silva existentis vix ae ne vix quidem conscii sumus. Quod si modum, quo iudicium in cognitione intuitiva sormatur F. 343 Ac seqq. Psebor. empir. , conferamus cum modo, quo utimur in cognitinae symbolica s. so Imba emis. ,& quem nobis familiarem eiu erimur, quam difficilius sit absque sermonis auxilio indicare, quam huius praesidio instructum esse abunde perspicitur. Multo major in casu priore requiritur attentionis gradus, quam in altero. Quamobrem eum attentionis simus natura impatientes, ni si eancrem adhibere fuerimus adsueti s haud mirum videri debet, quod memoria intellectualis propemodum serietur, ubi quis sermonis usum ignoraverit, veluti inter bestias educatus aut a nativitate surdus: qualia exempla inserius in medium afferemus. f. 286.
Si vocabuti esserImus Judis;um, quo iudicamus, nos ideam ahquam Jam anteis babuisse; ideabae in posterum reproducta itidicium ludomboseum seuentinitario una producitur. Dum enim judicium istud verbis efferimus, ve ba ista, quibus enuntiatio constat g. I99 LM. , percipimus una cum re, de qua judicamus, noscam antea jam percepisse: quod unusquisque in semetipso experitur. Quamobrem ubi idea illius rei denuo reproducitur, judicium quoque istud symbolicum una reproduci debet F. 273Pb . empir. .
Ne hoe mirum videatur incautis, ostendendum nobis esse existimamus , voeabula&ex iis constantem orationem non admodum longam, veluti enuntiationem, nos lacilius declarius imaginari, quam visibile quodcunque imaginari licet : quem in finem sequentia addimus.
Per sedistincta est perceptis, quae successis nasiritur: per se vera distincta
non es, sed operatione mentis talis, quae tota simia nascitur. Ponamus nos percipere vocabulum aliquod , vel enuntiationem cκ aliquot vocabulis compositam; dico perceptionem ejus oriri successive, ae ideo per se esse distinctam. Dum enim vocabulum pronuntiatur, syllabae singulae , ex quibus componitur, successive pronuntiantur. Quamobrem cum singulis stllabis respondeant singuli soni, qui ad aurem deseruntur; necesse est sonum syllabae praecedenti respondentem aut, si mavis, eam constituentem
145쪽
Utius ad aulam delites sono altero, qui syllabae proximae sequenti tespo det. Agunt igitur diversis syllabis convenientes soni successive in organum
auditus, adeoque & successive in mente oriuntur perceptiones illorum s norum. Patet itaque perceptionem vocabuli pluribus syllabis constantis . adeoque multo magis enuntiationis ex pluribus vocabulis compositae sue- cessive oriri. Jam cum perceptiones appercipiamus, utpote earum nobis conscii; singulae syllabae uniuscujusque vocabuli sigillatim percipiuntur. Enimvero cum vocabula ea celeritate pronuntientur, ut sonus syllabae primae nondum praeterierit, dum sonus ultimae accedit, ac ideo quoque perceptiones syllabarum ita appercipiantur, ut dum syllabam ultimam per cipimus, apperceptio anteriorum adhuc duret; perceptiones singularum θllabarum hoc modo quasi reuniuntur in unam, ut totum vocabulum simul percipere nobis videamur. Quoniam itaque distincte percipimus, si eorum, quae in re diversa insunt, discrimen in sensum incurrat, & sinis gula primum sigillatim contemplemur, deinde ordinem ac nexum eorum meditemur c 681 2, vocabula vero talia sint, ut nonnisi singulae, ex quibus constant , syllabae primum sigillatim & mox tamen totum vocabulum quasi simul percipiatur per demonstrata; vocabula quoque distincte per se percipi patet. Quoniam vero de vocabulis ideo ostenditur, quod per se distincte percipiantur , nulla accedente mentis demum Cperatione, quae sit ab illorum perceptione & apperceptione diversa , quia succe Duve percipiuntur, quemadmodum ex modo dictis abunde constat , patet idem de omni sensibili successive percepto valere, atque adeo in genere claret, quae successive percipiuntur, per se distincte percipi.
Ponamus jam porro nos visu percipere visibile aliquod, veluti assi tem. Dico arborem per se distincte non percipi, sed mentis demum operatione distinctam evadere perceptionem. Quando enim arborem videmus, radii a partibus omnibus simul in oculum incidunt & in diversas retinae fibrillas simul agunt, consequenter omnes partes arboris simul uno obtutu Percipiuntur. Quodsi ergo arborem distincte percipere volueris, necesse est ut sigillatim contempleris truncum , ramos, surculos , folia dc deinde eorum inter se nexum consideres S. 68a LQ. . Quoniam igitur hic requiis ritur, ut successive animum ad singulas partes advertas, utque hoc facias temetipsum ad id determines; objectum, quod ita repraesentatur, ut distincte perceptibile sit, mentis demum operatione distincte percipitur. Atque adeo patet, si qua pereeptio tota simul nascitur, eam non per se distimctam esse, sed mentis demum operatione talem fieri. erar aster m.
Nimirum in successive nascentibus perceptionibus attentio nostra per se trahitur in singulas partiales perceptiones s in iis autem , quae totae simul nascuntur, arientio ad hanc vel istam partem in specie non dirigitur per se, sed mentis nostrae arbitrio, quod rationem determinantem extra actum perceptionis & appetceptionis requirit. Equidem tibi arborem uno obtutu comprehendimus, tanquam ex diveris partibus trivsitam percipimus , no dum
146쪽
om tamen distincta est pereeptio, sed 'mummodo istiusmodi, ut distincta fieti posse.
Diximus enim perceptionem esse distinctam, quando ime percepta plura sisti latim enunti bilia distinguimus s. 38 P0 . empla.): id quod demum fit, ubi successive animum ad diserta ista advertimus, alias enim nobis tantummodo conscii sumus rem repraesentatam esse distincte perceptibilem , quod nobis repraesentetur, tanquam ex pluribus a se invicem distinctis composita. Aliud vero est sibi esse conscium , plura separatim enuntiabilia perceptioua n strae inesse; aliud vero est eadem a se invicem actu distinguere. Equidem ubi distincter bus pereipiendis adsueti sumus, magna celeritate perficitur distincta perceptio, ut uno quasi oblatu per fiet videaturi sed in hoc nihil singulare est , quod non perinde in successive na- stentibus perceptionibus observetur. Novimux enim vocabula integra veluti uno actu distiniacte percipi , ob pronuntiationis syllabarum se mutuo consequentium celeritatem . Ceterum quemadmodum successiva partialium apperceptio in successive nascentibus perceptionibus causa est , cui sint distinctae 3 ita nee alia de causa mentia operata et dini acta evadunt Pe ceptiones . quae totae simul nascuntur.
g. 288 Vocabulo ae inde compositam orationem facitas ct clariss ima ramur, quam visi M. Vocabula enim tanquam ex eorum numero, quorum perceptio successive nascitur, per se distincte percipiuntur, cum visibilia tantummodo tanquam distincte perceptibilia uno obtutu comprehenda tur, praesertim ubi antea nunquam actu distincte percepta fuerint, utpote ex eorum numero, quorum perceptio tota simul nascitur S. 287 Quamobrem cum quid tanto facilius tantoque clarius nobis imaginemur, qua to distinctius idem percipimus cap. 9 NEML empir. 9; vocabula quoque ae inde compositam orationem facilius ac clarius imaginamur , quam visibilia.
In Psychologia empirica F. to 3 iam ostendimus , quod verba faeilius, & elatim im sinemur , quam sonos inarticulatos. Enimvero hoc non obstat, quo minus hic evicerimus, racilius quoque ac clarius imaginari verba, quam ipsa visibilia, propterea quod hac praer gativa ad alia stabilienda opus habeamus . Etsi enim iam quoque a. s. eιαὶ rationem indicaverimus, cur verba distincte percipiantur 1 non tamen differentiam, quae inter distinctam vocabulorum & visibilium actualem perceptionem intercedit, satis aperte docuimus .
Quoniam objecta visibilia facilius imaginamur, quam odores, sapores & qualitates tactiles, quae solo tactu percipiuntur ar. Io 3 PD Lempla. 9, vocabula autem clarius ac faciliusquam visibilia S. a 88 ; υκ bula multo magis clarius atque facilius imaginamur, quam odores, sapores e quasitates tactiles, quae solo tactu percipiuntur.
Rationem perspicere t icet ex iis, quae in Psychologia empirio sise. eis. tradita sunt. Etenim qualitates istae confuse tantummodo percipiuntur, cum visibilibus insint etiam distincte percepta. Constat nimirum faeilius ae clarius nos imaginari, quae sensu distiacte percipimus, quam quae percipimus consula I. 94 P b c ι. emtZιν. I. S. 29 O.
rieabulorum dantis ideae materiales duplices, tum quatenus audisu , rum meabuisquatenus visu percipiuntur. Vocabula enim quatenus auditu percipiuntur, torsi ideae sunt soni articulati, qui instar aliorum sonorum in aurem, auditus Organum, incidentes motum fibrillis nervi acustici imprimunt ad cerebrum us.
que propagandum, ubi vocabulum pronuntiatum auditu percipi debet S. III . Quamobrem cum motus fibrillis nerveta impressus, ubi ad ce R a rebrum Disiligod by Corale
147쪽
rebrum propagatus fuerit, in cerebro sistat ideam materialem S. II 19; vo cabulorum quoque dantur ideae materiales, quatenus auditu percipiuntur. Similiter si vocabulum aliquod scriptum visu percipitur, figura liter tum &earundem ordo aut, si mavis, successio visu percipitur. Lumen nimirum a literis singulis in oculum illapsum singulas literas in retina delineat S. 61 Optici , de sic diversis fibrillis nerve is diversae motum imprimunt: qui cum ad cerebrum propagetur car. mP, singularum literarum in cerebro nascuntur ideae mateliales S. tia , quae adeo simul sumtae constituunt ideam materialem integri vocabuli, quatenus visu percipitur. Dantur itaque vocabulorum quoque ideae materiales, quatenus scripta visupercipiuntur.
Inter ideas vocabulorum, quatenus visu percipiuntur, de ideas eorundem, quatenus auditu percipiuntur, ea intercedit disterentia, quae in Eenere inter perceptiones nascentes suecessive & nascentes simul intercedit I. 117 . Sane differentiam d licis actus distin pereeptionis non clarius illustrare licet, quam duplici eiusdem vocabuli idea. Cum enim vocabula scripta nondum legere possumus, sed legere demum discimus 1 satis superque apparet, ut vocabulum scriptum legamus, agnoscendas esse singulas literas figillatim de sue- cessive attentionem ab una syllata ad alteram esse promovendam ; non lassicere ut uno obtutu comprehendatur vocabulum , si distincte iesum percipere visu volueris, quantum scilicet ad pronuntiandum sufficit. Enimvero ubi habitum legendi contraximus uno obtuta distincte videmur nobis percipere vocabulum scriptum, non quod actus ad literas agnoscendas necessarii jam Οm reantur, sed quod minore temporis spatio absolvantur, quemadmodum patet in tangendis chordis instrumentorum musicorum, attendendo ad differentiam quae inter dis fitionem habitum intercedit. Inde est, quod obiectum aliquod videntes nobis prorsus ignotum nihilque fere commune cum iis habens, quae saepius conspeximus, perplexi reddamur & attoniti haereamus aliquo temporis intervallo, antequam ad idem dictitiine pereipiendum determinemur: imo impatientia attentionis plerumque abstrahimur a distincte percipiendis lix, quibus nobis nondum iami Iiariter nota insunt. Nequaquam existimandum est, intantibus in lucem demum editis visibilia, quae familiaria experimur , primo statim obtutu adeo distincta videri, quemadmodum nobis videntur . Et si quis cogiistaverit, quae inserius de hominibita inter ursos educatis in silva, dea nativitate surdis reteia remus; is horum, quae dixi, muis convincetur: neque enim statun istius recordamur , qui nobis infantibus erat.
g. 29 I. Dantuin etiam Meae vocabulorum materiais, quatenus conatum ad loquea
dum percipimus, dum sonum eorum imaginamur, seu tacite nobis loquimur, aut tacite legimus. Dum vocabulorum sonum imaginamur, ea pronuntiandi conatum in nobis observamus: quem non alium esse ab eo, quo ad movenda organa loquelae opus habemus, inde liquet quod in somnio conatus iste degeneret in actum, tumque actu loquamur. Necesse igitur est ut tot diversi sint conatus, quot sunt literae diversae, ex quibus vocabulum com ponitur. Perceptio igitur totius vocabuli componitur ex successivis eonatibus istis partialibus. Enimvero perceptiones istae sunt in numero earum,
quae ad tactum pertinent, qualis est motus in digito pedis percepti, dum eum movemus, consequenter in numero idearum sensualium S. 9 sciat. empiri P. Gamobrem eum singulis ideis sensualibus fingulae respondeant ideae materiales cas. II 32; etiam vocabulis suae respondeat ideae
148쪽
De Imag natione S Memoria. 233
materiales, quatenus conatum ad loquendum percipimus, dum sonum
Nullum es h dubium, motum organorum a nobis percipi, dum loquimur, cum conatum percipiamus, imo si ab eodem abstinemus, eundem imaginemur, ut ut ad alia attenati ejusdem nobis conici i non simus. Quamobrem non dubitandum, ideas materiales ill rum motuum etiam excitari, quando actu loquimur. Inde enim est quod imasinemur e natum loquendi, dum vocabula imaginamur chao Ps e l. empir. , & attentione in eundem directa tandem conatus ipse sequitur. Nimirum quando attentionem nostram in cona tum istum dirigimus, efficere studemus ut maiorem claritatem habeat ejus pereeptios I. 237Pίλιοι. empla.). Dum vero ideae clariores evadere debent, necesse est ut motus in cerebro, in quo ideae materiales consistunt, efficiatur celerior I. I 16. aos . Quamobrem cum clarius percipiatur ipse conatus praesens , quam ubi eum tantummodo imaginemur a vos , ipse tandem conatus ex ista attentione resultat. Ubi anima in actionibus suis habitum eon. traxit, mira facilitate diversae admodum actiones sibi invicem succedunt ac concurrunt, ut singularum sibi eonseius nemo amplius esse possit. Atque haec non postrema ratio est, cur ea, quae menti insunt, adeo dissiculter cognoscantur & quasi gratis conficta saepius videantur etiam alias satis acutis.
Vocabula memoriae facilius mandantur , qua ensibilia alia, ct e ben scis vocabulorum eidem facilius mandantur, quam absque rerum subsidis . v cabula enim facilius imaginamur, quam alia cap. 288. 289 adeoque e rum ideae vi imaginationis facilius reproducuntur, quam aliorum objectorum S. III PDciat empla. . Cumque vocabulum quoque clarius ima pinemur, quam res alias ar. 288. 289ὶ, eadem quoque facilius recognoscimus I. I73 Pochol. empla. . Facilius adeo memoriae mandantur, quam alia car. 178 P erit. em D. . Idem sic ostenditur. Vocabulorum perceptiones successive nascuntur,' quod per se patet, ac in superioribus jam apertius ostendimus, nempe in demonstratione differentiae, quae inter per se disti mitas perceptiones & operatione mentis tales intercedit c sy. 287 . Ideo aliis sensibilibus magis distincta sunt S. eit. 2. Quamobrem cum memoriar facilius mandentur, quae distincte percipiuntur, quam quae confuse percipiuntur c S. 2oo Phebo empir. , adeoque tanto facilius, quo facilior est eorum distincta perceptio; vocabula quoque facilius memoriae mandantur, quam Objecta alia. abod erat Duum.
Quodsi jam ea, quae in idea rei cujusdam continentur & a se invicem distinguis, nominibus distinguis; nomina ista facilius memoriae mandas,
quam ea, quae istis indigitantur per demonstrata. Quamobrem cum voca bula imaginantibus etiam recurrant ideae iisdem vocabulis respondentes S. 273 Psychol. empir. ι beneficio vocabulorum alia quoque iisdem denotata facilius memoriae mandantur. mod erat alterum.
Ponamus e. gr. nos videre animal aliquod peregrinum prima vice, vel audire nomen eius. Quodfi ponamus porro, nostiis oculis idem itatim subduci, antequam super eodem reflectendo idem distincte perei pere datum fuerit, aut oculos nostros aliquandiu in eodem defixos detinere licuerit, vel nomen quoque nonnisi semel prolatum auditu percipere . Ne mo negabit, ubi eandem attentionem ad vocabulum elara & distincta voce erolatum adhibueris, quam ad momentantum Mimalia aspeaam attulcras . notum milius memoriae manda: Cur in
149쪽
ni dari , quam foemam animalis. itae ut nominis post alituod temporis spatium faciliam memineris , quam animalis culus. tibi cognitum non est nomen.Ad evitandum enim omnem fallaciam sumendum est, animat videri non audito nomine s. vel nomen audiri non vi animali. Si ponamus eandem diligentiam adhiberi in distincte percipiendo nomine, quLutetis in distincte percie iendo animali; nemo negabid facilius nomen, quam animalis is mam memoriae mandari. modsi enim contingit ut viso animali audias simul nomen ipsius Ista nominis oblitus eiusdem adhue memineris, itae ut vi imaginationis optime tibi ipsum repraesentare & denua obvium bene aὀnoscere possis imo judicare valeas, esse hoe illud ipsum animal, quod. iam videras alibi, veL alio tempore 3. rationem hanc esse intelliges , quod attentionem omnem transferens ad animalis contemplationem non attenderis nomini cum idem custos animalis proferret, ac in animati attentionem diu defixam detinens identi distincte videre studueris. Ia cofacilius
Hoeabula memoria Desilai retinemur, quam sensibilia alia , et beneficio νο--cabulorum aliafacili ι reIinentur,. quam absque eorum μυιλ Eodem modo ostenditur, quo praecedens demonstratae fuit propositioia vocabula nimirum, quorum ideae successive nascuntur . per se distincta sunt, cum sensibilia cetera pleraque , praesertim visibilia , utpote quorum perceptiones, simul totae nascuntur, operatione mentis demum talia hant S. 287 . Praeterea cum nec imaginari possis vocabula, nisi ideis successive nascentibus Deadem constant et distincte imaginaris S. cit. - Quamobrem cum tanto, quid facili ux memoria retineatur se quanto. distinctius percipitur si Σογrisbes. empla. vocabula quoque facilius memoria retinentur. Quodsi. jam beneficio vocabulorum aliae memoriae fuerin: impressa Meum votabulae facilius allia memoria retineant ut pre demonstrata eorum vero ope ceterorum, quae iisdem denotantur,. ideae simul reproducantu c S. 273 Poctu'. empla. ; rerum adhuc reministr poteris , quarum alias. meminisse non poteras cf. 23 γ PDGoh empir. - Et si saepius vocabulorum. Ope tibi res eisdem denotatax in memoriam revoces S. PBesoLem P. 2; eorundem ope easdem memoria firmiter retinere poteris cap. 18x
Nemo non veritatem' propositi ix praesentim in seipso ea periri potest , modo attenderit: Mistiusmodi casus,. qμibus in distincte percipiendix visibilibus beneficio vocabulorum ex memoriae imprimit, quae in. visibilibusdiscera iv k is invicem, eorundemque ope in mem niam iterum eadem sibi revocad, quando visum fuerit, &quibus in distincta percipiendis
nuda utitue auentione, ignoratis. nominibus eorum, quae a se invicem distinguit: differentiam enim in utroque casu satis clara perspicieC Huo trahi potest exemplum homini, inter ursos educati & alterius a nativitate surdi , quorum uterque sermonis usus compos, factus nihil eorum recordatur,. quae ante eundem perceperat ,. quemadmodum nos nihil eorum re- Cordλmur , Quae in primae infantia ante expeditum satin is usuIII sensu percipimus.
Haesen materiries, quam cerebrum contrahit - Memoria enim senstiva , quatenus
ελα inest animae, consistit in apperceptione eiusdem ideae tanquam in diversis WAE π- perceptionum seriebus contentae S. 28o . Enimvero corpus cogitare πρηας ς adeoque rerum perceptariam sbi conscium esse nequit S. a 3 α
150쪽
emp . . Quamobrem tui in corpore nil locum habeat, nisi reproductio illius motus, in quo idea materialis phantasmatis consistit s. et Ia , re- productioni autem huius motus respondeat productio phantasmatis in anima g. ao 69; nil datur in corpore quod apperceptioni respondeat. Jam
vero anima eandem ideam tanquam in duabus perceptionum seriebus conis etentam appercipere nequit, ni u idea v. gr. visibilis nunc sensu producta vi quoque imaginationis cum ideis alio tempore ejusdem sociis reproducaturdi reproducta, quam diu opus est, conservetur. Quamctrem cum ad hoc praesupponatur facilitas reproducendi ideas materiales g. et ix ipso usu cerebro contracta S. a Ist, nec ideae materiales conserventur nisi continua productione S. 233 i memoriae sensitivae in corpore nihil respondere potest nisi idearum materialium reproducendarum ficilitas , quam
Non est quod verearis imas lirationem hoc modo non satis distingui in corpore a memorias s. PDe . empis . . movi miis enim facultatem ideas, quas antea habuimus, lepro. lucendi & faeilitatem reproductionis non esse unum idemque; sed invicem differre ut dispofitionem atque habitum g. 426. 411 αγι-. empir. γ, quae a se invicem diversa esse ips definitionum diverfitas aperte doquitur. Nee video quid absurdi sequatur , etiamsi ratum inset, memoriam sensitivam in eorpore nullam prorsus habere sedem , fraesertim cum mox visuri simus. rintellectualem, qua tantum non temper utimur, in corpore quoque residere.
memoritie latellectu A in eorpore respossint ideae materiales vocabulo- Marrum, quibus exprimitur judicium , quod ideam aliquam iam ame habuistis. memoriae
Memoria enim intellectualis consistit in judicio, quod ideam aliquam jam intelie antea habuerimus S. 28I . Quod si ergo hoc iudicium vocabulis effertur; singulis rin cerebro respondent sta udae et deae materiales S. aso . Actui itaque memoriae intellectus is in corpore respondent ideae materiales vocabulorum, quibus effertur Judicium, 'uod ideam aliquam jam ante habuerimus.
Ita si videns arborem prooeram iudicat: istiusmodi arborem jam alias vidi in filva; fia-gulis hisce vocabulis fingulae respondent ideae materiales, quae sumessue aiascuntur, quemadmodum vocabula successive memoriam subeunt.
Memor; ntellectualis in rerebro es paratu producendῖ dein materiales Mem respondentes vocabulis, quibus egerrur juiscium , quod ideam aliquam iam bis- ria istetiouerimus. Memoria enim intellectualis in anima est facultas ideas reprodu- est tiretas distincte recognoscendi I. 17ς I, Ideoque ubi judicia verbis efferre δ' qσρ suevimus, verbis efferendi hoc judicium, quod ideam aliquam jam habuimus I. 18I . Quoniam vero facultas est potentia activa I. as Poctil. empla. γ, & actui memoriae intellectualis in corpore respondent ideae mainteriales Vocabulorum , quibus exprimitur judicium, quod ideam aliquam jam ante habuerimus S. 29s ); memoria intellectualis in cerebro non est nisi potentia ideas istas materiales producendi.