장음표시 사용
121쪽
dent materiales g. II J. Quamobrem cum ideae sensuales , Solem nobi repraesentantes, aliae aliaeque sibi invicem succedant per demonstrata i diversae quoque ideae materiales in cerebro sibi invicem succedere debent. Diffe
runt autem ideae sensuales claritate &ea continuo decrescente tandem extinguuntur per demonstrata. Ergo ideae materiales celeritate differre &hae continuo decrescente tandem extingui debent S. r 26 .
Provocavimus ad exemplum Solis, propterea quod sensatione sorti opus est, ut sue- cessivam ideae leni ualis extinctionem observare possis: in aliis enim casibus idem haud facile obtervatur, non tamen ideo negari potest, cum nulla dari possit ratio, cur una idea sensualis aliter extingui debeat, quam ceterae. Imo potius pro eodem modo extinctionis ideaiarum sensualium promiscue omnium militat communis ratio, quod natura non admittat varietatem nisi in identitate, nec temere dissentiat a se ipsa.
Idearμm Ideae sensuales degenerant in phant mara, ct illis respondentes materialis scUμμ iμ-materiales, quae bis respondent. Etenim ideae sensuales imminuta continuo ibaria claritate debilitantur, donec tandem eX tinguantur c g. 23o P. Qitam ob- misistis. rem cum ideae sensuales a phantasmatis in eo differant, quod haec minore claritate fulgeant car. 96 PBcbo empla.9, & per hoc quoque a se invicem distinguantur S. 97 Phchoc empir. , ita ut actus imaginationis sensationibus. debilioribus aequi polleant I. 98-ideae sensuales eam tandem claritatem adeptae, quae phantasmatis convenit, phantasmatis aequi- pollent, seu in ipsa degenerant. Similiter ideae materiales , quae sensual ibus respondent, continuo decrescente celeritate fiunt debiliores, donec omnis tandem motus penitus extinguatur S. 23o . Enimvero ideae materiales in motu minus celeri con
sistunt, si phantasmati, quam si ideae sensuali respondent cf. ao 89. Quam
obrem ideae materiales, quae sensualibus respondent, in eas abeunt, quae phantasmatis coexistunt.
Convenit hoc experientiae. Etenim si obiectum quodcunque visu percipias, v. gr. si arborem intuearis, & statim oculos claudas; obiectum istud , veluti arborem , tibi adhuc imaginaris. idea autem, quam tunc habes, eadem prorsus est, quae alias est artioris visu Rlias perceptae, & cujus nunc minime praesentis tantummodo recordaris. Eadem obscuritate laborat, quae deprehenditur in imagine ultima Solis recurrentis, clausis oculis i g. 2,o .
Ratis IM Quoniam idea sensualis, quae phantasma rei cujusdam ol in sensu per
gis ima- ceptae reproducit, est pars perceptionis cuiusdam iam re productae; evi-gis tis' dens est idea sensuali praesente degenerante in phantasma ei imaginationis eidcmφε sociari, quae antea , cum in numero ideartim sensualium exilieret , sociata fhere VH - ' g. 231 , adeoque mortim in cerebro exceptum per amplius spatium illo ηαι, pcrquod scilicet dissondebatur , cum antea in eodem existeret.
Atque adeo propius at paret ratio legis imaginationis, quae multo adhuc clarior so-ret, siqii idem structura cerebri nobis magis explorata est et, ut luculenter constaret , quo modo motus ille per spatium amplius diffundi possit, propterea quid antea hoc CGO Uu fundebatur. Non minus autem in cerebro , ouam in anima evidens est , quod lex imaginationis cum lege sensationis hoc facto connectatur, quemadmodum eam ccnnexam ttic de bere constat s 113
122쪽
uamdiu objectum aliquod flensu percipitur ; idea tam maserialis, quam ei Modus respondens sensualis continua productione conservatur. Ponamus e. gr. noS in- consem tervallo temporis dato, veluti durante uno scrupulo primo, oculis im- ΡσMimotis aliquod contueri objectum, puta arborem. Sumamus tempusculum minutissimum, quo visu percipitur arbor. Patet illo tempusculo & motu ad cerebrum usque propagato I. IIIJ produci in cerebro ideam arboris materialem I. ira , & in anima cooriri ideam sensualem I. III . Enim. vero nec idear sensuales, nee materiales per se subsistunt, sed illae immi nuta continuo claritate in phantasmata, hae vero decrescente continuo celeritate in ideam materialem phantasmati respondentem degenerant S. 23 I9. Quamobrem si utraeque evanescere non debent, reproducendae sunt, a tequam decrementum claritatis, ipsique respondens decrementum celeritatis S.Ias P suerit perceptibile. Quamdiu vero arborem immotis oculis intuemur, lumen ab eodem in oculos illapsum continuo eodem modo agit in nervos opticos, atque adeo eadem continuo est species impressa S II 2 . Quamobrem eadem quoque continuo producitur idea materialis I. Irs) eademque sensualis S. II 8 . Patet itaque ideam non minus sensualem, quam ipsi respondentem materialem continua sui producti
ne conservari. Motiis fibrillis nerveis impressus non potest tardior fieri, quia eontinua actione sensibilis
in organum instauratur, antequam decrementum fuerit perceptibile r quemadmodum chorda , quae continuata actione huc illucque trahitur, motum acquisitum eundem tuetur . Et hoe simili haud obseure indigitatur modus, quo eadem celeritas motus, in quo idea
materialis consistit, bc consequenter ipsi respondeatis ideae sinsualis claritas invariata aliquandiu subsistit.
lioniam idea sensualis conservari nequit, nisi eontinua sui produ- M diamctionec g. 2'3 , autem sensuali in cerebro constanter respondet ma- eam eonisterialis S i I 39, quae produci nequit nisi sensibili in organum sensorium se vana gente i si ideam sensualem confervare volueris, die tam per totum 'illud spatium temporis ad organum applicare , veluti visibile oculis directe οπ
mre , teneras. Haec equidem a posteriori satis patent, ut superfluum videatur talia moneri: superfluum tamen non est, cum sic pateat nulla arte essici osse, ut ideam sensibilis conserves semoto obedio. Patet autem hinc perperam conserri ideas sensuales cum figuris cerae impressis rhae enim subsistunt, nec continua productione indigeat, ut conserventur.
Iuda materialis sensuali respondens Jam in eam, quae pia romati respondet, Reproadegeoeras, dum sensualis con servatrix reproducitur: similiterque in an malaea GJtionis sensualis, qua ad conservatisnem Opus es, reproducitur, dam senstialis prae- idearum sens in phanta a jam degenerat. Idea enim materialis, quae sensuali respon. det, consistit in motu ex organo sensorio ad cerebrum usque propag3to i mpis.
123쪽
pusculo aliquo opus est, quo motus fibrillis nerveis impressus a deessbrum usque propagatur I. III . Quamobrem cum idea materialis in cerebro statim degenerare incipiat in eam, quae phantasmati respondet, ubi stimum ad illud propagatus fuit motus fibrillis nerve is tu organo impretaus s. 13Iὶ; dum motus repetita actione sensibilis per nervos sensorios ad cerebrum propagatur, idea materialis praesens in eam degenerat, quae phantasmati respondet. Ergo dum s ensualis cons. rvatrix re producit ue s. 13ιὰ, idea materialis anterior jam in eam, quae phantasmati respondet, degenerat-Jam nulla in anima exi stit idea sensualis, nisi in cerebro existat idea materialis, cui ista respondet ar III. II 4. . Sed idea materialis anterion jam in eam desenerat, quae phantasmati respondet, dum idea materialis sensualis conservatrix re producitur peν demonstrata. Ergo idea sensualis jam in phantasma degenerare debet, dum sensualis producitur, qua ad
Non licet objicere, nos nullum percipere tempus inter impressionem in organum S: ideam sensualem in anima, adeoque nullum intercedere. Neque enim omne tempus sensa perceptibile e se loquuntur observationes microscopicae, ad quas alibi tmst. I. 183 Oarel. 1 provocavimus. Imo non desunt phaenomena aliR, quae aperte loquuntur in tempore quaedam fieri, ubi tempus nullum percipimus. Accensio pulveris pyrii sit iuccessive, ita ut plura concipi debeant tempuscula, quibus absolvitur totalis unius graauli accenso. Nullum tamen horum tempusculorum distincte percipere licet.
ἡ;viis. Quoniam igitur ideae olim sociae materialis existentis una reproducun--inatio tus, dum, quae sensuali respondet, in phaarasma abit cf. 13a opere κr natio quoque operatur, es isseae sensuases conserventur.
peri Dum idea, is q-m Hrἰgitur intentio, in antasma abit ; isae soriis ceptio ptantasma compostum complentes apprecipiuntur progradu attentisvis conservassi tas tae: quamdiu vero idea senseualis pbantasmatis productrix ct ad eam attentio consereatur ; phantayma in quod sins alis degenerat, non a percipitur Dum enim idea, in quam dirigitur attentio, in phantasma abit οῦ efficere cona, mur, ut ea in perceptione composita praesente majorem claritatem ceteris habeat S. 237 'γμοι empiro, adeoque eam magis appercipiamus ceteris I. 23s risset empir. . Quamobrein eum cetera, quae una percipiuntur, vix ac ne vix quidem appercipiamus s. a s msbolampis. , cum attentio ad plura simul non nisi multo, longo ac perdissicili exercitio conseparetur g. χsr' bol. empla. , nec attentionem inter plura objecta par tiamur , nisi quando potentia eam partiendi acquisita uti volumus S. auex Ph bο empir. Di phantasma , in quod abit Plea sensualis, statim appercipimus, consequenter cura ideae sociae phantasma compositum complentes e cdem Disiligod by Corale
124쪽
De Imaginatione S Memorἰa. Io 9
eodem claritatis gradu cum phantasmate partiali ex idea sensitati genito gaudere debeant, nulla diversitatis ratione existente car. 7o Ontol. , eaedem simul appercipiuntur. Quo major itaque attentio ad ideam sens ualem phantasmatis productricem conservatur, eo majorem claritatem habet phantasma b. a 37 Phebes. empla. , consequenter eo magis ideas socias idem ingredientes appercipimus. Enimvero quamdiu idea sensualis phantasmatis productrix conserva- tu r, continuo producitur & in locum phantasmatis vix nascentis statim iterum succedit S. 233 , adeoque phantasma hoc, in quod idea sensualis degenerat, non appercipitur I. 99 P Icbol. empir. .
Experientia hoc latis confirmat. Ponamus enim tibi obvium fieri hominem, quem intemplo vidisti. Dum attentionem tuam omnem in eundem dirigis; idea templi interi ris, in quo eundem vidisti, una reproducitur, quae per legem imaginationis facile in ideam exterioris degenerat. Ideae templi tibi magis conscius es quam hominis in eodem sedentis, quamdiu eundem contueris & attentionem tuam a phantasmate templi, quod eundem ii minem quasi in templo sedentem exhibet, in ideam sensitatem eiusdem quasi retrahi observas, cum perdifficile sit ad ideam sensualem& phantasma simul eodem gradu conse Vare attentionem i quae etiam ratio est, ut plerumque statim evanescere videatur phantas-m . Ceterum me non monente percipitur; phantasma, in quod abierat idea sensualis, interire, dum sensualis redintegratur, quia materialis idea respondens sensuali de phanta iamati eundem in cerebro locum occupat . Quoniam tamen ob ea, quae inde porro consequuntur, haec attentius considerari consultum est; ideo in numerum propositionum psychologicarum mox referenda nobis veniet, ubi corollarium aliquod praesenti adjecerimus.
Quoniam vero ideasens Is non reproducitur, ubi in phantasma abit, actione in organum sensorium impedita cS. 8I Philol. empla. I phantasma, in qροd abit, una cum ideis fociis pbantasma compositum complentibus una peri ipitur, actione sensibinum in organum senserium impedita , veluti Haustis
oculis , si sensibile fuerit Osibile.
Experientia di confirmat, modo ad eam sufficientem afferre polys attentionem de acumen psycholo' cum tibi comparaveris, quo ad pervidendas modificationes animae opus est: id quod continuo attentionis excitandae ac conservandae exercitio comparatur, ubi praesertim oraecesserit acumen indistincte rimandis iis, quae rebus in sensum incurrentibus insunt . sese exerens. Quamobrem caveant ne per praecipitantiam experientiam in dubium voce int, qui ad eam capiendam nondum apti. Nullus autem dubito fore, quin sedula meditatione eorum, quae nos in Psychologia tam empirica, quam rationali exposuimus, acumen istud acquiratur & perficiatur, quemadmodum in ceteris cum gradu cognitionis crescita .umea, rebus ad ea in Vectantibus providendis & ipsi cognitioni augendae proficuum. S
Idea mater alis respondens pbantasmat; , is quod abit sensualis , interit , dum redintegrattir sensualis. Idea enim materialis, quae in motu ad cerebrum propagato consistit c6. IIa , ob imminutam continuo celeritatem debilita-ra S. 23o 2, in ideam materialem, quae phantasmati respondet, abit I. 23t , consequenter phantasmati respondens idea materialis, in quod sensualis abit, cunadem locum occupat in cerebro in quo haeret idea materialis sensuali respondens. Quod si organi sensorii erga sensibile situ non ualitato idea sensualis redintegratur ; idca materialis eidem respondens deuuo
ma producens repperciapiendi. Interlius
125쪽
denuo producta g. 2 33 ,eundem quoque locum occupare debet, quem occupabat in cerebro primum producta motu iisdem fibrillis nerveis impresso ad eundem quoque cerebri locum propagat O S. III . Quamobrem cum motus, in quo consistit idea materialis phantasmati respondens, in locum ideae sensualis succedetui, nonnisi celeritate differat a motu, in quo consistit idea materialis actione sensibilis in organum sensorium redintegrata , haecque celeritas priori major sit per cis Hirata , adeoque differentia in gradu constituta S. I 16 CUM in majore tanquam pars in toto contineatur g. 7so Ontol.ὶ, atque hinc ad totum pertineat s. 3 I Onto ; impossibile omnino est ut idea materialis phantasmati, in quod sensualis abierat, respondens adhuc subsistat, dum sensualis redintegratur. Illam igitur in redintegratione hujus interire patet S. I Ontol. .
Nimirum si quis admitteret, phantasmati de ideae seni uali respondentes ideas materiales simul subs stere polle I is affirmaret idem mobile eodem momento di maiore, deminore celeritate moveri: id quod manifeste contradi rium cI. ao omοI. , neque admiit Ipotest s. 11 Omot. .
Si phantasma rei, quam nunesensu percipimus, una apprecipere debemus; idea materialis Dantasmati primum producto respondens sui diffusione aliam producere iubet, cui phantasma illud respondet. Qitoniam enim idea materialis, q uae sensuali primum productae respondet, sensibili in organum agere incipiente, degenerat in ideam materialem,quae phantasmati ejusdem objecti responder V. 23 I9, eidemque sociantur ideae materiales, quae alias , cum idem sensibile perciperemus, sive numero, si ve genere aut specie, prout attenistio nostra innumericas, vel genericas aut specificas differentias dirigitur 9.ro . Ios Psecboc empir. , eidem sociatae ruerant S. 232 ; primi pha tasmatis compositi, quod idea sensuali ad evanescentiam vergente oritur sy. 23o , phantasma sensibilis sic ortum est pars, eique rvspondens idea
materialis eundem locum occupat, quem occupat ideae sensuali convenicias.
Enimvero si sensibile & ejus phantasma una percipitur ν illi & huic respondentes ideae materiales una in cerebro existere debent c g. III. 2o6 , ade que, cum in motu diversae celeritatis consistant S. ao8, eundem in cerc-bro locum occupare nequeunt. Necesse igitur est ut ex motu , in quo prima id ea materialis phantasmati primo respondens consistebat, nascatur
motus, in quo consistit secunda idea materialis phantasma sensibilis juxta sensibile exhibens, consequenter idea materialis phantasmati primum producto respondens sui diffusione aliam producit, cui phantasma alterum respondet, quod sensibilis phantasma una cum ipso sensibili apperceptibile exhibet.
Sequitur propositio praesens ex antecedentibus sua sponte, ut ni desectu terminorum attentione opus sit ad consecutionem clare percipiendam. Observatu quoque non adeo faciua sunt , quae de origine idearum materialium phantasticarum docentur, propterea quod &di mellis sit apperceptio sensibilis & ejusdem phantasnaatis simultanea , ut absque acquisno quod.m acumine vix ia anima detur, & mutationes percertionum adeo celetes sunt, ut ad
126쪽
omnes, quae sibi invicem succedunt, vix animum advertere valeamus. Difficultatem Itane ipsi met experti sumus, utut eam non prorsus invincibilem deprehenderimus. Haec ideo monemus, nequis per praecipitantiam in cognitione psychologica sibi obicem ponati quamvis nobis perinde sit, quid unusquisque de seipso statuere velit . Quomodo vero motus in cerebro ad alia spatia diffundatur, hic loci explicare minime valemus, propterea quos nondum definivimus num motus iste, qui organo sensorio ab objecto imprimitur, consistat in nuda fibrillarum nervearum oscillatione, an in motu fluidi cujusdam subtilis, quod a nonnullis fluidum nerveum, ab aliis spiritus animalis appellatur, an in oscillatione fibrilia Iarum 6c motu progressivo spirituu in animalium simul : in quod demum suo tempore in Physica inquiremus, ubi ea, quae ad corpus spectant, ex instituto sumus tradituri. Abseautem ut quis sibi persuadeat, idearum materialium diffusionem in cerebro magis favere spirituum animalium motui, quam oscillat i fibrillarum; neque enim dissicilius eadem explicatur per impulsum filWillarum oscillantium in contiguas, quam 1 er progressum spirituum animalium, ut adeo praesens phaenomenon non sit decisivum. Sed hanc controversam iam agitare minus lubet, ne praeter necessitatem dogmata psychologica pluribus disputationibus obnoxia reddamus, ob novitatem suspecta iis, qui omnia damnant vel ne stro quo veneno insecta existimant, quae ipsi met clim in scholis non didicerunt. Placuit igitur nobis non assumere, nisi quod ab omnibus coneedi debet, actione sensibilis in organum motum fibrillis nerveis, seniorium nervum component ibus, imprimi eundemque ad cerebrum propagari, distincta motus explicatione, quantum dari potest, ad philosophiam naturalem proscripta.
Si qua idea materiasu saepius fuerit proricta, vel du confersata cerebrum Fabia reprodiationisfacilitatem contrahit. Quoniam enim ideae materiales sunt m res retus cerebro inexistentes S. II 2 I ubi eae saepius producantur, iidem motus in cerebro saepius producuntur. Cumque idea materialis in cerebro non conservetur nisi continua sui re productione S. 2339ἰ ubi cadem diu misib, iis
conservatur , iidem motus in cerebro non minus saepe producuntur. Enim- Iium ce- vero constat a posteriori tam esse corporis nostri naturam, ut motuum con- rebro a tinua, vel saepius iterata productione contrahatur facilitas motuum eorun- qμ ιμ-dem re producendorum . Quamobrem cerebrum quoque eorundem motuum diu continuata, vel saepius iterata productione facilitatem motus istos iterum producendi contrahere debet. Continuata igitur vel saepius iterata ideae materialis productione facilitatem eam re producendi contrahere debet.
Quae a posteriori nota sumimus, obvia experientia patent. Nemo enim est qtri nesciat, omnes corporis habitus, qui in iacilitate producendi eosdem motus consistunt, hoc modo comparari.
Si id a aliqua materialis oel ἰmmaterialis aeu conservatur; sepius reprοδε- AEqi citur. Etenim idea sensualis eidemque respondens materialis continuare- polis tia. Productione conservatur 9. 233 . Enimvero ideae materiales, quae phan- αἰ- mtasmatis ac ideis sensualibus respondent, non disserunt nisi celeritate min
tus I roa , & phantasmata ipsa atque ideae sensualcs non aliam admittunt δ
d i fierent iam, quam quae in gradu claritatis consistit c S. 96 Psichol. e piri . quentis Quamobrem dubio caret, quod ideae matcriales phantasmatis responden- produ-tes eodem modo conservari debeant, quo conservantur quae idcis sensua. ritiori libus respondent, quodque ipsa phaatasmata non alio modo conserven- o 'tur
127쪽
tur, quam quo conservantur ideae sensuales, consequente phantasmata quoque ipsisque respondentes ideae materiales continua productione conservantur. Quod vero per tractum aliquem temporis continuo producitur, saepius producitur: id quod per se patet. Ideae igitur tam materiales, quam immateriales, quae diu conservantur, saepius producuntur.
Tempusculum illud perexiguum est, quod ideae materiali in cerebro producendae sum-cit, quae ideae sensuali respondet, & ob continuam idearum sensualium atque materialium in cerebro coexistentiam cs tr 3 eodem tempore producuntur ideae sensuales, quo producuntur materiales: determinatum tamen est , atque adeo vulgo adhibetur ad designandum minimum , quod imaginari licet, tempusculum . Uno enim oculi ictu terminamus, quod celerrime factum fuisse in digitamus . Hine fluit principium Psychometricum ad bonitatem memoriae aestimandarn conducens; numerum reproductionis idearum esse ut tempus, quo conservantur .
suaηδε suaurasu itaquespectatur dearum iterata productio, unum idemque es , lρ m idea aliqua saepius producatur, sive diu conservetur. Si enim diu conser- Φρνω ' saepius producitur, quamvis productiones iteratae continua serie sese invicem excipiant cf. a 4χ . Unde porro consequitur, quamdiu idea, rum iterata productio spectatiar, aluttirnam earundem conservationem oe se quentem iterationem sibi mutuo stibsitui mist, salvis iis, quae inde sequuntur S. I 8 I Onto .
Utile est non, quaenam sibi invicem substitui possint tanquam causae seu in genere causandi , tum in quocunque casu alior hoc enim pacto ea, quae fieri possunt, magis in potestatem nostram redigimus. Ceterum hinc iam evidentiis me intelligitur, cur cere Drum facilitatem reproducendi ideas contrahat, sive eadem sapius producatur, sive diaconservetur I. 14r , di cur idem in anima obtineat quoad ideas immateriales siogristeMI. empiras. 24 Ideae Ideae materiales semel sensu pereeptis, Cel nostro arbitrio Di imagisationis fommaterim malis respondentes, non actu insunt cerebro I sed tantummodo potentia seu quo-tes rem ad possibilitatem isti inex fleui, absente licet O uti. Idcaecnim materiales, η ἔ quae sensualibus respondent, non conservantur nisi continua productioneis, S, atque adeo cessante actione objecti in organum sensorium in-re,eb, o tereunt S. III . Quamobrem in cerebro non actu insunt. exisunt. Idem etiam ostenditur hoc modo. Ideae materiales consistunt in motu, qui ex fibrillis nerveis in cerebrum fuit propagatus gr. 1 Ia atque hic motus imminuta celeritate successive debilitatur, donec prorsus extinguatur cf. 23o P. Qiuamobrem cum continua sensibilis actione motus iste continuo produci debeat, ne intereat ; impossibile omnino est ut idea materialis semel sit scitata actu ineste pergat in cerebro. Potest quoque idem ostendi per indircetum. Ponamus ideas materiales actione sensibilium in organum sensorium actu inesse pergere in cerebro, cessante licet astione in organum s solium , quamdiu scilicet rcrum semel sensu perceptarum in nobis datur reminiscendi facultas. Quoniam ideae istae in motu consistunt I. IIa , aut motus iste in ecdem loco ccrcbi i perdurat ,
128쪽
dui at, ad quem ex organo sensorio fuerat propagatus, sensibili in idem agente cύ. III γ, aut inde ulterius in alium locum propagatur, ubi conservatur. Ponamus prius: si sensibile B post Ain easdem fibrillas nerveas ejusdem organi agit, ejus etiam idea materialis in eodem cerebri loco posthae actu existit. Et idem fieri debere patet,ubi C post B,D post E ac ita po
eo in easdem fibrillas nerveas ejusdem organi agit. Quoniam idear materi, Ies, quibus in cerebro repraesentantur sensibilia A, B, C, D, E& ita porro,ia motu consistunt I. I I 12, & in eadem cerebri parte continuo subsistunt; necesse est eandem cerebri partem pluribus diversis motibus simul ita cieri, ut unicuique sine ulla permixtione remaneat suus celeritatis gradus, suaque directio: quod cum sit absurdum, idea materialis rei sensu perceptae in eodem cerebri loco subsistere nequit, in quo primum fuerat producta. Subsistat igitur in alio loco, si fieri potest. Quoniam ideae sibi invicem comtinuo succedentes diversum ab eo locum occupare debent, in quo primum fuerant productae; ideam B loco suo pellere ideam Α, & ideam C denuo D, atque Dipsam E ac ita porro necesse est. Peculiarem adeo cerebri partem occupat idea A, peculiarem sibi quoque occupat B, itidemque C, Dac E&ita porro. Quare cum magnitudo cerebri exigua sit, nonnis paucas ideas capere poterit: quod cum denuo absurdum sit , utpote experientiae singulis obviae e diametro adversum; ideae quoque materiales sensibilium in diversis cerebri locis subsistere nequeunt. Quamobrem cum nec in eodem loco, in quo primum producuntur, nec in diversis ab eodem subsistere possint per demonstrata; ut actu inexistant in cerebro fieri haudquaquam potest. Enimvero si ideae istae vel saepius fuerint productae, vel diu conservatae, cerebrum contrahit facilitatem eas reproducendi S. a 4r . Possibile igitur est, ut iuxta legem imaginationis producantur occasione sensibilis in organum sensorium agente S. 219. 2I9 P cbo rat. & 6. III 'γcMLempiri . Atque adeo instini cerebro quoad possibilitatem actui nexistendi, absente licet objecto.
Non nego vulgo sibi homines persuadere, quasi idearum rerum Omnium, quas co saltas tenent, receptaculum sit cerebrum. Atque adeo mirantur , quomodo in eodem iocus esse possit tot ideis, ubi multitudinem eorum stupent, quae quis novit. Et inde stu-xit imaginaria memoriae notio, de qua diximus alias F. 477 Poetisti e D. . Sed nostrum est in Pischologia rationali docere, quid ea sint, quae ad animam spectant, non Vero quid videantur.
Facilitas preducendi deas raram, quas antea habuimus, is actuaΓρω- Fatali dam inuratione consistit. Etenim facilitas reproductionis idearum acquiri- ras pro-tur, si eaedem saepius producantur, vel diu conserventur cf. a I , adeoque antea non inerat, cum alias medio eam acquirendi minime fuisset opus.
Ubi igitur facilitas ista acquisita fuerit, inest ipsi cerebri substantiae quod ante non inerat, adeoque in actuali quadam mutatione consistit. mus, m
129쪽
Qualis sit ista mutatio ni distincte exponamus, nemo a nobis requisiverit, cum struiactura cerebri nobis nondum adeo explorata sit, ut quae inde pendent, intelligibili modo explicari possint.
In somnissimp&ἰ Heae materiales continuo altie ex alia nascuntur; in composito uero in qualibet ipstius parte. Etenim somnium initium capit a sensatione& per phantasmatum successionem continuatur cf. PBcbia emph .9. Quamobrem cum phantasmatis singulis ideae materiales in cerebro respondeant cf. ao62 , non minus ac ideis sensualibus S. II 3 i in somnio continua est idearum materialium successio. Enim vero in somnio simplici continuatio in eadem serie phantasmatum fit; in composito vero in diversis S. Ias radictic empla. . In somnio igitur simplici ideae materiales sibi invicem succedentes ad eandem seriem pertinent, incomposito ad diversam , hoe est in simplici ab una sensatione ortum deducunt ceterae omnes, incomposito a diversis S. Ir . I a s Pucrit empir. . Patet adeo dum somniamus ideam materialem aliam continuo nasci ex alia in somnio simplici ; in parte autem somnii idem obtinere, ubi fuerit compositum.
Nempe cum somnium nova sensatione interrumpitur, idea materialis, quae sensuali respondet. non nascitur ex idea materiali, Quae dabatur in cerebro, praecedente ; verum ab actione sensibilis in organum resultat. Unde in somnio composito nonnullae ideae nascuntur ex motu in orsano existente, non vero ex eo, qui datur in cerebro. Notus vero in organo species impressa est, non idea materialis , quae in motu in cerebro consistit g. Ira .
Missis, Dum dormimus, fibrillae nerveae, quae dantur in organis senseriis, is eo 'nηoru statu sunt, ut ab asione sensibilis in organum non facile is mortis iisdem imprimi Pnsori possit, qui speriem imprefam constituit. Ponamus enim fibrillas nerveas , exrμm δ' quibus constant nervi leuasorii, esse in eodem statu, sive dormiamus, sive Jρ 'ρ vigilemus. Quod si ergo in somno objectum aliquod in organum agit, idem
fibrillis nerveis imprimetur motus, qui eidem imprimitur, dum vigilamus g. 923Ontol. . Et eodem modo patet, motum fibrillis nerve is in organo impressum ad cerebrum usque continuari S.I II Anima igitur etiam in somno eadem claritate percipit sensibilia in organum sensorium agentia , qua eadem vigilans percipit S. I 26 : quod cum sit absurdum S. 19 , fibrillae ner vere, ex quibus nervi sensorii organorum componuntur, non sunt in eodem statu, dum dormimus & quando vigilamus, consequenteris motus, in quo consistit species imprcssa, cisdem imprimi nequit in somno, qui imprimitur, dum vigilamus.
inioniam definire noluimus, qualis sit ille motus, qui fibrillis nerveis imprimitur in organo & per nervos lentorios ad cerebrum usque propagatur, num in fibrillarum quadam oscillatione, an in agitatione fluidi cuiusdam subtilis in itidem contenti, an in utraque mutat tone si mul sa cta consistat s nec nostrum est in praesente distincte explicare disterentiam statuum, qui fibrillis nerveis conveniunt, dum dormimus & quando vigilamus.
Status Dum dormimus, cerebri flatus adhuc idem est, ut ideae materiales si cerebriis monsi in eodem excitari possint, quales is eodem excitantur dum vigilamus. Dum
130쪽
De ImagInatione S Memoria. IIS
enim dormimus, somniare possvinus S. Iar Enimvero dum somniamus, res, quas percipimus, imaginamur Ia 2 Pocri empla. , adeoque ideae materiales, quae continuo vel in integro somnio, vel in quadam ejus parte aliae ex aliis nascuntur I. 2 6 , juxta legem imaginationis nascuntur g. a I99: id quod&experientiae consonum deprehenditur . Quamobrem cum is status sit cerebri, cum vigilamus, ut idea materialis, quae sensuali respondet, reproducat ideam materialem antea cum eadem ab actione sensibilis in organum senserium productam I. a 26 , & eodem modo ex id eis materialibus phantasmatis respondentibus nascantur ideae aliae phantasticae S. 22s .ao6ὶ; in somno status cerebri adhuc idem est, ut ideae materiales istiusmodi in eodem excitari possint, quales in eodem e citantur, dum vigilamus.
Cur statum istum cerebri distinctius explicare non possimus, patet ex iis, quae ad pr Positionem praecedentem annotata fuerunt. Ipsa autem experientia loquitur, ideas materiales , quae in cerebro somniantium excitantur, esse istiusmodi, quales vi imaginationis in nobis produci constat, dum oculis clausis imaginationi luxurianti attendimus vigilantes. Enimvero quod non semper somniemus, et fi cerebrum sit ad somnium aprum, id quidem inde est, quod nullum phantasma in anima existere possit, nisi quaedam praecedat sensatio s. 219 , consequenter nec in cerebro nascantur ideae materiales illis respondentes 3. - , nisi praecedat aliqua idea materialis aet ione sensibilis in organum excitatas . II 3 3 is autem in somno orisni sensorii status sit, ut fibrillis nerveis non facile is motus imprimi pose sit, qui speciem impressam constituit I. x 7 .f. 249. Perceptisnes orae tas appello,quae repraesentant res constante ordine sibi invicem succedentes. Inordinatas dico, quae repraesentant res nullo ordine se invicem consequentes.
Nimirum perceptiones hic materialiter seu obiective consideramus, quatenus sunt rerum ab an ma diversarum imagines; non vero lubiective, quatenus sunt actus animae&ad eius modificationes pertinent. Unde nil obstat perceptiones esse inordinatas, etsi ipsaemet certo ordine se invicem consequantur.
Dum somniamus, anima es in statu perceptisnam dis Myarum ἱnoraenatarum. Quod in somnio anima sit in statu perceptionum distinctarum, iam supra evicimus cS. I . Restat igitur, ut ostendamus perceptiones istas esse ordinatas. Etenim in somnio mutationes rerum, quae percipiuntur, absque ratione lassiciente contingunt S. I 28 Psychol. empiri , adeoque nulla datur regula, qua mutationes istae se invicem excipiunt g. 7s Ontal , adeoque nec ullo ordine se invicem consequuntur c f. 87 Onto . Quod igitur perceptionibus per somnium repraesentatur inordinatum est S. εῖ sontes. , atque adeo perceptiones in somnio inordinatae sunt S. a 9 , consequenter in somnio anima in statu perceptionum distinctarum inordiis
natarum est. Habemus adeo statum animae integrum in somnio, qualem supra definivimus insomno , quando non somniamus t s. 39 , ita ut praesens yropositio accipi possit pro definitione somnii respectu animae, quemadm um ex superioribus citata definitionem somni elus inis tuitu prae t. quamvis interea, donec natura animae magis pateret, in Psychologia empi- P a scariree ptionum