장음표시 사용
171쪽
g. 3 I. Ph-- Phantasmatum divisio ct compositio imaginationi materiali non repugnat rasmatsi Phantasmata enim dividuntur, si partem unam sensibilis absque altera imagineris cI. II; PBGol. empiri). Enimvero ut partem unam sensibilis,in is, altera imaginem uri per imaginationem materialem fieri potestim,sis S. 33 P. Phantasmatum itaque divisio imaginationi materiali minime re
teriali Similiter phantasmata componuntur, si perceptiones diversas partiales repVης . combinemus, ut unam compositam constituant V. i a moechoi empla. 9-Enimvero imaginationi materiali non repugnat, ut perceptiones partiales, diversae ad constituendam unam compositam combinentur s. 3 o P . Phantasmatum itaque compositio imaginationi materiali minime repugnat ia
Ex iis, quae ad evincendam phantasmatum divisionem&compositionem in corpore sta hil ita fuere, reparet quantum ad eam usuin afferant vocabula : supersunt tamen adhue alia, ad eandem spectantia, quae ut intelligantur, sequentes addere Iubet propositiones.
meabu. Si sensu confuse pereepta vocabulis inigitare sueueris, et eis subjecto ex dum
DG usus pro arbitris tribuas; fingere datur, quod alias viis ae ne Dis quidem fmi mi Quae confuse percipiuntur, veluti qualitates pleraeque sensibi-,b ia ea dissiculter nec satis clare imaginamur c S. 9 PB . empir. , adeo uisue uis eorum ideae materiales dissiculter quoque producuntur S. Io 69, dei, fure motus, in quo idea materialis consistit c S. IIx , admodum tardus est G. consequenter cum aliis ideis materialibus dissiculter, imo vix ac ne vix quidem una produci & hoc pacto ad constituendam ideam unius subjecti uniri possunt. Ad fingendum itaque, quod an sit, sensu nondum Percepimus, vix ac ne vix quidem consulti percepta adhiberi possunt, si in eorum perceptionibus acquiescas S. 9 Ps bol. empir. . Enimvero si consula percepta vocabulis tanquam nomini sus suis indigitare sueveris, cum haec clare ac per se distincte percipiantur; nomina quoque confuse perceptorum facile imaginamur atque clare S. 9 PAcbol. empla.9, adeo que ipsis respondentes ideae materiales S. 29οὶ facile reproducuntur I. ao 6 , & motus, in quo eorum ideae materiales consistunt S. Ha , satis celer est cI. Ia 69. Quamobrem cum ideae vocabulorum materiales Discite combinentur cum aliis, etsi ipsis respondentes ideae rerum vix ac ne vix quidem reproduci possint; fingere omnino licet ope vocabulorum, si sub jecto tribuenda confuse pereepta, quae absque iis fingere vix ac ne vix quidem poteras S. τε ' Hiemstis. .
Quod vem hac ratione fictiones extendi possint usque ad impossibilia, iam alibi dictum
est I. a 46 Pse l. empir. : ubi etiam ea adjecimus, quae ad confusionem entis ficti cum reali evitandam, conlequenter proiluentes ex hoc fonte errores avertendum, notanda veniunt cf. a 47 PDeba. e pi . in .
172쪽
ISI De Imaginatione S Memoria.
s. 343. Si uocabulis enuntiemas , quae subjecto cuidam inesse debent, ae postmodam suom
ipsis respondentes ideas in memoriam revocare Ludemus I phantasmata per com- dopho positionem ac invisionem aliorum composita facilius producere licebit. Etenim cum vocabula ipsis visibilibus clarius atque facilius imaginemur S. 288 , multoque clarius & facilius quam odores, sapores & qualitates tactileS, iei, r. qivae solo tactu percipiuntur S. 289 ac praeterea vocabula, quae aliquam enuntiationem ingrediuntur, non ita inter se cohaerent, quemadmodum partes entis alicujus compositi, sed varie nunc cum his, nunc cum aliis junguntur , vocabula quoque facilius componere valemus, quam ideas ipsis respondentes, consequenter facilius est verbis enuntiare, quae subinjecto alicui inesse volumus, quam subjectum ipsum partialibus ideis in
unam coagmentatis sibi repraesentare. Enimvero cum ad vocabula attentis recurrant etiam ideae rerum ipsis indigitatarum S. a 73 Psychoc empir. ri ad vocabula eo fine attenti, ut eaedem rccurrant, eas reproducere, consequenter in memoriam revocare studemus f. a 28 Pischol. empir. P. Quoniam itaque id facientibus occurrit phantasma, quod per divisionem ac compositionem aliorum producere intendebamus, patet utique nos faci- Iius producere phantasmata per aliorum divisionem ac compositionem com- posita, si vocabulis enuntiemus, quae eidem inesse volumus, ac postm dum respondentes vocabulis ideas in memoriam revocare studemus.
Exempli loco esse possunt, quae de figuris hieroglyphicis dicta sunt ..rs x dc seq.
Febal. empir. , quam is ad eas quoque concurraut mentis operationes s quae Lamen non
tant, quo minus prorisitioni praesenti illustrandae inserviant: neque enim supponimus modum, quo ad compontionem pia antasmatis delabimur , cum eius diversitas hie nullum habeat momentum . odsi displiceat, ecce tibi exemplum aliud l Fingendum tibi propone imal , cui sit caput cervinum, truncus equi, cauda leonis. pedes sint caprini & aures lep rinae. Nemo non in se experiri poterit, haecce voeabula in formam euuntiationis compositae coacervari Posse , ut ut idea phantasmatis animo nondum obverseturi quo facto ejus subsidio producere licebit phantasma istiusmodi animal exhibens. Imo si quis vim imaginationis nondum in potestatem suam ita redegit, ut ideae isti hoc subsidio producendae sumetat 3 e dem tum uti poterit , si artis pictoriae fuerit peritus, ad animal istiusmodi pingendum imagine saepius veὶ diu conspecta, ideae producendae facilitatem acquirendam .
34 - ι Si attenthnem dirigis in quidpiam siensu perceptum, a quo eodem amertere modo poteras ; phantasma inde ortum a libertate animae pendet quoad actum. Et- ertas enitur si in quidpiam, quod sensu percipis, attentionem tuam dirigis, cum μηi σeam ab eodem avertere posses Idubio caret, quod attentionem in id dirige. re libere velis cap. 9 r P erii. empir.9. Necesse igitur est, ut ea etiam 'velis, quae ex hac attentione necesserio consequuntur. Quoniam itaque eadem posita, phantasma necessario producitur, quod per legem imaginationis inde pendet S. et a J; phantasma ortum ex idea sensuali, in quam attentionem tuam diriSis, cum eam inde avertere posses, a lisertate animae pendet.
173쪽
Cur hie inquiramus, quandonam phantasmata a libertate animae pendeant, eadem Irorsus ratio est, quam supra dedimus , cur investigari debeat dependentia sensationum aibertate 33M. s. III .
g. 3 s. Quoniam phantasmata perinde ex phantasmatis ac ex ideis sensitatibus oriuntur s. Ir7 Ph ML empiri : s attentionem tardis in phantasma, a
quo eam evertere poteras ; phantasma inde ulterias ortum a Mertate animae pendet.
Si ita visum fuerit , majoris evidentiae gratia integram demonstrationem propositionis praecedentis d praesentem applicare poteris .
I. 346ia Si attentionem in idea a uasensuali, vel reant mare allaxo conservas, cum eam inde retrabere posses I phantasma in utroque casu inde ortum a libem tale asimae pendet. Eodem prorsus modo ostenditur , quo dependentiam phantasmatis a libertate animae evicimus ob attentionem in ideam sensu lem conversam.
Attentionis eonservatio est quasi continuata ejusdem in idem obiectum directio, eontinuatio autem iterationem eiusdem actus involvit .. Quamobrem praesens proposito instar Praecedentis per modum corollarii inserti poterat ..
a libertate animae pendet. S1 enim phantasma aliquod vocabulorum ope in te suscitare studes; attentiosem non modo in. vocabula dirigis, quam inde a Vertere poteras , verum etiam vocabulorum ideas & phantasma saepius una reproduxisti eo fine, ut illorum idea reproducta hoc quoque recuserat, cum idem omittere poteras. Quamobrem non modo priore de causa a libertate animae pendet F. 3 4 , verum etiam. nexus inter ideam vocabulorum de phanta a, qui absciue libera voluntate tua non datur, ab ea. dem proficiscitur S. 94I- ' ri . .
Priori de causa pendet a libertate productio phantasmatis Immedrate, posteriori autem de causa mediate.
g. 348. Si per operationes mentis elisis ea, quae ad coηstituendum aliquod pham rasma concurrere debent 3 ejus predia iis a libertase ammae pendet. Etenim si per operationes ment is, quas inter etiam ratiocinatio locum habet S. ars P erit empir. , ea elicis, quae ad constituendum phantasma aliquod co currere debent, veluti quae figuram aliquam hieroglyphicam ingrediuntur F. is a PDchol. empiri ; phantasmatis productionem intendis, & ut hanc consequaris, operationes mentis adhibes, quas omittere poteras. Quamobrem phantasmatis hujus productio a libertate animae pendet S. 9 Irisset empiri 9.
Perpende aliquod figurae hieroglyphiis exemplum, veluti animae apud , aut Diaboli sub Mima monachi Franciscani apparentis snor. s. I a Ff e . emtis. , α Connde ra, quales fini mentis operationes, quibus productio illius phantasmuis tribuenda; statum Que videb:s . quam multae hic concurrant actiones animae libera.
174쪽
S. 3 3. Si phot is repraest tri rem sensu libere pereeptam; 0M quriae repro-- Casas ctis, es mar libere facta, actae tamen alibertate pendet. Si enim phantas. sextra. ma aliquod rem repraesentat libere sensu perceptam per Mntb. r, fieri poterat, ut rem istam sensu minime perciperes Κρ IPsyc . empiri . Quodsi ergo impedivisses, ne eam perciperes, vel ab ea percipienda, quemadmodum poteras, abstinuisses, vi imaginationis idea ejusdem reproduci miniis me poterat s. III σ3cbol. empir. l. Ratio igitur, cur produci posthae possit, a libertate animae petenda S. 36 Ontoc , atque adeo possibilitas reproductionis ab eadem pendet S. 8 sI Ontia. . Quamvis ergo ejus actualis reproductio libere non fit quoniam tamen actualitas nihil mutat quoad possibilitatem; phantasmatis reproductio adhuc a libertate
Quandonam liberias animae in sensationem influat, dictum est in superioribus f .&seqq.; . Atque adeo non opus est, ut determinationes speciales adliciantur.
Si quid memoriae mandamus , et diu eadem retinere Iudemus I id quoque, M M mo ejus facile meminist, non autem oblivisci possimus, a libertate animae pendet. Si ria quo- quid enim memoriae mandamus i ejus ideam reproducendi facilitatem nobis ni o ocomparamus S.I78 PBGol. empir. , diu ae saepius idem cum aliis simul UθςN ἔς percipiendo, vel quaedam simul percipiendo S. I 79 PDcboce in . Necesse igitur est, ut aut diu attentionem nostram in re, quando percipitur,co servemus, cum eam alio vertere possemus, vel ejus iteratam perceptionem promoveamus, cum tamen ab eadem abstinere possemus. Quamobrem libertas influit in illas actiones, quibus aliquid memoriae mandamus S. 9 IPhchol. empir. . Enimvero quae saepius ac diusve sensu, sive imaginatione simul percipimus, eorum ideae& facile reproducuntur S.Io8 moechotem rivae reproductae recognoscuntur I. 2I3.2I Piscrite in , conliquenter e rum meminisse possumus S. a16'dicialempis . . Quod itaque facile meminisse possimus, a libertate animae pendet. Quod erat primuin in priori hypoth. ωodsi quid memoria retinere studemus; ejus saepius in nobis ideam
reproducimus, sive sensuum, sive imaginationis ope, cum idem inter mi tere poteramus csi. I 8t PBcbol. empir. . Quamobrem ut idem diu retineamus, a libertate nostra pendet c as. 9 I Pischia. empi . . Enimvero si quorum fissius in nobis ideam reproducimus . eorum quoque facile m n inisse possumus, quemadmodum modo ostendimus. Quamobrem s quid diu memoria retinere studemus; ut ejus facile meminerimus, a libertate nostra pendet. Quod erat primum in altera Θ tb. Qui rei facile meminit, is& ideam ejus reproducendi, & eam recognoscendi facilitatem habet I. aa 6 risbol. empiri , adeoque cum oblivio consistat in impotentia ideas reproductas recognoscendi S. ar I refcbo
175쪽
Ps,eHI. empir. ; ut quis illius rei obliviscatur fieri nequit S. 28 OHOL P.
Quamobrem cum a libertate pendeat, ut ejus facile meminerit, si quid memoriae mandat, vel eadem diu retinere studet pernum. I ct a; a libertate quoque pendet, quod ejus rei oblivisci nequeat, quam memoriae mandat, vel diu eadem retinere studet. Quod erat secundam.
Non iam quaeritur, an successu temporis iterum eius oblivisci queamus, cujus uelle meminimus; sed an id statim oblivioni dare possimus, ut ne semel quidem posthac eaus idea recurrat. Prius fieri posse alibi ostendimus s. aa 7 Pθιω. empir.), dc tota die experimur eposterius vero est id, quod his fieri non posse supponitur.
S. 3s I. Oblisis Si quas ideas , quarum reproductio in potestate tua est, longo tempore re-qμμηδεμ producere Mys; oblivio a libertate animae pendet. Etenim si reproductio alii 4mq cujus i in potestate tua posita est ; arbitrii tui est, utrum eam Iongope,diai rempore producere nolis, an vero subinde re producere velis. Quamoiarem si longo tempore reproductionem intermittis; libere hoc ficis S. 9 et dictu. empis.). Enimvero si quas ideas longo tempore non reproducis, rerum per illas repraesentatarum oblivisceris S 2I7 PBAM. empi . . Obli. vio igitur rerum, quarum ideas reproducere in tua potestate est, a libertate animae pendet.
Propositio praesens agit de oblivione eorum, quae memoria firmiter tenemus. Ad eam illustrandam faciunt exempla oblivionis rerum maxime familiarium alibi tradita c-ι. s. zi et Poc bisti mpis. .
Atius Si quis attentionem ab objecto, qtiod perripit, natim avertit, cum eammis . in eodem retinere posset, vel ejus, quia emel percepit, ideam reproducere ne gligit, cum reproducere posset; obuesis a libertate animae pendet. Si quis attentionem ab objecto, quod percipit, statim avertit, cum eandem in eodem retinere posset; libere hoc facit car. 9 t PBchia. empir. I. Enimvero si attentionem ab eodem statim avertit, non diu idem percipit, adeoque idem memoriae non mandat S. I 79 Psichol. empir. , consequenter ideam eius reproducendi facilitatem sibi non comparat S. x78 POMI. empir. , ade que impotentia eam reproducendi laborat. Quare cum ideam reproductam recognoscere nequeat, qui eam reproducere nequit; qui attentionem ab objelio, quod percipit, statim avertit, eam oblivioni dat S. a is ' bol. empir. . oblivio igitur attentionem ab objecto statim avertentis, in quo eam retinere poterat, a libertate animae pendet. Auod erat unum. Si quis ideam ejus, quod semel satis percepit, reproducere negligit, eodem prorsus modo ostenditur, quod oblivio a libertate animae pendere debeat. Auod erat alterum. I. 353-ς ηδε Sisensationes negligimur, quae in potestare nostra seunt, vel ex decreto ani- iacGr m me easdem impedimtis ; absentia idearum , quas nobis acquirere poteramus, ia is libertate nostra pendet. Quando enim sensationes negligimus, aut eas licuia , . studio
176쪽
De Imaginatisne S Memoria. I 6 I
midio impedimus; tum sensationes istas in nobis experiri poteramus, si 'oluissemus. Ouamobrem a liberiate nostra pendet, Quod eas neglexerimus, vel impediverimus S. 9 I consequenter quod nobis rerum quarundam ideae absint.
omam in superioribus stendimus 3. Isr&mo, quandonam sensat lones a liber tale anime pendeant; exinde quoque intest igitur, quibusnam in casibus particulari biu a Iibertate pendeat , quod quas ideas non habeamus. Ceterum hactenus tradita principia non contemnendum in Moralibus usum habent, ubi disquiritur, quantum diomini actiones suae sint imputandae. Memoriae igitur probe infigenda, ut ea familiaria experiamur. Non negligenda ob intellectus facilitatem, quaecommendanda ob insignem in arduis utilitatem .
s. 3y Intuitus ideae universi non uno modo a Iifertare animae pendet, aut, si mavis, ejus directiones saepius in animae potestaresunt. Intuemur enim ideam univerfi, quae in nobis existit s. I9a , quatenus nonnulla, quae eidem insunt ,clare percipimus S.I93 . non iam clare percipimus, quod agnoscere & a perceptibilibus ceteris distinguere valemus cs. 3I Psecbotempla. , adeoque in numero perceptionum clararum non minus phantasmata sunt, uam sensationes, prout unusquisque in se peritur, modo quid si senatio, quid phantasma meminerit.sos. 92. 9s P uol. empla. 9, seissationes vero non minus t S. I Idc seqq. I, quam phantasmata non uno modo a libertate animae pendent S. 3 &seqq. i intuitus ideat universi non uno modo a libertate animae pendet.
Sensationes pariter ae phantasmata , quibus intuitus universi continetur, eadem vi an iamae ix. εο , qua sibi universum repraesentat is. 63 , adeoque per essentiam ek naturam 'ipsius producuntur cf. M. 67 ὶ . & in utrisque anima certis necessario adstringitur legibus, mi pro arbitrio suo in hisce perceptionibus nihil variare ipsi integrum sit . xis . Enimvero cum ideam integram universi non simul intueri possit I. as ; circa directionem vis illius libertati eius quidpiam relictuin, ut nimirum ad has potius tendat, quam ad aliasque possibiles perleges sensationis atque imagmationis.
Lex imaginatisnis non tollis libertatem . Si enim attentionem nostram dirigimus in id, quod sensu percipitur, vel etiam in aliquid, quod in praesente phantasmate continetur; vi imaginationis ea percipimus, quae antea cum illis percepta fuere S. a M. a 2 s . Quamobrem cum sensationes& phantasmata non uno in casu quoad actualitatem a libertate animae pendeant f. Is I &seqq.atque g. 3 4&semos lex imaginationis nec libertati adversatur , quatenus vel sensationem quandam , vel phantasma aliquod praecedaneum in anima supponit, nec quatenus phantasmata in eadem producuntur . Libertatem adeo animae non tollit.
mi verentur ne animae lege imaginationis necessitas imponatur libertati adversa, n tionibus legis confusis M obscuris sese confundunt. Ex ipsa en m lese imaginationis distincte agnita deducitur, quemadmodum ex demonstratione prorositionis praesentis attente considerata perspicitur, animae competere quandam in actualitatem phantasmatum libertatem, tantam nempe, quanta in imaginando dari potest. Qui malorem desiderat, quid sibi velit non intellisit. Vult enim l ui lapides, & arbores loco storum maturos statim edere tructus. Qui principiis omologicis de ente imbutum habet animam , et ut in mentem v niat tam ah irda cogitatio, fieri omnino nequit.
177쪽
I. 3 6. Idae Lex imaginationis libertatem animae ne restringit quidem. Etenim vi I, --π- ais imaginationis anima ea percipere debet, quae antea sensu perceptar ori t, Lere cum eo, in quod jam attentionem suam dirigit , sive hoc sensutas T percipiatur S, ), sive Vi imaginationis praesens sistatur g. ras .
aisi. Jam lex sensationis libertatem animae ne restringit quidem s. a12 .Quai obrem nec lex imaginationis ideo libertatem animae restringere potest , quatenus sensationes supponit. Porro cum phantasmata a libertate animae pendeant, quatenus pendent a directione attentionis in perceptionem aliquam praesentems 34 . 34 ; nec lex imaginationis libertatem hominis restringit, quatenus supponit directionem attentionis in perceptionem aliquam praesentem. Quoniam vero essentiae ac naturae animae conveniens est, ut lex imaginationis sensationes praesupponat g. 229.22 2, & attentionem in perceptionem aliquam praesentem requirat S. 224.22s P; tanta in phantasmata per legem istam animae libertas est, quantam essentia aenatura ejus permittit. Quare cum lex imaginationis nihil in ea immutet, eandem nullo modo restringit.
Repetenda hie sunt , quae supra de lege seasationum libertatem non restringente ann rata sunt nM. F. 1 a .
S. 3 I. πη Iattent onem in sensibile aliquod dirigimus; aut Mea materialis ejusdem c 2 ' Ieriar, aut ideae materiales ceteroram, quae semul percipiuntur, tardi , ὸ is ba fieri, aut idea illa bifice muratis continuo ac subito conseruari debet. Mai. Etenim si attentionem nostram in sensibilealiquod, quod una cum ceteris percipitur, dirigimus i perceptio ejus clarior est perceptionibus ceter rum, quae una percipiuntur sy. 237 Ischol. empiri . Necesse igitur est, ut motus, in quo idea ejusdem materialis consistit Ira 9, celerior sit motu, in quo ideae materiales ceterorum una perceptorum consistunt L Ias . Qioniam vero motus aliquis celerior fieri potest ceteris, vel si ceterorum celeritate non variata ejus augetur celeritas, vel si hac manente eadem, illa minuatur; motus, in quo idea materialis sensibilis consistit, ad quod attendimus, aut celerior fieri, aut reliquorum ideae mat riales tardiores evadere debent. Quodsi ideae quaedam prorsus evanescant; motus, in quo consistunt, extinguitur; ejus vero motus, quae ipsis c existens conservatur, continuo reproducitur cf. a 33 . Quamobrem cum
perinde sit, ac si motus aliqui, alio manente eodem, fierent infinite tardi, &
178쪽
De Attentione S Intellectu. I 63
attentioni locus sit, ubi ideae coexistentes materiales tardiores efficiuntur, reliquae celeritate manente eadem per demonstrata ; si attentionem
anima insensibile quoddam dirigit, accidere quoque potest, ut idea aliqua, ceteris eidem coexistentibus continuo variatis, conservetur.
Ultimum quoque ita ostenditur - Dum attentionem nostram in obj ctum aliquod convertimus, idea ejus nobis clarior est ceteris coexistentiis bus , PIGοι empiri , adeoque eandem magis at rcipimus quam existentes S. 23s ' Gol. e in , consequentex ejusdem magis nobis conscii sumus, quam ceterarum cS. a sq,c Lempir. - Quamobrem cum id contis gere debeat, ubi idea aliqua coexistentibus continuo variatis co servatur, ut harum vix quidem ,. illius autem optime nobis conscii esse possimus; evidens utique est, si attentionem in sensibile quoddam dirigimus, accidere posse, ut idea materiali ejusdem subsistente coexistentes
continuo mutentur ac subito. Pone enim majoris evidentiae gratia, ideas existentes eandem habere claritatem cum ea, inquam dirigitur attentio . Cum initio omnium simul tibi sis conscius, unius tibi consciuς manes, dum ceterorum conscius tibi esse desinis. Atque adeo hoc ceteris magis appercipis β. as Nactoc empiri , consequenter in eo haeret attentio g. 23 s. a 37 acb . empir.
Cum in Ps hologia rationali rationem reddamus eorum, quae ansmae insunt . 4
vr autem essent iae ac naturae animae rationes eorum, quae in anima accidunt, per ea saepius patent, quae in corpore contingunt cF. 66. ον empir. e, ideo nobis incumbit explicare, quales mutationes in corpore contingant, dum aliquas in animae accidere ex permiur:
id quod non modo plurimum lucis astundit mutationibus quae in acit ma accidunt; verum etiam inferius im explicandis & di rudicandis hypothesibus de commercio animae cum eo pote plurimum adiumenti afferet . Postquam igitur iacultatem cognoscendi insemorem explanavimus, & ad superiorem iam sit progrediendum, ab illa vero ad hane mediante attentione fit progressus; ideo nobis quoque explicandum est, quis in eorpore accidat, dum insensibile aliquod attentionem nostram dirigimus iag. 3 8Si attentionem in vi e dirivmus; oculum eidem Hrecte obseptimos .. Et- Cur asenim si attentionem in visibile dirigimus ; ejus ideam clariorem ceteris una visebit percepti Leificere studemus, quantum datur I. a 37 Ppub Nir. Enimis. μέ ς' vero nemo non in se ipso experitur, quod in iis, quae simul percipiuntur, illud clarius ac distinctius ceteris percipiatur, quod oculo directeo, recte obiajicituria Quamobrem si attentionem nostram in visibile dirigimus, oculum υert
E. gr. Ponamus te intueri faciem hominis & attentionem tuam dirigere velle in os a te oculum directe obvertere cri experieris . Quouis igitur momento in te ipso ea periri poteris, quod hie sumitur .. Dicitur autem aenius directe siverit o eas , si radii inde in oculum illabe Ma sint ad centrum pupillae perpendiculares , vel prope ad Perpendiculum accedant ἀg. 3 9-Quoniam laque ocul um objecto directe obvertisus, si radii ab eodem Cis. at in eum illapsi ad pupillae centrum sint perpendiculares, vel prope ad per- terilams pendiculum accedunt noti L 338 , atque adeo fieri nequit, ut oculus ad si-I
X a nonnisi Disiligod by Corale
179쪽
non nisi exiguae Wrti directe obiiciatur; atωntio quoque t M si ad exstoam simias partem dirigi potest.
Iix si in integram faciem hominis, quam intueris, attentionem tuam dirigere volueris , id fieri a te minime posse animadvertes, sed haerere attentionem in parte admodum exigua experieris , ita ut fi ad aliam simul attentionem directurus , Oculi fitus statim mutet di pristina attentione quasi evanescente nascatur ea, quae ad aliam diligitur .. Atque adeo patet, quam arctus sit attentionis, quam ad visibiliae inerimus, limes.
g. 36O. uo maiorem attentriem adhibemus ad ut iis, eo minor es pars, ad 'am aerigitur. Etenim id maximam habet claritatem, quod radium ita in oculum immittit, ut ad centrum pupillae sit perpendicularis, quemadmodum ex iis intelligitur, quae paulo ante dicta sunt g. 358 . Quamo rem cum unicum tantummodo sit punctum, a quo radius perpendaculariter incentrum pupillae incidit La I 3 Geom. ,; etsi radii ad sensum perpendiculares pro perpendicularibus habeantur , ad physicum tamen punctum accedere debet, quod maximam prae omnibus ciaritatem habet, seu oculo directe objicitur Quamobrem cum eo majorem attentionem adhibeamus, quo magis ea, quae claritate distinguuntur, a se invicem disternere consemur cI a 32 ' hoc empiriὶ; eo minorem visibilis quoque partem respicit attentio, quo majorem adhibemus
Experientiae, quae hic dicuntur, satis confirmat. Sane si attentionem adhibemus m ximam, ouam ad literam aliquam scriptam afferre possumus; non integram complectimur smul, sed ejus ductum in varias quasi partes dividimus de ad minutissimam partem eandem dirigimus Hac attentione utimur, ubi accuratissime quid iam contemplari voluerimus Si quis dubitet, an ma:or esse possit claritas in iis, quae d irecte oculo objiciuntur , haud dissiculter ex differentia ictus perpendie utaris 3c obliqui idem demonstrare liceret, quorum ivlum hoe sortiorem esse constat . . ssvm Mn. 3 sed cum non omnibus principium m chanicum sit perspectum, in iis aequiescere malumus, quae a posteriori certa sunt, ne satis clara obscurare videamur, ubi ad maiorem evident iam deducuntur, at quae nonnis eorum mentem percellit, quibus veritas principii mechanici explorata est.
Quoniam oculaseidem directe obvertitur, in quod attentionem dirigimus β. 3.y8 , si nulla adst ratio, cur attentionem nostram alio dire must, eandem ea viminis pari in se quasi trabit, quae oculo directe objicistir,acit, ubi accuratis contemptari bus, non sumus adsueti, illud insidiis, quod eum plurBus in Oculum simul incurrens , eidem maxime ae recte objicitur.
Probe notanda est haec propositio, quam unusquisque in se, quoties visum fuerit, experiri potest, cum in ea saepissime contineatur ratio, cur vi imaginationis occasione eorum, quae videmus, haec potius in mentem veniant quam alia s. 224 . Quae enim de ratione attentionis adhrbitae hic docentur, non alio fine inculcantur, quam ut legem imaginationis rectius applicare discamus: id quod 3c in Moralibus summae est utilitatis ia
Si attentionem ad si iis renservare volueris; oculum ad ipsuur Hrectam conservare debes. Etenim si attentionem ad visibile conservare volueris, eandem continuare debes. Enimvero si attentionem in visibile dirigis , oeulum eidem directe obvertis c g. 338 . Ergo si eandem conservare v lueris, oculum eidem directe obversum conservare debes. Potest Digitig Cooste
180쪽
De Alientione S Intellectu. I 65
Potest etiam ita ostendi. Qui eontinuat eandem attentionem, ille nil
quicquam in eadem mutat. Jam vero in attentione non occurrunt, quae
mutari possunt, nisi objectum&directio ad idem. Quoniam itaque directioni attentionis in visibile in corpore respondet directio oculi in idem; si
attentio conservatur, oculus eidem directe obversus eonservari debet.
Quoniam hoc unicum medium est conservandi attentionem ad visibile, conservatione autem attentionis saepius onus habemus ; veritatem propositionis ita in nobis experimur , ut etiam repugnare ne pomimus quidem, etsi velimus.
S. 363. ex decreto anime oculum visibili directe obvertis vel Hrecte siveris Attentissum istic 'u detines; attentis a libertate animae pendet. Sive enim ex de- ad υ creto animae oculus visibili directe obvertatur, sive in hoc situ aliquandiu si /ςq retineatur; directio oculi in visibile a libertate animae pendet s r ebes. empir. . Enimvero si oculum directe in visibile dirigis; attentionem in idem dirigis S. 3s8 : &s ocuIum ad ipsum directum conservas; at- pendeat. tentio ad visibile conservatur L 362 , consequenter directio &conservatio attentionis a directione oculi &conservatione ejusdem directionis pendet. Quamobrem si ex decreto animae oculus visibili directe obvertatur& in hoc situ detineatur; attentio & conservatio attentionis a libertate animae pendet.
Propositisnes de situ oculi directioni & eonsereationi attentionis respondente posse misverti, adeo obvium est, ut eas invertendo propositionum numerum ermee necessitatem augere noluerimus. Quando enim per se patet aut, si mavis , ex principiis generalibus logicis manifestum, propositionem posse inverti, non opus est ut inversa demum demonstr tur. Ita in praeseme casu palam est, directionem attentionis in anima & directionem ocuIi in corpore tibi invicem ita respondere, ut alterutra posta ponatur de altera. Id quod in eorpore accidit est ratio eius, quod accidit in anima. mare si unum est , alterum quoque eae debet c s. 7o. IIs Mol. .
Si ex decreto anisae oeulum essem directe obvertis , vel laiae situ retines I Pbam euasione ejusdem tibi occurrens phantasma a libertate animae pendet. Etenim rasmatis si ex decreto animae oculum visibili directe obvertis, vel in hoe situ reti- liberi nes, attentio a libertate animae pendet 9 3639. Sed si attentionem in visi- πρ bile dirigis, a quo eam avertere poteras, vel in eodem eam conservas, cum eam inde retrahere posses, ortum hinc phantasma a libertate animae
pendet S. 3 q. 346 . Quamobrem quod tibi occurrit phantasma, ubi ex
decreto animae attentionem in visibile dirigis, vel in hoc situ retines g. aas, a libertate animae pendet. g. 36s. Si in phantasma οἱ bilis attentisnem dirigis, vel eandem in eodem consedi At M.
1; in casu priore oculum eidem directe obvertere conaris , in posteriore eundem iisni in natum continua3. Si phantasma visibilis vi imaginationis producitur; pharias
id tibi videre videris, visibili quasi oculis oberrante. Quamobrem cum in phantasma visibilis attentionem dirigis, videris tibi in visibile attentionem 'dirige Disiligod by Coos le