장음표시 사용
161쪽
renodueitur, aut illas mutatae reproducuntur. Si enim memoria labitur, ideam reproductam habemus pro eadem, quam ante nos habuisse nobis conscii sumus, etsi mutata fuerit seu corrupta s. ao 7 P schol. empla. P. Enimvero quando rei cujusdam meminimus, ideam ejusdem re . productam recognoscere valemus g. 226 Philol. empla. , adeoque ea dem cum sociis reproduci necesse est s. r74. et a I P Iot empla. . Quamobrem necesse est, ut aut idea rei, cujus meminimus, salvis sociis mutata reproducatur, quo ex his illius identitatem colligamus, vel ut ideae sociae non mutata idea rei, cujus meminimus, mutatae repriaucantur, quo eX hac illarum identitas inseratur a. I74 ridiciat empir. .
Exemplum casus prioris iam dedimus, cum lapsum memoriae definiremus cnor. I. Io TD. t. empir. . Exemplum posterioris ha s, s ponas ideam elantae exoticae in horto Titii visam produci eum idea locia horti Sempronii, ut hinc tibi videaris plantam istam in horto Sempronii vidisse. Itrumque casum esse possibilem experientia obvia confirmat , ut adeo nemo sit, qui exempla a domestica petere non possit, modo desiderata statim in men
g. 3a I. Lapsu memoriae ine dimus in errores , quod res talis fuerit, qualis non fuerat, vel quod eidem coextiterint , quae non coextiterunt. Si enim memoria labitur, aut idea rei, cujus meminimus, salvis sociis mutata reproducitur , aut illa salva hae mutatae producuntur c S. 32o . Quamobrem ubi de re, cujus meminimus, judicamus; in casu priori enuntiamus, cam talem suisse, qualis non fuit; in casu autem posteriori, et coextitisse, quae non co-
extiterunt g. 39 Log. . Judicium adeo in utroque casu falsum est S. so 7 DE. . Lapsu adeo memoriar in aliquem horum errorum incidimus, scilicet quod quid tale fuerit, quale non fuit, vel eidem coextiterint, quae non coextitere V. 6 et 3 LM. .
Ita aberramus a veritate , s imaginatio nobis sistit Titium veste rubra indutum, qui tunc, quando eum videbamus, viridi indutus erat, atque ideo ludicamus: Titium veste rubra fuisse indutum, cum eum videremus. Similiter erramus, si imaginatio nobis sistit plantam exoticam in horto Titii, quam videramus in horto Mevii, ac ideo judicamus, plantam istiusmodi exoticam, qualem nunc conspicimus, esse quoque in horto Titii. Erramus hic in rebus facti r cum enim imaginatio nobis praesentia sistat sensu olim percepta &heneficio memoriae liaec recognoscentes judicemus, nos ea ante sensu percepit se I praesens propositio potissimum ad res facti spectat.
Lapsu memoriae incidimus in errorem ; s meoeoria nobis suggerit propositionem
tauq m negativam, quam a marisam eidem mandavimus, vel contra ta
quam assismativam , quam negativam, eidem infiximus ; vel f suggerit tanquam categoricam , quae conditionata erat , vel etiam conditionatam seu hypothet Acam sub aliena conditione. Quando enim memoria labitur, aut idea rei, cujus meminimus , aut ejusdem sociae mutatae reproducuntur gr. 32. . Quamobrem cum propositionibus, quibus veritates universa Ics enunriantur, tanquam ex vocabulis constantibus S. I99 LM. P, respondeant ideae ex ideis illorum vocabulorum compositae S. 29 o. ii 3 9 , ideae istae mutatae
162쪽
De Imaginatione o Memoria. a 47
reproduci debent, quando memoria labitur. Quodsi vocabula supponantur nota, ut ipsa quoad sy llabas mutationem patiantur fieri nequit, qua lis contingere solet, ubi nomen aliquod peregrinum audivimus, quod satis meminisse non possumus, adeoque non aliae mutationes accidere possunt, quam ut vel vocabula quaedam adjiciantur, quae abesse debebant, vel quaedam absint, quae adesse debebant, vel quaedam mutentur in alia. Inde vero porro intelligitur propositionem assirmativam in negativam, negativam in affirmativam , hypotheticam in categoricam, vel in aliam conditionis alienae abire posse.
Singulos errores a nobis laesu memoriae committi experientia confirmat. Quod voea bula quaedam omittantur, oblivioni tribuendum, neque adeo quicquam difficultatis habet. inoinodo alia addantur , vel in eorum, quae oblivioni data fuere, locum succedant, ex iis clarius perspieitur, quae de causa lapsus memoriae ostendimus s. xto Psychol. em ιν. . Errores lapsu memoriae commissi non semper sunt in potestate nostra , quemadmodum Iapsus calculi testantur, quos vel in arte arithmetica exercitatissimis contingere constat . Equidem hie saepius desecius attentionis lassicientis in causa est, ut error non vitetur ι non tamen idem eodem modo sese habet in casibus aliis. Experientia communis suggerit exempla, ubi tanta est hominum in hosce errores veritatis fiducia, ut attoniti haereant nec habeant quod dicant, dum, ut finiatur contradictio. erroris sui manifesto tedaguuntur ab aliis.
Quoniam etiam in errorem incidimus, si in syllogismo propositionem Errcires quandam memoriar lapsu pro vera accipiamus, quae falsa est S. 63 L.M. , dc , si hac conclusione erronea porro utamur tanquam praemissa in aliquo syllogismo, vera argumentandi forma in errores ulteriores incidimus S. 626 Log. ; ex lapsu memoriae vera argumentam i forma continuo serpunt erro res , quamaeu non aduertitur qui lapsu memoriae eommissus primum fuerat.
Quoniam saeillimum est lapsu memoriae incidere in errorem, ut absonum foret alicui eundem imputare; ita non minus facile est in errores incidere ulteriores, quos eadem absurditate alteri imputaveris. Notent hoe velim , quotquot in erroribus ab aliis admistis exag- Eerandis sibi placent, ne dum acumine praestare videri volunt, hebetiores ab aliis deprehendantur , qui agnoscunt causam erratis ab iis perspectam minime fuisse , ut intellectus vitio tribuant, quod memoriae lapsui erat tribuendum.
Si quorum diu non meministis ; lapsum memoriae facile committimur, ob; co oeadem in eandem nobis revocamus. Si quas enim ideas longo tempore non . re producimus ἱ rerum per illas repraesentatarum obliviscimur ar. at 7 Psi crit empla. 2, adeoque impotentiam contrahimus ideas illarum rerum re- producendi I. 2I6 Pochol. empir. . Enimvero ubi postea easdem nobis inmemoriam revocare conamur, ideas istas reproducere nitimur car. aagridicboc empir. . Quamobrem accidere potest, ut quorumdam idea particularis adsuc reproducatur, ceteris non reproductis, aut in eorum locum aliis substitutis prout seri occasio g. Ii o esseqq. Pssibile tr. . Jam eum ideam, qualis reproducitur, pro eadem habeamus, quae nobis alias fuit; memoria labitur g. ro 7 Poctit. empir. . Atque adeo patet lapsum memoriae facile committi, ubi in memoriam revoces, quorum diu non meministi
163쪽
Patet aleo, quando memoriae non nimis fidere, sed potius eandem suspectam here de amas , & quomodo lapsus euuari queant , Quo fine Praesentem apposuimus propositionem .
nsomnis meminimus rerum, quas mi res percipimus: 'Ana quo rem rum, quas ahas somniantes percepimus. Dum enim somniamus, res, quas percipimus, imaginamur st. Iaa PDAEM. empla. . Quamobrem cum an ma ire producendis pliantasmatis necessario certae legi adstr Ptur S ais .fi qua cum phantasmate, quo ipsi res absens tanquam praekns exhibetur f. iar PD . empla. , antea conjunisti fuerat idea, eadem una producitur eodem modo, quo dum quid sensu pepei tur, eum quo alias alia quoque sensu percepta suerunt, idear sociae cum ipsa vi imaginationis produci solent V. II7 Pn .em e. , quam adco pro phantasmate habemus, ut te contradistinctam alteri, vi cujus nobis praesens videtur res, de qua somniamus. Adest igitur ratio, cur ideam reproductam recognoscamus, quod scilicet illam jam antea habuerimus Wi74 PDcboc empiri Quamobrem eandem quoque recognoscere debemus S. I I 8 Ontes. , con sequenter in somnio quoque meminimus rerum, quas vigilantes percepimus S. a 26 Poebol. empla. . erat primum iaEnimvero si vocabulis efferimus judicium, quo judicamus, nos ideam aliquam jam habuisse; idea hac in posterum reproducta, enuntiatio istae una producitur S. 2862. Quamobrem in somnio quoque se quod lege imaginationis conservatur S. I 23 Pocist empir. , enunt latio ista una repr duci debet. Quamobrem si evigilantes de phantasmate aliquo judicaver,mus, quod nobis per somnium occurreriv, atque idem in somnio denuoenobis obfeiatur ῆ ita ipso quoque somnio reproduci debet judicium, quod illud, quod jam nobis in somnio succurrit, alias somniaverimus. Meminimus adeo in somnio, quod quid alias somniaverimus S. 2a 6 PDAEOLempla. . Quod erat secundum. Quoniam vero mediante isto judicio etiam meminisse possumus retum , quas vigilantes percepimus, quod patet ἰ eadem de caula quoque meminisse possumus rerum, quas vigilando percepimus.
Nos rerum in somnio meminisse experientia confirmat r imo nec ab eadem aborret , quod in somnio indieemus, nos quid alias somniasse ,&nune revera contingete, quod alias somniaveramus . Addonrestica enim provocare pinum eaen PIR.
S. 326. Sisomnium initium se satisne capit oe per Μantasimatum successAnem com-tinuatura natiarale est. Etenim si a sensatione initium capit;. initium ejus est perceptio rei cujusdam materialis in mundo adspectabili, quae per m lationem in organo sensorio factam intelligibili modo explicabilis S. 6s. 66risbia. empis. . Quamobrem cum sensationes pendeant ab unica illa vi , quae animae loest S. 37. 6 i , adeoque a vi sibi repraesentandi hoc universum situ corporis organici in universo & constitutione organorum sens
164쪽
rIorum limitata 639; initium somnii naturale est S. 69 . Quod si
jam porro per successionem phantasmatum continuetur, eum ea sint ideae ab imaginatione productae s. 93 Psectes. empla. , ab eadem vi animae pendent, a qua sensationes oriuntur g. 6I . Patet igitur, ut ante, somnii quoque continuationem naturalem esse. Quamobrem cum somnii, a sensatione initium capientis & per phantasmatum successionem continuati, &initium naturale sit, & talis quoque ejusdem continuatio existat per de
monstrata; somnium totum naturale erit.
Patet adeo, quae alias cs. 1 a 3 Pθc-. somnio demonstrata sunt, de naturali somnio esse accipienda. Neque vero a nobis quis requisiverit, quod non universaliter pr nuntiare debuerimus, quae nonnisi sub hac restrictione vera sunt, quatenus naturale est. Quidquid enim in philosophia traditur, sphaeram naturalem non egreditur, cum philos plius quidem intelligat lupernaturalia non esse absolute impossibilia , ignoret tamen, utrum actu aentur, necne, ae in Theologia naturali demonstraturi fimus, quae naturalia non sunt rariora esse, naturale vero eis ordinarium. Ne tamen principiis philosoplite is quis abutatur in praeiudicium veritatis revelatae, sed iisdem potius ad hanc adversus eiusdem adversarios defendendam utamur, ubi opus fuerit, discrimen inter naturale ac supernat rate inculcandum. Quoniam itaque somniorum quoque Scriptura Sacra injieit mentionem, quae a naturalibus utique distinguenda veniunt , differentiam quoque somnii naturalis a supernaturali hie evidentius monstrari consultum duximus. Ceterum cum supeonamus vi deis monstrationis, qua veritas hypotheseos evicta F. Iaa Pίλω. empir. . sensationem &phantasmata eo modo oriri, quo vulso oriuntur 3 eorundem quoque non alias dedimus rationes, quam quas ea habere ex principiis psychologicis claret.
S. 327. Si naturale somnium est ; initium capere debet per legem sensationis o contia Ioremnuari per legem imaginationis. Etenim si somnium naturale est; & initium pro pom ejus naturale esse debet, & naturaliter continuari debet: quod per se patet. Jam somnium naturale initium canit a sensatione cS. I a 3 Psycia empie. . Quare cum sensationes necessario sequantur legem sensationis I. ars Philol. rat. de 83 PDcbes. empla. I somnium naturale per legem
sensationis initium capit. Similiter somnium naturale per phantasmatum successionem continuatur, eodem nempe modo factam, quo eam fieri quotidie experimur cf. 3 PsycHI empir. 2. Quamobrem cum phantasmata non minus quam sensationes necessario sequantur legem suam c g. ars mν-cbol. rat.&S. III Psy. bol. empir. ; somnium naturale per legem imaginationis continuari debet.
Propositione hac habemus opus ad demonstranda subsequentia alia.
g. 328. Si somnium a sensatione nolla initium capit ; supernaturale erit, serui pes Somnia legem imagiviationis continuettir. Etenim si somnium a sensatione nulla ini- quandorium capit, per legem tamen imaginationis continuaturi cum ideae ab ima- Uema-εinatione productae sint phantasmata cf. 93 PBchol. empir. , sine praevia i rq sensatione phantasma primum, a quo somnium initium eapit, oritur: quod cum naturaliter neri non possit s. aa 9 P, somnium a sensatione in iatium non capiens, utut per legem imaginationis continuatum, naturale
non est. Erit igitur supernaturale not. I Io Cosmol. .
165쪽
Non definimiis, an istiumrodi somnia dentur; sed nobis lassicis ostendi sie, quaad nam pro supranaturali habendum sit somnium L ne nobis hac in re vel ipsimet imponamus , vel ab aliis imponi patiamur
species M s lam peν legem imginatisam non continuatur: super finis eritia Quodsi enim somnium non sit supernaturale , naturale erit c not. S. II CVmat . Ponamus igitur este naturale; per leaem imaginationis continuetur necessc est I. I 27 : quod cum hypothesin evertat, somnium naturale esse nequit , quod per legem imaginationis non continuatur, adeoque pro supernaturali utique habendum ia
, si phantalmath in somnio non otiuntur per Iesem imaginationis , nee primum oriri a sensatione videri poterat fg. I 17 1s choc Nimirum pone Phantasma primum a sensatione oriri; qua vero primum sequuntur, per legem imaginationis minime inde sequi. Nulla sane videtur ratio, cur sensatio ac primum inde Orcum phantasma praecedat se amobrem eum sine ratione sufficiente nihil esse possit nee sensatio eum primo inde ori Phantasmate locum habere potes Enimvero si somnium supponainua supernaturale I erit illud Eivinum, quemadmodum ex Theologia naturali constabilia Ostendemux vero ibidem, Deum ad supernatural ia non recurrere M nisi ubi naturaliae non sufficiunt media ad scopum . iuem intendit , consequendum - Quodsi ergo supponamus , opus esse finis cuiusdam gratia omnio supernaturali , hujus vero partem esse pota somnium naturale , constans nimirum ex sensatione ae inde derivato phantasmate vel pluribus hinc resultantibus phantasmatis nullum profecto dubium estia Deum illam partem , qua naturae viribus existere potest, P tentiae miraculosa non esse producturumia Atque adeoe patet nequaquam opus esse ut, si phantasmatum successio pet Iegem imaginationis non continuetur, somnium ae sensatione o tum minime trahat ia Aliter vero sese res habet, ubi nullum phantasma , quod somnium ingreditur,. imaginationis te nascitur: tunc enim sim satio prorsus superflua foret. Atque tum demum valet , quod a principio rationix sincientis desumptum est argumentum μ
tur III colloquendi offertur occasio, quin nemine dissentiente assumere liceat nul sus dubito, qus somnia supernaturalia dari affirmatia Enimvero si rei cujusdiam meminimus se reproducendi ideas materiales phantasmatis respondentes facilitas fibrillis netveis, ex quibus cerebrum constat, inesse debet T. 29 Quamobrem cum ideae materiales in ta rebro reproduci nequeant, nisi ante in eodem jam fuerint productae cL2 i ; dum supernaturaliter in anima producuntur phantasmata per somnium, iisdem qu que eoexistere debent ideae materiales in cerebro - Enimvero per se patet,. naturaliter tum in cerebro ideas materiales oriri minime posse, alias enim ipsis quoque coexisterent naturaliter phantasmata in anima S. ao 6 9. Idear igitur materiales per somnium supernaturale supernaturaliter quoque producamur necesse est.
Constabri nimirum ex Theolagia naturali somnii summaturalis auctorem esse Deum , ibique demonstrabitur Deum nihi cere frustra . Quamobrem somniis quoque supernaturalibus, siquidem iisdem opus esse iudicaverit, certum praestituet finem , veluti ut quem da in admianeat ventutorum, quo sibi cavere possit . quemadmodum accidit Iosepho cum oristo iniante ac matre e us in AEgyptum sugam paraturo , ut necis periculum ab Herode
166쪽
De Imaginatione S Memoria. Isr
intentum evaderet insans. Meminisse igitur somnii debet , qui supernaturale expertus est, quando evigilat. blinime igitur assumpsimus, quod sit a veritate alienum .
Somnium supernaturali miraculum est. Si quid enim supernaturaliter in corpore eontingit ; miraculum est S. Ioci οἱ , &siquid supernaturaliter inanima accidit, miraculum itidem est LII . Quamobrem cum somnia supernaturalia mutationes supernaturales & in corpore S. 33o P , ae in anima supponant cS. 328. 329 2; erit semium supernaturale miraculum . Ita somnium istud Iosephi, quod modo commemoravimus t nu. 33o in , utique mir
culum fuit. Neque enim minus miraculosum censeri debet produci ideas materiales in ce-rehro , vel ideas rerum absentium in anima , nulla praesente causa naturali , cui effectus is tribui possit, quam deficiente causa naturali pluviam vel procellam oriri, aut visum, quo quis orbatus est, restitui. An vero nunquam possibile si, ut miraculo in corpore facto, dum supernaturale est somnium , nullum in anima miraculum contingat, sed eidem natu-τalis quaedam mutatio respondeat; tum demum patebit, ubi dependentiam anhnae ac co Poris a se invicem explicaverimus. Hanc igitur disquisitionem tantisper seponimus. Nonetamen prorsus silentio praetereunda erat haec quaestio, ne quis systemati influxus physici deditus sibi videre videatur aliis non animadversa,& incautus in hac de somnio summaturali doctrina , quam in usum theNogicum defendendae religionis revelatae gratia adversus ejusdem hostes dedimus, disticultates inutiles facetiae . Ceterum praesens propostro docet , Quam fit res ardua somnium supernaturale squod Sc divinum vocant , nequis iacile sibi peris suadeat somnium quoddam suum esse supernaturale, sibique & aliis eodem imponat, quem admodum enthusiastis solenne. Si quis notiones distinctas & determ malas vocabulis lungere minime adsuetus vocabulo miraculi visendatur, is legat velim, quae supra annota-aea sunt inor. g. 7
S. 332. Ex somnio supernaturali oriuntur tam in anisa, quam in corpore uatur uter , quae Mas naturaliter oriri mirime porerant. Ponamus enim, nos, dum
evigilamus, somnii meminisse. Quoniam rei meminimus, si ideae, quas ante habuimus, reproducunrur & reproductae recognoscuntur f. a 26 1cbotempla. , cum ideas, ex quibus somnium constat, habuerimus eaedemque istiusmodi sint, quales alias naturaliter sensuum primum, dei de imaginationis ope producuntur; nullum quoque dubium est, quin istor um id earum reproductio naturalis sit. Reproducuntur adeo ideae clarae ac distinctae, quae alias isto tempore reproductae minime fuissent, &quarum adeo loco naturaliter productae fuissent aliae. Quod si sermonis usus nobis fuerit familiaris, non potuerimus somnii supernaturalis meminisse, quin tacita mentis loquela ideas istas verbis indigitemus &, ubi cum aliis de e
dem loquendi occasio offertur, eadem verba clara voce efferamus. Iuutroque igitur casu tam in anima, quam in corpore mutationes naturaliter contingunt, quae alias non contigissent, & quarum adeo loco contigissent aliae. Quod si jam porro somnium supernaturale in actiones hominis influit; multo jam major sese osthri eorum numerus, quar&animae, &cor pori naturaliter jam accidunt, alias vero minime accidissent, ut opus non sit plura eam in rem addi.
167쪽
Nihil in his singulare est, quod non iam de effectu miraculorum in genere fuerit demonstratum quoad mundum materialem . Ist. ν31- ac per ea, quae de eodem demonstrata sunt, plenius intellisatur.
. S. m. Cur gnae suisquid per modum visibilis Baginari possumus, idem etiam arte pictονia imagis'- Ο -ptoria repraesentare valemus. Quando enim quid imaginamur, phantasma ejusdem in anima producitur I. 93ri, empir. , adeoque eidem respondet idea materialis S. 2o69. Cum idea materialis sit motus qua possisi. species in fibrillis nerveis ex eo enatus, qui organi sensorii fibrillisnetveis a sensibili impressus ad cerebrum usque propagatus filii S. III. . possibile est motum istiusmodi a causis materialibus excitari posse. Quoniam itaque arte pictoria&sculptoria repraesentari possunt res materiales, uae, ubi existerent, motum quendam more rerum aliarum materialiumbrillis nerveis in organo sensorio visus imprimerent; quin arte pictoria& sculptoria exhiberi queant, quae per modum visibilium imaginamur,
od hoc fieri possi, a posteriori annotavimus alibi si t. s. ai Psc I. empir. . Hic vero rationem a priori reddere debuimus, ut certior sit afferti universalitas.
S. 33ε-Curpari in partem unam sensibiti absque altera imaginemur, per imaginatisnem rem θη- materialem fieri potes. Sensibilium partes sensu distinguimus, si a diversis sibilis eorundem partibus diversis fibrillis nerve is motus imprimitur S. 1 7 ,
consequenter motus hi diversi ad cercbrum propagati sy. III diversas isti is singularum partium ideas materiales in cerebro constituunt S. II 2 . Quo- imagina niam itaque motus hi diversi non propter contiguitatem fibrillarum , sedri possi- propter simultaneas in easdem impressiones coexistunt; non necesse est η - ideas materiales singularum partium sensibilis coexistere, sed unam absque altera existere posse non repugnat. Quamobrem cum sensibile imaginemur, quando imaginatio matcrialis producit ideas materiales, nulla actione sens bilis in organo sensorio facta f. 227 ; ut idea materialis partis unius absque idea materiali alterius producatur, non repugnat. Per ima ginationem itaque materialem fieri potest, ut partem unam sensibilis absque altera imaginemur.
Quod hic de imaginatione ostenditur, de ipso sensu manifestum est. Ponamus enim lecti culusdam partem tegi ab ob eistis aliis, ita ut radii non nisi ab una obiecti parte in oculum incidere possint. Quod si oculi situs si fixus, radii ab ista parte adhuc in eandem Partem retinae incidunt, in quam ante incidebant, & iisdem fibrillis nerve is motum im primunt, quibus eum ante imprimebant. Quoniam itaque motu, idem ab iisdem fibri ili ad cerebrum propagatur, qui ante propagabatur, a fibrillis vero celeris utpote non am Plius tactis lumine, quod a tecta vi tibilis parte propagabatur, nullus amplius ad cerebrum Pertingit , idea utique materialis partis visibilis exeitatur absque idea maletiali pkrtis reli
quae s. a I. Idem non abs mili modo patet in v abulis, quae cnunDatiorem aliqvλ componunt, aut in unius vocabuli syllabis integrum voca hulum constituentibus, ubi c0 gitemus, vocabulum unum, vel unius vocabuli syllabam unam vel alteram pronunti Uabsque ceteris: quae enim clara voce non pronuntiantur, nec auditu rercipiuntur. Imo siqua tactui debetur distincta tangibilis pereeptio, de eadem idem quoque eodem prorsus No eo pav
168쪽
De Imaginatione o Memor;a. 133
do pares, quemdmodum de voeabulis, eum perceptio distineta tangibilium sueeessiva sit ouemadmodum vocabulorum s I. ros & seqq. .
33 s. Si partem sensibilis peculiari vocabulo in stare suevimus ; ope ideae materialis vocabuli reproducere licet ideam materialem illius partis absque ideis partium ceterarum , idemque verum est de ideis immaterialibus, seu phanta aris. Etenim si partem sensibilis peculiari vocabulo indigitare suevimus ;ideam partis illius & nomen ipsius sepius conjunximus. amobrem eum idea vocabuli, qualis auditu percipitur, denuo producitur; idea quoque partis sensibilis hoc nomine denotata reproduci debet cas. 273 Psichol. empir. . Habemus adeo phantasma partis sensibilis absque ideis ceterarum
partium . iis erat unum. Enimvero quando in anima reproducuntur perceptiones rerum, in cerebro quoque reproducuntur ideae materiales itidem respondentes, sive sensuales fuerint, sue phantasmatac ar. II 3. et Ob P. Quamobrem dum vocabulorum ideae in anima quomodocunque producuntur, iis quoque respondentes ideae materiales in cerebro reproduci palam est. Cum ideis a tem vocabulorum reproducuntur quoque ideae partium sensibilis, quae istis denotantur, ceteris non simul reproductis. Ergo quoque harum partium ideae materiales una reproduci debent, non reproductis simul ideis
partium ceterarum. alterum. Haec ita sequuntur ex lege imaginationis, nec experientia refragatur, modo sallaciam, quae saepissime subrepit, detegere valueris.
S. 336. Si rem quandam frequenter percepimus sive sensu, sive imaginatisne ; pa rem quandam eius imaginaturis tota ejusdem idea vel maxime invitis rectistit. Etenim si rem quandam frequenter sive sensu, sive imaginatione percepimus ; idea ejus saepius reprouucta fuit. Quare cum perceptiones singularum partium semper simul fuerint productae; ubi idea partis reproducitur, ideae partium reliquarum simul reproducuntur, adeoque tota idea recurrit S. III Psicri empir. . Et quoniam cerebrum magnam facilitatem contraxit ideam totalem re producendi I. a i , eaque in actualiqua dam mutatione consistit S. a s I reproductionem quoque impedire difficile est, si subinde saltem non prorsus impossibile, qua in diu cerebrum non quandam mutationem subit. Quamobrem si idea partis reproduce da, nobis vel invitis idea totius reproducitur.
Habemus adeo rationem evidentem, cur subinde impossibile nobis videatur partem aliquam ob:ecti imaginari absque ceteris. Per praecipitantiam vero iudicant, qui ab istiuia modi exemplis, qualia nobis plurima obvia esse debent, concludunt, idein universalitee in omni casu obtinere debere. Apparet adeo necessitas connubii rationis de experientiae, quod nunquam satis inculeari poteth, &quod rationem quoque eorum, quae maxime o, via sunt atque hoe nomine contemni solent, omni attentione scrutari teneamur, ut deteria minate cognoscantur, siquidem a primis erroribus nobis cavere velimus, qui deinde ion-x us latiusque serpunt .
169쪽
S. 337, Si partem quandam Objecti praeci's ceteris aran minus quam totum aeque fauo p nobis imaginari velimus; partem issecti Aomine suo indigitatam a toto at L π j rebos quibUcunqtie aliis nobis imaginarisepius tenemur, objectum verorat his nomine suo itidem insignitum alio tempore cum rebus ab inii iuresu. E imagiam enim si partem quandam objecti nomine suo saepius indigitavimus ; opedi facilia ideae materialis nominis reproducitur. quoque idea partis objecti hoc no- νμ ε se mine denotata. S. Iri . Jam cum partem illius objecti tanquam a toto bμ' avulsam cum rebus aliis, qualescunque tandem fuerint, saepius limaginati fuerimus; idea partis reproducta, reproduci quoque debet idea rerum illarum III moechol. Nir. . ,Cumque cerebrum contraxerit facilitatem reproducendi ideas istas materiales S. 241 , quae, quoniam in.actuali mutatione .consistit f. a s J, non facile tollitur; idea quoque partis a toto avulsae cum rerum ipsi pro arbitrio sociatarum idea tenacitercohaeret. Atinque ita partem ab objecto suo avulsam commode imaginari licet. Quodsi jam objectum totum cum aliis rebus junximus , eodem modo, ex modo dictis patet, beneficio nominis re produci ideam totius objecti ideis rerum ipsi
pro arbitrio sociatarum tenaciter adhaerentem. Unde totum . eadem coin moditate, . qua ante partem ab eodem avulsam, imaginari licet.
Ponamus ideam cervi ut pote saepius a te conspecti, de cujus frequenter. quoque meministi, tibi. esse familiarem, ut statim recurrat, quoties de eo cogitandi. quMunque offertur occasio . . Quodsi iam cornua cervi absque ejus capite ac reliquo corpore imaginari V lueris; propositioni praecedenti convenienter idea totius cervi animo sese praesentem sistit. Ubi ergo postliac. cervi. cornua absque capite & corpore reliquo commode imaginari volueris, ut nullum cum imaginatione .certamen si ineundum, nec verendum, ne forsan In eoisdem succumbas; imaginare tibi saepius cornua. cervi humi iacentia in .c meterio, In qu nunquam . vidisti. cervum; cervum vero tanquam in sylva huc illuc currentem: Iesa experientia te docebit, posse hisce ideis sociis ideam cornuum cervi ab idea totius cervi separari atque separatam teneri, quamdiu attentionem non ita defigis in idea princreati, veluti eornua cervi, ut eandem quasi totam ab ideis sociis retrahas: id quod legi imaginationis
quoniam idea in partis reproducendi facit talem contrahere licet non. obstante facilitate re productionis ideae totius S. 337 ; si frequenter nobis imagis ur partem quandam suo nomine insignitam tanquam a toro avulsam cum rebus aliis quibuscunque , aloess Iamen ab iis, cum quibus totum imaginari solemus ἰ Me ipso di cultas partem aliquam absque reliquis imaginandi tolluur.
Ita si beneficio nominis cornuum cervi vix horum ideam reproduci posse ex riaris, quin Iota statim .cervi idea animo praesens sistatur; .cornua tanquam a cervo .avulsa & In coemeterio humi prostrata ubi frequenter sibi imaginatus fueris, haec a te .commode v imaginationis praesentia animos sti posse, senties, ut ut non tollatur iacalitas reproducendi ideam totius cervi, quando ejus meminisse volueris.
I. 339- Qitoniam beneficio vocabulorum sensibilia memoriae facilius d cman dantur c . 29a eorumque ope facilius eadem retinentur c g. 293θοῦ ideam partis aisque ceteris reproducendisacilitatem tibi comparaturus juxta piO- positioia
170쪽
T De Imaginatione S Memoria. 3 33
positionem praecedentem S. 337 , verbis enuntia jussicium de coniunctione
ideae partis eum id is rerum reliquarum.
Ita in praecedente exemplo judicium enuntia hisce verbis: --ωνι presteata bismἰ νει eaemereris. Etenim quam primum animum subit vocabulum tarnae cervi I verba quoque enuntiationem istam componentia eundem una subeunt . Et quemadmodum cornu cervi idea reproducitur beneficio eiusdem vocabulis ita etiam beneficio reliquorum reproducuntur ideae sociae: quae cum etiam absque hisce reproducerentur vi ideae cornu cervi , quat nus eidem foetae sunt ; duplex iam adest reproductionis causa. Atque adeo tanto iacilius impeditur, ne cum idea ornuum cervi reproducatur idea totius cervi, ita ut imaginatio non amplius fistat cornua tanquam a cervo avulsa, sed eidem adhaerenita . Etenim si vel maxime in casu opposito idea cornuum cervi repriaucat quoque ideam totius cervi, ubi attentionem in iis solis defigis, ideis sociis quasi penitus ab eadem exclusis; non tamen auia feretur idea cornuum a cervo avulsorum, sed videbis e. gr. cervum in coemeterii loco alio,. quam ubi cornua jacent eum cervo una spectanda
L 3 α- in pereepthines partiales diuersorum entium compositorum comtinemus o Quomo-μHedio tribuamus modum in eo sensu nondum pereeptum, ei tamen non repugnautem; imaginationi materiali minime repugnat. Imaginationi materiali
minime repugnat , ut partem unam sensibilis absque aliis imaginemur c S. 3 3 9& beneficio vocabuli, quo tanquam nomine indigitatur, ean- binaredem reproducamus S. 33s . Quoniam fieri potest, i ut beneficio vocabu- υalaatii unius reproducatur idea alterius cf. III PDcbol. empiri , ipsis etiam re- 'spondentibus ideis materialibus S. χροὰ una reproductis S. ao6 I hoc pacto vocabulorum ope reproducere una licebit ideas materiales in cerebro diversarum partium diversis entibus comenientium . Quod si e go inter ideas materiales harum partium nulla producatur intermedia, qua a se invicem separantur ; erunt eaedem contiguae & in fibrillis conti guis motum quendam continuum exhibebunt, quales excitari solent par tibus in eodem subjecto continuis in organum sensorium simul agenti bus. Quoniam itaque imaginatio ideas materiales rerum absentium , seu
in organum sensorium tunc temporis, quando producuntur, non age tium producit S. 227 ; imaginationi materiali noni repugnat, ut perceptiones partiales diversorum entium compositorum combinemus.
Quoniam modos non minus vocabulis tanquam suis nominibus indigia tare valemus, eosque tanquam materiae inhaerentes nobis imaginari possisemus 3 eodem, quo ante, modo patet, nec repugnare imaginationi materiali, ut subjecto tribuamus modum, qui eidem non repugnat, nunquam tamen nobis antea sensu in eodem perceptus fuit. Muod erat alterum.
Beneficio vocabulorum haec idearum diversaeum combinatio arbitraria magis in potestatem nos tam reducitur, quam absque his fieri poterat: ut adeo nobis iacile persuadeamus, homines usu sermonis expertes ab hac imaginationix operatione maxime eise remo tos. Neque mirum videri debet, cur vocabulorum ope uniantur diversarum partium ideae materiales: cum enim ideae istae in cerebro non sint unitae ex eo, quod sensu simul fuerint perceptae , necesse est ut beneficio vocabulorum ad simulta am perceptionem perducantur& hac mediante uniantur .