장음표시 사용
181쪽
ptionum differen ita sita . Rario
dirigere. Quoniam itaque oculum directe obvertis visibili, si attenti nem in idem dirigis S. 338 , vel in si tu isto oculum retines, si attenti nem ad visibile conservare volueris cap. 362 ; oculum quoque in casu priori phantasmate repraesentata objecto directe obvertere conaris L in posteriore eundem conatum continuas.
Quoniam eonatus iste ab arbitrio mentis tuae pendet, ejus quDque tibi conscius est atque adeo eropositionis praesentis veritatem experiri datur, inprimis ubi magnam ad phantasma attentionem clausis oculis afferre studes, quo in casu conatus major est & facilius percipi. tur. Ceterum cum ad phantasmχ conservari non possit attentio, nisi phantasmae conservetur, e servetur autem continuae productione cf. 241 . alius adhuc conat ux percipitur ad aciem oculi intendendam sese exerens, qualis percipitur, ubi quid accurate videte gestumus. Sed hic a priori distinguendus, etsi natura cum eodem eundem coniundat .. Dantur autem casus, ubi eonatus ad directionem oculi tendens sine conatu ad aciem visus intende dam existit, ut adeo.natura quoque subinde separet, quae alio in casu confundit .. Et si vero conatus hosce semper confunderet, uno absque altero nunquam existente ; actu tamen mentis a se invicem separari debent, ne diversae habeamus pro iisdem. Imo insunt utrique eonatui, quae a se invicem disserunt & per quae unus ab altero ipsa sui consula perceptione discernitur; sed ea distinctius prosequi nostrum Jam non. est.
S. 366Quodsi vocabula tanquam scripta tibi repraesentas phantasmata, quibus repraesentantur, inter visibilium phantasmata locum habent I. aso . Quamobrem si meabula tanquamscripta imaginaris, artentioni in eadem dire. Hae respondet conatus oculum iis directe obvertenae, ct conservationi attentionis.
ad eadem continuatio ejusdem conatus ..
Optime hic observare possumus, quod conatus istius continuatio non sit nisi continuo. iterata ejusdem productio.
g. 367.. Si aemersis seostibus plura simul percipimus, nec ulla ades ratio,. cur assio attentionem dirigamus ; eandemiad id dirigimus ,. quod clarius percipitu Etenim si diversissensibus plura simul pereipimus, nec ulla adest ratio extra perceptionem totalem, cur attentionem ad aliquam partialem dirigamus ; ratio directionis in ipsa perceptione totali contineri debet et aliquam enim adesse debere satis patet A. o Onrol. . Enim vero quae diversis sensibus simul percipiuntur, quatenus ut sensu percepta spectantur praecisis iis, quae repraesentant, non differunt nisi gradu clatitatis S. 3o. 3t PBιλις tr. . Quamobrem cum attentio non alio tendat, quam ut unum ceteris clarius percipiamus S. 237 PBerit empir. 3, alia ratio diresstionis alte tionis dari nequit nisi major perceptionis claritas. Dirigitur adeo attentio ad id, quod clarius percipitur I. II 8 tol.
Exempli loco esse potis, s exquisitum quendam dolorem percipimus, qui clarius per cipitur ceteris, quα videmus, vel audimus. Etenim ubi nulla nobis aliundia suppetit ratio, cur animum ad visibile aliquod, vel sonum quendam auditu perceptum advertamus Ieundem ad dolorem advertimus. Disti ei te est experimentum, propterea quod rarissimi sint casus, in quibux praeter diversitatem claritatis, quae perceptionibus simultaneis inest, non alia adsit directionis attentionis ratio c
f. 368. Si plura simul sensu percipiuntur, nec ulla ades ratio, curalis attentionem
182쪽
diruamam, eandem ad id dirigimus, q-d cumus, quσJam alias percepimus, pilam, iaparum smilitudinis babet. Etenim patet ut ante, rationem attentionis hic materi esse quaerendam in ipsa perceptione totali, quae ex partialibus simultaneis it asse- componitur. Quoniam itaque perceptiones partiales materialiter differunt, ita ut aliae sint eaedem cum iis, quas jam ante habuimus, aut cum hisce plurimum similitudinis habent, aliqua vero adsit, quae ab iis multum dis- fert per Θραb. nec quia perceptiones hic non aliter octantur, quam quatenus nobis jam nota,aut iis admodum similia & nondum nota repraesentant, ulla adest ratio, cur potius ad hanc, quam istam illarum attentionem dirigas; eam utique ad hanc dirigere debes, quae a ceteris plurimum dissidet.
Experientia propositionem praesentem clarissime confirmat. Si quid enim nobis oceuriarit insolitum; id arientionem statim in se trahit. Idem quoque oblervare licet in brutis rquo minus enim ipsis sunt rationes attentionis extrinsecae, eo clarius ratio oriectiva , quaeia materiali pereeptionum differentia consistit, percipitur.
s. 369. S; ἀυersa objecta simuI in diversa organa senseria agunt λ id, cuJus idea Curat materialis celerior, attentionem in se trabit. Quoniam enim idea materialis temisnem consistit in motu, qui fibrillis nerveis impressus in organo, ad cerebrum in se tra- propagatur S. Ita ; si ipsa celerior fuerit ceteris coexistentibus, m tus quoque ab objecto, quod repraesentat, fibrillis nerveis impressus e terior est motibus, ab objectis reliquis impressis. Idea igitur sensualis ejuς i. talis dem objecti clarior est ideis sensualibus coexistentibus S. Ias . Quam- celerior. ob rem cum attentio dirigatur in id, quod clarius percipitur, ubi nulla adest ratio, cur alio dirigatur M. 367 , hic vero ratio nulla supponatur; si diversa objecta simul in diversa organa sensoria agunt, id, cujus idea materialis cclarior, attentionem in se trahit S. 37O. Quoniam idea materialis celerior, si motus in organo sensorio fibrillis nerveis impressus celerior fuerit ar. II 29, motus autem celerior vi majore imprimitur ; si AEuersa objecta smul in diversa organa senseria agunt; qtiodis majore seu fortius in organum senserium agit, id attentionem inse trabit.
Ita sonus vehemens, qui aures serit, a visibilibus attentionem in se trahit, quae simul in oeulum incurrunt. Dolor itidem exquisitus, quem in corpore percipimus, attentionem in se provoeat, ut ut non ferientur sensus ceteri. Cavendum tamen , ubi experimentum ea--re volueris, ne incidas in casus t . 36 , ubi aliae attentionis rationes pravalentes ad iant: id quod de in aliis, quae ad animam spectant, observandum.
S. 37 I. Si qua ex re voluptatem perripimus; in ea attentionem nostram defigimu1 ct defixam in eadem retinemus. Si enim ex re aliqua voluptatem percipimus; attentionem in ea defixam consideramus tanquam medium voluptatis percipiendae S. 937 Onrol. 2, utpote voluptatem percipientes , quatenus nO-
bis eonscii illius sumus: id quod attentione obtinetur A. et 37 Piscrit iQuoniam itaque praesentiam ideae illius objecti ut ejus conspectum bappeti Disiligod by Corale
183쪽
tentionis confervationi in corpo
appetimus S. 39I Pscbot ramum , attentionem quoque in eam converistiaeus& defixam in eadem retinemus.
Est nimirum voluptas, quam ex re percipimus, stimulus, quo impellimur ad attentionem, quatenus stimulus est ad facienda ea, quae .oluptatis istius nos compotes reddunt , seu ad fruitionem elus perducunt. Ita si quis ex torma puellae voluptatem percipit, videns virginem, quam sorma commendat, oculos in eandem convertit de immotos tenet: id quod attentionis in eam directae indicium est cx as Sin. Similiter si librorum helluoni in bibliopolium ingredienti occurrit liber noviter impressus ι attentio ipsius statim ad eum dirigitur
s. 372. Si quis ex re quadam taedium percipit; ab ea attentionem avertit. Si qua enim ex re taedium percipimus; eam aversamur S. 392 PBGA. mpis. , adeoque anima ab eadem quasi reclinatur S. 332 'dictol. empir. , ita ut candem quasi procul a nobis remotam esse velimus, ne cogitatio ejus me tem nostram amplius subeat. Quamobrem cum a versionem attentionis conis sideremus tanquam medium id obtinendi, ne rei istius amplius nobis comscii simus g. saro . &S. 237 PBGol. empla. P. eandem quoque a re, ex qua taedium percipimus , avertimus.
Ita artis pictoriae peritus taedium percipit ex pictura in regulas artis peccante, quemadmodum ex adverso voluptatem percipit ex pictura , quae regulas artis ad amussim explet. Quamobrem si ipsi offertur pictura in regulas artis peccans, aitentione sua eandem dedignatur, ita ut ad eius contemplationem nulla persuanone adduei possit; quemadmodum in picturam regulis artis consentaneam omnem statim attentionem convertit, ut ab ea contem. planda abduci minime possit.
g. 373. Si attentio ad rem quandam conservanda; idea e s s ualis, veIssa tama ce ervandum. Quoniam enim per attentionem est cere studemus, ut rei illius perceptio nobis clarior sit perceptionibus ceteris, 'uas una habemus ana 37 PINM empir. 9; attentio ad rem eandem conservari nequit, nisi idea rei conservetur: quae cum vel sensualis sit , vel phantasma, pr uti res ipsa vel praeseus est, vel absens; attentio ad rem non conservatur, nisi idea ejus sensuali, vel phantasmate conservato.
Ita si attemionem eonseri are volueris ad leonem, quem vides; necesse est aut oculos in leone defigi , ut ejus idea sensualis continuo reproducatur, quamdiu ad eandem attentionem nostram conservare voluerimus; aut, si ab eodem recedendum nobis est, phantasma tamdiu conservandum, quamdiu attentio durare debet, ut ejus imago oculo indesinenister oberret. Senius hae in parte potior est imaginatione. Unde Geometrae ad Gruserva
dum ac fruilitandum attentionem schematis utuntur: ubi cuilibet statim experiri da ur . quanto sit facilius, si figura in charta vel tabula delineata oculis objicitur , quam si eandem vi imaginationis merui exhibere debemus.
I. 374. Quoniam attentionem ad phantasma conservare non possumus, nisi idem conservetur g. 373ὶ, phantasma autem continua reproductione
conservatur, non minus ac eidem respondens idea materialis I. a a , dum conservatur attentio, continuum adhibemus ideam materialem producendi conatum. Conservatisai adeo attentionis in anima consistius respondetideum maIerialem producendi conatus in cerebro .
184쪽
De Attentisne θ' Intellectu. 369
. Conatus hie non semper sortitur effectum suum: subinde enim prodit phantasma ab madeo, quod conservare intenderamus, diversum, quod scilicet vel rem prorsus aliam repraesen- pDantastat, vel, si eandem adhuc reserat, hine inde tamen immu tam I. 7 7 lyciat. mpis. J. mata
g. 37s. Similiter quoniam attentio ad visibile conservari nequit, nisi idea sen. BZmsualis conservetur ar. 3739, ea autem conservari nequit, nisi quamdiu oculus in eodem defixus detinetur I. 69 Ndicto empla. 9 2, dum conservatur ad visibile attentio, continuum adhibemus conatum oculum in eodem situ fixum detinendi. Conservatisni adeo attentionis ad visibile in corporer spondet conti us oculum in eodem situ fixum, heu ad idem visibile eodem moridiseetum strvandi conatus.
Non adeo facile est oculum in eodem situ & in eodem visibili defixum diu retinendi. Atque ideo quoque conatus, quem ad idem faciendum adhibemus, non exiguus eli, prae sertiminiis, qui attentione diutina uti adhuc nesciunt. Quamobrem observatu haud disti cilis, praesertim ubi ad talia attendere fueris adsuetus.
S. 376. Quoniam phantasma visibilis producentes nobis x idem videmur obie- Nee nonctam , quod repraesentat; cundem quoque adhibemus conatum, piae ser- ρε natim si oculos claudimus, ut majorem claritatem consequatur perceptio Dio a Phebo empir. , oculum quasi in re per phantasma extra nos repraesentata defixum detinendi. Quamobrem si ad Mantasma similis consepotis attentio I conatur in corpore continuus sese exerit oculum in re, quam repraeseserat, defixum detinendi.
Conatum hune saei lius observamus, quando attentio ad phantasma visibilis dirigitur, quam ubi ad ipsum visibile eandem e servare studem iis . Atque visibile quoddam imaginando, elausis oculis , & attentionem in phantasma dirigendo, imo ubi evanescere vel in aliam sormam abire incipit, idem reliroducendo, quantum datur, facillime experimentum capere licet. Cavendum vero , ne hunc conatum confundamus cum altero, de quo ante dixi a Da I, cum ab eo prorsus sit diversus, nec ad eundem essectum uterque tendat.
S. 377. Si attentis ad unum, quod cum aliis semul percipitur, dirigitur ; eandem Cur ada rareris avertere sudemus. Quoniam enim ad plura simul attenti esse non unum at- possumus S., PBcbol. empiri , nisi haec potentia singulari exercitatio. πη i ne comparetur cf. 2s I radiciate tr. 9, nonnisi ab iis comparanda, quibus singularis quaedam dispositio naturaliter inest g. a y. 426 Pbcb . empir. , ae difficilius conservatur attentio, quando plura simul, praesertim forti- remus. ter in organa sensoria agunt S. - sese empiri); horum nobis utpote experientia confirmatorum satis conscii, ubi attentionem appetimus, impedimentum quoque removere, adeoque illam ab objectis ceteris, quae una percipiuntur, avertere studemus.
Ipsa praesens propositio tanquam a posteriori satis nota sumi poterat, nisi hie ratio eorum reddenda esset, quae observantur c g. 4 . Inde vero est, quod ad phantasmata attentionem allaturi impediamus, ne ob ecta externa in organa sensoria agant cf. 23 Po . empir. I.
S. 378. Directioni adeo attent Ionii in sensibile aliquod, aut pbantasima ejusdem semper Iungitur conatus avertendi attentionem a ceteris smul perceptis, aut, tibi id His
185쪽
Experientia idem confirmatur, modo actus speciales, qui hic occurrunt, ad notionesu ifeneralem revocare possis: quod ut facilius praestes, exempla quaedam in medium afferenda. ta oculos deprimimus δc humi quasi defixos detinemus, ne quod visibile, praesertim illustre. eosdem seriat, ubi ad sonos, quos audita percipimus, vel verba loquentis attenti esse volumus. Similiter oculum invisibile aliquod diris noes, quod attente perlustrare intendimus, pilpebris adductis impedimus, ne plura visibilia in oculos incurrant. Claudimus oculos noci modo ad phantasmata, quemadmodum alibi x3s Pochia. e,D. γ annotavimus, verum etiλm ad obiecta alio sensu percepta attenti, praesertim ubi eorum perceptio debilior s. γε--ir. , adeoque minus clara, quam perceptiones vitailium i s. 7s empir. I.
S. 379. Quoniam ad impediendum attentionem ad objecta simul citin eo perce-μρη pta, in quod eam dirigere volumus, varii motus in corpore requiruntur, /έ quemadmodum vel ex modo allatis MLI. 378 2 exemplis patescitὴ
attensionis in mente conatus illi is corpore junguntur. Enimvero quate is j nus aversionem attentionis ab onjectis ceteris appetimus ; iidem ceratas Burin. corpore respondent appetitionibus in mente.
Et fi motus isti. quihus impeditur, ne alia sensibilia attentionem in se trahant, saepius mente civiscia ac volente fiant, saepius tamen eadem quoque inscia contingunt. In casu priori nobis sumus conscii eorundem ι in posteriori minime. Conscii autem sumus vel in genere conatus ad impediendam attentionem adhibiti, vel in specie ipsorum motuum vo-1untariorum, quibus eo fine utimur, prout i velaverfionem generaliter intendimus, vel in specie appetimus actus, quibus eadem obtinetur.
s. 38o. suidro Si super nimia resectistis; oculum stiretisse allis aliisqueta lis partilata flexioηi aere te obvertimus. Si enim super visibili resectimus; attentionem nostram fuccessive ad alias aliasque ipsius partes promovemus S. 257 6sbolampis. ..I. . Eniim ero si attentionem in visibile diris imus ; oculum eidem directe o νδ Vertimus S. 318 . Quamobrem si super visibile reflectimus, oculum Mai. successive aliis aliisque visibilis partibus directe obvertimus.
Quoniam attentio requirit alimiam motam, oculi quoque fitus nonnisi post moram mutatur, neque adeo mutatio directionis continua est, quemadmodum in motu continua fit Ioel mutatio , sed conservatione directionis interrumpitur
chias, Si super phantismate visibilis resectistis; oeulum stic sue ad alias a lase mori que eiusdem partes Aecto obvertere conamur. Etenim si super phantasmate super visibilis reflectimus, attentionem nostram successive ad alias aliasque ejusqpb partes diri simus tk as . Quamobrem cum oculurusAMI pbantasmati visibilis directe obvertere conemur, ubi in idem attentionem nostram dirisimus S. 36s ; quando super phantasmate isto reflectimus, oculum successive ad alias aliasque ejusdem partes dirigere conamur.
Eadem hic mutatis mutandis repetenda sunt , quae ad propositionem praecedentem o annotavimus. Usus vero harum de reflexione propositionum erit inferius , ubi judicium ferendum . num inter modificationes animae ac corporis constans harmoniae da 3 Possit, si in correre mechanice fiant omnia . Habent quoque in universum propositi ης Mmnes, quae definiunt mutationes in eorpore modificia ionibus anima respondentes, uium prorsus
186쪽
De Attentione 9 Intellectu. III
pretius eximium in arte conlectandi hominum cogitniones eorumque mores, quam hactenus non satis excultam esse constat, propterea quod ad talia animum non adverte 4
Si super sensibiis quocunque resectimum, inta Drecontinuotur eo tos suid is auertenae organa senseria a cereris sensibilibus, ac impetendi, quantum datur . gemrene in eadem agant , aut saltem ne adeo fortiter clare. Si enim super sensibi- rs lamli reflectimus, sive idem idea sensiali, sive phantasmate aliquo repraesentetur I attentionem successive ad alias aliatque ejusdem partes diligi- 'mus S. PHAE . empir. 2. Enimvero ubi attentio conservatur, incompore sese exerunt conatus avertendi organa sensoria a ceteris sensibilibus,
aut impediendi, ne in ipsa agant, aut saltem ne adeo seri iter agant g. 379 . Quamobrem si super quocunque sensibili, sive sensu, sive imaginationis
vi percepto reflectimus, in corpore continuantur isti conatus.
Cum reflexio involvat attentionis ad idem sensibile conservationem & eius ad diveris is ipsius partes successive factam directionem ι ex iis, quae de attentionis directione ejusque eoaservatione dicta sunt, utique intelligitur, quid reflexioni in eorpore res Undere deis beatis Quamobrem quoque non opus este duximus omnia minutim persequi; sed potiori istas tantummodo propositionibus, quarum in posterum nobis erit usus, tanquam exemplis docuimus, quom o ad recte xkinem transserantur, quae de attentionis directione ac eo servatione dicta sunt in
s. 38I Si fore siensibili aliquo resectentes , verbis reprimimur iudicia intuitisa δε Medium quae in eodem aestinguimus ἔ reflexis ct magis distincta, oe minus molis est. incisηHEtenim si verbis exprimimus judicia intuitrua de iis, quae in sensibili, super quo reflectimus, distinguimus; judicia ipsa singula non modo magis distincta sunt, quam absque vocabulorum usu forent car. 331 σπλι disis 'empir. , verum etiam cum singulis attentionis directionibus, quae ad re- nam,ctflexionem requiruntur S. 237 Nycto empiri , singula respondeant iudi- minustia; totam reflexionem distinctius percipere licet S. 38 nnbia. empiri , seu ipsa reflexio magis distincta est. Quod erat primum. Jam vero ex distme a cognitione voluptatem percipimus S. 31Pl elatem e. , adeoque re adverse confusa cognitio taedium vel molestiam parere debet, utpote quod taedium voluptati S. SII. II 8 Pisis . empiri=, perinde ac confusa perceptio distinctae opponitur S. 38. 39 Psicto empla. . Quamobrem cum reflexio sit magis distineri, ubi judicia intuitiva de iis, quae sensibili inesse animadvertimus, vocabulis efferimus in mim. II erit e dem hoc in ea su msnus molesta. s derat fecundam
Unusquique facile experimemam in seipso capere potest, modo cavere possit, necabula veluti sponte sua etiam invito succurrant. Seligendum adeo obiectum, in quo currunt, quae nominare non possumus o Ceterum hinc patet, quam utile sit singula, quae in rebus distinguuntur, suis propriis nominibus efferre .
g. 384. Medium Quoniam ad ea attentionem conservamus, ex quibus voluptatem percipimus S. 37t , nihil vero taedii, vel molestiae S. 37 a , attentionem Ares e
187쪽
vero conservare debemus, ubi super eo, quod percipitur, reflectere voluerimus S., P Ἀοι empir. r, se per vocabula exprimimus judisia intuit iis de iis, quae in sensibili, super quo reserit mus, distinguimus ast inuicem ς νι- lexis facilitarur.
Et in hune potissimum usum propositionem praesentem in medium attulimust multum enim in reflexione praesidium positum est ad cognitionem rerum a posteriori augendam Mamplificandam.
S. 38y. Si supersuccessuis resectimus; ea, quae se invicem consequuntur, eonfide ramus tanquam partes, ex quibus componitur em succumum. Etenim successiva non simul existunt, sed uno ex i siente alterum nondum existit, uno autem existere desinente, alterum existere incipit f. s69 Ontol. . cooniam vero ea, quorum unum post alterum existit, simul sumta 1 une idem cum ente successivo, super quo reflectimus I. I7o tu. I ea, quae se invicem sequuntur, consideramus tanquam partes, & ens, quod ea simul sumta comple stitur, tanquam totum c s. 3 I Ontia. . Quamobrem si super successivis reflectimus; ea, quae se invicem consequuntur, spectamus tanquam partes, ex quibus componitur ens successi vum S. 1 3r Ouolst.
Patet adeo, quae de reflexione super sensibilibus dicta sunt, ad successiva non minus pertinere, quam ad entia composita, quae habent partes coexistentes. In successivorum numero sunt saeta hominum non minus, quam naturae, utpote quae non actionibus singularibus terminantur, sed magnum eorum, quae se itavicem consequuntur, numerum involvunt. Pertinent huc quo lue modificationes animae , quae plerumque successivis continentur , nee reflexionem admittunt, nisi quatenus ad ea , quae sibi invicem succedunt, a tenti intem afferimus. Unde patet usus propositionis praesentis.
S. 386. Si super sensibae aliquo istactibus animae resectendum; illad organo siensi
ris praesens esse debet, hi vero in eadem excitandi ct tamdiu iterandi, donec reflexio fuerit absoluta. Etenim si super sciassibili reflectendum; attentio successive ad alias aliasque partes promoveri debet S. 277 PD . empiri P.
Idea igitur objecti in variata tamdiu ὸnimae praesens conservanda, donec reflexio fuerit absoluta. Quamobrem cum conservetur continua productione vel idear sensualis F. 233 , vel phantasmatis I. a 2 , phantasmata autem minus clara sunt idcis sensualibus S. 96 PDcbοἱ empir. , hi seque minus fideliter atque difficilius objectum repraesentant f. 9φ. IIa PB-cbol. empla. r, ideae sensuales phantasmatis in hoc negotio sunt praeserendar . Quoniam itaque idear sensuales in anima actu insunt, quod jam mutatio quaedam in organo sensorio accidit F. 9s Pischol. empir. , haec vero a a sensibili eidem indueiturs S. 77 PDcbote λιν. I sensibile, super quo ie- flectendum, sensorio praesens esse debet organo S. 39 Pnchoc empir. .
Quoniam porro actuum animae seu eorum, quae in ipsa contingunt, nobis non sumus conscii, nisi dum in nobis contingunt; ideo eorum iu anima praesentia respondet ideae sensuali continua actione sensibilis praesciatis
188쪽
De istentione S Intellectu. III
sentis in organum sensorium conservatae. Quamobrem cum haec tamdiu ab objee o praesente producenda , donec reflexio fuerit absoluta, quemadmodum modo ostendimus , actus quoque, seu modificationes animae tam diu praesentes esse, adeoque cum ex successivis constent, nec diu durent, tamdiu iterari debent, donec reflexio fuerit absoluta.
Patet adeo super actibus animae neminem reflectere posse, nisi qui eos in se elicere potest. Ita sueer oωrationibus intellectus, vel actibus voluntariis haud multum reflectere poterit, qui eos ubi nondum comparavit habitus intellectus atque voluntatis, ex quibusa idem procedunt. Atque haec non postrema ratio est, cur in cognitione animae parum proinfecerint, qui nonnisi attenti ad ea, qua quotidie in nobis accidunt, nulla praevia exercitatione, notiones sibi comparare de anima studuerunt . Quamvis vero a priori multa deducantur, non suppositis nisi iis, quae quotidianae sunt observationis, quemadmodum ti a nobis in Psychologia non minus rationali, quam empirica atque in Logica factum, fietque suo tempore in philosophia morali; eorum tamen experimentum quoque in nobis ca- re debemus, ut tanto sint 8c clariores ideae, & tanto certiores. Tumque necesse esto servari, quae in propositione praesente inculcantur. Erimusque ad reflectendum acutiores, ubi ;am constiterit, quaenam sint ea, ad quae afferenda attentio .
S. 387. I tellectus ratio su enim vi repraesentativa senisersi, quae animae com- ADII, petit, continetar. Etenim vi hac anima sensibilia ita sibi repraesentat, ut Gra- rationes, cur ita potius repraesententur quam aliter, in mutationibus con- ιissu tineantur in organis sensoriis qua talibus contingentibus g. 63 PD botrat. de . 6s P NMI empir. , consequenter per hanc vim intelligitur, curi deae sensuales hanc habeant claritatem S. ias , & cur in se distinctae sint S.I 27 γ, consequenter cur successiva ad alia aliaque, quae iis insunt, atten- aniυersitione g. Fracbol. empla. , quae enti alicui insunt ,&agnoscere, continea-&a se invicem distinguere valeamus cf. 3I. 38 Pischol. empir. . Et quo niam vocabula, quatenus sunt soni articulati S. 27I Psichol. empla. , perinde ae sensibilia alia suas habent ideas materiales f. 19οὶ, respondentes ideis sensualibus car. ii 4 , eademque clarius ac facilius imaginamur, quam sensibilia alia cf. a 88. 289 ), eorumquepcr legem imaginationis ac
memoriae , quam vim repraesentativam animae non excedere ex superioribus constat S. a 23. 2 14.2889, cum ipsis rebus per ea denotatis simul meminisse possumus c g. 273 'MML empir. ; per candem vim rc praesentativam universi, quae in anima datur, intelligitur , cur ea , quae in rerum ideis attentione sua distinguit, vocabulis tanquam nominibus suis iii digitare, sicque magis clare atque distincte sensibilia repraesentare possit Psichol. empir. θ. Et quoniam anima sibi eorum conscia est, quae a se invicem di- .stinguit S. Io , sui vero conscia, quatenus mutationes suas ab iis, quae percipit, distinguit F. ia ; a vi quoque repraesentativa pendet, cur sit conscia suarum mutationum, consequenter quod super iliacm perinde ac super sensibilibus renectere cap. 26 a Psecbot empiri , &hinc easdem distinete percipere possit S. 266 Pβcbol. empir.9. Quamobrem cum intellectus sit facultas res distincte percipiendi S. 27 'nia empiri , adeoque, quatenus animae natura inest, in nuda agendi potentia consistat S. ast 'schol. empir. ;
189쪽
empla. ; ratio omnino lassiciens intellectus in vi repraesentativa universi. quae animae competit cS. 639, continetur L s6OMO P.
Oniam antina sibi repraeseluat universum , quatenus senfibilia in Gigana sensoria agunt, eatenus possibile est ut ad distinctas rerum in universali notiones perveniat. Id patet ei clarissime, qui ea, quae ad sensum, imaginationem & memoriam arientionemque nostram spectini, in anteriori rura rite percepit. Quamobrem cumitvellectus animae nMura insit, quatenus possibile ut ad distinetis rerum notiones perveniat x per vim repraesentativam universi, qualis inest animae, intelligitur, quod intellectus ei tribuendus sit. Atque huc redeunt ea, quae ad evincendum veru tem proposcioata praesentis in medium adduximus.
S. 388-- Lileiactas est attributum amime Ejusdem ratio sussiciens in vi repra sentativa universi, qualis animae inest car. 387 , adeoque in essentia ipsius continetur S. 66 . Posita igitur essentia animae ponitur quoque intellectus S. 118 Onto 2, consequenter animae tribuendus est intellectus, quamis primum eidem tribuitur vis repraesentativa universi, qualis in ipsa Atur. Quoniam itaque de anima affirmandum, quod ipsi competat intellectus ,. quia de eadem affirmatur, quod habeat vim repraesentativam universi se Ru essentiam hanc S. aos LM. intellectias per essentiam animae seu es sentialia, quae eandem constituunt S. I 3 Oma. , determinatur S. III tu . Est igitur attributum ipsius cS- I 6 Ontol.
Sumitur nimarum vocabulum intellectus pro lacuitate animae s. a s Ps M. emtis. ω atque adeo per essentiam animae tantummodo concipitur possibila se ut aa notiones distinctas perveniat is. 19 P γω. empis. . Id vero non obstat, quominus intellectus in numerum attributorum animae reseratur, cum constet istiusmodi possibilitates in attributorum numero ese s s. l. Quemadmodum enim ea . quκ de anima praedicar, possunt, vesactu insunt, vel per modum potentiae, quatenus scilicet possibile, ut insine actus ejus attributa vel insunt per modum actus , vel denotant possibiliintem inexistentiae eius , quod eidem
solute quoque necessarium est, ut animae hamaaar competat intellectu3.
Hinc & videmus hominibus inter bruta educat is non deesse intellectum, quatenus nempe pro facultate animae sumitur. Semper enim possibile manet, ut ad distinctas rerum n tiones perseniat ; et si dum inter Nuta brutorumque more vivit, ad eas actu non perveniat. Unde ex brutotum eonfortio ad humanum uanslatus ad eas actu pervenit
Quoniam intellectus attributum animae est S. 388 , attributa vero immutabilia sunt S. 313 Ontia.) , etiam istellectas immatisilis est, hoc est, feri non potest ut istellectas ab anima separetur , vel eius loco quidpiam eidem accedat, quod si ab eo iuverbum.
Non dubito fore nonnullos, qui corollarium praesens experientiae adversum iudicabunt. Sed hi erunt , qui de rebus ex ipitam notionibus statuere non sunt adsueti. Intellectum cum c rationibus suis confundunt. Nimirum nunquam impossibile est absolute, ut animares fibi distinete repraesentet , utut fieri possit, ut desectu attentionis ac inde pendentis re flexionis ad distinctas notiones non perveniat, quemadmodum accidit hominibus inter bruta educatis & elim iis degentibus. Etenim hi omni cognitione distineri destituuntur, quamdiu eum brutis sunt, ab omni hominum commercio procul remoti . Entinuero ubi cum hominibus desunt ipsorumque exemplo ad attentionem , indeque pendentem reflexionem, atque iermonis, cognitionis universalis instra ati, usum perducuntur; intellectus quoque
190쪽
antea veluti sepulti, nune resuscitati operationes sese produnt, innisello indicio intelle Chum, quatenus natura inest, per brutorum consortium non fuisse mutatum, hoc est, non impossibile fuisse famim, ut ad universalem cognialon eamque distilaetam perveniat. qui tamdiu fortuna sie serente eadem earuit. In mente captis vel Miosis minor disti cultis est. Etenim hi intellectus operationes manifesto satis produnti et si imaginatione ac memoria corrupta , quam corrumpi mile superius evicimus v98 , intellectus quoque a vero aberis rei. Utuntur mente capti, utuntur furiosi operationibus intellectus, sed mater perversus vero usus non minus ouendit eum inesse, quam rectus. Abutuntur iisdem suissime, qui eidem excolendo plurimum operae impenderunt, hocque abusula deliramenta incidunt veritati dissimillima, ut nihil ut tam absurdum, quia statuatur ab aliquo eruditorum.
s. 39 I. Biellectus in st considerari gradus isdem Maus es, tam ob LIMG , Gradus quam formalis; ipso tamen usu determinatar, ut major vel minον diei post alia isteIlGrero. Intellectus enim in se consideratus non dicit nisi nudam possibilit tem res distincte repraesentandi S. 27s P sibilem r. , non attento numero rerum, quas distincte repraesentare potest, tum numero eorum, quae in iis rea eadem redistincta repraesentatione discera it - .ramobrem cum intellectui dat. tribuantur gradus, tum quatenus certum objectorum numerum sibi distincte repraesentare valet, tum quatenus plura vel pauciora in eodem subjecto distinguit cI. 276. 177 PH MLempla.) ; de intellectu in se considerato affirmari nequit, quantus sit gradus, adeoque gradus non determina
Enimvero si intellectu ad objecta distinete tibi repraesentanda utaris, hoc est, si ea actu distincte tibi repraesentas; huic ipsi usui debetur, ut vel plura, vel pauciora objecta tibi distincte repraesentare, & in eodem objino vel plura, vel pauciora distinguere valeas, quae discerni bilia i sunt. Quamobrem tam gradus objectivus, quam formalis ipso usu determinatur, ut vel major, vel minor dici possit an a 76. a 77 Pherit empla. & g. tr 3 Ontoc .
Hane prepositionem iungimus alteri praecedenti, ne, quae de immutabilitate intelle elus dicta sunt, in perversum sensum trahantur. i enim notiones conlitus in imaginarias convertunt, intellectum sibi tanquam substantiam imaginantur. Nimirum em su nantia sit subiectum perdurabile & modificabile g. rε Onιοι. intellectus proprie fie dictus, utpote immutabiliter inhaerens animae , speciatur tanquam id, quod perdurabile est, gradus vero obiectivi di formalis determinatio, quam ab usu pendere in propositione praeiente ostendimus, tanquam modificatio e sideratur. Nihil in his continetur, quod non cum veritate consistere possit. Vi enim eorum, quae ipsimet ostendimus, imaginationi integrum est ita fibi repraesentare intellectum , quando usui esse potest, modo tibi caveas, ne haec ita sese actu hahere existimes, quemadmodum accidit iis, qui imaginaria cum realibus confundere solent.
S. 392. Nothnes uniuersales generum s specierum vim repraesentarkam univers , Nothis qualis in anima datur, non excedunt. Genera enim & species rerum perci- κουersmpimus, dum super re percepta reflectimus di eam vel cum aliis perceptis, se 'i vel eum aliis, quarum meminimus. conserimus S. 268 Nacboi. empir. , inde vero porro generum ac specierum notiones universales acquirimus ,
dum ad ea, quae in id eis duorum vel plurium individuorum simul nobis isbis exeι-