장음표시 사용
191쪽
materia. Ies noti nes in ce- rerum exis
occurrentibus eadem sunt, successive attentionem dirigentes S. 327 P ebolam r. 9, ea peculiaribus nominibus indigitamus S. 3 28 Pisciat ensis. subiectumque, cui ceteris praecisis ea, quae communia sunt, tantummodo inesse finguntur, peculiari quodam nomine similiter insignimust S. 269. a I Wyctal. emps. . Enimvero in antecedentibus ostendimus vi repraesentativa universi, qualis in anima datur, ita sensu atque imaginatione reis praesentati objecta, ut a nobis clare ac distincte percipi possint car. 6 a. Ias. xx7.2o6): ab eadem quoque pendere reflexionem patet ex iis, quae de attentionis directione, conservatione ac reflexione pluribus propolitionibus initio hujus capitis continentur. Imo per hanc ipsam vim possibile , ut ea, quae percipimus, Vocabulis tanquam nominibus propriis indigitemus 9. 29o Pocril. rar. dc g. 273 Pβcbol. empla. . Nullus adeo ad notiones universales acquirendas requiritur actus, qui vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, stiperet. Quamobrem patet, notiones
universales generum ac specierum eandem non excedere.
Adstruxi imus in superiori is essentiam animae consistere in vi repraesentati a universistu corporis organici in universo materialiter &constitutione organorum sensoriorum se maliter limitata g. 66 . Iam constat omnium eorum, quae animae conveniunt, rationem in essentia ipsius contineri debere. sve actu insnt, sive tantummodo inesse possint s. rogonisi. J . Quamobrem ostendendum hie nobis est rationem lassicientem operationum intellectus in vi repraesentativa universi continerit s. , qualem animae inesse evicimus t . 63 γ. Enimvero ratio illa redditur ex hac vi vel immediate , vel mediate. Ita immediate ex ea deduximus, quarumnam rerum anima habere possit sensationes, de quales eaedem esse queant. Ast mediate inde derivavimus, quae ad directionem , conservationem attentionis, ac inde dependentem restexionem spectant. Quando itaque ostenditur operationem intellectus, qualis est notio, non supponere in anima nisi ideas sensuales vel phantasmata, nec praeterea requiri, quam attent ionem & reflexionem; hoc ipso pacto evincitur, eandem rationem sufficientem in vi repraesentativa universi, qualis in anima supponitur, habere, consequenter eandem vim non superare. Redditur nimirum ratio ex illa mediater absonum vero foret, ut immediate inde redderetur. Idem tenendum est de operationibus intellectus
reliquis, de quibus mox sigillatim dicemus plura.
S. 393 Quoniam notio est prima intellectus operatio g. s 3 LM. D, prima in tellectus seu mentis operatis vim repraesentativam uniterst, qualis in anima d
Quando dicimus, primam intellectus operationem non excedere vim repraetentativam universi, qualis in anima datur; vix haee duplici modo considerari potest , vel quatenus est essentia animae, vel quatenus est natura ejusdem is 66. 63 a. Atque adeo fi propost Ionis praeientis per vim illam non modo intelligitur, quod istiusmodi operatio intellectus con veniat animae, verum etiam quod anima eandem edere valeat. Pendet scilicet haec operatio tum quoad possibilitatem, tum quoad actum avi ista, neque actus aliam praeterea requirit causam externam .
Notioni nihil respondet in corpore, quatenus in cerebra existunt ideae mate-teriales rerum, super quibus reflectendo ormantur norisnes. Quatenus enim idcae materiales in cerebro existunt, eisdem in anima ideae sensuales S.I I3ὶ,
192쪽
sualibus ae phantasmatis nondum ponuntur notiones, cum praeterea requiratur reflexio I. 268 PAGM. empir. , quae cum in successiva directione attentionis ad alias aliasque perceptiones partiales in totali contentas conia sistat I. a s ridicril. empla. , Vi naturae attentionis S. a 37 PDbol. empla. 9, in actu apperceptionis fundatur S. 233 PDAE . empir. . Quamobrem cum actui apperceptionis in corpore nihil respondeat S. 4 ridicbol. rati& s. a 3 P6wM. empla. , nec ideo quicquam in corpore notioni respoudet, quoa perceptionibus, super quibus reflectendo ea formatur, idear
materiales in cerebro coexistant.
Nihil equidem in notionibus rerum continetur, quod non mechanice repraesentetur in ipsarum ideis materialibus, non tamen ideo notiones ipsae mechanice repraesentantur . Neque enim susticit ideat inesse , quae notionem ingrediuntur I sed praeterea requiritur, ut tu mentis a cereris separemur δc tanquam sub:ecto alicui sola inexistentia spectentur; id vero est, quod mechanice repraesentari nequit, nisi ad symbolicas repraesentationes tecuris ras, quemadmodum in prorositione sequente ostenditur.
s. 393. Si tam ea, quae pluribus communia uni, filogula suis nominibus induitem Notiore. tur, quam μὴectum illorum nomine peculiari indigetur eorundemque inexissem reris 'Asia vocatulo aliquo signi eiur ; notio speciei vel generis cHtiscunque in corpore
per ideas materiales vortim vocatulorum repraesentatur. Etenim si tam communium pluribus singula, quam horum communium subjectum eoru demque inexistentiam vocabulis exprimis; vocabulis hisce singulis suae re- selietur. spondent ideae materiales in cerebro, quemadmodum sensuales in animas S. 29o . Quamobrem cum seu suales in anima adsint, ubi vocabulis istis singula ista tanquam suis nominibus insignis, quoniam anima eorum sibi eonscia esse, adeoque ideas ipsorum appercipere nequit, nisi ipse praesentes sint ideae , seu animae jam actu inexistant f F. 1s cishoc empir. I ;ubi vero ideae sensuales animae actu insunt, in cerebro quoque iisdem c existant materiales S. II 3 : per ideas hasce materiales vocabulorum , vel aliorum quorumcunque signorum, in cerebro repraesentantur singula, quae ad notionem speciei vel generis cujuscunque constituendam requiruntur . Integra igitur notio speciei vel generis cujuscunque per has ipsas ideas
Patri adeo , si prima mentis operatio in cognitione symbolica ablblvatur, qualis communiter a nobis fieri a silet, non modo propter facilitatem multo maiorem, quam quae in intuitiva locum habere potest, verum etiam quod notiones se fiant magis clarae atque distinctae . 1847'be . emtis. , eam mechanice quoque in cerebro absolvi, hoc est, nihil inesse notioni , qua quid in universali repraesentatur, quod non aeque mechanice repraese tetur in corpore. Equidem cum in cognitione intuitiva directioni attentionis & conserva tioni tam e usdem , quam idearum, super quibus fit reflexio, locus sit c s. 316 Psycinia empir.) , hisque actibus animae respondeant quoque motus in corpore , seu conatus saltem eosdem producendi, quemadmodum in luperioribus pluribus propolaionibus ostendimus auotionis quoque formationi. hoc est, ad thus mentis quaedam in corpore respondent, ut corpus eo momento non prorsus serietur, dum anima sume suis perceptionibus reflectit et non tamen ideo ipsa notio in cerebro mechanice repraesentatur , propterea quod non repraeientantur sinsula, quae notionem ad eam constituendam ingrediuntur, quemadmodum fieri debet, ubi ipsa notio mechanice repraesentanda, dc in cognitioite symbolica actu fieri ex
193쪽
s,mpositioite praesente ratet. Sane si meati uno laesset actus apperceptionis, eui nitul in
corinue res iidere Potest; nec notio in cognitione intuitiva at,mlvi po- , sed sem ei ad sumbo cain ex necessitate recurrendum esset , quemadmodum nunc militatis πιε. tia contingit.
s. 396. Abst, a. Quoniam notiones quantumlibet abstractae eodem prorsus modo symcto mire bolice exprimi possunt, quo infimae, quae ab ipsis individuis abstrahun-
πρ tur ad species infimas constituendas; mristus piamtumstit abstractae pervo. . , caluiorum uiras meteriales, quibus singula communis byamque subjectum spraeses, i digitatur, in cerebro mechanice repraesentantu .
talis . Genera quaecunque superiorR, quorum notiones maxime abstractie sunt , nil continent , nisi quod in ideis individuorum contineatur, indeque abstrahi poterat, modo duo vel plura individua huic instituto commoda sua sponte menti a sensu atque imaginatione objicerentur, antequam notiones minus abstractae formarentur, a quibus deinde aliae porro a strahunturi aar H Mι. empir. a. Et sane cum vocabula sint fgna nostrarum perceptionum, aut eorum, quae percipiuntur is γε α -- - ν. Di non intelliguntur nisi per ea, quae in perceptionibus nostris actu continentur, quantumlibet abstracta fuerint, quae . notant F. ys 1 on l. I.
s. 397. Nogiones Similiter cum per vocabula, tanquam signa artificialia not. S. 938rer im Ontot , adeoque vim significandi ab arbitrio hominum habentia 938ῖ-2 non minus ea, quae notionem abstractam rerum immaterialium, torpore. quam materialium ingrediuntur, atque subjectum illarum determinati
num designari possint; notiones quoque rerum immaterialium, quaatumi bet abstractae, per vocabuloram ideas materiales, quibus Angula communia horumque subjectum oe inexistentia inaegiratur, is cerebro mechanice repra
Inter res immateriales percipitrina animam nostram, quae sbi conseia est sui ipsius. Et eatenus, quatenus sibi conscia est, ideas habemus, per quas vocabula res immateriales iisdem quae conveniunt significantia intelliguntur. Vi autem horum vocabulorum perideas materiales in cerebro repraesentantur, qvie cum in sensus minime incurrunt , ideis m retialibus destituuntur.
I. 398. Cur in In regnitione 6mbolica prima mentis operario cum secunda confunditur. Ambesse Etenim prima intellectus operatione ea, quae rei cuidam insunt, reprae , ἡ sentantur tanquam inter se & a re, cui insunt, diversa cf. 331 α λιibi bais & ubi notiones universales formantur, tanquam pluribus com- operatis munia S. 283 PβGoc empir P, consequenter eidem in cognitione symbo prima licares pondere nequit nisi recensio vocabulorum, quibus tanquam nomico μ nibus luis insigniuntur ea singula, quae pluribus communia sunt, &com ni une subjectum, cui eadem praecilis aliis m=cboc empir. . I ' Enimvero si haec nomina tantummodo nude profer aurur, non constat, utrum per ea plura entia a se invicem distincta, & quorum nullum ad alterum refertur, indigitare, an vero subjectum aliquod, cui non nisi pluribus communia insunt, &haec ipsa communia, quae eidem insunt, significare volueris. Necesse igitur est, ut per vocabula quoque exprimatur
194쪽
inexistentia pluribus communium in uno quodam subjecto. Atati ubi effers vocabula, quibus denotantur subsectum, ea, quae eidem insunt,& horum inexistentia seu nexus cum subjecto, seu ubi ea, quae tanquam a re diversa spectamus, porro tanquam eidem inexistentia, vel ad eam quocunque modo spectantia consideramus, actum judici r affirmativi a tot vimus S. 3 3 o. 3 sI 'Frrit empir. , quem secundam esse intellectus operationem constat g. s 3 LM. . In cognitione adeo symbolica prima mentis operatio cum secunda confundituro
Fit hoc necessitate,quemadmodum ex demonstratione propositum is praesentis intelligitur: quod ut appareat, exemplo aliquo propositionem praesentem illustrare non inutile est. Ponais anus tria in tabula delineata esse rectangula triangula ,quae uno obtutu comprehendere potes. odsi jam attentionem successive dirigis in avitudines, bases , hypothenulas, angulum rectum, angulum obliquum ad basin & alterum obliquum ad verticem horum tibi tanquam tribus istis figuris communium conscius es; notionem triangulorum rectangulorum habes. Enimvero Ii sam ore profers vocabula sequentia: triangolum rectanguiam , avitudo basis , Drrhenusa , angulus rectus , obliqnus angulus ad vertisem , obliPus angulus ad basin , exinde nondum intelligitur, an vocabulum triangulum rectangulum designet aliquod subjectam in communi, cui, quae per cetera vocabula indigitantur, insunt. Quamobrem ubi ex verbis prolatis idem palam fieri debet, necesse est, ut ceterorum inexistentia in significes
enim est non modo indicat, triangulum hic spectari vanquam aliquod subsectum , sed in- existentiam quoque ceterorum , quae enuntiantur, indigitat,& vocabula intereipsunt, scis cum aliis quibusdam modum inexistentiae distinctius indicant. Enimvero hoc pacto notio eodem modo inertur, quo iudicium affirmativum enuntiatur. Atque ita prima mentis operatio cum secunda confunditur. Obiter moneo notionem non confundendam esse cum de finitione, quae non nisi quaedam ejus species est. Unde quae de notione in genere demonstranc , ad definitiones quoque spectant.
Quoniam definit pone significatur notio completa atque determinatarermino cuidam quo scilicet subjectum quoddam commune indigitatur respondens c ar. Is et Log. 9; desinisiones per modum judicii alicustus a mali bmbolice efferuntur , seu formam enuntiationis habent O in numeνum propositionum identicarum referuntur I. a I Log. .
E. gr. quando trianguli definitionem ita efferimus: Triangulum est figura tribas lineis temhabee iormam propositionis affirmativae: imo quod sic exprimitur, in ratiociniis, seu eorum expressione symbolica syllogismis, propositionis lacum tuetur.
D eognitione θmbolica vitis formam tantummodo externam iudicii refert ab eodem tamen ut significandi fert. Quod in cognitione symbolica notio habere debeat formam externam judicii jam constat s. 398 . Enimvero Vocabulum, quo denotatur subjectum determinationum communium, in notione significat subjectum cum ipsis hisce determinationibus, quae praedicati locum tueri videntur , ast i a judicio praedicatum non refertur ad de-rerminationes, quae ingrediuntur notionem subjectis V. 4o. I LM. 9, sed significat vocabulum , quo denotatur subiectum , subjectum aliquod de
T a termi- Cur dea Amriones habeant formam
195쪽
terminationum diversarum ab iis, quae ingrediuntur notionem praedicati Vi adeo significandi differt judicium a notione in symbolicac
gnitione, adeoque tantummodo formam judicii externam refert.
E . gr. Si dicas: Triangulum est figura tribus lineis terminata; vocabulum trianguli non significat nisi figuram tribus lineis terminatam , ita ut ipsum cum pluribus eundem habeat significatum . Enimvero si dixeris: Triangulum habet tres angulos ue vocabulum triangulum signifieat figuram tribus lineis terminatam, non vero simul significat tres angulos, qui figurae tribus lineis terminatae tribuuntur, neque adeo hic cum pluribus eundem habet fgnificatum , quae praedicatum cum copula exprimunt. Quodsi scrupulosore a mine discernere velis notionem symbolice expressam, quando dis nitionem, quando propositi nem identieam referat, dici poterat, nomen commune in casti priore non denotare nisi su jectum illarum determinationum, quae per vocabula cetera indigitantur; at in posteriore fignifieare vage iubiectum quarundam determinationum necessariarum de huic deinde tribui determinationes istas determinate enuntiatas per modum praedicata. Erunt sorsan nonnuiali, quibuε nimia videtur haec scrupulositas, sed nimium videri non debet discernendi acumen, ubi differentia rebus ipfis inest. Nec est, quod inutilem scrupulositatem dixeris. Plurimum enim facit ad acumen psychologicum, quo in Moralibus felicissime uteris in non, satis perviis, non indiscreta relinqui , quae discerni ullo modorsistit. Neque dubito quini hane differentiam in oratione attenderemus; modo sermonis usus commode id ferret. Non, alio sane fine in definitionibus saepe abstinemus a copula dc ejus loco ponitur vocabulum d/vitur, vel aliud aequipoliens. ΑΟΠειν solam reflexionem ct abstractionem nothnes imisersales completae ac δε- terminatae non constituuntur. Etenim cum reflexio successiva directione attentionis in communia tota absolvatur an as7 6sc . empla. 9, nec ab stractione quicquam obtineatur, nisi quod communia ista tanquam a rebus perceptis, quibus insunt, diversa spectentur .f. 'πω. empir. , α nominum impositione quasi actu separentur sy. 28 o. 28 Nyctes. empir. Pisnotiones universales, quae per solam reflexionem & abstractionem formantur,. ingrediuntur, quae pluribus communia cognoscimus & cum aliis. diversis subjecto alicui inexistere possie agnoscimus. Enimvero inde no dum constat, utrum communia ista contineant, nec plura, nec pauciora, quam quae ad res ejus generis, vel spcciei agnoscendas & a rebus alterius generis vel speciei distinguendas lassiciunt, an vero quaedam adsint, quae abesse debebant, aut absint, quae adesse debebant. Ignoratur adeo ,- ucrum completae ac determinatae sint, nec ne S. 92. I 23 Log. . Per solam igitur reflexionem & abstractionem notiones completae ac determinatae non
Notiones completae ac determinatae generum ae speeterum sunt definitiones t g. ryx Enimvero nisi geneticae snt definitiones, quarum veritas per se manifesta est, quod quae assumuntur citra probationem affumi possint, absque demonstratione rarissife consi bit, quod sint rite determittatae. Et quamvis successu temporis casus diver fiobvii loquantur, notionem esse incompletam, de quaedam, quae desciunt, inde suppleatitur; medela tamen haec vitium non tollit. Neque enim certus esse potes, tibi deierminationes omnes rei existentes esse perspectas, quae definitionem eius ingredi debent. Sed ea ex doctrina io gica de definitionibus & ontologica tam de ente in genere, quam universali in specie dudum Patent . Imo dudum evicimus I. Bog.ὶ, notiones ua iversales non posse formari a quo secunda de tenta mentis operatione.
196쪽
De Attentione S Intellectu. I S i
aeria latuitisa non excedunt vis repraesentativam univers, qualis ἰnanima datuν. Etenim judicii affirmativi anus in cognitione intuitiva absolvitur, si ea, quae tanquam a re diversa spectamus, porro tanquam eidem inexistentia vel ad eam quocunque modo pertinentia consideramus cS. 343 POMOl. empir. . Prima mentis operatione ea, quae rei insunt, tanquam ab eadem diversa nobis repraesentamus 9. 33I bot empir. . Quamo rem cum prima mentis operatio non excedat vim repraesentativam universi, qualis in anima datur S. 393 9 ; vim istam minime excedit, quod quid rei inexistens anima spectet tanquam ab ea diversum. Porro si ad id, quod rei inest, &ad rem ipsam, quam percipimus, simul attentionem nostram dixigimus; nobis conscii sumus, id, quod tanquam a re diversum nos modo spectasse meminimus, eidem in existere vel alio quodam modo ad eandem referri. Enimvero cum quae ad idearum sensualium atque phantasmatum productionem , nee non memoriam spectant, vim repraesentativam animae non excedant, quemadmodum per anteriora satis patet; ideo nec eandem excedit, quod quid tanquam rei perceptae inexistens aut quocunque alio modo ad eandem referendum spectemus, Patet adeo ad actum judicii allirmativi in cognitione intuitiva nihil requiri, quod vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, excedat. Ipse igitur actus judicandi eandem minime excedito
Porro si praedicatum subiecto simpliciter repugnet, actus judicii negati vi absolvitur, si subjectum tibi repraesentes, cui idem repugnat , & subjectum aliud, cui idem inest, ac id quod alter, inest, eonsideres tanquam ab eo di versum, idemque referens ad prius consideres tanquam eidem non inexistens g. 3 s Non alia igitur ad hunc judicii actum requiruntur, quam ut subjecta duo simul percipias & quid, quod uni in
existit. tanquam ab utroque diversum, uni autem inexistens, alteri non inexistens consideres. Enimvero nemo non novit, sensu ac imaginatione duo entia simul perc pi posse, consequenter hanc simultaneam percepti nem vim repraesentativam universi, Rualis in anima est, non excedere. Enimvero per ea, quae de iudicio affirmativo ostendimus, patet eadem nec superiores esse actus ceteros, quibus quid uni inexistens spectatur ranquam diversum ab utroque, ast tanquam inexistens uni, non inexistens alteri. Nihil ergo ad actum judicii negativi in hoc casu requiritur, quos vim rcpraesentativam universi, quae in anima datur, eXcedat, adeoque nec integer judicii negati vi actus in hoc casu eandem excedit.
Quiasi praedicatum simpIiciter subjecto non repugnet, actus judicii negativi absolvitur, si subjectum, cui idem non inest, in oppositis casibus tibi repraesentes, in quorum uno praedicatum eicem inest, in altero non inest, ac id, Mod uni aest, consideres tanquam diversum ab eo, idem dicia
197쪽
rum in cerebro reprae sentaIio iac in id semper fiat, ubi
idemque referens ad prius consideres tanquam eidem non in existens s I. Ps M. empis. P. Actus igitur judicandi in hoc casu a praecedente non nisi in eo differt, quod duo subjecta, quae simul repraesentantur, sint ejusdem speciei, eum antea essent diversae: id quod quoad vim repraesentati vam universi nullam inducit mutationem. Imo si praedicatum, quod de subjecto negatur, subjecto alterius speciei quoque messe possit; subjectum utrumque ejusdem esse speciei opus non est cS. 3 7 'HML empir. , adeoque actus iudicii negativi in casu praesente prorsus coincidit cum prae-eedente Absque ulteriore itaque pisatione patet, actum judicii quoque negativi vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, non
excedere. Equidem datur adhue aliquod iudicii genus, quod ad intuitiva accedit & in demonstra
tionibus usui est ad ratiociniorum continuandorum cum anterioribus connexionem s . si LIV. dicemus. inserius, ubi de demonstratione quaedam annotandae venient
Iuaecia per ideas maseriales vocabulorum is cerebro repraesentarὸ possunt. Etenim in cognitione symbolica secunda mentis operatio, seu judicium S. 3 LE. , absolvitur recensione vocabulorum , quibus subjecta in deceterae ejusdem determinationes accidentales, si quae adsunt, praesica tum& nexus ejusdem cum subjecto in affirmativis, repugnantia in negativis exprimuntur S. 3so PINMt empir. . Quamobrem cum vocabulorum dentur ideae materiales S. 29o ; per has ipsas judicia in cerebro reprae se tari possunt.
Nihil in his distieultatis est, praesertim cum iam ante ostenderimus, materialem notionis in cerebro repraesentationem eodem. modo fieri debere, quo iudicia repraesentantur cf. 398. 39οὶ .
f. sso . Quoniam judicia, si vocabulis efferuntur, magis distincta sunt, quam in cognitione intuitiva S. 3 si P cbol e se. 9; sermoni adsueti non judica re solemus absque vocabalis, seu Judicialγmbolice semper esse'esolemus .. Quamis Obrem cum porro constet, judicia symbolice expressa seu verbis elata , hoe est, enuntiationes per ideas materiales vocabulorum in cerebro repraesenistari posse I. 4o3 9; sermonis usu ubi pollemus, judicia quoque pere nisuriales vocabuloriam ideas in cerebro omnia repraesentari solent . S. 4O . Ratiocinium vim repraesentativam universe non excedit. Ratiocinium e tegoricum tribus constat propositionibus, quarum una est iudiei in tui tivum, seu sumitur, quod ea jam mentem subeat, aut, si mavis, ensedem nobis conscii simus; secunda nobis ob terminum cum prima comma. nem in memoriam recurrit; tertia vero formatur combinando terminos
seu notiones in duobus prioribus judiciis diversas cap. 334 & seqq. risio
empir. . Jam non repugnat vi repraesentativae universi, qualis in anima datur, judicium intuitivum. s. 4or . Neque eidem repugnat, quod Vii magi-
198쪽
De Attentione-Intellectu. a 3 3
imaginationis ob terminum communem in memoriam revocetur judicium aliquod praeteritum S. at . xas. et So . Denique quod duorum istorum iudieiorum nobis simul conscii super iis resiectimus & terminum communem ab iis separemus, qui vero diversi relinquuntur, eos inter se combin mus, per imaginationem etiam materialem fieri potest S. 33 & seqq.3 o & seqq. , adeoque nec judicii tertii formatio vim repraesentativam uni versi excedit. Imo cum duo judicia terminum communem habentia, si simul percipiuntur, exhibent perceptionem rei praesentis, tertium exinde formatum judicio intuitivo aequipollet S. Atque adeo hoc etiam pacto facilius patet, judicii istius formationem non excedere vim repraesentativam uni versi, qualis in anima datur. Nihil adeo in omni syllogismo categorico occurrit, quod vi repraesentativa universi, qualis
in anima datur, sit superius. Quare ratiocinium categoricum vim repraesentativam universi minime excedit.
Similiter in syllogismo hypothetico & quidem in modo ponente vel
quid esse agnoscimus atque meminimus, ideo etiam aliud quid esse debere ; hoc alterum quoque esse judicamus c g. 38s vel quid non esse agnoscimus atque meminimus , ideo etiam aliud quid non esse deis bere ; 8t hinc li alterum quoque non esse judicamus I. 386 P NM empiri . Syllogismus adeo topotheticus denuo constat tribus propositionibus, quarum una aliquid esse vel non esse judicamus, quod intuiti vum plerumque
judicium est, aut ante cognitum in memoriam nobis revocatum; altera n
bis in memoriam revocatur, quod eam alias cognoverimus, scilicet quod si hoc sit, vel non sit, etiam aliud esse vel non esse debeat; tertia denique ex anterioribus formatur, auferendo ex secunda primam, quae ipsi inest, ut sic tertia relinquatur, consequenter per divisionem idearum formatur. Eodem igitur, quo ante, modo patet ratiocinium hypotheticum in modo ponente vim repraesentativam universi nou excedere. In modo tollente
quid non Esse agnoscimus atque meminimus, idem esse posito quod sit aliud,& inde hoc non esse judicamus ur. 387 PI, . empir. . Denuo igitur ratiocinium tribus constat propositionibus. Prima est judicium intuiti vum, quo judicamus hoc non esse; altera est judicium aliquod praeteritum, quod beneficio praesentis in memoriam revocaturi tertia denique est judicium per divisionem idearum formatum. Quoad praesens adeo institutum m
dus tollens non differt a ponente, atque adeo denuo ut ante patet, ratio cinium modi tollentis vim repraesentativam universi, qualis in anima da
Denique si ratiocinium fuerit disjunctivum , unum ex duobus vel pluribus existere agnoscimus, quorum uno existente cetera non existunt, ac inde cetera non existere judicamus, vel cetera non esse agnoscimus, & unum
ideo esse judicamus S. 389 'γω. empir. . Habemus igitur denuo tria judicia, Diqitig Coos le
199쪽
judicia, quorum uno unum existere in modo ponente, unum vel plura non esse in modo tollente judicamus, quodque intuitivum est; alterum nobis in memoriam revocatur ope intuitivi, id scilicet, quo judicamus
uno existente cetera non existere, vel ceteris non existentibus, unum existere, tertium vero sormatur per di visionem idearum, scilicet quod unum sit, vel quod unum ceterorum sit. Atque ita denuo patet, ratiocinia quoque disjunctiva non excedere vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, quemadmodum ante. ostendimus itaque ratiociniorum, unde ceterae resultant, omnes spe cies, nempe categorica, hypothetica & disjunctiva, vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, non excedere. Atque adeo in genere pronuntiare licet, ratiocinia non excedere vim repraesentativam uni versi, qualis in anima datur.
Si a syllogismis crypticis & ratiociniis ex aliis resultantibus discesseris, non dari alias illorum species, quam categorkos, hypollieticos&disjunctivos ex Logica patet, ubi plu
res non Occurrunt: ut vero evidentius pateat, idem mox evincemus. Enimvero syllogismi
cryptiei ad sormam manifestam praecedentium semper reducuntur, neque adeo quicsuam habent, quod in praesente negotio diversitatem inducat. Absonum adeo foret ea particula. eim hic expendi, quae de ipsis in Logica s s. a1I &seqq. traduntur. Id evidentius apparet ex modo, quo in syllogi I in crypticos incidimus. Aecidit enim, si eidem notioni complexae propositiones diversae respondere possunt, bc ex iis in ratiocinando ea eligitur, quae an formam syllogismi non quadrat s. at πνιμι. empir. . Neque enim ideo quid vel ianumero Propositionum, vel in modo ad easdem perveniendi quicquam mutatur. Et quamvis quaedam adhuc erypses dentur, quae sub hae regula non comprehenduntur, veluti enthyinane nata F. et 3 I s. , & si in prima figura terminus medius fuerit negativus t s. 4 ο Let. j ἔnihil tamen difficultatis ea facessunt. Ratiocinatio polysyllogistica de aliae quaedam arguis mentationes pluribus ratiociniis constant, quorum cum singula vim repraesentativam uni- Versi , qualis in anima datur, non excedant, nec omnia simul eandem excedunt. Concatenationem vero eorundem quod attinet, de ea mox dicemus sigillatim.
R tiocia Ratiocinia primitipa appello, quae ex aliis se prioribus ortum minime φρ - ducunt, seu quae in alia simpliciora resolvi non possunt. Derivativa Vero , ' - mo prioribus Ortum trahunt, seu in alia simpliciora resol- dismatia vi possunt,
iorum ita syllogismi categori ei sunt primitivit neque enim dantur syllogismi alii ipsis pri D, B 0 tum suum trahunt, sea in quos tanquam se simpliciores resolvi possint, cum ex M. Π iratura hominis veluti sponte sua fluant f . 334 & seqq. Poc t. empir- . si- militer syllogismi hypothetiei sunt primitivi ex ratione eade in s. 38s & seqq. Plu ς crueir. . Neque obstat hypotheticos ad formam eategoricorum reduci posses F. 413. 4 is I S, et ςnim quaestio iam non est de eo, an syllogismus aliquis ad aliam formam reduci solst, sed num ex alio tanquam se priori derivetur. Enimvero Sorites sive categoricus , ive hypotheticus syllogismus derivativu1 est, eum ex pluribus syllogismis, vel categorici , vel hypotheticis in unum contractis oriatur cf. 468.472 LU- .
Θmgismi primitivi non dantur nisi categorici, bdimibetici s disiunctivi. Di/σφ' Propositiones sunt vel categoricae, vel hypotheticae S. 2I6. M8 LU II abh Rxζgoricis componuntur syllogismi categorici I. 36i Log. 9, ζX by νιθ. pQxbζticib & categoricis hypothetici S. 4o LQ. . Inter propositione
200쪽
einpositas preter hypotheticam locum habent copulativae L 3Is Log. , di disjunctivae F. 3 r6tig. . Iam cum in propositione copulativa subjecto eidem tribui possint sigillatim sngula praealcata, aut ab eodem removeri, ubi negativa fuerint, vel utrique tibjecto sigillatim possit tribui idem praedicatum gis Gg. ; ubi propositiones copulativae, quae sermam categoricarum non mutant, ingrediuntur syllogi imum, is formam syllogismi eategorici non mutat, etsi pro multitudine subjecti vel praedicati in plures syllogismos categoricos resolvi possit, adeoque inde syllogismus primitivus peculiaris formae non oritur V. 4o6 Si propositio disjunctiva ingreditur syllogismum, syllogismus disjunctivus oritur c g. 4r6Log. . Patet adeo praeter syllogismos categoricos non esse alios primiti-Vos, quam hypotheticos&disjunctivos.
Logici stholaitiei propositiones modales a ceteria distinguuat pro diversitate modi prim dicandi, prout nempe praedicatum vel necetario, vel contingenter eonvenit suo subjector unde quoque syllogismos ni ales tanquam peculiarem syllogismorum speciem considerant, quae tamen a categoricis nonnisi forma pio stionum dissidet. Enimvero cum nos propofitiones contingenter veras ad determinatas reduci iusserimus, cum alias respuat lcientia, sicque eaedein hypotheticam consequantur necessitatem; spinas Scholasticorum de propositionibus & syllogi sinis modalibus non attigimus. Si quis vero formam propositionis m datis servare voluerit, velut inres es hominem mori , pro necessario mori ν δ non tamen haee Mima obstabit, quo minus syllogismum, quem ingreditur, vel pro categorico, vel pro hypothetico habeamus.
g. 4o8. Argumentatio per consequentias immediatas non excessit vim repraesentati- Cons vam universi, qualis in anima daetur. Quodsi enim perpendas, quae de ratione hujus argumentationis dicta sunt alibi I. ir & seqq. ρον .empir. 9; non videbis nisi talia assumi, quorum rationem in anterioribus ex vire- i is praesentativa universi, qualis in anima est, dedimus: id quod particula- praeseritim eundo per omnes calus ostendere nimis prolixum foret. Quamobrem talisam satis hinc patet, nec argumentationem per consequentias immediatas vim omersi illam repraesentativam universi, quae animae inest, excedere. exceda .
Dare lubet exemplum aliquod, ut appareat, quomodo quis eundo per singulos casus perspicere possit, ad consequentias immediatas a ratiocinante proserendas non requiri nisi istiusmodi actus, qui singuli a vi repraesentativa universi, quae animae inest, proficisci possunt.
Ratio , cur per consequentiam immediatam rarisinens, desumtis est ab Idem istiusmodi actibus, quia vi repraesentatia univers animae inexsente proficiscuntur. Ratio enim, cur per consequentiam immediatam ratiocinamur, continetur hoc theoremate: si de propositione data judicia logica formes& perspecta fuerint theoremata de propositionibus se mutuo ponentibus; ex propositione data tanquam praemissa inferes conclusionem c g. AIr PB-ctite in . Propositio data, quatenus ejus tibi conscius es, hic sese habet per modum rei sensu perceptae, addoque si judicium logicum de cadem formas, veluti de propositione: omnis semo es mortalis, eam esse univer