장음표시 사용
201쪽
saliter a firmantem, seu hic quid affrmati de omni i scit iret individuo ad aliquam speciem pertinente , perinde est ac si judicium super re percepta reflectendo forarares. Quodsi jam perspecta fuerint theoremata de propositionibus se mutuo ponentibus, veluti in casu praesente, quod posita universali ponenda etiam sit quaevis subalternans S. 43I Lim , scilicet quosdam homines esse mortales; beneficio termini communis, qui est pro. postio universalis, idem tibi in memoriam revocas S. II 7 POMI. --μ . . Atque hinc infers: etiam in hoc easu ponendam esse subalternantem, scilicet quosdam homines esse mortales. Nihil igitur hic occurrit, quod non locum habeat in syllogismo categorico s. 39 &seqq. 'achol.
empis. . Quamobrem cum ratiocinium categoricum , quod in primitivorum numero est S. 4o7 γ, non excedat vim repraes tativam universic S. os/; nec actus isti, quibus continetur ratio argumentationis per comsequentiam immediatam, eam excedunt , adeoque ab eadem proficiscuntur. Quodsi supponas te saepius argumentatum ex propositione universali inserendo subalternantem, veluti: Omnes homines sunt mortales. Ergo quidam homines sunt mortales, & attentionem dirigens in universalitatem ali cujus propositionis, veluti omnis sapiens eligit media sui convenientia, &modi inserendi, quo alias usus, recordatus - denuo infersa Ergo quirim sapientes eluunt media fini tam enisntia; nec hic occurrit nisi quod vi memoriae ac imaginationis, consequenter & vi repraesentativae universi, qualis in anima datur, conveniens est, cum in superioribus illius ex hac rationem reddiderimus. Constat adeo etiam in hoc casu ratio argumentationis per consequentiam immediatam istiusmodi actibus, qui a vi reprae sentativa uni veru animae in existente proficiscuntur.
Studio elegimus theorema senerale, eum, quae de eodem evincuntur, valeant de singulis specialibus , atque quae hic dicuntur tantummodo nude ad cetera specialia applieari debeant, ubi perspicere volueris, quod nec in iis supponantur actus alii, quam qui avi repraesentativa universi proficisci possunt.
Puae a discursisa non excedunt vim repraesentativam unives, qualis in anima datur. Iudicia enim discursiva per ratiocinium eliciuntur S. SI Gg. , adeoque conclusiones syllogismorum sunt S. 331 Gg9. Enimvero ratiocinia vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, non excedunt os P. Ergo nec judicia discursiva eandem excedunt. Porro judicia discursiva quoque sunt, quae per consequentiam imme diatam in runtur, cum consequentiae immediatae numero ratiociniorum accenseantur S. 4y9 Constat vero nec consequentias immediatas cxcedere vim repraesenxativam universi, quae in anima datur S. o8 . Quamobrem nec judicia discursva , quae per consequentias immediatas i feruntur, vim repraesentativam univexsi in anima excedunt.
Non opus, est ut idem sigillatim ostendatur de iis, quae sunt conclusiones ratiociniorum derivativorum, eam id per se satis pateat vi definitionis istorum tali iniorum is 4oοὶ .
202쪽
De Attentione S Iutellectu. 187
S. 4 M. Iunis, quae per modum intuitivorum formantur in continuatione ratisci- Num ea aiorum vim repraesentati m unives π excedunt. Etenim ratiocinia com excedant
tinuaturi pro iis concatenradis plurium syllogismorum conclusiones con- jηdici siderantur instar notionis complexae k-inde formatur judicium eodem modo, quo per reflexiotiem de re percepta formatur cf. 491 Lq. . Cum eones usiones istae sint judicia discursiva, quae vim repraesentativam uni- Meeg versi, qualis in anima datur, non excedunt S. 4 Io , ad Qrmandum ve- ria. ro inde judicium non alii requirantur actus, quam qui ad sormandum judicium aliud intuitivum requiruntur per modo dicta , hique ipsi actus a vi repraesentativa univera, qualis in anima datur, proficisci possint S. 4or , nec judicia illa, quae in continuatione ratiociniorum per modum judiciorum intuitivorum rmantur, vim repraesentativam universi in anima excedunt
monum in syllosi senominat eomatenatione nihil occurrit, quod difficultatem movere terae praeter haec iudicias . 492 I. g. , abunde iam patet in omni demonstratione ac pro time concatenationem syllogismorum vim antime minime excedere , quam tam am eumω iam ac naturam ipsi vindieavimus cs. εω ενὶ -
Quoniam judiesa omnia vel intuitiva sunt, veIdiscursiva g. si Iagd,veI Nullum per modum intuitivorum in concatenatione ratiociniorum formata I. a Dici mras. , constat vero judicia intuitiva L oa , discursva S. Io'per modum intuitivorum in coneatenatione syllogisinorum sermata vim repraesentativam universi non excedere, qualis in anima datur A. II) ; ideo jam patet, nullum omnino diari jussicium , quod vim repraesemativam unives, uadis in anima discur , excedat, vel ab ea proficisci nequeat. S. 6I3.
Et quia judicium secunda, ratiocinium tertia mentis operatio est S. s3 Nullam
L . , nullum vero judicium cs. Ia , nullum etiam ratiocinium vim re- quoquem aesentativam universi, qualis in anima datur, excedit S. os. o8 ; ρο μμ secunda oe tertia intellectus operatio vim repraesentativam universi, qualis is an
ma datis, non excerit. Imo cum nec prima eadem superior sit S. 393 , siseri neque plures hisee tribus dentur mentis seu intellectus operationes cs.s a rem esse. Og ; ideo jam liquet, nasiam dari mentis seu inrenectus operationem, quae vim repraesentati m snisers, quaei1 in anima dinur, excedat, seu, quod Perinde est, non aliam in anima tam supponendam esse, quam qualis est repraesentatipa universi, ut Omnibus operationibus intellectus sinciar. s. 4I Ratiocinia in cerebro pre ideas materiales vocabulorum, qudas esseruntur Rarioris judicia illoram composetionem ingredientia, repraesentantur . In cognitione enim symbolica ratiocinia exprimuntur propositionibus determinatis , quia bus efferuntur judicia, ex quibus constant car. 368 P cbol. t in J. Quo- iistis me A a a niam uarica,
203쪽
niam itaque propositiones singulae ex vocabulis componuntur I. 3 2o Log. ,&singulis vocabulis respondent ideae materiales S. 29o , quae ideis vocabulorum in anima sive sensu I. II 3 γ, sive imaginatione producti se existunt sy. ao 6 ; singulae istae propositiones per has ideas materiales , adeoque & ratiocinia ex iisdem constantia in cerebro repraesentantur. Idem etiam sic ostenditur. Ratiocinia in universum omnia ex judiciis componuntur, quemadmodum eundo per omnes species in Logica prolixe descriptas & per ipsam definitionem ratiocinii intelligitur cf. so LM. . Enimvero judicia singula, qualiacunque fuerint, per ideas materiales vocabulorum in cerebro repraesentantur g. qo3 - Ergo & per easdem in e
dem repraesentantur ratiocinia in universum omnia.
Neminem fore arbitror, qui nobis objiciat, evinci tantummodo possibilitatem, nomvero actualitatem repraesentationis mechanicae rati iniorum, propterea quod non ostendatur, eodem tempore, quo ideae vocabulorum animae insunt, eorum quoque ideas materia-Ies vi corporis produci seu saltem in eodem oriri. Et si enim haud dissicile fuisset, speeialius ostendere, quomodo in coepere ex aliis motibus praeexistentibus oriantur ideae vocabulorum materiales, quando eorundem ideae in anima existunt, non tamen opus esse existimamus in has ambages ut descendamus L Etenim ideae in animae debentur vel sensui, vel imagiis nationi, quemadmodum ex modo, quo ratiocinia in anima oriuntur, abunde intelligi- ur. In genere autem evicimus, non minus phantasmatis taoε , quam id eis sensuali-hus singulis singulas in cerebro coexistere ideas materiales F. II 3 .. Suffcit itaque ad ista principia provocari.
g. 6I . Quoniam ratiocinia in cognitione symbosca sunt magis distincta', quam in intuiti va g. 369 rishoc empla. , imo ratiociniorum in cogniti ne intuitiva ea est dissicultas,ut eadem prolubitu ellicere nisi plurimum exercitatus non Valeat, quemadmodum perpendentibus, quae de hisce rati
ciniis g. 3 s & seqq. empiri , & de iudiciis in cognitione intuitiva absolvendis diximus S. 343 nnbon e in P, abunde constabit ; in ra
tiocinando cognitionem symbolicam intuitivae praeferre solemus, ade que omnia nostra ratiocinia per idem materiales vocabulorum in cerebro repra semari solent g. 14 , seu nunquam ratiocinamur , quin ratiocinii quoque in cerebro mechanica fiat repraesentatio.
Quilibet in seipso experietur, sese non ratiocinari, nisi verbis efferendo iudicia , quae ad ratiocinium requiruntur, modo distincte ratiocinetur. Atque ita a posteriori confirmatur, quod ad evincendam propositionis praesentis veritatem assumsimus.
S. 4I6. Omnes operationes mentis seu intellenus per ideas vocabulorum materiales is cerebro repraesentantur Repraesentantur enim in cerebro per vocabulorum ideas materiales notiones generum ac specierum I. 393 , quantum Iibet
abstractar I. 396 , imo ipsarum rerum immaterialium S. 397 , iudi
cia omni ac g. atque ratiocinia gr. 4I39. Enimvero praeter notionem, ju licium atque ratiocinium nulla datur mentis seu intellectus operatio f. 53 LM. . Ergo omnes operationes intellectus per ideas vocabulorum
materiales in cerebro repraesentantur . .
204쪽
De istentione Intellectu. r 89
Atque ita patet nullam fieri in anima operationem intellectus, quam cerebrum non sit modo itidem exequatur: id quod hic probe notasse proderit in sequentibus.
g. 417. Signa quayacunque, quibus ad res denotandas loco vocabulorum sitisur, perinde ac baec, suas habent ideas materiales. Qualiacunque enim excogi
tentur signa, talia esse debent, quae sensu percipi possunt: quod tanquam eoncedendum ab omnibus sumimus. Imos signa h/ctenus inventa, quibus diverso fine nos uti alibi S. 19o & seqq. PDGote tr. jam ostendi
mus, percurramus; ea pleraque visu, nonnulla auditu percipi patet: non tamen prorsus repugnat, ut signorum loco quoque sint, quae sensu alio percipiuntur. Quamobrem eodem prorsus modo demonstratur, iisdem competere ideas materiales, quo supra evicimus dari ideas materiales vocabulorum , tum quatenus visu , tum quatenus auditu percipiuntur I. 29 O .
Signa semper desumuntur e numero sensbilium, adeoque perinde ae sensibilia aIia suash1bere debent ideas sensuales de materiales. vis signifieandi ex impositione arbitraria est, quae patet ex iis, quae de vocabulis evicimus g. 273. et 4 P Iebol. empir. , quomodo vim ignificandi acquirere valeant. Nihil igitur in eo mutat, quod sunt. E. gr. Signum Η- in Mathesi denotat additionem. Scriptum visu percipitur, adeoque in numerum visibilium referri debet. Quatenus vi fibile est, radiis luminis in oculum reflexis delineatur in lando oculi ejusdem imago, & a lumine impressus motus quidam, qualis nonnisi ab istiusmodi figura fibrillis nerveis retinae imprimi mest, ad cerebrum usque propagaturi s. IlII . Ita producitur ejus in cerebro idea materialis s. arx , sive quis noverit figuram hane essesgnum additionis, sive ignoret. Quodsi Mathematicus idem intuens recordetur, figura hae indis itari additionem ι nihil propterea in idea eius sensuali, vel materiali mutatur. Etenim idea utraque praeellistit, & postea demum id, quod significatur, inde colligituri g. psa Onιοι. . Obiter monemus in Ggnitione symbolica subinde quaedam ob voeabuda ad relationes rerum fgnificandas adhibita , obscura fieri, quae in intuitiva nihil habeat di meultatis. Die enim q- visibile nihil difficultatis erit, simulem visibilium iure censeatiir eidemque sua tribuatur idea materialis, qualem omni visibili necessario convenire constat. Die vero signum additionis: quaestio jam videbitur obscurior, utrum signum additionis habeat ideam materialem , nec ne, bc ut absit obscuritas, ostendendum est idem esse visibile quoddam, nec per vim significandi quicquam in eo , qua visibili, mutari.
I. 4I8. Si ad res denotandas vocabulorum loco utamur signis alis ; illarum ideae per gnorum idων materiales repraesentantur. Qualiacunque enim fuerint signa ista, perinde ac vocabula suas habent ideas materiales I. 179. Quamobrem cum per vocabulorum ideas materiales rerum iisdem denotatarum ideae in cerebro repraesententur c g. 39s & seqq , &signa alia in locum vocabulorum, quae artificialia signa sunt L 27 a Psycbol. empir. , surrogari possint cS. 918- ubi alia adhibentur, per eorundem quoque ideas materiales in cerebro repraesentari debent res iisdem denotatae, vel earundem ideae, quae animae insunt.
Ponamus in Mathesi scribi aq-brae, Ze literis a, b, e denotari lineas , quemadmodumq- signum additionis, signum aequalitatis esse constat. Quod si verbis eueras , quae signis seriptis indigitas; dieendum est , duas lineas simul sumta 1 vel in unum additas esse lineae tertiae aequales. In casu priori in cerebro producuntur ideae materiales literarum a , bdc signorum Η- atque ; in posteriori, si verba pronuntiantur, ideae lonorum articulatorum, quibus vocabula ista constant, seu quos audiis percipimus, dum quis clara voce iduae
materia Ies rerum repraesentario.
205쪽
duae lineae, inquit, simul sumtae sunt aequites tertiae . In exen plia veritas propositio . nis adeo evidens est, ut probatio superflua videatur , nis quis perpendat evidentium qu que reddi ratiociem in philolaphia, non ut constet, quod fiat vera, sed ut intelligatur,
S. 4 IRA, lauti sti m operarm ra inresectin edere potest, ueliat ista inenctis, i, ct rati uari. Dum enim somniamus, res quas percipimus, imaginamur somnio S. Iaa PNM. empiri , cumque tum temporis nullae nobis sint ideae se sua les S.Iχx Piso . empir. , nisi quando serte phantasmatum series se P satione quadam interrumpitur S.I1 mssboc e piri ri phantasmata clariora sunt, quam ubr sentationibus coexistunt sy. Iox ueres absentes nobis videantur praesentes S rar radicto empla. .. Quae igitur ratio est, dum vigilamus, resque praesentes sensu percipimus, ut in ea, quae percipimus, attentionem nostram dirigamus atque super iis reis flectamus; eadem quoque ad hos actus adesse debet in somnio se conseque ter in semnio quoque attentionem in ea, quae percipimus se dirigimus &s per iis reflectimus S.I 18 Ontia. - amobrem cum attentio & reflexio ad Armandas notiones sufficiat in cognitione intuitiva S. 326 PINMI. -- ν. ; in somnio quoque prima mentis operatio quoad cognitionem intu tivam sese exerere potest o Et quoniam in cognitione symbolica ea tantum. modo vocabulis tanquam nominibus suis indigitantur, quae reflectendo iaideis rerum distinguimus S. vocabula vero nota ita memoriam revocantur lege imaginationis F. a 3 Pίπω. empiri I , quae in somnio tota occupata est cI. lai PDebol. empirist s. ideo nihil obstat, quominus prima mentis operatio in somnio etiam in cognitione symbolica a solvatur. Et eodem modo patet , quod in somnio vocabulorum usui I eus sit, quotiescunque eodem opus habemus
Eadem porro attentio & reflexio sufficit, ut de iis, quae percipimus, judicemus 3 I & seqq. . Quare eum attentioni & reflexioni in somnio locus sit per demonstrata; quin in somnio judicare, eumque nec sermonis usus nobis in ciuem denegetur per de Urara, judicia quoque u cabulis exprimere valeamus, dubitari nequitis Secunda igitur mentis operatio in somnio locum habet S. 3 3 I g. Denique ad ratiocinandum requiritur, ut de re percepta judicemus,& benefieio hujus judicii aliud nobis in memoriam revocemus, indeque id earum compositione ac divisione judicium quoddam sermetur S. 3y dc seqq. Pherit empiri . Iudicia de rebus perceptis Ermari possunt , quem admodum modo evicimus. Imo vidimus locum quoque eite iis, quae debentur imaginationi atque memoriae. Unde dubitari nequit, quin etiam in somnio nobis in memoriam revocare possimus propositionem ope prae sentis. Et quia ad formandum judicium per idearum divisionem ac compositionem lassicit attentio atque rectexio, quemadmodum ex ipsis terminis
206쪽
minIs Intelligitus S. I 3 ρ.r a.-PBGMampis. J, utrique autem in somnio locus sit' drimnstrata; in somnio quoque ex praemissis conclusio i ferri potest. Anima igitur in somnio sngula agere valet, quae ad ratiocinandum requiruntur, consequenter nil pQit, quominus in somnio ratiocinetur, consequenter tertiam quoque mentis operationem edere potest S. s3 LM.3. Idem probatur a posteriori. Etenim singulas operationes mentis in nobis experimur, quando somniamus. Quod ad res per sonznium perceptas
attentionem asseramus, imo super iisdem reflectamus, non uno modo p tet. Quae per somnium nobis visa, vel audita fuere, aliis narrare, imo qualia fuerint describere valemus. Necesse igitur est ut, cum eorum meminerimus S. aa 6 P πω. empla. , ea diu perceperimus S. I 8 I PBeM. empiri , quatenus scilicet per aliquod temporis spatium phantasma conti nua reproductione conservatum I. a a 3. Dum igitur hoc ipso eorundem magis nobis conscii fuimus, quam alias futurum erat; perceptiones istas nobis effecimus clariores cir. 3I PEFbH. empla. 9, adeoque attenti nem nostram ad easdem direximus S. a 37 PHAEO empir. . Et quoniam ea, quae rebus per somnium nobis occurrentibus inerant, enarrare vale mus; patet ex modo dictis, nos attentionem nostram direxisse successive ad ea, quaerebus perceptis inerant, consequenter super eadem reflexisse. Attentione & reflexione utimur, dum prima mentis operatione defungimur, eo quidem, quem dixi, modo f. III Phebon empla I. In somnio itaque prima mentis operatione nos defungi necesse est. Constat praeterea nos saepius conspectu eorum, quae per somnium nobis apparent, affect bus obnoxios fieri, veluti gaudio inerri, metu concuti, tristitia corripi, veI quasi attonitos in admirationem rapi. Enimvero cum affectus ex confusa boni & mali perceptione oriantur cf. 6os Pisuot empir.), consequenter persectionis cujusdam aut imperfectionis sive verae, sive apparentis ain perceptionem praesupponant f. s II. 318 empir. I necesse omnino est, ut quaedam, quae rei iniunt, tanquam ab ea, cui insunt, diversano. bis repraesentemus . Prima igitur intellectus operatio sese exerit S. 33r
PDebes. empla. . Non addimus alia, unde idem colligi poterat. Nos de rebus per somnium perceptis in ipso somnio Iudicare,nemo ignorat. Narramus enim alteri nostra in somnio facta judicia. Constat etiam nos in somniis colloqui cum aliis. Ecquis vero est qui nesciat, nullum esse sine judiciis colloquium e Patet igitur etiam a posteriori secundae mentis operationi esse locum in somnio s 3- . Et quia secunda mentis operatio primam supponit S. o LM. , nisi judicia symbolice expressa seu propolitiones tantummodo in memoriam nobis revocantur; ideo ex judiciis quoque de rebus, per somnium perceptis, latis denuo colligitur, notioni quoque in eodem esse locum.
207쪽
Quod denique in somnio quoque ratiocinemur, adeoque tertiae quo rue mentis operationi sit locus S. 33 LM. 9; memorabilia exempla mihiuggerit experientia domestica. Etenim plus simplici vice insomniis me docuisse philosophiae quaedam subtiliora capita atque consueto ex notioni biis distinctis ratiocinandi more fuisse usum, probe memini. Sane pauci admodum elapsi sunt dies, ex quo per somnium auditorium meum ingredi mihi in eathedra constituto visus est adversarius quidam fastu turgidus , pietatis pompo is affectator, hypocrita imprudentia infelix: quo conspecto eum judicarem, eum insidiosas porrigere aures, per digressionem de
consensu actionis externae cum interna disserere coepi & continuo orati
nis flumine discursum continuavi ultra dimidium horae, quantum judico, uadrantem, donec servor animi, quo abripiebar intrinsecam hypocri.
eos turpitudinem delineaturus, cum somno somnio finem imponeret. Em pergefactus eorum probe memineram, quae a me dicta fuerunt, & multa ratiocinia legitimo modo inter se contexta discursui inesse deprehendi, nihil in toto discursu observans, quod non vigilans probarem.
Postulat ipsa res , ut occurram objectioni, quam quis movere poterat. Defendimus I. Iu Pse l. empir. , omne somnium a sensat imae initium capete & per phantasmatum successionem, adeoque secundum legem imaginationis continuari s s. os urebat. empiri . Hic vero ostendimus, in somniis quoque ratiociniis esse locum di eorum heneficio discuris sum longum in somniis continuari . Somnia igitur quoque perleges ratiocinandi continuari videntur, nequaquam per solam imaginationis legem. Et si ad speciem primo intuitu videatur composita obiectio, speciei tamen fallaciam haud difficultet detegere licet. Quando enim continuationi somnii locus est, de objectis nobis sermo est, quae tanquam prPentia spectamus; non autem de nostris cogitationibus, quae occasione illorum ob ectorum oriuntur. Sane in exemplo, quod commemoravi, vi imaginationis continuo reproducebatur idea auditorii atque auditorum ae hospitis illius insidiatoris , quem quomodo huc advo-ιasset ignorabam. Nihil adeo in praesente propositione continetur, quod theoriae de somniis adversetur.
Si memoria Dditur, anima ad ratiocinandum inepta redditur. Quoniam enim memoriae sensitivae in corpore non respondet nisi facilitas reproducendi ideas materiales, quam cerebrum contrahit S. 294 ; si memoria laeditur, facilitas ista in actuali quadam cerebri mutatione consistens vel prorsus tollitur, vel admodum imminui debet. Praeterea cum memoriae vii deas reprodiis as recognoscamus S. I 7s 'schol. empir. , adcoque nobis' conscii simus, nos eas jam antea habuisse S. i 73 Phchol. empir. t, si memoria laeditur aut ideas reprod uictas prorsus non , aut aegre nec nisi haestanter recogi oscimus, aut prorsus non conscii nobis existentos, quod ideam reproductam jam antea habuerimus, aut ancipites haerentes, utrum eam jam habuerimus, necne. Quamobrem judiciorum praeteritorum aut prorsus non meminimus, aut, sicubi nobis succurrunt, dubitamus, utrum eadem antea jam didicerimus, nec ne, vel etiam num talia suerint, cumca nobis familiaria reddere studeremus. Quoniam itaque in ratiociniis
dato judicio uno memoria nobis suppeditare debet judicium quoddam praeteritum,
208쪽
De Attentione Intellectu . r 9 Iviritum , quod ita sese habere, prout sese nobis offert, probe nobis com elidiamus, aut esse saltem videmur s. 3s4θ seqq. empi . ; si
memoria laeditur, de rebus obviis aut prorsus non ratiocinari possumus , aut haesitanter ratiocinataur, consequenter anima ad ratiocinandum ine sta redditur.
Cum propositione praeis te confundenda non est alia , qua ob notionum universilium oblivionem anima inepta fieri dicitur ad ratiocinandum de certis quibusdam obiectis, de quibus antea ratiocinari .promete poterat et cujus quidem rei exempla dedimus alias ti-. s. -at 7Hλω. empir. J. Nequeenim hie ineptitudo ad ratiocinandum particularis ab oblivione derivatur: sta cum memoria laedatur, quando ad iunctiones suas inepta redditur sineptitudo animae ad ratiocinandum in universali quadam impotentia consistit, quae ad om nia omnino obiecta extenditur, qualiacunque fuerint. Ceterum si quis propositionem etiam ad casum istum partieularem extendere vel iis eidem omnino satisfacit demonstratio, cum inblivio , quatenua a corpore pendet, consistat in impotentia ideas materiales, quae productae aliquando fuerant, in eerebro reproducendi I. 3o3 , atque adeo anima privetur faei- uinte i Massiuasdam materiales reproducendi. quam anica. habuerat, in casu particular
Quoniam memoriam a causis materialibus laedi potest S. 398 , Veluti i morborum acutorum atque capitis , imo ipsa senectute g. a 99 P, laesa riseisis,
autem memoxia, animae ad ratiocinandum inepta redditur i S. ao ; acam di habi-- quoque muri bus , meluti vi morborum actitorum atque capitis imo ipsa'
senectute anima ad ratiocinandum inepta fieri potess. ς'sis
Videnuis hine subinde senes ad rati inandum adeo impotentes fieri, ut puerascere ideo dicantur. Non tamen omnibus senectus adeo nocua est , eum plurimi senectute adeo ve- ε/bus oegeta sint, ut memoria ipsorum non labefactetur , nec vis imaginandi lan uestate quo senecture etiam in casu mentis operationibus iunguntur senes absque uti dissicultate. Ceterum eum Iaedatur . cerebri mutatio, in qua tacilitas ista idearum materialium re producendarum consistit, nondum satis exploram sit, neque etiam satis constet , quale esse debeat cerebrum, ut phantasmata materialia diabeant celeritatem e venientem , propositionem quoque praefentem nondum satis determinate enuntiare licet. Quamobrem nobis sufficere debet intellexisse possibilitatem ineptitudinis ad ratiocinandum, ut ut determinare nondum valeamus, quanis donam eidem locus esse debeat. . Physica ubetiorem lucem affundet, quando magis e culta suerit.
Quoniam memoriae sensitivae, quae intellectualem pmeedit fi 2829, -- in corpore non respondet, nisi uecilitas reproducendi ideas materiales , riae oequam cerebrum contrahit S. 29 , , se memoria Dditur, adeoque ad acti mi L nes suas inepta redditur g. 297 , cerebrum Dditur: di vicitam β eres brum laeditur, memoria Mae , conisequenter saninis adriniscinodum inepta reddi potest . cerebes.
Cum non e stet, qualis sit laesio cerebri, ut n emorra, consequenter etiam ratiocmD- di facultas laedatur ; ideo ex laesione cerebri tantummodo insertur pisibilitas laesonis mena riae ac facultatis ratiocinandi: quemadmodum paulo ante expressius annotavimus bis . s. 4 1 .
Imbecissitas Juicii est impotentia judicandi ex desectu notionum unive salium ad judicia discursiva requisitarum. litasj-
Requiri notionea universales ad iudieia discursiva, Dae tanquam notae, imo lamilia- dita. res praesupponuntur, ex omni theotia ratiociuiorum patet cf. seqq. γίνc-. empir. J, per quae iudieia discursva inseruntur sF. 3I IV. .
209쪽
Padicii a Si memorIa Dditur, iudicium fit imbecille, seu anima adiutae dumis sta redditur. Si enim memoria saeditur, anima ad ratiocinandum inepta redditur F. ro , adeoque ex judiciis de rebus obviis intuiti vis inferrenis . nequit discursiva ar. y I LM. . diuamobrem laesa memoria anima ad judiis candum inepta redditur, adeoque judicium fit imbecille et 3 . Idem etiam sic ostenditur. Si memoria laeditur, ad functiones suas inepta redditur S. 297 , adeoque ideae , quas antea habuimus, nec facile reproducuntur β. a 94 , nec reproductae recognoscuntur ch 17sPBGοι. empiri ; consequenter nec propositionum, quas antea familiares experiebamur, amplius meminisse valemus S. 227 PDcboc empiri , ne que eas, quoties occasio tulerit, in memoriam revocare possumus S. 218 Pheril empir. 2. Enimvero judietum de re quadam nobis obvia laturi beneficio judicii intuitivi, quod de ea formamus, nobis in memoriam reu care debemus judicium aliquod praeteritum atque nobis conscii esse , quod idem tanquam verum alias cognoverimus, quemadmodum ex omni rati ciniorum theoria perspicitur car. 3s & seqq. PBebot empla.I. Memoria igitur laesa, judicia de rebus obviis ferre aut prorsus non valemus, aut
aegre valemus, consequenter judicium fit imbecille, seu ad judicandum inepti reddimur cf. z3 1.
Imbecillitas iudieii ex desectu memoriae a posteriori quoque exemplis obviis confirm ture id quod clarius per corollarium sequens intelligitur. S. 4as.
Specim Quoniam memoria a causis materialibus laedi potest cur. 298 , veluti ii rmis. vi morborum acutorum atque capitis, imo saepius ipsa senectute S. χ99 , iudicium quoque a causis materialibus, veluti vi morborum acutorum atque capitis, imo sepius ipsissenectate clatir imbecille.
Hinc ingravescente senectute acumen iudicii saepius decrescere videmus, ae ideo ipsum ob senectutem obtusum fieri dicere solemus .
Eadem Similiter quia laeso cerebro memoria laedi potest s. aa ; ideo quo-Hierias que uso cerebro itidisium feri potest imbecille g. 4 4 .
pς I . Ita constat ex eontusionibus capitis saepius obtundi iudicii aciem, de homines ideo dici obtusi ingenii, quod hane vel ii iam capitis contusionem fuerint experti. Imo inde metus est, quo vulgo corripiuntur homines. ne capitis vulnera vel contusiones laedant operationes mentis atque memoriam. Neque infrequenter redditur ratio, cur quidam ad iudieandum adeo sint hebetes, quod in prima aetate caput ipsorum a parentibus vel praeceptoribus se quenter fuerit percussum..
S. 4δ7. Notiones Notiones generum ae specierum non habemus, nsi quatenus individua situ ἔφη γ singularia percipimus, ct eorum, quae in nobis sunt, nobis conscii sumus . Ge-σθ - nera enim &species non existunt, nisi in individuis as. 56 LM. . Quam 2 . z ob rem cum species in similitudine individuorum S. a 33 OMOl. , generabismi. in similitudine specierum S. 23 Ontol. , genera superiora in similitudine Diqitiros by Corale
210쪽
De Attentione S Intellectu. 395
Inferiorum eonsistant adeoque notiones tam generum, quam sp eierum nonnisi ea contineant, quae in pluribus individuis eadem sunt S. I9y Ontol. , haec vero, quae rebus perceptis insunt, a nobis actu separari non posse constet, ut ea percipiamus absque suo subjecto, cui insunt, notiones quoque generum ac specierum non habere possumus, nisi quatenus individua percipimus, aut, si notiones universales ad animam spectant, quatenus eorum, quae animae sunt, eadem sibi conscia est Idem quoque unusquisque in se experiri potest. Nemo enim v. gr. h minem in genere percipere potest nisi quatenus ea quae omnibus hominibus communia sunt, perspicit in uno vel aliquot individuiso Neque quisquam experietur, se vi imaginationis lepraesentare sibi posse su jectum, cui non alia in sint, nisi quae, pluribus individuis communia, notionem generis vel speciei cujusdam ingrediuntur. Evidentius hoc patet in figuris veluti si figuram vel triangulum in genere tibi imaginari volueris
Imo ratio etiam quaedam a priori dari potest, cur impossibile sit sibi
repraesentare subjectum, quod non alias capiat determinationes nisi universales, veluti genericas vel specificas. Constat enim in omni notione universali tam generis, quam speciei deprehendi, quae in determinata sunt cap. 23omtol. . Impossibile vero est, ut tibi quid repraesentes, quod in
determinatum est. εod si vero in subjecto, quod percipis, nihil pro
sus indeterminati deprehenditur , sed idem omnimode determinatum est individuum percipis F. et a7 Ont . . Notionem igitur generis, vel speciei non habes nisi quatenus singularia percipis, aut, si qua ad animam
pertinent, eorum tibi in te conscius es.
Facile apparet pro positionem praesentem etiam intelligendam esse de accidentibus. Et fi enim in cognitione sumbolica ea per modum substantiarum confideremus, quemadmodum ex nominum impositione apparet I hoc tamen non obstante eadem percipere nunquam possumus, ubi ad cognitionem intuitivam reditur, nisi quatenus substantiae cuidam inexistunt. Ita colorem rubrum non percipis, nisi tibi repraesentes eorpus aliquod, quod eodem timaum apparet, veluti globum rubrum, aut vestem rubram, aut nubes rubentes. Udo veto tibi oblectum quoddam rubrum repraesentas, individuum aliquod repraesentas, dc rubedo, quae eidem inest, similiter singulare quid est: unde & tu dinem istam instar individui consideras in cognitione symbolica. Intuitiva adeo cognitio continuo circa sinsulare versatur, etsi attentio ad ea dirigatur, quae communia sunt 3c notionem universalem ingre di debent . in iam vero haec ipsa communia in singulari repraesentantur; ideo perdifficilis est universalis cognitio, ubi in intuitiva aequiescere debes, ita ut vix ac ne vix quidem in ea proficere possit sermonis usu aut aliis signis aequivalentibus destitutus, ut vocabulorum ideis Iungas, quae communia notionem universalem ingredi debent. Sufficit autem, quascunque emundem ideas teligas. Etenim cum constet, hodie surdos quoque loquelam doceri poue, sui motui labiorum attendentes intelligunt, quid loquatur alters patet his vocabulorum ideas alias no esse nisi quatenus conatus ad loquendum percipiunt in se ipsis, dum loquuntur .ayr l, dc motu D inde pendentes in aliis, utpote ex his istos sibi repraesentantes .it 7 Ps h M. empir. , ac uitiscue ideas rerum vocabulis indigitatas junsentes F. x 3Pθα-.emtir. . Atque hinc intelligitur,. voeabulis substitui posse in eopnitione sumbolica signa alia , quemadmodum quoque artem callentibus occulte loquendi, nec non ad magnam distantiam animi sui sensa significandi, notum est- Memini me olim juvenem in dissertatione de loquela talia explicasse. Bb a s. 4 1.