장음표시 사용
231쪽
eunis vagientibus. Refert simile exemplum idem Graον, fide δε-ι Pe tri Danaen Brande, in aula Britannica Legati Batavi, qui hominem sylvestrem inter ursos captum A. I 669 ipsemet Variaviae vidit. Neque enim infrequens est, ut in Lithuania infantes ante fores, vel prope sepem, vel in agro ab incautis parentibus relicti ab urso famelico corripiantur & in frustula discerpti devorentur. Quod si vero contingat ursam esse lactantem , infans eaptus ad ursite desertur & una cum ursulis educatur. Quamdiu adeo inter ursia degebat homo, nullus loquelae usus ei fuit, etsi vocis organa non destituerentur naturali illa dispositione, quae ad loquelam requiritur: ea enim deficiente fieri non potuisset, ut postea inter homines loquelam diadicisset. Quamdiu deerat loquela seu sermonis usus, nec ignotae eidem
actiones a ratione pendentes imitationi esse poterant, nullis quoque rationibus intellectus locus erat, nullum rationis indicium sese praebebat. Quod vero in aliis, loquelae expertibus, qui inter homines commorantur, coeca imitatione achionum in aliis a ratione pendentium imponi nobis possit, quasi rationis indicia praeberentur, alio quodam non minus mem rabili exemplo comprobatur, quod in Historia Academiae Regiae Scientiarum Parisinae Anno x o 3 commemoratur. Etenim juvenis quidam a nativitate surdus & mutus a parentibus religioni Pontificiae addictis edoctus fuerat ea omnia, quae in externo cultu divino observanda, veluti ut signo crucis notaret frontem, os&pectus, ut aquam benedictam seu lustralem faciei a pergeret, ut in genua procideret & gestus precantis imitaretur . Cum calu tatuito auditus compos factus fuisset, sono campanarum in au res prope adstant is illapso, &quatuor circiter mensibus elapsis verba imperiecta fundere didicisset ; non solum nullam de Deo, anima & moralitate actionum ideam habere deprehendebatur a Theologis solerter examinatus, sed&eum nunquam animum advertisse ad ea , quae alios imitatus didicerat, multo minus super iisdem reflexisse palam erat: contentus quippe simplici sensibilium ipsi oblatorum perceptione. Videmus itaque homi nem, sermonis usu minime pollentem, imitatum quidem fuisse ea, quae viadit in aliis, sed absque omni attentione ac reflexione, &absque omni Prorsus rationis usu, quippe quem absque attentione ac reflexione dari minime posse negandum non est, cum attentione ac reflexione opus sit ad consequendas notiones universales, sine quibus nullus est rationis usus f S. 373. Ceterum patet, non modo hominem inter ursos educatum nulam edidisse mentis operationem, quamdiu sermonis expers fuit; sed &alterum inter homines educatum & eorum actiones imitatum ab omni pro emodum mentis operatione abstinuisse, quamdiu in eodem statu fuit. Inde satis conficitur, quanta sit necessitas verborum vel aliorum signorum aequipollentium ad edendas mentis operationes. Unusquisque etiamia seipso experietur, quam sit dissicile mentis elicere operationes absque
232쪽
De Attentione S Intellectu . at 7
voeabuloniae usu, siquidem vim sibi ipsi inserre voluerit ad abstinenis
dum a vocabulis, dum notionem universalem formare, dum iudicare, dum ratiocinari intendit, veluti dum de negotio aliquo deliberat. Et ipsumet experti sumus, quam molestum nobis acciderit, ubi operationes mentis absque vocabulorum vel aliorum signorum aequipollentium usu absolvendas distincte percipere conati fuimus. Quod vero signorum ope praestari possint, quae absque iisdem fieri impossibile est, nemo ignorat qui in Al.
gebra versatus praeclarum illorum in operationibus mentis usum expertus. Exemplo quoque esse potest Arenarius Arabis v, in quo luculenter docet quantus sit ad distincte percipienda convenientium terminorum usus, quae alias facultates inseriores confundunt. Signa vero istiusmodi sunt vocabula, quibus ad genera de species rerum, seu eneia universalia de nominanda & ad praruicata iisdem convenientia determinate enuntia
Facultates stiperiores quasi sepultae sunt, tu ne vestigium quidem ipsarum appareat. Quindiu nisi per commercium eum hominibus aliis excitentur. inamobrem cum absque sermonis usu commercium istud propemodum nullum sit 3 absque eo facultates iuperiores ad agendum ne excitantur quidem, nedum exercentur, quantum ad rationis usum sussicit. Qui ex anterioribus percepit, quid proprie sint facultates mentis, is non mirabitur, Ii anini sibi unice relicto & ab omni commercio hominum seium latam parum prodesse animam rationalem, ita ut absque eadem vitam, quam degit, aἶere posset, etiamsi laeultatibus inferioribus tantummodo gauderet. Imo ubi inter homines degit. magis ipsi prodessent saeuitates istae in seriores. quam inter animantia bruta commoranti prodesse possunt suffaeriores: etenim in priori ea su multa non infeliciter imitatur, quae sine ratione assecuti non fuerant alii, in polleriori autem auxilio factistatum superiorum per se nihil assequitur. Inde patet non naturam , sed hominem hominem emcere rationalem, siquidem eum deismum rationalis titulo dignari volueris, qui ratione utitur, quemadmodum communis sertusus loquendi, etsi inconstantiam loquendi rejicientes, ab ea discesserimus F. 41r . Citra tamen inconstantiam loquendi dici potest, hominem essicere ut homo utatur ratione & ut eam ratiocialem esse appareata
Usis rationis is αντου sese exerit per ideas materiales vocabulon . Ex Harit enim sese ratiocinando S. 4s 33. Enimvero omnia nostra ratiocinia crista per ideas materiales vocabulorum in cerebro repraesentari solent s. Is . rioms in Ergo usus quoque rationis in corpore sese exerit per ideas materiales vo- Istocabulorum.. respon-
Idem etiam sic ostenditur. Usus rationis supponit omnes operationes mentis g. 456 γ, & notiones universales determinatas S. 77 . Enimvero non modo omnes operationes mentis cy. 4169, verum etiam noti
nes universales, generum scilicet ae specierum S. 39s , quantumlibet abstractae S. 3969, imo ipsarum rerum immaterialium s 397 , perideas vocabulorum materiales in cerebro repraesentantur. Nihil adeo ad usum rationis requiritur, quod non per ideas materiales vocabulorum in cerebro repraesentari possit. Omnis adeo usus rationis per easdem in cerebro sese exerit.
233쪽
seduxit hoe Materialitas, ut sibi persuaderent, actus rationales non repugnare me. elianismo corporis, cum ea, quae sunt animae, ab iis, quae ad corpus Uectant, non satis discernerent. Ceterum apparet, ex eo quidem, quod anima fit rationalis, recte eo ludi ejus immaterialitatem, non tamen unica, quemadmodum vulgo fieri solet, illatione; M. rum longo admodum ratiociniorum syrmate opus esse, ut tandem a ratione ad immateria- litatem pervenias. Nimirum redeundum est ad impossibilitatem apperceptioais in materiar unde nos in superioribus eandem dedux imus s. 44 .
S. 463. Ad usum ratisn s memoria requiritur. Usus enim rationis ratiocinando sese exerit S. 435 P. Quamobrem cum in ratiociniis dato judicio uno meis moria nobis suppeditare debeat judicium quoddam praeteritum, quod ita sese habere, prout se nobis offert, probe nobis conscii sumus, aut esse saltem videmur s. 33 & seqq. Psychoc empir. I ad usum rationis memoria requiritur.
Imo eum usus rationis notiones universales determinatas supponat, de quo quis plures habet, quoque magis familiares eas experitur, eo amplior & promptior sit rationis usus s. 4 et , notiones autem istae memoria tenendae sint, ac memoria polleat opus est, qui multas eadem tenere debet; memoria bona usum rationis amplificat .
S. 66 . Si memoria Dditur, usus rationis imminuitur, imo prorsus amittitur, Usus enim rationis sese exerit ratiocinando cS. 4ss P. Quamobrem cum laesa memoria anima ad ratiocinandum inepta reddatur S. 2o ; eadem laesa usus rationis non amplius sese exerere potest, quemadmodum ante. Aut igitur imminuitur, aut prorsus amittitur, pro diverso scilicet laesi nis memoriae gradu.Ceterum re eetenda hic sunt, quae de ineptitudine ad ratiocinandum ex laesione memoriae supra annotavimus not. s. axo . Non confundenda sunt, quae ab oblivione proficiscuntur, cum iis, quae laesoni memoriae tribuenda. Illa enim impotentia particularis, Ilaec universalia aut propemodum universalis est. Nimirum qui obliviscitur notionum universalium ad usum rationis in casu quodam particulari requisitarum; is se rationalem pro- . bare nequit in casu isto partieulari, et fi promptus sit rationis usus in aliis. Laesa autem memoria rationalem sese probare nequit in ullo casu, aut saltem in maxime vulgaribus . aut nonnisi longiori temporis spatio, quam fieri solet, ubi quis memoriae desectu nullo laborat.
Quoniam memoria a causis materialibus laedi potest S. asu, veluti vi morborum acutorum atque capitis, imo ipsa senectute g. 299 2, laesa autem memoria, usus rationis imminuitur, Vel prorsus amittitur S. 46 ὶ , a causes mareritabus, veluti ui morborum acutorum atque capitis, imo ipsas nectute usus rationis imminui, imo prorsus tolli potest.
Sane ob decrescentem usum rationis senes iterum pueros fieri dicimus t rienim & pueris deest, vel minimum imbecillis est rationis usus. Decrescente vero usu rationis, ad negotia tractati da non magis apti sunt senes, quam pueri. ig. 466. Similiter quia memoria laeditur, si cerebrum laeditur cap. 422 , laesa autem memoria usus rationis imminuitur, imo prorsus tollitur S. 6 9, o cerebro Uus rationis imminui, imo prorsui tolli potest.
234쪽
De Attentione S Intellectu. 2 19
Enimvero eum nondum exploratum sit , qualis laesio cerebri ad laesionem memoriae requiratur c mr. F. 411 , adeoque dc ignoretur, qua cerebri laesione uius rationis imminua tur, vel prorsus tollatur; ideo distincte exponi nequit , quantus desectus usus rationis a laesione cerebri data dependeat, & quando is prorsus tolli debeat. Possibilitatem vero ejus, quod asseritur, confirmant exempla inter observationes Medicorum reperiunda , veluti quando ex vulneribus vel co usionibus capitis, item ex perculsonibus pusno lactis in pueritia de adolescentia a parentibus ac paedagogis imprudentibus , imi illior evasit usus
S. 657. Per Theoriam hic intelligimus veritatum universalium complexum. Nediriae
Ita theoriam digestionis ei rum in ventriculo habet, cui veritates universalm de ea- definitio. dem sunt perspectae. Similiter theoriam triangulorum habet, cui veritates universales de triangulis lunt cognitae. Theotiam negotii aliculus habet, cui veritates universales de isto negotio perspectis sunt . Unde apparet, quandonam theoria sit co leta aut persecta; quando incompleta aut imperfecta. nimirum complectitur veritates universales ad statuendum de aliqua re in quolibet casu lassicientes: imompleta vero comprehendit qua iadam saltem, sed quae ad statuendum de re aliqua non sufficiunt in omni casti. Enimvero cum terminis istis jam usi fuerimus in simili casu, quando de notionibus agebatur F. sta snon opus est ut in iis explicandis multi simus.
f. 468. Si eui defuit rei cuiusdam tbraria ; quoadeam usu rationis destituitur. Ei. quia enim si cui theoria rei cujusdam deficit, is veritatibus universalibus ad eam bU' mspe stantibus destituitur car. 67 . Quamobrem cum usus rationis noti nes universales determinatas praesupponat T. 4s7 ; usus quoque rationis
circa eam rem sese exerere nequit.
Ita si cui deest theoria triangulorum, illi quoque deest usus rationis, quando de tria gulis iudicandum, quid iisdem conveniat. Similiter si cui deest theoria iuris naturalis, illi quoque nullus est rationis usus, quando de iustitia negotii eviusdam seu de eo , quid justum est, ia aliquo negotio quaestio ineidit.
g. 669. Quamobrem cum fieri possit, ut quis theoriam objecti cujusdam sa- Cin iis
beat, nullam tamen habeat objecstorum aliorum; is ulu rationis pollere po- quibusdarast in aliquo veritatum genere , etsi eodem destitiatuν in alio. concessus
Hinc patet ratio, cur quis in Mathesi abstracta adeo excellere possit, ut magno suo me- rito Mathematicus summus appelletur, & ob rationis ustim eximium admirationi sit ipsis tionis δε- intelligentibus; in Metaphysicis vero , veluti in Theologia naturali, quae e: us pars est, tam ne stetur jejune loquatur , ut exiguus ipsi rationis usus concessus videatur. Plurimum adeo sλlluntur, in aliis. qui sibi persuadent, eum se eodem modo rationis usu pollentem probaturum in omnibus, quo in uno quodam veritatum Vnere se probat. Et ne quis hoc praejudicio captus de suis facultatibus plus speret, quam in iis est, atque viribus suis imparia ausus famae suae mac Iam inurat, cum non omnium sit ex veritate statuere; ideo praesens corollarium cum prinpositi me praecedente probe perpendere debet. Theoriae psychologicae acceptum serendum, ne viribus propriis nimis confidamus, nec nimiam virorum ceteroquin clarorum confide etiam in perorem partem interpretemur .
Nemo bominum in omnibus Uu rationis pollere potest. Si enim qua in re Cur usu rationis pollere debet, necesse est ut ipsi in promptu sint notiones uni- 'i'φ' versales ad eam spectantes eaedemque determinatae I. 37 . Enimvero notionum universalium pro multitudine rerum tantus est numerus, ut polleat. nemo eas omnes familiares experiri possit, quemadmodum nemo negabit,
235쪽
qui animum ad istam multitudinem advertit. Quamobrem fieri quoque
quie, ut quis in omnibus usu rationis polleat.
Non urgeo imperfectionem disciplinarum , quam nodienum accusare tenentur sagaeis ris, eum in iis notiones determinatae sint rarissimae Nos id unice agimus, ut eas introd cere conemur: sed non est unius hominis , neque unius seculi tanto mederi desectui. Ne mo novit, quantus fit desectus theoriarum in iis, ubi theoriae completae maximo istent usui Sed eum his malis successii temporis medela afferri possit, modo alii eadem via pergantiqua nos ineedimus& quam ipsis monstramus; ideo talem afferre lubet rationem, quae sem per firma erit, ad quamcunque demum persectionem theorias evehi continget. sane ubi theoriae magis evadent perfectae, numerus notionum universRlium, sine quibus rationis usum nullus est, manifestior evadet. Ecquis non novit, qu niua sit veritatum geometricarum n merus, ut, qui eas familiares experiri velint, omnem in numeris & figuris aetatem cons mere teneantur, ac ne sic quidem perspectas habent Omnes s Dubium vero non est campum veritatum universalium in aliis disciplinis nouminus arctas dimitibus contiineri.
S. 67IRatione summa praeaetum est em , quod omnium veritatum uniuersaliam noxum perspicis. Quoniam enim ratio ei major est, qui plurium veritatum universalium nexum perspicit, quam illi, qui pauciorum nexum perspi citi S. 438 machia. empr. ἱ major concipi non potest, quam quae in per-0ieientia nexus omnium veritatum universalium consistit. Quoniam vero summa est ratio, qua major concipi nequit; ratione utique summa praedis tum est ens, quod omnium veritatum universalium nexum perspicit.
Utemur hoc principio in Theologia naturali, Deo rationem summam vindicaturi.
g. 47 π.Anima humana ratione summa praeitu esse ne it . Impossibile esse uromnium veritatum universalium nexum perspiciat homo, jam antea fiam simus in demon I ratione S. 7o , nec erit, qui refragetur, nisi inrub rem dari velit. Quamobrem cum ratione summa praeditum non sid ens, quod omnium veritatum universalium nexum minime perspicit cI. IIJ Ianima quoque humana ratione summa praedita esse nequit. Idem etiam sie ostenditur Nemo hominum in omnibus usii rationis pollere potetas. 47o , neque adeo omnium veritatum universalium ne Num perspicere valet S. Ia .. Ratione igitur summa praeditus esse n quit c g. 47I .
Recolenda hic sunt, quae de denegarer usu rationis univeriali paulo ante i mr. s. so I
s. 473. Ingenium vim repraesentativam universi, quas is anima datur, non exu dis. Consistit enim ingenium in facilitate observandi rerum similitudines PB se empir. λ, consequenter ea, quae in rebus pluribus diversis eadem sunt S. 19s Onto I. Quamobrem cum ea, quae in rebus diversis eadem sunt, observentur, si in rebus simul perceptis attentionem defigas&super iisdem reflectas A. a 37. as dichol. empir. , ipso autem usu contrahatur facilitas utendi attentione ac resiexione S. 2 8. 23si. 26 3 moechol. mpis. ; ingenium non supponit nisi facilitatem attentionis ac reflexionis, . Quami Duiligoo by Corale
236쪽
De Attentione S Intellectu. ΣΣ I
Quamobrem cum ratio attentionis & reflexionis ex vi repraesentativa, qualis in anima datur, reddi possit c S. 367&seqq. ; ingenium minime excedit vim repraesentativam universi, qualis hi anima datur. Idem etiam sic ostenditur. Notiones universales generum &specierum vim repraesentativam universi , qualis in anima datur, non excedunt
cf. 39χλ. Quoniam itaque species in similitudine individuorum css. a 33 tota, genera in similitudine specierum, & genera superiora in similitudine inreriorum consiliunt S. 234 Onto I; notiones universales non acquiruntur, nisi quatenus similitudinem rerum, quas percipimus, observamus. c servatio adeo similitudinis rerum vim repraesentativam unia versi non excedit - Et quamvis genera & species per essentia i ta determinentur cf. a 47 Ontol. , adeoque nonnisi similitudo, quae observatur, adessentialia spe stet, consequenter particularis tantum videatur; cum ramen per solam restexionem & abstractionem notiones universales completae ac determinatae non efficiantur' o Ibin, praeter identitatem essenti lium determinationum, quibus similitudo generibus ac speciebus conveniens continetur , observantur simul alia, quae in rebus eadem sunt S. 32o Lo .st , accuratiori indagine postea ab essentialibus, quibus permixta sunt, discernenda. Patet itaque ex acquisitione notionum universalium colligi facultatem observandi similitudines rerum in genere, consequenter observationem similitudinis in genere non excedere vim repraesentativam unia
versi, qualis in anima datur. Iam vero facilitas observandi rerum similis tudines ingenium est 6. 476 rectit. empla. . Ingenium itaque vim repraesentativam universa, qualis in anima datur , nota excedit 6. M. Ingemum a terebro pendet. Ingenioso enim imaginatio vivax F. 479Wγαοι empiri . Quoniam itaque imaginationi immateriali, quae in anima datur, materialis quoque imaginandi facultas in corpore respondet 6. Ax79, ob continuam scilicet phantasmatum atque idearum materialium coexistentiam S. ao M, & imaginationis hujus materialis sedes in cerebro existit S. a 28 9; imaginatio vivax rationem sufficientem in cer bro habeto 36 Ontia. , quatenus scilicet ex iis, quae in cerebro sunt, intelligitur, cur imaginatio vivax sit adeoque a cerebro pendeat S. 8 1 col. . Pendet igitur quoque ab eodem ingenium. Porro qui ingenio pollet, idem & memoria pollet S. empir. . Quamobrem cum
nitatis memoriae ratio in fibrillis nerveis, ex quibus cerebrum constat, contineatur S. 3M PBo .rat.&S. 6 tol ; bonitas memoriae a.cere bro dependet S. 8y r Ontia. P. Atque adeo denuo patet a cerebro quoque dependere ingenium.
Quodsi dubires, num ex eerebri flain possit reddi ratio, eis imaginatio vivax sit; idem facile ostenditur. vivax enim imaginatio est, si eliantasmata producta multum elaritatis habent cf. empir. . Enimvero claritarideae sensualis pendet a celeritate motus,
237쪽
ingenium laedentes. Ars inis veniendinum iam repraes tatriamurnimae excedat.
in quo idea materialis eidem respondens consistit g. rao , consequenter & clari itis phanistasmatum ratio, quae sunt ideae sensuales reprodu g. Io empir. , aut ex iis derivatae t . rao. t 3 Poc . empir.), est celeritas motus, ii, quo phantaliuatis respondenistes ideae materiales consistunt F. xoελ- Ex statu itaque cerebri ratio reddi potest imagina tionis vivacis. Nimirum alia est fibrillarum nervearum, ex quibus cerebrum contextum est, constitutio in iis, qui imaginationem vivacem habenis alia in aliis, quibus minus vivax est Ideae enim istae materiales easdem habent in omnibus hominibus causas , cum sine taedius ab actione sensibilium in organa 1 ensoria pendentes; differentia igitur aliunde effenequit, quam ae diversitate fibrillarum nervorum , ex quibus cerebrum constat.
S. 47y- Laes igitur cerebro ingenium laedi potest S. 7Scilicet laeditur inscinium, ut non amplius tam facile' similitudinem rerum observare polus, ruam antea poteras car. 76 PrecbOL empir. , si status cerebri, adeoque brillarum nervearum, ex quibus cerebrum constat, qualitates &quantitas mutentur, ut non amplius eaedem permaneant, quales fuerant, cum ingenio polleres.
Quoniam istae qnalitates nondum sunt perspectae, nee mutatio ista distincte exponi potest , consequenter nec explicare possumus, quali laesione cerebri imminuatur aut proinsus destruatur vis ingenii ..
memoriam laedunt, Ingenio quoque noxia sunt. Qui enim ingenio pollet, idem & memoria pollere debet g. 8o 'γcMI. empla. . Quod si ergo contingat, Vim memoriae imminui, vel prorsus destrui, ingenium quoque hoe ipso imminui, vel prorsus destrui debet - Quamobrem quae
memoriam laedunt, ea quoque ingenio noxia sunt.
Poterat idem confirmari a posteriori .. Constat enim ingravescente aetate, qua mem riae vis atque imaginationis vivacitas perit, ingenii quoque vim decrescere solere, ita ut ad ea opera, quae ingenii sunt, se minus aptos experiantur. Ita senex ad pangenda carmina instenti venas sibi deficere sentiunt.
Quoniam memoria a eausis materialibus laedi potest fg. a 8 γ, veluti V morborum acutorum atque capitis, imo ipsa senectute S. 2999, ingemiquoque vis a causis materialibus imminui vel prorsus defrui potest , imo tale quid emi potes vi morborum acutorum atque ipsa senectute.
Exempla peti potanta posteriori, quibus idem conismatur. Nimirum conquirendι sunt ea , ubi ingenitas labefactatura motia a causis materialibus.
S. 478-- laseniendi vim repraesentativam univers, qualis in anima datur, maexcedit. Arte inveniendi a priori ex notionibus determinatis seu veritatibus universalibus cognitis eruuntur veritates incognitae I. 46r Nubia. empla. , & quidem per ratiocinia S. 46o P πλι empla. , operationibus mentis ingenio subinde suppetias serente S. 8I Psicto empir. I. Emm- vero notiones universales generum & specierum s. 391 I, cum judiciis intuiti vis S. 4o22, ae discursivis f. Io , vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, non excedunt: nec eam excedunt ratiocinia S. os P, imo nec ingenium s. 473 . Quoniam itaque eandem non excedunt,
238쪽
De Attentione S Intellectu. 22 3
eedunt, quae ad artem inveniendi necessaria sunt , ars inveniendi a priori
Αrs inveniendi a posteriori veritatem incognitam eruit vel ex observationibus, vel experimentis F. s7-, adeoque ex factisn tiarae PBHoc empir. , quae sensu percipimus, vel in mente nostra ad nos spectantia appercipimus S. 436 'scbol empir. . Notiones univer sales completae ac determinatae non per solam reflexionem atque abstracti nem constituuntur cf. OIP, adeoque praeter primam mentis operationem opus quoque ceteris , id quod intuiti va quadam ratione patet per ea, quae integro capite de usu Logicae in veritate a posteriori detegenda tradidimus S. 669 & seqq. Log. . Quamobrem cum nulla mentis operatio vim repraesentativam universi, qualis in anima datur, excedat I. II , nec eam excedere potest ars inveniendi veritatem a posteriori.
Cum ara inveniendi summa intellectus persectio sit, quam acquirere valet; per hane propositionem patet , ex vi repraesentativa universi rationem lassicientem reddi posse, cur ad summam persectionem pertingat intellectus, quam consequi potest.
S. 679. Ars inveniemii is eorpore eon it in excitatione idearum materialium in cereis uero operationibus animae convenienter facta. Etenim ars inveniendi a priori apti ia- ratiocinando colligit ex notionibus determinatis veritates latentes s s. 6o Feniendi
Phychocem, I, suppetias ferente subinde ingenio g. 48i- χη-
Enimvero notiones specierum vel generum c g. 3932, quantumlibet a se stractae S. 3969, ipsarum etiam rerum immaterialium S. 3979, atque omnes operationes mentis per ideas materiales vocabulorum in cerebro reia praesentantur S. 416 , imo ingenium quoque a cerebro pendet cf. 47 2. Quamobrem ars inveniendi a priori consistit in excitatione idearum materialium in cerebro operationibus animae convenienter facta. Et quoniam ars inveniendi a posteriori veritatem cruit sensu duce g. 436 Psectilem-pir. , conveniente usu operationum intellectus cs. 669 & seqq. LQ. , ideis autem sensualibus singulis suae respondent materiales S. II 3 & singulae operationes mentis per ideas materiales in cerebro repraesentantur S. r6 : ars quoque inveniendi a posteriori in corpore consistit in e citatione idearum materialium operationibus mentis convenienter facta , sensu invitante.
Quia propter dissicultatem operatione mentis absque voeabulorum vel aliorum signo. rum ulli absolvendi nemo unquam inventorem egit, vel aget, qui in sola cognitione i ruitiva aequiescit; ia alte quoque inveniendi non aliam supponimus cognitionem, nisi sumbolicam.
239쪽
SECTIO ILDE FACULTATE APPETENDI
De Appetitu sensitivo & A versatione sensitiva atque Affectibus.
S. 68o. N omni perceptione praesente ades eo rus mutand; per ceptionem . Perceptiones in anima continuo muta tur , aliis aliisque sibi invicem succedentibus, quemadmodum unusquisque in seipso experitur. Enimvero perceptiones nostrae vi animae prod cuntur , qualescunque tandem fuerint cS. 6I J. Quamobrem cum vis omnis continuo tendat ad mutationem status subjecti , cui inestis. as Ontot); in omni perceptione praesente adest conatus inutandi perceptionem.
Qui notionem virium familiarem expetitur, nihil disticultatis sentiet in propositione praesente admittenda . In gratiam itaque eorum , quibus ea nondum familiaris est, rem exemplo vis motricis declarari consultum . Nobile in motu constitutum docum continuo mutat. Mutatio ista est a vi motrice, quae in conatu locum continuo mutandi eonsistit Quamobrem in situ praesente, quem corpus habet ad alia, adest conatus mutandi istum meum: qui si abesset, mutatio nulla sequeretur.
8 I. Conatus mutandi perceptionem praesentem dicitur Percepturitis. Qua obrem cum in omni perceptione praesente adsit conatus mutandi percepti nem g. 48O 2 ; in omni perceptione adest percepturisio.
Termino pereepturitionis usi iam sunt alii, adeoque de nos eodem etsi minus Latino uti nulli dubitamus, eum ipsa etymologia vocabali ad ipsum plenius intelligendum manuducuvi similitudinis, quae animae percepturienti cum stomacho esuriente intercedit.
S. 682. Quoniam sensationes sunt perceptiones S. 6s Phebes. empis.); isse satisne praesente etiam adesse debet perceptaritis, seu conatus ean m mutandi g. 8I . Idem etiam ex ipsa essentia atque natura animae demonstratur . Anima enim habet vim sibi repraesentandi hoc universum S. ade que producendi perceptiones, quae sensationum nomine veniunts S. ridi . empir. . Quamobrem cum vis omnis in conatu continuo mutandi statum subjecti, cui inest, consistat 9. 72s Onrol. ; animae quoque conatus producendi perceptiones, quae sensationum numero sunt, continuus esse debet, consequenter in omni sensatione praesente adest conatus eam mutandi, adeoque percepturitio S. 48r . Disitirco by Corale
240쪽
De Appetitu sensitivo atque Assect bus. 22s
onae hactentu de peremuritione dicti sunt, non alio fine in medium afferuntur , quam
it naturam appetitus Mnitus intelligamus atque perseiciamus, quomodo idem a vi reprae sentativa universi proficiscatur. Hemini enim , cum in Ratione Praelectionum sedi. h. c. 3. F. xx. primum asseruissem me animam habere pro substantia sibi repraesentante universum pro situ. corporis sui organici in universo, convenienter mutationiblis, quae in organis sensoriis contingunt; quosdam sibi persuasille, hoc modo saltem facultatis cognoscendi rationem ha- heri, quod non viderent. quinnado indesquatur aemitus. Male olorum vero cavillati nes , quod per hoc negetur animae convenire appetitum, consequenter libertas voluntatis tollatur, adeoque virtus omnis subvertatur cum religione omni, cum dignae sint quae ei deantur, non quae refutentur , insuper habemus: silentio tamen uon Praetereundae, ut constet
fatorum philoiophiae nostrae prorsus singularium ratio .
Corpus nonνum pere phnus, quatenus organis senseres qua tinas mutationem inducere valet. Anima enim sibi repraesentat hoc universum convenienter mutationibus, quae in organis sensoriis contingunt S. 62 . Quamobrem cum corpus nostrum sit pars hujus universi & perinde ac alia corpora mutationes organis sensoriis inducere possit , anima quoque ipsum mutationibus istis convenienter repraesentare, adeoque percipere debetc . a Phison empiri9. Percipimus itaque corpus nostrum, qVatenus Organis suis sensoriis qua talibus mutationem inducere valet. Α posteriori veritas satis manifesta, quae simul loquitur corpus nostrum in organa propria sensoria instar aliorum sensibilium agere posse. Sane diverta corporis partes oculis ita obiici possunt, mi radii luminis inde in oc tum eodem modo reflectantur, quo ab aliis visbilibus reflectuntur. Eodem modo cum in oculum agant, quo visibilia alia in cundem agunt; e dem quoque modo easdem videmus, quo alia ursibilia videmus. Facies vero & quae in tergo sunt lumen in oculia reflectere nequeunt, nisi speculorum aurcilio, adeoque faciem & quae in tergo sunt , nonnisi speculorum auxilio videre valemus. Porro fi manibus tangimus corpus proprium, &manus percipit partem, quae tangitur, & pars, quae tangitur, percipit m num : quoniam tam manus Iarti conta , quam pars contacta manui inducit mutationem istiusmoin, qualem tangibilia manui vel parti corporis nostri cuicunque alteri inducere solent. Similiter s pars corporis percuta sonum quendam edit, vel affrictu partium corporis sonus quidam excitatur, in aurem illapsus eodem modo percipitur, quo sonus quicunque alius percipi solet. Nimirum cum in omni casu fibrillis nervorum sensoriorum motus imprimatur & ad cerebrum usque propagetur, quemadmdum ab aliis sensibilibus fieri solet S. I xx , ideas quoque materiales corporis nostri habemus, quales aliorum sensibilium habemus g. IIa , cons quenter illis etiam sensuales coexistere debent, quales his coexistunt c g. II 49.
Ita videmus manus nostras pedesque nostros, pectus quoque atque ventrem absque sp culorum ope; at faciem non contuemur, nisi quando speculo obvertitur. A tergo non videmus corpus nostrum , nisi quatenus radii ab eodem in speculum majus illapfi inde rest cauntur in minus & ab hoc demum in oculum . Manu suras ringentes, di manus, & sura