장음표시 사용
271쪽
tiam atque naturam an mae esse adstruximus S. 66. 67 , rationem reddi posse sensationum ex ipsa sensus definitione liquet car. 6 7 Phetic empir. ,& legem sensationis essentiales animae determinationes continere ostendimus S. saa . Imaginatio quoque in eadem rationem sufficientem h het S. I 8 I. I 83 γ, consequenter & memoria, quae ab imaginatione pendet S. ρ a. I s PDM. empir. . Similiter in eadem vi repraesentativa universi sufficiens continetur ratio intellectus S. 387 , nec ulla datur intel Iectus operatio, quae in eadem rationem sufficientem non agnoscat S. 4I3 . Imo eam non excedit ingenium c g. 73 , nee ars inveniendi S. 78 P. Deni-
ue appetitus quoque sensitivus ἐ. ρ7 & aversatio sensitiva S.
uno etiam appetitus rationalis &aversatio rationalis ex eadem vi enascitur .F.s I9 . Ex vi igitur repraesentativa universi, in qua animae essentia niti naturam consistere ostendimus s. 66. 67 , ratio reddi potest omnium, quae de anima observantur.
Nemo desideraverit, ut omnium eorum, quae ad animam spectant, ratio immediate ex vi repraesentativa universi reddatur. Qgemadmodum enim in omni genere entium obtunet, ut nonnullorum ratio immediate ex eorundem ess entia deducatur, aliorum vero rati ex hisce porro derivetur , ita nec aliter procedendum est, ubi ex essentia animae rationem e eum, quae ipsi conveniunt, reddere volueris. Quemadmodum vero, quando phaenomen rum corporis ratio ex structura ejus reddenda, ratio quoque habenda est tegularum motus Iita similiter ad texes sensuum, imaginationis , intellectus& appetitus recurrendum, ubi ex vi repraesentativa universi ratio reddenda eorum, quae ad animam spectante quemadm dum a nobis factum esse apparet, Ipso igitur facto comprobavimus vim istam suffcienseta Psychologiae rationalis principium, eandemque recte tanquam essentiam ac naturam animae assumi. Qui comprehendere non potuerunt, quomodo ex unica ista vi a priori sequa tur, quae a poIsteriori observantur, partim methodi non fuere satis .experti, partim regula terceptionis de appetitus insuper habuere.
272쪽
INTER MENTEM ET CORPUsCAPUT LDe Syste uiatis explicandi commercium inter mentem de corpus in genere.
S. 33 Er SVenista repserius einmereiam laeter mentem e corpus intelligimus hypotheses philosophorum ,
quas excogitarunt ad reddendam rationem commercii inter animam & corpus intercedentis.
Cum hic loquendi modus hodie receptus sit in foro phil sophorum, abso recedere noluimus, utpote receet formulas non immutantes quamdiu salva veritate retineri possunt. Si quis vere malit hypotheses, quam Systemata vocare I is per uvi suo abundet sensu.
S. s31. Quoniam in hypothesi philosophica sumuntur, quae nondum demo strari possunt, tanquam essent, rationis reddendae gratia I 16 Dist. prae . 2, ut ad veritatem liquidam inveniendam via sternatur S. I 27 Disic. praesim. 9; ins stematis quoque explicandi commercium inter mentem oe corpus sumi possunt, quae num revera ita sese habeant, demonstrari nondum potes ,
ut inde ratio reddator eorum , q e de boc commercio indabia experientiae pisconstant, hoc pacto Diis 'matur ad cenam illius commercii rationem tamdem inveniendam,
Q io de commercio inter mentem & eorris inter diffeissimas omni tempore a philosophis relata, ac plurimis nodus prorsus indigblubilia vistis. Non desuere , qui, eum de eo solvendo desperarent, eum secarunt, alterutrius substantiae existentiam in dubium vo. cantes, veluti Idealime ac Materialistae, quorum illi corporum, hi animarum, tanquam substantiarum immaterialium, existentiam impugnarunt. In re adeo diffelli muneris sui partes adimplet philosophus, si in exeogitanda hypothesi vires suas periclitetur i ut, dum ex ea rationem eorum reddere studet, quae observationum fide certa sunt, appareat, num veritatem assecuti fuerimus, vel quantum adhue ab eadem distemus. si quis postulaverit , ut liquida statim proponatur veritas , is ea exigit, quae in hominem non cadunt e quaedam e ira veritates adis inaccessae sunt , ut plures frustra tentandae fini viae, antequam ad eas Perveniatur. In arte inveniendi alieni ae hsites sunt, qui sibi persuadent ad veritatem suamcunque latentem eruendam , solam sumcere philosophi voluntatem. Quodsi vero ab iis abstinere iusseris philosophum, quae nondum certa ae explorata sunt , posteris praecludis viam ad veritatem, ad quam tibi inaccessa est c-. Ix7 Dise. praetim. . Si Auronomis idem fuisset animus, nobilissima, quam profitentur, scientia ad id saltigium nunquam evecta fuisset , ad quod eandem everum videat intelligentes. Plura non addimus: legi
273쪽
C--relam inter mentem'corpus in genere . 339
S. 334. Si ex systemate aliquo expIeandi commercium mentis eum corpore necessaria in eis consequentia fuant errarer, ideo quod inimant a tiri ejusdem imptitari non res ex possunto In systemate enim explicandi commercium inter mentem & corpus sumitur quid tanquam esset, antequam demonstrari possit, num stare vera sese habeat S. 33o . Quodsi ergo conting/t assumtum esse falsum, ne- 6Mimaeessaria consequentia inde sient quae impossibilia I. 96 Ontia. seu filia palarisiani S. Io7 Log. . Quoniam tamen auctor systematis nondum sumit, possint absolute ipsum esse verum, sed tantummodo probabiliter judicat verum esse posse, ita tamen ut nonexcludatur formido oppositi; nulla quoque ratio est, cur affirmes, ipsum erroribus istis, tanquam cum systemate suo necessario connexis, necessario assentiri, propterea quod systemate posito admittendi quoque sent isti errores. Atque adeo patet auctori systematis non posse imputari errores, qui necessaria consequentia inde fluunt, pr pterea quod inde fluunt.
Erundi is an qui existimaverant talia per se satis, mani sesta esse, ut ea demum ineuIeari
opus non fit. En imvero hi erunt, qui consequentiariorum rivires ignorant. Hos ut agnoia stant qui veritalix amore ducuntur, non praetermittenda sunt quae ad temeritatem eorum redarguendam prosunt. Multa generi humano damna dedit praxis consequentiariorum vel hoc nomine, quod errores imputaverint ph losophis, quos ex eorum hypothesibus fluere
opinabantur. Exempla non e longinquo petenda, ipsa lystemata ,, cum qua bux nobis jamon negotium, suppeditant satis luculenta.
eodem necessaria consequentia fluant λ; multo minus imputari pote- ιμ dis uor errares, quos ex eoim fluere opinant aeu ne sussiciente desistiti: id si quod etiam per se patet, independenter a propositione praecedente, cum ne minima quidem adsit ratio, nisi insanire velis, cur errores alteri im- malitia
Non nego consequentiarios, cum consequentiis alio fine utantur, quam opinione refutandi cs. io 46LV. dc arsumento xb invidia ducto mirifice delectentur cf. o stet. γ, in imputandis erroribus maliciae plurimum tribuere t s. Ioset r sed nostrum iam non est eorrigere malitiam. Susticit ea docere, quae ad eam praecaventim faciunt de , ne malitiosis aures iacile praebeant inconsiderati, impedire valent.
defodi, ef neniri poteri. chioniam enim systemata de commercio inter in frmentem & corpus sunt hypotheses philosophicae ad reddendam rationem
istius commercii excogitatae I. 33 o), commercium vero inter mentem ae corpus in dependentia animae a corpore quoad specificationem perce λυν mauptionum&continuitatem temporis, quo cum mutationibus in organis sen- rem ει 1oriis contingunt, & corporis ab anima quoad specificationem motuum corpus Voluntariorum de continuitatem temporis, quo eum volitionibus an ae com sed per
274쪽
inter mentem atque corpus intercedente reddenda ratio est, quomodo se sationes a corpore, & motus corporis voluntarii ab anima dependeant , ut nempe perceptiones in anima coexistant mutationibus organorum sens
riorum g. ρος 'FGH. mpari , & motus voluntarii in corpore eoexistant
volitionibus animae, nec non cessatio motus in corpore animae nolitioni,hus S. ys 'γώ. mpi . . Enimvero appetitiones&aversationes eodem modo dependent a sensationibus, quocunque tandem modo sensationes a corpore dependeant I. Ias P,& lil rtas animae independens est a modo , quoad 1ensationes suas pervenit S. sa 6 , cumque motus voluntarii in corpore appetitiones & aversationes demum sequantur; modus,quo hae determina tur, dependere nequit a modo, quo illi has sequuntur: quod per se patet. Quamobrem de modo, quo appetitiones ac aversationes a sensatione pe dent, consequenter de libertate, statuere licet quicquid volucris, nec ejus ulla habenda est ratio, ubi explicare volueris, quomodo sensationes iaanima mutationibus organorum sensoriorum& motus voluntarii voliti nibus atque noli ionibus animae meri stant, . vel ad nutum animae motus
quidam cessent. Palam igitur est salvo quocunque systemate de commer cio mentis cum corpore libertatem animae & defendi & negari posse.
velitra pro fit imis adeo manifesta est . ut or modum mirandum se, quomodo fieri potuerit , ut ullus unquam virorum doctorum tibi persuadere potuerit, libertatem animae ideo impugnari ab aliquo philosophorum, quod hoc vel isto modo commercium mentis cum corpore explicare voluerit. Experientia quoque propofitionem praesentem confirmat. Conis stat enim, cum Systema influxus physici promΗciae reciperetur, aluis libertatem afferui Lis, alios eandem impugnasse. Cur vero multi veritatem adeo manifestam non- perspiciant, ex eo est, quod veritatum mutuam a se invicem dependentiam insuper habeant. Etenim qui hane erenitam habet, prube novit, quibusnam postis ponantur alia, quibus sublatis tollantur aliae id quod utique nosse debent, qui aliorum e res subvertere conantur,. ne magno saepiux conatu nihil agant
L s 37. In omηἰystemasea commercio mentis cum corpore supponendum, percepi nes rerum sensibihum in anima er motus voluntariss in corpore eo modo oriri, ae sanima ct crepus in se mutuo in eremi, hoc est, aes anima vi sua produceret motus voluntario; in corpρre, ct corpus vi sua produceret perceptiones rerum sensibilium in anima. Systema enim non alio fine conditur, quam ut inde ratio res datur eorum, quae de commercio animae cum corpore experimur S. 33I ,. consequenter cur anima objecta sensibilia percipiat, dum mutationem organis sensoriis inducunt, & motus eorporis oriantur, quamprimum antrima eos vult f. ς6a ridicta empiri . Quamobrem cum experiamur, si objecta externa in organa sensoria rite constituta agunt, eo ipso momento oriri quoque perceptiones, quibus eadem tanquam extra nos repraesentannias S. 9 8 dictilem r. , adeoque positis mutationibus in corpore poni quoque mutationes in anima, illis vero sublatis has quoque tolli, istis
impeditis has etiam non oriri, posita vero causae efficientis suincientis acti
ne ponatur effectus S. 898 Oarol. 9, consequenter ea cessante vel ii dita Dissiligod by Coral
275쪽
Commercium inter mentem'corpus in genere. 26 seessare quoque veI impediri effectum; perceptiones rerum sensibilium 'M
dentur effectus astione corporis in anima producti , atque adeo percepti nes rerum sensibilium in anima eo modo oriuntur, ac si ryus ita animam
ageret seu in eandem influeret .. SimiIiter cum experiamur , quorundam organorum corporis motus
statim consequi, quando anima eosdem vult is ac tamdiu durare, quamdiu eosdem vult, extemplo sisti , quamprimum eosdem non vult s. 9s 3 PDGοι empla. , atque ari posita volitione animae poni motus .vquntarios in corpore, posita nolitione hos cessare vel proruis nota produci; constet vero posita actione causae essicientis lassicientis poni effectum c6.898 Onto D
motus voluntarii in corpore videntur effectus actione animae producti, &cessationes motuum effectus pares videnissi atque adeo motus voluntarii in corpore oriuntur & cessant eodem modo, ac si anima vi sua eosdem produeeret ac sisteret, consequenter in corpusageret seu in idem influeret. Quoniam itaque perceptiones ec,m modo oriuntur ac si corpus in animam influeret, & motus voluntarii eodem modo incorpore consequuntur, ae fianima in corpus influeret me demonstrata se in omni adeo systemate, quin commercii inter animam & corpus intercedentis explicandi gr tia conditur, supponendum est, perceptiones rerum sensibilium in anima& motus voluntarios in corpore eodem modo oriri, ac si anima & corpus in se mutuo influerent.
Proposidio haec non enuntiat, quod in foro Philosophorum & Mathemticorum ' ina
ditum. Ita in Astronomia supponimus, quodcunque tandem systema mundi in gratiam explicandorum motuum caelestium condatur, motum communem eodem modo neri, ac si caelum effet ,haera cava, cujus superficiei concavae stellae sint infixae, & quod circaTerram incentro ejus collocatam ab inuinoccasum gyratur ω Imo simile quid in theoria. Solis oceu rit, ubr sempe supponendum, Solis erga Tellurem situm quoad motum proprium ita mutari, ae fi sol motu inaequali circa Tellurem ab occasu in ortum progrederetur, propterea
ruod negari non potest haec ita videri, motus autem Solis hoc pacto fieri debet, ut ita 'l
eatur. As exempla haec ideo provocamus , ut calumnias illorum antevertamus, qui aliis persuadere conantur, quasi talia eo fine adstruantur, ut a periculo hypothesium animos Ie- ctorum avertamus, de ut discant veritatis cupidi, qua cautione in expendendis hypothetabus nos procedere, soleamus .
. s. In variam sistemisi commeretum intre menum Seorpus reppeandi AHA Num si L Obia practica nihil immutandum. Systematis de commercio animae cum femorseorpore usus in eo consistit, ut inde ratio reddatur eorum , quae de ipso indubia experientiae fide nobis innotescuius k s3r , adeoque cur objecta externa percipiamus, quando' in organa senseria agunt f. 9 8 ridiciat. pyatii empla. , & cur motus quorundam organorum corporis statim sequatur, cam quamprimum eundem volumus, vel sistatur, quam primum ipsum nol nnus cf. 9 3 P Ηbot empla. . Enimvero cum in philosophia practica principia psychologica rantummodo applicentur ad praxin moralem atque ci
vilem; ibidem suscit coexistentiam perceptionum demutationum in o
276쪽
161 GR. III. Cap. L De Sasernatis explieand
ganis sesoriis, nec non motuum eorporis & volitionum ac nolitionum anima manifestim esse, eonsequenter non aliud lapponendum, quam mutationes animae a. corporis harmonicas eodem me o fieri, ac si anima &corpus hi se futuo influerent. In philosophia itaque practica systemate nullo opus est, quoad explicandum commercium inter animam atque corispus utuntur philosophi, cumque in omni systemate supponendam si, perceptiones rerum sensbilium in anima, ac motus voluntarios in eo pore ita oriri, ac si corpus & anima in se mutuo influerent L s 37 , in gra
tiam quoque istiusmodi systematis nihil prorsus in philosophia praetica
Nallus adeo error minori periculo subiacet, quam qui de commercio inter animam atque eorpus committitur , ut adeo vana sint illorum molimina, qui tanta acerbitate contra istiusmodi systemata pusnant, quasi totius generis humani salus ab uno eorum penderet. Pro gitur perpendi velim, quae in hac & ceteris pro fitionibus inculcantur , ne temerariis. iudieiis inanes turba excitentur non sine multorum injuria.
S. I 39. Per Harmoniam mearis ct e oris intelligimus explicabilitatem pereeptionum animae per mutationes in corpore contingentes & motuum voluntariorum in corpore per volitiones ac nolitiones animae, vel etiam appetitiones atque aversationes sensitivas esusdem. Explisabilitas vero ista in hoc consistit, quod ex iis, quae in corpore contingunt, intelligatur, cur tales jam sint animae perceptiones, ex appetitionibus vero ac aversationibus sive sensti vis, sive rationalibus, cur istiusmodi jam in corpore fiant motus spontanei, vel voluntarii, consequenter quod ratio perceptionum ex iis, quae in corpore fiunt, ratio autem motuum voluntariorum ac spontane rum ex iis, quae in anima accidunt, reddi possit Ont .P.
Exempla non addimus, cum quae hic dicuntur ex anterioribus suffcienter intelligantur.
Datur barmonia mentis ct eorporis. Etenim anima vi ipsius legis sens tionum S. 8s PBerit. empiri P sibi repraesentat hoc universum pro situ corporis organici in universo, convenienter mutationibus, quae in organis sensoriis contingunt S. 6a , per ipsam essentiam S. 66 atque nat ram suam S. 67 , consequenter cum motus ab objectis sensibilibus impressus nervis sensoriis ad cerebrum usque propagetur g. III , per ideas materiales S. IIa , ideis sensual ibus in cerebro semper eoexistente S. Per mutationes igitur in organis sensoriis atque ideas inprimis materiales explicari potest, cur perceptiones rerum sensibilium praesentium tales jam potius sint, quam aliae S. 339 . Praeterea quoque anima status mundi praeteritos sibi repraesentat S. I 839 ope phantasmatum g. 182 , adeoque per ideas ab imaginatione productas S. 93 Philois tr. . Quamobrem cum phantasmatis respondeant ideae materiales in cerebro ao6 γ, neque inter ideas materiales, quae ideis sensualibus& phantasmatis respondent, alia intercedat disserentia, quam quae in diversa motus celeritate consistit
277쪽
Commerrium inter mentem S corpus in genere. a 6
ao89, unde nonnis diversa claritas idearum in anima pendet S. I 26
phantasmata seu ideae rerum absentium fg. 92Pβctu. empir. 9 non minus Per ideas materiales in cerebro explicabiles sunt, quam ideae sensuales, seu perceptiones rerum praesentium car. 67. 39 P uot empla. . Atque adeo patet quoad perceptiones dari harmoniamanimae ac corporis S. 339 . Porro memoriae sensitivae in corpore respondet facilitas reproducendi ideas materiales, quam cerebrum contrahit car. 294 , actui vero mem riae intellectualis in eorpore respondent ideae materiales vocabulorum, quibus exprimitur judicium, quod ideam aliquam jam ante habuimus S. 2932, de ipsa quidem memoria intellectualis in cerebro potentiam designat producendi ideas materiales vocabulis respondentes, quibus effertur judicium , quod ideam aliquam jam habuerimus A. 2969. Quamobrem in corpore
quaedam dantur, unde intelliguntur quae ad memoriam pertinent, ade que memoria quoque per ea , quae corpori insunt, explicabilis, coas quenter quoad ipsam animae & corporis datur harmonia cay. σ399.. Similiter omnes operationes intellectus per ideas vocabulorum mat riales in cerebro repraesentantur S. I 6 γ, ut adeo denuo pateat, harmoniam quoque inter animam atque corpus quoad operationes intellectus da-Denique appetitioni animae respondent certi motus corporis & organorum ipsius,c γ. sol ἰ aversationi autem conatus cerios corporis&organorum ipsius motus impediendi, vel etiam certorum motuum omissio
S. soa ; imo utrique respondent diversi in corpore sanguinis ac suidi
nervet motus, ut vultus, gestus atque voX utramque prodant cf.
quales etiam in affectibus observantur motus corporis, organorum ipsius di fluidorum in corpore conteutorumc F. 3I3. si . Quoniam motus isti eorundemque omissio ab appetitionibus & aversationibus praeviis pendent f. 973 Pmbol. empla. Pr, ex iis, quae in anima fiunt, intelliguntur motus voluntarii ac spontanei, qui in corpore contingunt, consequenter animae& corporis datur quoque harmonia quoad volitiones&nolitiones, imo ain petitiones ae aversationes sensitivas. Ex Psychologia empirica & omni tractatione praecedente abunde liquet, in anima omnia redire ad facultatem cognoscendi & facultatem appetendi atque aversandi, & ad facultatem cognoscendi in seriorem referri sensus atque imaginationem cum memoria, ad superiorem vero tres me tis Operationes, a quibus cetera pendent, ad facultatem vero appetendidi aversandi appetitum & aversationem sensitivam atque rationalem, seu voluntatem atque noluntatem. Quamobrem cum harmonia mentis & corporis tum quoad percepi lones omnes, sive vi sensuum, sive vi imaginationis productas, atque memoriam, tum quoad lingulas operationes menti β , tum denique quoad appetitiones & aversationes quascunque detur per
278쪽
per demonstrata; modificationum animae atque corporis quandam esse harmoniam palam est.
Propter hanc harmoniam nune anima corporis , nune corpus anime interpres est , haut ex modificationiblia an irrue nunc colligantur modificationes corporis, nunc vero ex in dificationibus corporis modificationes animae, prout i aliae aliis magis conspicuae sunt, aliae vero aliis magis latent. Evicimus hanc harmoniam satis luculenter vi eorum, quae in a recedentibus demonstrata fuere. Cujus vero non est sibi tam iliaria reddere antecedentia, ut per ea ad assensum trahatur intellestas; illi suffecerit animum advertisse ad maxime Obvia. quae singulis momentis in seipso experiri potest, nimirum quod oblecta externa non perciis piamus, nisi iisdem in sensaria organa agentibus, & ad nutum anime moveantur organ corporis & in quiete maneant, vel ad quietem reducantur. Ita enim aliquam habebitharismoniae huius ideam I. 3 39 , ut ut non adeo claram atque distinctam , quemadmodum dein monstratione propositionis praesentis animo in meratur, ubi is ante resertus fuerit noti nibus , quae singulis propontionibus ex antecedeatibus luic in subsidium vocatis conveniunt
s. sqta Quoniam harmoniam mentis&corporisdari palam est, nec quisquam eandem in dubium vocare potest S. s o st, hypothesis vero philosophica semit, quod an revera ita lese habeat, probari nondum potest S.Ia 6 Dista praelim. 9; harmonia mentis oe corporis bithesiis philosophica non es.
oppido igitur falluntur, qui harmoniam mentis & corporis eum harmonia praestabilita Mundunt, quam paulo post inter systemata explicandi commercium, quod inter animam atque corpus intercedit, producemus. Harmoniae praestabilitio, non ipsa harmonia hypoth sis est,&ret praestabilitionem ratio redditur harmoniae, quemadmodum paulo post elacescet.
omne distema exp&andi commercium inter animam atque corpias intercedem supponit barmoniam mentis et corporis. systemate enim reddenda est ristio eorum, quae de commercio animae atque corporis experimur S. 3I . scilicet cur perceptiones objectorum sensibilium in organa sensoria agentium oriantur, dum mutatio organo induci ur S. 9 8 Nyctite tr. , &cur ex mutatione hac ratio reddi post quam rem tales potius sint perceptiones , quam aliae S. 9y9 PBcMI. empla. , itemque cur ex volitionibus atque appetitionibus ratio reddi possit, quare jam motus cujusdam o 'ni corporis fiat &hic potius fiat, quam alius S. 96o PDcobi. empla. P. Reddenda igitur ex eodem est ratio harmoniae corporis atque animae S. 39 , consequenter systema omne, quod commercii inter mentem & corpus explicandi gratia excogitatur, harmoniam animae cum corpore intercede tem supponere debet.
Nihil communius, quam ut vulgo confundantur, quae ad systema explicandi commercium inter mentem atque corpus, de quae ad ipsum hoc commercium spectant. Quamo rem ubi displicet explicatio, ea rei iei albiti alitur, quae ad commercium spectant, conse uenter sumunt ne ari, quae experientiae indubio testimonio confirmantur. Unde occasio de irandi consequentlariorum turbae nastitur. Consultum igitur est, ut accurate discernan tur, quae systematis sunt, ab iis. quae ad commercium spectant. quatenus experientia Prae sertim communi nititur. α
279쪽
Commereἰum inter mentem S corpus in genere.
explicandi commercium inter mentem atque corpus omnia non alio fine com amniae duntur, quam ut inde ratio reddatur eorum, quae de commercio inter ac corpo- mentem atque corpus experimur s. s 3 I9. Experimur vero ex mutati
nibus in organis sensoriis rationem reddi posse,cur jam perceptiones in mente oriantur, &cur hae potius oriantur quam aliae g. 9 I9 Nyctit empir. ,& ex volitionibus ac appetitionibus animae rationem patere, cur jam fiat motus aliquis in organis corporis, & cur hic potius fiat quam alius I. 96o Psecbol. empir. , atque utraque dependentia, scilicet tam animae a corpore quoad speciscationem idearum & continuitatem temporis, quo cum
mutationibus in organis sensoriis contingunt, quam corporis ab anima quoad specificationem motuum voluntariorum & continuitatem temporis, quo cum volitionibus animae contingunt, ipsum commercium inter mentem & corpus constituunt S. 96 a 'bcbol. empir. , consequenter explicabilitas perceptionum animae per ea, quae in corpore contingunt, & m tuum corporis per ea, quae in anima accidunt L s39 2, adeoque ipsa animae ac corporis harmonia ad commercium inter mentem atque corpus referenda cI. eis.9. Systemata igitur explicandi commercium inter mentem Scorpus eo fine conduntur, ut pateat ratio harmoniae animae & corporis
Dari harmoniam antinae&eorporis satis manifestuiri est independenter ab omni systes o , sed cur detur, non eadem facilitate perspicitur. Philosoplius itaque eum rem disti ei lem non levi negotio definire possit, ad hypotheses confugere tenetur, quibus reformatis ac immutatis, donec tandem experientiae prorsus eoii lentiant, liquida tandem speratur veritas.
S. I 4. Si quis in sestemate reptiamsi commercium inter mentem atque corpus -- mi, quae Bbertatri adversa sunt ; is ea in favorem erroris de dependentia Gliti num ac MItionum a perceptionibus animae eidem ad stet, cum Mese psent ac deberent. Salvo enim quocunque systemate, quod ad explicandum commercium inter mentem atque corpus excogitatur, libertas & defendi, &impugnari potest g. s 36 , adeoque ad explicandum istud commercium Opus non est, ut quaestio de libertate animae dirimatur, consequentei quae ab eadem pendent systemati admisceri nec opus est, nec ut fiat leges accuratae methodi permittunt. Quod ergo quis in eodem sumit quae libertati adversa sunt, is ea admiscet quae abesse & poterant, & debebant. Non igitur id alio sne facere potest, quam in favorem erroris sui de libertate in volendo & nolendo, consequenter de volitionum ac nolitionum depende tia a perceptionibus g. 94I Pschol empiri .
Rem exemplo declarari consultum duco, ut acumen lectoras excitemus, de iuvemus, si quidem opus habuerit alseno auxilio . Ponamus esse non neminem, qui cum fatalem omnium rerum neeessitatem statuat, numerum possibilium intra numerum actualium coaris ctat & Deo rerum omnium supremo auctori libertatem in creando adimit, quemadmodum Spissam sensisse constat ex ipsius Ethica, quae primum inter posthuma opera locum tenet . Quodsi iam commercium dedueat eum Cartesianis a modificationibus animae & eor. poris harmonicis divina virtute immediate lactis, atque adeo lumat, Deum ex necessitate naturae suae nonnisi harmonice modificare posse animam atque eorpus; is systemati carae M
280쪽
166 GR. III. Cap. I. De ostematis explicandi
admiscet, quae libertati Dei atque hominum adveria sunt , nec ad systema spectant. Neisque enim necesse est adimi vel Deo , vel animae, multo minus utrique , omnem in agendo libertatem ut ratio commercii per hoc sustema pateat. Susticit enim sumere, Deum modificare animam in gratiam corporis & corpus in gratiam animae r utrum vero id faciat libere, an ex naturae necessitate, de eo hic non est quaestio. S militer sufficit sumere, Deum m tus in corpore producere volitionibus animae harmonicos, non autem iam quaestio est, num ista animae volitio, in cuius gratiam Deus motus istos producit, sit lilaera . Noa igitur systemati imputandum est, quod vitio ejus tribuendum , qui idem amplectitur.
I. IAS. Nullum sissema explicandy tammercium inter mentem atque corpus Scripturae saerae adversum est poten, nise eidem admisceantor errores, qui abest oe pose sunt oe debent. Etenim in Scriptura Sacra non occurrunt, nisi quae ad commercium ipsum, scilicet ad dependentiam selisationum a mutationibus organorum sensoriorum, & motuum spontaneorum ac voluntariorum ab appetitionibus atque aversationibus animae spectant: id quod cum res secti sit, probari aliter haud potest, nisi quatenus negatur exemplum in contrarium afferri posse. Jam vero in omni systcmate commercium inter mentem atque corpus tale supponitur, quale indubio experientiae testimonio comprobatur sy 33O , perceptiones nimirum rerum sensibilium &m tus voluntarios atque spontaneos corporis ita oriri, ac si anima & corpus
in se mutuo insuerent cis. 3379. Nullum itaque systema per se Scripturae sacrae adversari potest. s Uod erat unum. Enimvero cum fieri possit, ut quis systemati explicandi commercium
animae ac corporis errores admisceat, qui Scripturae sacrae adversantur,
veluti si libertati adversa eidem ad ni istet, propterea quod erronea S de eadem fovet opiniones lS. 34 2: systema quoque quatenus errores istos ad mixtos habet Scripturae sacrae adversum esse potest. Quoniam tamen er ronea ista, quae systcmati adversantur, per ipsas bonae methodi leges, de abesse possunt, de debent cI cit. ; systema non adversatur Scriptura sacrae, nisi quatenus eidem admiscentur errores, qui abesse de possunt, δοdebent. God erat alterum.
Nimirum tum demum fieri , ut systema aliquod ad explicandum commercimn inter mentem atque corpus excogitatum, scripturae sacrae contradiceret, si eadem alicubi rationem redderet commercii istius, hoe est, distincte explicaret, undenam sis ut positis mutationibus in organis sensoriis, atque hinc pendet tibus ideis materialibus in cerebro p nantur in anima perceptiones , & vicissim positis animae appetitionibus ponantur motus spontanei ac voluntarii in corpore . Enimvero nullus monstrari potest scripturae locus, in quo haec doceantur. Neque etiam finis scripturae sacrae postulat, ut commercii anima cum corpore intercedentis exponatur ratio, quemadmodum nemo non videt .
I. ψ6. Quoniam nullum systema explicandi commercium inter mentem ac corpus Scripturae sacrae adversari potest g. 3 3 P; veritatibus quoque revelatis suus stat honos, qiualecunque tandem systema defendatur, modo eidem non admisceantur errores, qui ad idem non spectant, sed per leges bo
nae mei hodi abesse debent, neque philosophus turbat dogmata theologica,