장음표시 사용
311쪽
De ostemate causa rum occasonalium. 297
ad construandam idearum flens asium per miseruor in cerebro repseabilium cum iam coexissentiam confvitisse, quois in intuenda ita universi vim animae aeria gere o 4rarim eius deteramnare , seu animam ad observandum in sis intuitu i gem sensetionis determinare velit.
Hoc pacto Deo tanquam auctori rerum supremo non ipsae animae tribuuntur actiones , sed tantummodo actionum istarum directio, ut sint ordini rerum a se intento consentaneae. Minime igitur dubitandum est , systema causarum occasionalium per theoriam superioremolurimum perfici, ut disticultates. quibus alias obnoxium est, si non penitus tollantur, Maud parum tamen emolliantur. Nimirum Deus concurrens ad actiones animae id addit, quod per naturam suam ipsamet praestate nequit. Cum intestam universi ideam constanter Producat s. tyo , quam tamen propter finitudinem intueri integram non potest I. Iyεὶ ι
Deus determinare debet intuitum , ne anima perpetuo quasi sopore corripiatur. S. 6OI.
Similiter quia Deus, ubi eadem virium quantitas conservanda, spiri- Lex ata
tus animales salvo, quem habent, motu tantummodo dirigit ad influen- tera comodum per nervos motorios in musculos organorum motores s S. 397 I hanc vero constituit legem, quod motus voluntarii volitionibus animae coexi
stere debeant, ad quos ipsarmet tendunt cap. 399 ideo dicendum est,
Deum ad conservanaam volitionum ani nise ac motuum barmonicorum coexistentiam is corpore constituisse , qtiod spirirus animales dirigere selit ad influendum per nervos motoris in muscuh1 organorum motores, quorum motum anima voluerit.
Hoc pacto denuo Deo tanquam rerum supremo auctori ac moderatori non tribuuntur actiones eorporis humani, sed tantummodo in agendo directio, ut sint ordini rerum, ad quem omninci harmonia corporis S animae spectat, consentaneae. Ad actiones igitur corporis concurrens id addit, quod per naturam corporis & animae praestari nequit, ex hypothesisti licet Oceasionalistarum. Spir:tus enim animales in se spectati indisterentes sunt ad influendum in hunc , vel alium nervum motorium. Harmonici ut sint motus volitionibus animae, data hac volitione in hos influere debent nervos motorios, non in alios. Directionein determinare nequit anima, determinanda igitur a Deo est, ne corpus motibus voluntariis, uibus opus habet , destituatur. Quod si ergo utramque legem accuratius enuntiatam penistes, naturae animae ac corporis supremus rector Deus eit, quae sine ipsius directione nil agere pytest . Τalia a nobis non alio fine docentur, quam ut in momentis hy othesium erapendendis acutos nos praestare discamus, nee summa imis miscentes inde interamus, quae auctoribus molesta sunt, ex-illis tamen minime fluunt, Ac ut in iisdem corrigamus errores, si qui in eas irrepserunt, quos ipsimet auctores correx issent, si quidem ipsorum tempore veritas reperta iam fuisset, easdemque ex theoriis recentius detectis perficiamus, quantum datur, ne inutili opera Alectionum numerum augeamus. Haec ego aequitati contentaneat Uim, quiequid senserint alii sibi tum maxime placentes, quando in censendis at is multi . imo nimii ege possunt: istam vero aequitatem ad convincendum adversarios plurimum adserre ad lumenti nullus dubito.
Iuxtaystema causarum occasionanum Deus ita modificat anisam ingratiam corporis, ae s corpus in animam influeret, seu vi sua perceptiones rerum sensibiliam pro Aceret, or corpus vicissim in gratiam animae, ae s anima in corpus insuerit, seu vi sua motum corporis produceret. Deus enim juxta systema causarum Oc- finis oecasionalium ad praesentiam ideae materialis in et rebro producit ideam imma- causaruterialem seu sensualem in anima per illam explicabilem c S. sy I9 , aut stan- occasio- te theoria superiore de anima eandem determinat ad observandam legem '
312쪽
stemate riaufra=uoeensi natium perpetua
sensationis in intuenda idea universi animae inexistente g. s98 . Enimvem si corpus physice influit in animam, idea materialis in cerebro producit ideam sensualein sensibilis, unde illa ortum trahit S. s66 , vel stante
theoria superiore de anima vi corporis determinatur vis animae ad legem se sationum in intuenda idea uni versi observandam S. 369 . Deus itaque juxta systema causarum occasionalium ita modificat animam in gratiam corporis , ac si corpus in animam influeret. derat sinum. Similiter Deus juxta systema causarum occasionalium ad nutum animae producit motus organorum corporis, quos ipsa vult I. 39I , aut stante conservatione ejusdem quantitatis virium vivarum in universo spiritus animales in motu constitutos dirigit ad influendum per nervos motorios in musculos , quorum actione producitur motus organi ab anima intentus S. 197 . Enimvero si anima physice influit in corpus, motum organi co poris, quem vult, Fi sua producit I. 1 66 , seu stante conservatione virium vivarum fluidum nerveum aut spiritus animales in motu jam constitutos tantummodo dirigit ad influendum per nervos motorios in musculos , quibus motus in corpore ab anima intentus perficitur c S. 37I . Deus it que in systemate causarum occasionalium ita modificat corpus in gratiam
animae, ac si anima in corpus influeret. Quoderat alterum .
Atque hoc modo liquet, quod in omni systemate supponendum esse supra evicimus, scilicet perceptiones rerum sensibilium in anima &motus voluntarios in corpore eo modo oriri, ae si anima Zc corpus in se mutuo influerent s. 337 , in systemate quoque causarum occasionalium suppia i r huic enim supposito convenienter concipiuntur leges, quas Deus sibimet ipsi inconcursu ad modificationes harmonicas animae atque eorporis constituit . . Ruodsi quaefiveris, cur systema influxus physici non retineatur, cum illuci reiiciendum sit tanquam spurium, quod eidem minime aequipollet s haud dissicilis est responsio. Influxus physicus intelligibili modo ea olicari nequit s. 1 4j, 3c instar sua litatis occultae sine pro batione ad explicanda alia assumitur s. 18xar praeterea 3c ordini naturae s. 379ὶ , de vi rium notioni adversus s. 38I . Quamvis adeo systema quodcunque aliud systemati influxus physici aequi pollere debeat quoad coexistentiam modificationum harmonicarum animae ac corporis I philosophandi tamen leses jubent ut non assumatur, nisi quod fieri posse saltem a posteriori constet, quodque ordini naturae aliisque principiis si non verit, saltem maxima probabilitate gaudentibus non adversatur. Atque huc re exit cartesim , dum, rejecto systemate influxus physici, systema causarum occasionalium in philosophiain introduxit. Et senim eoncursu, divini notionem distinctam non habeamus, cum quae in Deo sunt homo non intelligat, nec actionem entis infiniti, quale Deus est, ens finitum , quale anuma , comprehendere possit, eum tamen possibilem esse constat dc quod ad eum in praetente negotio recurrendum sit carrirnis probat, non gratis sumit: sit ita, quod in probatione defecerit. Praeterea hunc concursum ita concipit, ut ordini naturae, quatenus eum suo tempore cognovit, non sit adversus. Fecit adeo canesivi, quod philosophi erat, dc tantum praestitit, quantum ipsus tempore praestari poterat. Probe haec notari velim, ne in alios inj rii fiamus , sed nos aequos praebeatnus omnibus , quemadmodum decet verioris philo phiae cultores.
g. 6OI D systemate causarum occasionalium modificationes animae ingratiam corporis, ct modificationes corporis in gratiam animae factae perpetua sunt miracula, s rigorose loqui Milueris. suo tamen per naturam corporis oe animae eas har-
-πicat fieri non posse supponas, quae Disa theoria superiori de anima ct theoria
313쪽
De Osemate causarum occasiona lyum. 299
ros DHka de viribus corporum in dissemate isto obtinet, viritim directionem ad fiant mi-
conciarsum Dei ordinarium referas, quod vero Deus adsupplendum naturae δε- r cκ fectumsecundum coacursum ordinarium praeuar miraculosum tacere nolis; modificationes quoque barmonicae aut Mae ct corporis ut mini ne miraculose dicantur ,
ferendum omnino et . In i, item a te causarum occalionalium Deus producit ideas sensuales ad praesentiam idearum materialium in cerebro & motus o ganoru .u corporis ad nutum animae S. Sy I9, adeoque per naturam corinporis ac animae harmonicae fieri nequeunt. Quod ii theoriam superiorem de natura alii mae& principia cosmologica de viribus corporum admittas ,
Deus dirigit animam, ut in intuenda idea universi vi ejusdem producta legem sensationis observet .g.s 98 2, & spiritus animales in cerebro dirigit ad influendum in nervos motorios F. s 97), adeoque utraque directio per naturam corporis ac animae fieri nequit. Est igitur in casu priori productio ideae sensualis, in posteriori directio animae in intuenda idea universi , quae animae inexistit, miraculum in anima patratum *-7o. 7I : & similiter in casu priori productio motus in corpore, in postiri ori directio spirituum animalium in cerebro ad influendum in nervos motorios miraculum in corpore patra tum cI. fio Cos l. , si rigprose loqui volueris S. 3 9 ) . adroderat unum se Quodsi theoriam superiorem de natura animae de principia cosmologi-
ea de viribus corporum admittas; &anima, &corpus revera agunt in m
dificationibus harmonicis, Deus vero tantummodo dirigit utramque suta stantiam in agendo , ut harmonia animae ac corporis detur, quae per utriusque naturam obtineri nequit S. 397. 398 , adeoque utramque substantiam ,, quemadmodum conservat, ita quoque in agendo juvat per concursum ordinarium supplendo defectum creaturae urin existendo, ita etiam in agendo. Quod si ergo essectus operationum Dei in creaturas, quae ad concursum ordinarium spectant, miraculorum numero eximere velis vinea bulum miraculi in sensu strictiori sumis, quam a nobis sumitur 9. 5 IO Comes. . Quamobrem cum definitiones nominales arbitrariae sint, nec cuiquam invito obtrudi possint; ferendum omnino est, ut directio animae in intuenda idea universi,&directio spirituum animalium ad influendum in inervos motorios miraculosa non dicatur
Invethis sumus faciles', modo reipsa conveniamus. Iei ita occasionalistis, quod stante i ploruin hvpothesi perpetua nanu miracula. Supponit harmoniam animae ac cor- ris per utriusque substantiae naturam esse po sibilem, quemadmodum capite sequento do cebimus, aciemue sine urgetue necessitate ad caulam primam neglectis secundis proVocari. Vocabulum miraculi in eo sumit significatu , quem nos eidem tribuimus . v miraculosum dicendum sit, cuius ratio sufficiens in essentia Zc natura entis non continetur 3. 3Ioc μοι. I, miraculum naturali opponendo. Stante hoe vocabuli signifieatu movificationes animae de corporis harmonicae, quocunque modo a Deo fieri dieantur, dioendae erunt mir culosae, nisi in primam ratiocinandi legem impingere velis, quemadmodum modo ostendimus. Qui eas in uu rum m raculorum reserte nolunt, non omne quod lupernaturale eit miraculum appellant , sed id demum quod ordinarie. non fit. Nimirum uxta systema occasionat ita. rum leges modificationum. harmonicarum ad ordinem naturae spectant, perinde ac leges
314쪽
motus cs. 119 μοι. . Quicquid itaque ordini naturae a Deo convenienter fit, id naturaledicere malunt, cum sit ordinarium, quam miraculum , propterea quod vires creaturarum non alias concipiunt, quam quae a Deo dirigi, Quemadmocium conservari opus habent . Quodsi adeo miraculum sensu strictiori accipere malis, nemo resea Oari poterit, ubi modita cationes animae ac corporis harmonicas, utpote ordinarias & ordini naturae consentaneas, naturales potius, quam miraculosas dixeris. Eadem tenenda sunt de operationibus superna turalibus Spiritus Sancti ac pendentibus inde animae modificationibus, quae in regno gratiae ordinariae dicuntur, quae legibus gratiR conveniunt, ad quas Deus potentiam suam, cum absoluta uti nollet, sapientissime allisavit. Et si estim istae operationes respectu regni naturae, iuxta notiones nostras miraculosae dicendae sint; ubi tamen eas tanquam ordinarias ab aliis extraordinariis, quibus subinde Deum usuin esse in conferenda gratia ex Scripturae sa erae monumentis constat. distinguere velis, ut has demum miraculolas dicere malis, mira. eulo non existente nisi effectu supernaturali extraordinario, ecquis tuam dicendi libertatem impugnabit, quamquam nec absonum sit eas miraculosas appellari s Si quis alteri ea de re eo troversiam movere vellet, tu logomachiam incideret, quae tam parum Theologos decet. quam philosophos. Quoniam in philosophia non traduntur nisi quae rationis sunt, quae vero ad regnum gratiae spectarit, sphaeram rationis transcendunt, & Occasionali statum placita aratione ablaorrere videntur; ideo rationis beneficio nullas cognoscimus operationes divinas supernaturales ordinarias in regno naturae, atque adeo in philosophia nonnisi inter naturale di supernaturale distinguimus, non vero supernaturale ordinarium ab extraordinario separamus, atque adeo utrumque miraculum in regno naturae appellamus. Si cui haec rat io non sussicit, is eo modo loquatur, quem convenientissimum judicat. Ceterum lubentissime fateor, praestare utique ut in regno gratiae ordinarium ab extraordinatio distinguatur, cum
frequens sit huius distinctionis usus.
S. 6o . ostendi non post possibile esse, ut barmonia animae ac corporis per naturam hartim substantiarum obtineatur I miracula adversus systema causaratra occasionalium urgeri nequeunt: Dbi vero misci potest, barmoniam inam μ n turam animae atque corporis subsistere posse, Gotra idem eadem urgeri possunt. Quamdiu enim ostendi nequit, harmoniam animae ac corporis per naturam utriusque substantiae subustere posse, haud prorsus improbabile videtur id fieri non posse. Quamobrem ubi mo, ficationes supernaturales ordinarias, quae ordini naturae convenienter fiunt, supponis ad explicandum ea, quae per naturam animae atque corporis explicari haud quaquam posse probabile videtur, ea in re culpandus non es. Miracula igitur tanquam difficultas, qua laboret systema causarum occasionalium, urgeri non possunt God erat unum. Enimvero ubi ostendi potest, quomodo harmonia animae ac corporis per naturam utriusque substantiae subsistat; nulla necessitas urget ut, neglectis causis secundis, ad causam primam provoces & per operationes Numinis supernaturales explices , quod per naturam animae ac corporis explicari potest. In hoc igitur casu perpetua miracula, per quae harmonia animae & corporis subsistit juxta systema causarum occasionalium, recte urgentur tanquam dissicultas, qua systema istud laborat ψω erat alternm.
Obiecit perpetua miracula occasionalistis reumDων, sed iure quodam suo, cum ipse primus fuerit, qui harmoniam animae ac corporis per naturam utriusque substantiae intelligibili modo explicare ausus suit, quemadmodum capite subsequente docebimus.
315쪽
De ossemate causarum occasonalium. Fr
g. 6os. Si animae tribuatur vis agendi oecorpori vis motrix propria, s Deo virium inarum ingratiam modificationum barmonicarum dirutio; Deus oe natura non confunduntur. Etenim si animae tribuitur vis agendi , anima naturam habet
propriam a natura Dei distinctam c67 , & per eandem actiones sibi pro
prias S. 6o2. Quoniam itaque Deus tantummodo dirigit naturam animae in agendo, supplendo per concursum ordinarium defectum ejusdem essenti alam i S. s 982; non magis confunditur natura animae cum Deo, quam confusio quaedam inde metuenda, quod Deus per concursum ordinarium naturam agentem sustentat. Quamobrem si animae tribuitur vis agendi propria & Deo quoad aist iones harmonicas directio ejuIdem I per syltema causarum occasionalium Deus & natura animae non confunditur.
Similiter si corpori tribuatur vis motrix propria I 27 Cos l. , per eandem actiones habet sibi proprias sS. i 2 C OL . Quoniam itaque
Deus tantummodo dirigit naturam corporis in agendo, supplendo per concursum ordinarium defectum ejus cstentialem quoad actiones harmonicas animae de corporis I979, non magis confunditur natura corporis cum Deo, quam quod Deus per concursum ordinarium corpus agens sustentat. Quamobrem si corpori tribuitur vis motrix propria & Deo quoad actiones harmonicas animae & corporis, adeoque motus voluntarios ejus. dem directio; per systema causarum occasionalium Deus &natura corporis non confunditur.
Objiei solet Oeeasionalistis, cum vim agendi omnem creaturis adimant & in nudam Dei voluntatem resolvanti I. 193 , quod Deum dc creaturas confundant, ut facilis sit prolapsus in doctrinam damnatam , ob quam Spinosis nomen tantopere exo um omnibus, quas Deus de natura sint unum idemque. Ursie lianc difficultatem contra Sturmi- ipse Leibmιιων in Aetis Eruditorum An. a 698. p. 439 etsi ab imputatione alienus.. In o ipse Leibnιιιμι probasse censetur illorum opinionem, qui sibi persuadent Di Iam, quem in philosophia carie- plurimum versatum fuisse vel inde intelligitur, quod Principia philosophiae carisi imsormam dem mitrationum geometricarum redeserit, per ipIam hanc ellitos hi de ea usis occasionalibus sententiam in errorem de identitate Dei atque naturae incidisse. Equidem non nego , si vis agendi propria creaturae omni adimatur, ut adeo naturaecreata nulla sit, non tantum esse discrimen inter naturam rerum dc Deum, quantum datur, si natura naturata, quam vocant philo mi , a naturante viribus agendi propriis creaturae concessis distin- Euatur; minime tamen concedo, lwc nomine vel minimum in idea Dei esse immutandum, sed omnia ipsius attributa eodem prorsus modo concipi posse ac debere, quo ea veritatem ex ipsa seriptura saera edocti e cipimus. Unde jam olim juvenis, cum in dissertatione academica de loquela systemate causarum occasionalium ad varia explicanda uterer, impietatem ab eodem removi, quam celebris quidam Medicus in Academia quadam Germaniae eidem impegerat. Enimvero cum utique verius sit, quemadmodum ex notione entis fim. plieis in Ontologia eonstat, omnem substantiam creatam vi quadam propria instructam esse, quam tanquam agendi principium naturam appellarunt veteres co μοι. , ita ut nec natura universa sit vocabulum fine mente, quemadmodum lys 6c Sturmis visum, de idem in specie de eorporibus in Cosmologia, de anima in theoria superiori evicerimus; si systema causarum occasionalium eum theoria veriori in gratiam redueatur lid quod fieri aequitas suadet, imo potius lubet , omne prorsus periculum evanescit, ne illa hypoti erite ad naturam cum Deo confundendum seducat 3c improvidum in Spinosmum, qui vocatur, trahat. Parum consultum mihi videtur hypotheses, a quibus alienus es, in impietatem dolorqueri: ita nimirum subinde accidere solet, ut hypothesia male intellectam tuam faciant nonnulli
316쪽
nonnulli & contra auctoris intentionem atque hypotheseos innocentiam in impietatem pri Iahantur, quemadmodum qui Scripturae sacrae auctoritati nihil derogant, praeiudiciis tamin suis in interpretandis illi ux dictis abusi in errores etiam noxios incidunt. Hoc pacto culpa non auctorum hypothesium , sed consequentiariorum eas pervertentium incidunt improvidi in errores impios. Atque haec ratio haud levis est, cur in imputanda hypothesibus innocentibus impietate non adeo faciles esse debeant , qui ditantientes ferre nelciunt.
ossema causarum oecasi alium contrariatur principio, res is sincientis. Etenim in systemate causarum occationalium communi, quale vulgo ab occasionalistis defenditur, perceptio sensibilis in organum agentis in anima oritur ad praesentiam ideae materialis in cerebro vi nudae voluntatis divinae S. syr adeoque nihil datur ia corpore & anima, per quod in teuligi possit, cur praesente in cerebro hac idea materiali haec jam in mente riatur perceptio, si ve quaesi veris tantummodo curo oriatur, sive cur haee potius oriatur, quam alia. Similiter si idem sy stema per theoriam superiorem de anima perficias ; anima in intuenda id ea universi dirigitur nuda Dei voluntate S. 398 ,. adeoque nihil datur in anima atque corpore unde intelligitur, quomodo anima dirigatur, &cur hoc potius sensibile elare percipiat I. I939, adeoque ejusdem sibi conscia sit cas. 3i Phebοις tr. 9, consequenter idem appercipiat as 'μM empiri , quam aliud. Destituitur adeo ratione sufficiente sive ipsa perceptio, sivet ejusdem sal-- rem apperceptio S. s6 Onto P. Similiter in eodem systemate occasionali ad nutum animae vel motus
ipse spirituum animalium in nervos motorios influentium vi nudae volun talis civinae oritur s9I , vel saltem eorundem in motu jam constitui rum directio, ut in hosce potius nervos motorios influant quam in alios, a nuda Dei voluntate pendet I. 3979, adeoque nihil datur in anima &corpore, per quod intelligi potest, cur vel motus spirituum animalium. in corpore oriatur, vel eorundem directio in gratiam animae mutetur . Destituitur adeo motus organorum corporis ad nutum animae ratione sus.ficiente S. s6 Ontot . Quamobrem cum per systema causarum occasionalium explicari debeat commercium inter animam & corpus intercedens S. 389 γ, adeoque dopendentia perceptionum animae ab. ideis materialibus in cerebio, & m tuum voluntariorum in corpore a volitionibus animae S. 962. 'sc- empir. , utraque vero dependentia ratione lassiciente per naturam comporis atque animae destituatur,. quemadmodum modo ostendimus , syste ma utique causarum occasionalium principio rationis sufficientis contrarium S.II tol. I.
Agnovit utique caneses, eui debemus, quod in philosophia intelligibili modo expli-
emtur rerum modificationes 3c inhaerentesqualitates, u ad nudam Dei vosumatem provoceris&ab eadem immediate derives mutuani anima atque corporis in modificationibus luis a se invicem dependentiam, commercium animae atque corporis intelligibili modo non explicari, consequenter nostra pla rasi ratione susticiente in natura corporu& aalmaeeitltui,
demque sagaciores allacia prime perspiciunc. Enimvero cum principium rationis iusticientis di itincte
317쪽
De Sostemate causarum occasionalium. 3 o 3
d stincte non perpenderit, nee ejus universalitatem apii erit 3 quaedam intelligibili modo minime explieabilia admisit, eo nempe in casu, ubi per rerum naturas explicatio ista im- bilis. loniam tamen ad systema causarum occasionalium prolapsus caraeses, anteis quam impoli bilitatem vere demonstraverit, utut eandem principia rerum non alte satis scrutatus ubi videre visus fuerit; in propria peccavit principia, & cum Scholasticis fixit, iala inexplicabilia in. rerum. natura admittens
s. 6o7. Bstem easiarum ouasi a n ordini naturae adpersum . Etenim inter sest misnaturae leges referri debet, quod status centri gravitatis corporum in se causaria invicem agentium non mutetur ab eorum actionibus in se invicem, seu cWψο- semper idem conservetur S. soa ccsmia. ) , quatenus scilicet centrum gravitatis ante & post conflictum in eadem recta movetur & versus eandem plagam tendit S. soo &seqq. Comes. Vel 6oO mo n. γ, consequen- adis ter quod summatim eadem conservetur directio . Jam vero in systemate sis, causarum occasionalium mutatur directio spirituum animalium in gratiam animae vi voluntatis numinis S. s 97 , adeoque absque conflictu corporum, directione nova ex motu anteriore non nascente. Systema igitur hoc Iegibus naturae repugnat. Quamobrem cum Ordo naturaeis sit, qui motus regulis continetur cf. ss 'CO I. , consequenter a legibus motus dependet S. 3o 3 Comes. & S. 8sI Ontol. , systema causarum occasionalium ordini naturae adversum. Quodsi spirituum animalium motum a Deo in gratiam animae produci sumis, quemadmodum faciunt occasionalistae virium vivarum conservati nem vel ignorantes, vel non admittentes , cum ea tamen in numero legum
motus contineatur S. 487 Cosmia. f. eadem de causa systema causarum casionalium ordini naturae adversatur, ob quam systema influxus physici eidem adversari probavimus S. 379 ,
Legem naturae de eonservanda summatim eadem directione in rerum natura HVenixa demum detexit, adeoque ignoravit. Quamobrem non sine ratione suspicatur Iri ia, si Mummis, inventum cartesia innotescere potuisset, eum misi systemate causarum occasionalium ad systema harmoniae praestabilitae deventurum suilla , de quo capite sequente agimus. Ignorantiae igitur tribuendum est, quod in propria principia peccaverit, vi qui rum admitti debere negabat systema explicandi commercium animae atque corporis, quod sit naturae ordini adversum . Cur vero hanc pugnam systematis causarum occasionalium cum ordine naturae non capiat m thematum ignarus, ratio prorsus eadem, quam superius a limavimus , eur pugnam systematis influxus physici cum ordine naturae non comprehendat, qui mathematum ignarus es trire. s. 379 . De hac igitur judicium fibi sumere non debet, qui, eum sit mathematum isnarus, probe novit se de legibus motus iudicium suum interponere non posse. Sunt qui virium vivarum conservationem in universo negant, quod vivas cum mortuis in eundem censum reserant, etsi concedant id, quod producitur ex massis in quadrata celeritatum , esse ante dc post conflictum idem , atque adeo systema influxus physei naturae ordini adversum pronuntiare non debent. Enimvero iidem tamen admittunt , quae de conservatione directionis detexit num/αι, atque adeo systema causarum occasionalium ordini naturae adversum pronuntiare de ni, modo ordinis naturae distinctam habeant notionem , ut eidem adversati intelligant, quod motus legibus adversatur.
SUema causarum occasionalium proba bile non est. Est enim ordini naturae Θstenim iadversum S. 6or . Protabile vero non est auctorem rerum sapientissimum sita sarum
318쪽
ita constituisse naturae ordini m, ut in gratiam animae continuo sit turbandus Quamobrem lystema causarum occationalium probabile non est. Idem quoque sic evincitur. Systema causarum occasionalium principio rationis sufficientis adversum, etsi per naturam corporis & animae ut eidem adversetur necessario demonstrari minime possit f. co6 . Quam o rem eum constet nihil esse sine ratione sufficiente, cur potius sit quam non sit c g. o Ontol. , nec credibile est commercium inter mentem atque corpus solum parere exceptionem. Systema igitur causarum occasionalium proba.
ae supra de improbabilitate sustematis influxus physi ei annotata fuere nu. g. 3 8 , ea ad improbabilitatem quoque systematis causarum occasionalium trahenda.
s. 6 9. Per 'stema eausarum occasionalium non negatur Deum posse agere in animam ct corpus, quia anima oe corpus re ce influendo in se invicem agere nequeant, nec ex eo, quod anima in corpud agere nequit, inferri potest, nec Deum ιn corpora velammas agere posse. Etenim in systemate causarum occasionalium Deus producit ideas sensuales in anima ad praesentiam materialium in cerebro de motus spirituum animalium in cerebro ad praesentiam volitionum in anima D 92 , vel in gratiam corporis dirigit vim animae & gradum ejus determinat in intuenda idea universi sy. 398 , & in gratiam animae dirigit spiritus animales in cerebro ad influendum in nervos mot rios S. 397 , proprerea quod influxus physicus probabilitate omni destiis tuitur I. 3882. In hoc igitur systemate, cum ideo actio Dei in animam atque corpus humatur, quod animam in corpus & corpus in animam agere non posse supponatur; absonum omnino est affirmare, per systema cauissarum occasionalium negari quod Deus in animam & corpus agere possit, quia anima & corpus physice influendo in se invicem asere nequeunt.
Porro insunt in Deo, quibus anima humana caret, ut adeo simplicia ter de Deo negari non possint, quae de anima negantur. Sane inest Deo potentia creatrix, quemadmodum in theologia naturali demonstraturi sumus, vi cujus non existenti seu in ideis ipsius contento ac ualitatem impertiri valet, quando voluerit. Constabit vero ibidem, nihil non esse possibile, quod in idcis divinis continetur, consequenter etiam quaslibet modificationes animarum & rerum materialium possibiles esse. Ecquis ergo dubitare poterit, potentiam istam creatricem sufficere ad modificandas pro arbitrio creatu as jam existcntes R Jam nemo non ultro fatetur, potentiae creatricis di vinae nobis nihil inesse, . ita ut ne minimo quidem pulvisculo non existenti ac ualitatem conferre valeamus. Quamobrem quod ob desectum potentiae creatricis in anima de eadem negatur, idem de Deo queque nzgandum esse, quia de anima ncgatur, perperam infertur. Faunim itaque est ideo negandum esse, quod Deus in corpora agere possit,
319쪽
De Osemate causarua occasionalium. 3oIquia sumitur animam physice influendo in corpus idem movere non posse.
Propositionem hanc probe perpendi velim, propterea quod neganeibus influxum physicum, adeoque& Occafionalistis, vulgo oblici soleat magna animorum contentione , quodsmpliciter negent spiritum qua spiritum in corpus agere polle, atque adeo inde sequatur. nee Deum, qui sit spiratus, in corpora vel animas agere posse: unde deinceps magno uuis meto congerunt consequentias molestas, quafinegato influxu pbysico seu actione animae ineorpus, quae fit phyfice influendo, tota religio christiana funditus evertatur de brutae cuidamae fatali necessitati subjiciantur omnia. Carus s. qui primi influxum physicum anuariae in corpus & corporis in animam in dubium vocarunt, & actionem physicam seu naturalem animae in corpus ac corporis in animam impugnarunt, adeo evidens visu in fuit posse Deo tribui, quae animae humanae non insunt, & eorum in numerum referendam esse polentiam impertiendi actualitatem mete possibilibus, quorum nihil proxistit, ut de hoc dubio removendo ne cositarint quidem, quod negaza actione anima in corpus physica ne- Eanda etiam sit actio Dei in corpus vel animam. imo hanc difficultatem adeo nullam cenis ruere ipsi met Theologi magno alias reto praediti, quos inter Petrum I. mn ia medium asducit cel. L. ngema in Dilucidat. philololip. de Deo, anima oc mundo I. 326, qui in Tractatu de Natura dc Gratia exprese impossibile pronuntiat, ut corpus moveat corpus &moin tum suum illi communicet, nec minus incomprehensibile iudicat, quod natur liter spiriatus agat in corpus, vel corpus ia animam, Sc ex hac impossibilitate ac incomprehensibilitate Insere sum vie necessarium esse, ut Deus producat 3c motus corporis, de operationes 1piri- suum. Nimirum evidens visum fuit vitis Sc Theoloε is , dc philosophis, animae, utpoter tentia creatrice destitutae, non posse competere a stionem In corpus nisi pitysice innuendo. at Deum, eum ista potentia gaudeat, citra transitum realitatis alicu: ua ex substantia tua in creaturam, hoc est, citra influxum physicum in corpus agere possc . Quae adeo uno lem' re disticultas nulla videtur, ea alio insuperabilis existimatur, quando scilicet passiones animae influunt in assensum occurrent veto partim in inserioribus, partim in Theologia naturali, quae huic difficultati apparenti amovendae uberiorem lucem astundent . Equidem cum ostenderimus systema e usurum occasionalium probabile oon era s. 6OS J , nobis perinde , ideri poterat, quibusnam consequentiis molestis systema caularum occasionalium on retur, utpote eidem assensum noIirum minime praebentibus: pollulat tamen aequitas, ut iniuriam, quam nobis fieri nolumus, ab aliis quoque amoveamus, causam alienam eodem candore agentes, quo propriam agimus, qui veritatis oonnisi amore ducimur.
Si ammis omnis ad itur ias activa oe Detis in eadem producit omnes perce' An pertiones ac appetitiones oe auersationes ι issertas voluntatis salva esse posse non υμ sistemedetur: quodsi sero Deus animae vim tantώmmori aerist in percipiendo, vel f ς-Dr i perceptione sensibilis adpraesentiam ideae mamerula producta ipsa met deinde agit st in Per appetitiones suas elisit ; pers emis ratiorum occasionabum libertati nihil praejudicatur. Etenim si Deus in anima omnes producit perceptiones ac appe ainat . titiones & aversationes; anima in omnibus suis modificationibus sese habet mere passive, etiam in appetendo&aversando. Apperit scilicet, quia appetitio producitur, aversatura si produceretur aversatio , &e contrario aversatur, quia aversatio producitur, appetitura si produceretur appeti rio, consequenter penes ipsam non est ut appetat vel aversetur. Neque sus-ficit, ut appetitiones, de a versationes a Deo ea lege producantur, qua pro ducerentur ab anima, si sese ipsa libere determinaret ad appetendum vel aversandum: tum enim Deus equidem libere produceret appetitiones &aversationes, in anima vero eaedem tantummodo liberae apparerent, non
forent. Quamobrem cum anima tunc demum dici possit libera, quando ex
320쪽
pluribus possibilibus sponte eligit quod ipsi placet, cum ad nul Ium eorumper essentiam determinata sit S. 9 x Philol. empir. 9; si anima omni vi activa destituatur & Deus in eadem producat omnes perceptiones ac appetitiones P aversationes, quomodo jibertas salva esse possit non apparet.
Quodsi animavi activa praedita, unde omnes ipsius actiones consequun
tur, cum modus, . quo appetitio vel a Versatio nalcitur ex perceptione praesente, non pendeat a modo , . quo perceptio in anima oritur , perinde
quoque est sive sine directione Dei, sive per directionem Dei enata fuerit. . amobrem quia libertas respicit modum, 'quo appetitio vel aversatio ex perceptione praesente nascitur S. 9 I P Hi empla. ; quod Deus .dirigat .vim animae in producendis ideis claris seu in intuitu ideae .univers nil quicquam obstat, quo minus libere perveniat ad suas Iolitiones & .nolistiones. quoderat secundum .
Idem eodem prorsus modo patet, si perceptione sensibilis ad praesen
tiam ideae materialis in cerebro a Deo producta anima ipsemet vi propria appetitiones vel aversationes inde elicit, potentia agendi vi perceptionis a Deo productae ad agendum. excitata , cum quoad dependentiam appeti tionum & aversationum a perceptione perinde sit, sive vis agendi animae constanter an sit, sive eidem demum a feo excitata perceptione conseratur .
Quando , Theolo cordatus , iudieat in systemate causarum . casona Iium libaertatem esse meram illu nem , dubium non est quin supposuerit per idem omnem
.vim activam animae adimi &eam in ens mere passivum transformari, quod a Deo modificetur. Et si . vero judicium a veritate minime alienum videatur; non tamen propterea delansori systematis causarum occasionalium crassioris imputandum , quod lithrtatem neget stat porro molestis consequentiis onerari possit , nisi aliunde constet eum libertatem tollere. Ecquis enim ignorat fieri po*e, ut quis libertati adversum non agnoscat, quod eidem repugnat, quemadmodum ex adverso haud raro accidit , ut eidem .contrariam existimetur, quod cum ea consiliere posse palam est. Qui de libertate sentit, quemadmodum decet, non ideo in moralibus vel praxi vitae admittit, quae ex negata libertate consequuntur, si vel maxime in explicando commercio animae ac cor eoris sumit, quae cum eadem stare nequeunt , pro erea quod modus perveniendi a perceptione ad decretum non pendet a modo, quo excitatur ista perceptio. Non nostram causam agimus, sed eorum, quorum sententiam parum probamus ω6 & seqq.. , .lum ut aequi simus erga alios, tum ut exemplo nostro doceamus alios, quomodo sese aequos erga alios praebere debeant: id quod universalis iustitiae best, quam olim quidem inculcavit Aristotetis, hodie tamen insuper fere habent plerique. Ceterum si systema causarum occa fionalium cum theoria superiori in Hatiam re ducis, ab obiectione prorsus liberatur, quod libertatem tollat , ita ut in defensorem illius injurius foret, qui eadem ipsum onerare auderet. Quodsi vero anima vi perceptionis produ ctae ad agendum a Deo excitatur, eum sit meris lacultatibus instructa , quae excitatione opus habent, quoad libertatem systema .causarum occasionalium coincidit eum systemate innu-xtis physici, quale vulgo ab Aristotelic scholasticis explicatur. Etenim utrobique supp'nitur animam nudis facultatibus instructam esse, ad arendum vero excitari vi pereeptionissensibilis in organum sensorium agentis: quocunque igitur modo perceptio ista mutationi Or- fani sensorii harmonica producatur, aet iones animae deinceps .eodem modo consequuntur. i diversae fuerint virorum doctorum opiniones, non inconsultum est eas inter se compararis ut quantus sit consensus, quantus dissensus appareat, ne objiciamus aliis, quae eodem juresve eadem injuria nobis obiici poterant. Hine enim multae oriuntur turis veritati ac pendenti ab ea selicitati generis humani inimicae.