장음표시 사용
351쪽
Spiritualitate animae in specie. 3 37
lectus humani expendas not. S. 6 s ), quam sit incomparabilis intellectui illimitato abunde perspicitur. Et quia limitatio voluntatis a limitatione intellectus pendet cf. - . 898 Piscrite P. I si intellectus humanus illi
mitato incomparabilis, voluntas quoque humana illimitatae incomparabilis esse debet. Necesse igitur est, ut limites intellectus humani ab intelia lectu illimitato, limites voluntatis humanae a voluntate illimitata, conloquenter eum intellectus illimitatus& voluntas illimitata spiritui persectissimo competat ar. 632. 6s 3 , anima humana a spiritu perfectissimo infinito intervallo distet.
Quodsi in Teleologia limites intellectus humani distincte agnoscantur , & magn ludo intellectus illimitati, quantum datur, distinete cognoscatur, quemadmodum a nobis sactum in specimine Physicae ad Theologiam naturalem applicatae, quo sistitur notio intellectus divini ex operibus naturae it Iustratas propositionis praesentis veritas magis elucescet. N strum vero jam non est, ut in tantas nos diffundamus ambages.
S. 637. Quoniam anima humana a spiritu persectissimo infinito intervallo di- An G, stat; nequaquam implicat, dari spiritus anima humana persectiores di- tm spiria verso persectionis gradu . Spiritus itaque anima humana diverso gradu per
fectiores possibiles sunt cur. 8 s Ontoc).
An actu dentur, solo rationis lumine usus definire nequeo I neque enim reperio ratio. nes. quibus id evineatur. Ast Scriptura Sacra hae in parte detectum rationis supplet, quae . angelos dari clarissime docet. Sufficit autem nos in philosophia ostendisse, non iii possibiles Giores ἰesse spiritus ab animabus diversos, eosdemque limitato intellectu voluntateque limitata in structos: etenim philosophiae est delendere auctoritatem bcripturae contra Antiscripturarios,
quo fine satisiuit spirituum istiusmodi possibilitas.
S. 658. Omnis spiritus stibstantia fimplex est. Spiritus enim intellectu praeditus Simpli- est adeoque res sibi distincte repraesentat cI. a s PB, bolempi . . citasθἰ- Quoniam igitur in iis plura sigillatim enuntiabilia distinguit S. 38 PBebol. ri μηm
empir P; tum rei percePtae , tum eorum, quae in ea distinguit, sibi conscius est S. Io , consequenter cogitat S. 23 PhcMI empiri . Quamobrem cum corpus, adeoque substantia composita S.Ia 9 Cosmol. , cogitare nequeat S. 4 γ, neque corpori vel materiae facultas cogitandi communi in
cari possit c S. 6 ; spiritus nullus substantia composita esse potest. Enimvero substantia omnis vel composita, vel simplex est S. 68s Ontol. . Omnis itaque spiritus substantia simplex est.
Simplicitatem spirituum omni tempore agnovere de philosophi, & Theologi . Postquam NON . auctore materialismus invaluit, non desuere qui substantiae immaterialis impossibil itatem inde probare conati fuerunt, quia substantia nulla fine extensione concipi posse. Principium hoc tanquam verem admiscere postlim etiam alii, qui spiritus a corporibus distinguere voluerunt, di hinc etiam spiritibus extensionem tribuerunt, sibi perperam persuadentes stiritum fingi tanquam punctum mathematicum, propterea quod Mathematici punctum definiunt per id, euus pars nulla est, quemadmodum plii losophi eus simplea percns, quod partibus nullis constat s. 6 3 Oniat. in . In eo autem oppido falluntur: punctum enim mathematicum imaginarium quid est g ρ Gom. ; qui vero novit, quae de ente simplici demonstrantur c g. 793 S: seqq. Omol. i, ultro concedit punctum mathematicum dc substantiam simplicem toto caelo distette, quemadmodum puncta aemaica non esse elementa
352쪽
q38 GR. IV. Cap. I. De spirisu in genere
rerum materialium s .lli 7 cis mi. , quae tamen sunt substantiae simplices I. 181 evicimus. Materiam igitur cum spiritu, quae carra'. a se invicem optime dis revit, infeliciter confundunt, notionum seneralium parum gnari.
s. 659. Quoniam spiritus omnis substantia simplex est S. 638 i Spiritusque perfectiomus, utpote in spirituum numero contentus 6 3. 6 69, substantias lex est.
Mi spiritui extensionem tribuunt, infinitam extensionem tribuere debent spiritui peris sectissimo, utpote ill imitato: unde multa fluunt iii Theologia naturali absurda . Fingunt spirituum perfectissimum instar spatii imaginarii, cui infinita tribuitur extenso. Et hine non desuete, qui ipsum spatium pro spiritu persectissimo, quem Deum esse constat, venditarunt, veluti in Conamine dei patio, ente reali de absoluto. Cur absurdum ipsis videatur, spiritum persectissimum, ens maxime activum, sine partibus concipere; ad propositionem praecedentem lam indicavimus. Spiritum nempe imaginari volunt , cum t men pilentia de natura ejus sub imaginationem minime cadat, quod perinde est ac sarires videre, Ionos gultu percipere velle. Patebit vero deinceps quam sit necessarium fimplicit tem animae ac spirituum perspicere, ut immortalitas animae dc spirituum in genere firmas emonstratione nitatur.
Ntillus spiritu ex alio spiritu existente oriri potest. omnis enim spiritus substantia si inpla x est S. 658 . Quamobrem cum nulla substantia D mplex ex alia substantia simplici existente oriri possit g. 688Ontes. 9, nullus quoque spiritus ex alio spiritu existente oriri potest .
Ne eropositio haec in perversum sensum traliatur , probe perpendenda sunt, ad stabiliendam impossibilitatem ortus entis simplicis ex alio impliei in medium adducta sunt g. 68soniat. . Et si enim spiritus quoque perfectissimus, qui Deus est, ens simplex; non t men inde sequitur, quod a Deo ortum habere nequeant spiritus finiti. Neque enim oriuntur ex Deo, quemadmodum corpora ex materia praeextilenter quod ut rectius intelligatur , pretipe perpendendum est, si spiritus ex Deo orirentur, eos aut esse debere particulam aliquam substantiae divinae, quod simplicitati repugnat , dc ideo tanquam erroneum a r Et ius sunt ientibus omni aevo re .ectum; aut ipsam substantiam divinam in spiritum finitum , vel e tis Particulam in eundem transformari debere: quocum illud immutabilitati divinae contrariatur, & adeo abiurdum visum omni tempore, ut nemo unquam philosophorum de eo Ne somniave. re quidem; hoc vero de simplicitatem & immutabilitatem divinam simul evertit . Lt ex cadem ratione relicitur illorum error, qui sibi imaginantur , spiritus finitos ex Deo emanasse, cum ne hoc quidem simplicitati clivinae conveniat. Liquet igitur tantum abesse ut praesens propofitio io errorem seducat, ut potius ad errores de ortu spirituum finit rum passi tu olivios & citra auctoritatem Scripturae Sacrae excogitatos confutandum mirisee conducat. Et hoc inprimis fine propositionem praelantem in medium adducimus. Christus propola ionem AEandem confirmat de Angelis, quando generandi potentiam iisdem denegat. Dum enim nulla inter Angelos matrimonia esse docet Matth. XAll. ao , hoc ipso insinuati,irituum genus non propagati per generationem, quemadmodum hominum in praesente seculo. Etenim citin matrimonii sundamentum sit generandi potentia, ubi matrimonio locus non est, ibi generandi potentia deficere debet.
s. 66 I. Spiritus aut necessario exiriit, atit, si tantingenter ex is, rasionem αἰ- stentiae suaesti tentem in ente necessario hadiet , ct ab eo ex nifilo produci debet. Spiritus enim ens simplex est Enimvero ens simplex aut neces sario existit, aut, si contingenter existit, rationem existentiae suae suffcicntem in ente necessario habet S. 689- atque ex nihilo produci debet S. 69I Ontol. . Spiritus itaque aut necessario oxistit, aut, si con
353쪽
ει Spiris litate animae in specis. 339
tingenter existit, rationem existentiae lassicientem in ente necessario habet, atque ex nihilo produci debet. inmobrem cum ens neeessarium sit causa spiritus contingenter existentis s. 88x. 866 Ontia. ri ab eodem ex
Consona tiare simi Scripturae Sacrae: in ea enim docemur, Deum, spiritum persectissimum, necessxrio existeres angelos vem, spiritus finitos, a Deo creatos fuisse. Quamvis adeo in philosophia non suppetant rationes ad decidendum inflictentex se utrum angeli deuiatur, nec ne 3 per eam tamen constat, si dentur angeli. eos a Deo ex nihilo productos seu creatos fuisse . Atque hoe iussicie ad defendendam veritatem revelatam adversus eos, qui .eandem impugnant, consequenter inito hus circa. ortum angelorum satisfacie ossicio suo .
g. 66α Spirituν necessar- dieitur , qui necinario existit : Spirituν verogetu appetiatur, qui contingenter existit.
Spiritum necessarium non dari nisi Deum, ceteros qui existunt, omnes esi di contingemtes, in Theologia naturali demonstrabituros. 66 ID Spiritur
Spisitus remisgem ab eue simplisi necesaris ex μύην produc, debet. Spirμ αρὸ tus enim contingens est, qui contingenter existit S. 661 - Jam si spiri- actitatus contingenter existit, ab ente necessario ex nihilo produci debet S. 66I . spiritus Quamobrem cum ens omne aut compositum sit, aur simplex cύ. 68s qm ρομ tol.); ex nihilo producendus est velabente composito se vel a simpliet. Quoniam spiritus omnis, adeoque etiam conti agensi S. 66χ , substantiadimplex est i S. 6389, simplex vero ex composito oriri nequiis a. 687 d. . Ontol. , ens necessarium, a quo produci ex nihilo debet spiritus contin
gens, substantia simplex esse debet. Quamobrem si spiritus contingentes dantur, necesse est ut ab ente simplici necessatio ex nihil, sint producti.
Nondum evincimus entis simplicis necessarii naturam spiritualemr sussiete enim hi constare causam spiritus contingentis non posse esse nisi ens simplex necessarium. In The logia naturali ostendemus , non dari ens limplex necessarium nis Deum, idemque esse spiritum: ae tum constabit spiritus contingentes a spiritu necessatio ex nihilo prωuei. Hic nondum definimus, an demur spiritus contingentes. At in eadem Theologia natatrali demonstrabimus, animas in horum spirituum numero esse. Et Scripturae Sacrae testimonio constat tales quoque ege angelos. Consentit adeo proposito praesens cum Scriptura Sactare prine ipii loco est in Theologia naturali . Equidem vulgo sumitur nonnisi simile a simili produci posset unde sequitur spiritum non posse produci nisi a spiritu . Enimvero cum principium istud inductione generationum in natura rerum materialium obviarum nitatur, pr cuctu vero ex nihilo ni a generatione prorsus diversa tum de universalitate illius principii , tum de ejus extensione ad creationem dubitari poterat. Nostrum vero non est aclmittere principia , quae obscuritate quadam laborant, ut dubiae sint interpretationis, & quorum veritas trir notionum evidentiam minime patet.
S. 664. Ortus spiritus contingentis isantaneus est. Spiritus enim eontingens spi- O, Iurritus est S. 662 , adeoque substantia simplex s. 6182. Quare cum or- spiris tus simplicis nisi instantaneus esse nequeat s. 69 Iol. ; ortus quoque spiritus contingentis instantaneus esse debet. ωGua-Η et praesens propositio usum suum in explicando ortu aninis .
354쪽
ptibiliaras cor porum . Inter rus com
s. 66s Ortus θ risus contingent;3 notis evincta formari nequit. Quoniam enim spiritus contingens spiritus S. 66a , adeoque in numero entium simplicium est ar. 6389; ortus spiritus contingentis est ortus entis simplieis . Sed ortus simplicis notio distincta formari nequit S. 69s Ontu. . Ergo nec ortus spiritus contingentis notio distincta formari potest
Propositionis hujus praeclarila est usus in defendenda auctoritate scripturae Sacrae, quae spiritus contingentes dari & eos ortum suum a Deo ducere docet . Utilis etiam est ad evenis tenduin principia atheismi, eum athei Dualistae vel Idea listae animas spiratus necessarios faciunt, quod earum ortum distincta notione explicare non valeamus.
S. 666. Corrumpi dicitur, quod dictIutione in partes dissolvitur. Et id coer ptibile dicitur, quod ita interire potest. Ex adverso vero incorruptibile est, quod corrumpi ncquit.
E. gr. Comus humanum corrumpitur putreiactione, qua materia, ex qua constat, impartes minntissimas resolvitur, per auram dispergendas , ut non amplius existat . Et Pr pterea corruptibile dicitur.
S. 66 Corpora corruptibiBasunt. Etenim corpora sunt entia composita cf. II COOM. , adeoque in partes di sibi vi possunt S. 33 I Ontol. . Quamobrem cum essentia eorum consistat in modo, quo tales partes, non aliae inter sejunguntur S. I ocos l. ; corpora, quae existunt, facta partium dissi tutione existere desinunt, adeoque intereunt car. I ISunt igitur corruptibilia F. 666 .
Tota demonstratio applicari potest ad corpus humanum, quod putrefactione corrumpitur, ut clarius inlevigatur.
668. Spiritus eo modo interire nequit, quo corpora intereunt. Omnis enim spiaritus substantia simplex est I. 658 , adeoque eodem modo, quo compo posta , consequenter corpora g. II9 Cosmia. intereunt, interire nequit g. 697'Ontol. .
Ita fieri non potest ut spiritus putrefactione corrumpatur, quemadmodum corpus humanum corrumpitur .
669. Quoniam quotidie experimur corpora dissolutione partium interire ς evidens est spiritus hoc modo interire non posse S. 668 . Spiritus itaque omnis incorruptibilis est.
Qui simplicitatem spirituum negant iisdemque extensionem tribuunt, quae sne partium multitudine concipi nequit I. s 49- , quomodo incorruptibilitatem spiritus demonstrare possint non apparet. Etenim per naturam suam omne extenIum corruptibile eli, atque adeo dicendum quoque erit, ni fi notionibus vim interre velis, spiritum omnem eracorruptibilem: quod quam sit absonum nemo non videt. At cum simplicitate incorruptibilitas iam necessario nexu cohaeret, ut ab ea ne cogitando quidem separari possit. Unde adiparet, quam sit vera di uti is doctrina de simplicitate spirituum.
355쪽
- S Spiritualitate animae in specie. 34 et
S. 67o. Disitus interire nequis, Usti per annibilationem. Spiritus enim omnis enssimplex est ar. 638 . Quamobrem cum ens simplex interire non possit, . nisi per anni hi lationem as. 698 Ontata; nec spiritus aliter interire potest quam per anni hi lationem.
Quamdiu staque ostendi nequit, esse aliquam annihilationis causam, &ens istud . euiel potentia anni hi landi, spiritum quoque anni hilare velle; spiritum quendam actu interire minime constat .
Si spiritus interit,in instanti interit. Etenim spiritus substantia simplex est T. 6s8 . Quod si vero substantia simplex interire debet, in instanti in
tereat necesse est 6. 699 Ontol. . Ergo spiritus etiam, si interire debet, in instanti intereat opus est.
Spiritus interire non potest nisi per annihilationem . Qiaodsi adeo Deus, qui ereavit spiritus, spiritum aliquem anni hilare vellet 3 in instanti interiret, cum ex adverso corpus humanum, quod putrefactione corrumpitur, successive corrumpatur, ut certum quoddam temporis spatium praeterlabatur, donec corruptio tueris ablatuta.
S. 672. Interitus spiritus nulla notio distincta formari potest, nec nos ullam ejusdem notionem habemus. Interitus spiritus instantaneus est S. 67t , adeo lite in eodem distingui nequeunt praeterita, praesentia & futura S. 69 3 Ont Ol , coia sequenter quorum unum post alterum existit S. 184 OnIol. . En im v ro si notio rei distincta sormari debet, inesse cidem debent, quae a se invicem distinguere possumus S. e 3 a Log. vel I. 3 8 Pocbol. empir. 9. Iut critus adeo spiritus nulla notio distincta formari potvit. Quod si spiritus interire debet, necesse est ut desinat per annihil alionem S. 67o . Enimvero cum nos potentiam an nihil andi non habcamus, ut ejusdem tanquam nobis inexistentis conscii esse pol semus, quemadmodum conscii nobis sumus facultatis imaginandi & appetitus, neque anni hi lationem rei cuiuspiam unquam observaverimus in rerum natura, ut ejus aliquam sensu duce acquisivissemus ideam , qualem corruptionis corporum Vivorum per putredinem habemus; nullam quoque anni hi lationis noti nem habere possumus, consequenter nec interitus spiritus.
Hi ne&philosophi nullo non tempore admisere, nihil in rerum natura anni hilari, quemadmodum ex eadem ratione nihil quoque ereari statuerunt . Naturaliter enim, la est, per naturam rerum finitarum, nec creatio, nec anni hi latio possibilis. In Theologia vero naturali ostendemus. utramque potentiam, creatricem scilicet ac annihil atricem, Deo compctere, qui cum sit liberrimus, ab e us arbitrio unice pendet, quando potentia creatrice vel anni hi latrice uti velit, consequenter Deus solus quemadmodum spiritus creare, ita quoque annihilare potest. Sed hac ad Theologiam naturalem pertinent.
Omnis spiritus ratisnaῖis est. Omnis enim spiritus intellectu praeditus est S. 6ψῖ , consequenter possibilium notiones formare, de iisdem judicare& ratiocinari potest S. PDebot empir. . Quamobrem cum ratiocinando cognoscatur, quicquid beneficio rationis cognoscitur s. 9 2 σν rice in , Quom do spiriatus interire possit. Interitus
Nolis interitus spiritur qualis . Rationalitas spiritus i
356쪽
GA IV. Cap. L De Disitu iri genere
mptr. , &usus rationis ratiocinando sese exerat S. ss , ratione praeditus esse debet stiritus omnis, consequenter rationalis est S. 4s I9. Idem etiam lic ostenditur Spiritus omnis intellectu praeditus esto. 6 3 , adeoque per essentiam & naturam suam ad ratiocinandum aptus 3 asPsimo empir. Enimvero nexus veritatum universalium perspicitur per demonstrationem S. 4469,. adeoque per syllogismos S. 498 Log. , seu ratiocinias S. 3P Log. . Spiritus itaque per essentiam & naturam suam aptus est ad veritatum universalium nexum perspiciendum, consequenter rationalis est I. 4sr .
. . spiritum ab aliis substantiis. simplicibus, quae facultates tantummodo animae iacultatibus inferioribus analogas habσnt , distinguit, quemadmodum inferius magis eluce- Ret. Et rationalitate spiriciis spiritum vincit, quo unus altero praestantior. Unde in Theo-Ιogia naturali demonstrabitur, Deo, spirituum summo, summam quoque competere rationem , etsi in Deo ratio non pendeat ae ratiocinando, quemadmodum in spiritibus finitis.
Quoniam cognitio philosophica rationis est g. 499 PBIOL empir. ihisisti, RuxςN Omnis rationalis S. 673 , adeoque ratione praeditus ests, sy;- s 6s G , strinis spiritus cognitionis philosophisae capax est
istum pi linum Meo est philosophari, cumque Deus rationem concesserit spiritibus, diei e test spiritus ad philosoenandum fuisse saetos, quemadmodum aves ad volandum. ΑVis enim ac volandum ras a dicitur, quia petessentiam & naturam suam ad volandum apta. Quam 'qui sp ritus per essentiam & naturam suam aptus est ad philosophandum ; eodem sensu d philosophandum factus, q uo a v is facta ad volandum dicitur. Cum adeo anima: si spiti s), homo quoque, cui Deus animam dedit , ad philosophandum natus, ut adeo homo philosorhus vitam vere hominis agat. Repetendum vero eae aliunde, quid si Pnii sophia, quid se cognitio philosophica cI. 19S: seqq.& I. 6 &seqq. Disc. pr u . a ne
dicta tu perversum sensum trahantur.
Spiritui Spiritus memoria gaudent Spiritus enim omnis rationalis c g. 673 cmora adeoque ratione praeditus est S. si . Quamobrem cum spiritui frustra ρ π/ - competeret ratio, nisi quoque eadem uti posset S. Asa ; usus rationis ei dem denegari non potest. Enimvero ad usum rationis memoria requiri rut S. 63 in . Spiritui adeo memoria est.
Non tamen promiscue omnia, quae de memoria hominis partim in superioribus, partit in Psychologia empirica diximus, ad memoriam spirituum applicari possunt. QuamobNinns confundantur, quae separanda sunt, propositionem sequentem addere juvat.
Spiritui qua tali competit memoria intellectualis . Spiritui enim qua tali competit intellectus S. 643 , adeoque res, quas cognoscit, distinete sibi repraesentat S. 27s risθοι empla. Quoniam itaque memoria conrsistit in facultate res reproductas recognoscendi S. I 75 rimbol. empla. 2 ῆ memoria, quae spiritui qua tali competit, non esse potest nisi facultas ideas reproductas distincte recognoscendi. consequenter intellectualis
Non negamus sp:ritui quoque competere posse memoriam senstivam, cum contrarium in animabus nostris experiamur, quas esse spiritus supra demonstravimus. Tenendum vero
357쪽
ω Spiritualisate animae in specie. 343
Negentiam spiritualem, sed ob naturam in seriorem, quam cum aliis entibus immateria tibus, velati eum animabus brutorum, communem habet. Unde ia propositi e diximus, memoriam intellectualem spiritui qua tali competere.
S. 677. Quoniam memoria intellectualis consistit in judicio, quod ideam ali- Usis quam jam ante habuimus S. et 8 IJ; spiritus judicare potest, quod ideam alia memoria
quam jam ante haburrit, consequenter , quas babuit , reproducere um is spiria is, adeoque praeteritor um meminit c S. 126 merit empis. . iis .
Poterat idem ex eo deduci, quod spiritus qua talis ratiocinari possit, impossibile vero fit ratiocinari, fi quis iudiciorum praeteritorum non meminerit, hoc est , ea reproducere &quod eadem jam ante cognoverit , Iudicare non valeat.
S. 678. Sapientia est scientia actionibus liberis fines naturae suae convenientes Sapis, praescribendi & media ad eos ducentia eligendi finesque particulares ita sibi ιμ dem. invicem subordinandi, ut propiores fiant media remotiorum . nisio.
In sapientia igitur tria spectanda sunt, nimirum a. finis determinatio, E. mediorum electio, 3. fiuium pallicularium subordinatio. Finiuin ratio lassiciens in natura agentis contineri debet, eum non intendere debeat nisi quod se deceat. Media talia snt necesse est, uePer ea finem , quem intendit agens, consequatur. Finium particularium subordinatio legi tima est, si propiores reserantur ad remotiores, scuti medium ad finem. Quod notio sapientiae sit eommuni usui ἐoquendi conior in is, nemo negaverit, modo animum avocet ab inia constant ia loquendi, quae ex philo phia Aristotelico Scholastica mariavit, ubi per sapientiam intelligitur rerum sublimium scientia. non tamen distincte satis explicatur, quid rerum sublimum nomine veniat. Deum enim dicimus omnia in mundo Lecisse sapienter , quatenus talia fecit, ut sint finibus, quas rebus praescripsit, consequendis apta. Ita oculus sapienter factus dicitur, quatenus eius structura talis deprehenditur, ut peream imago vi. sbilis elare ae distinete delineari possit. micquid sit, definitio Draesens nominalis est, aliaque adeo sufficit nos hoe voeabulo non aliud quid am in sequentibus indigitaturos. Neque vero verendum est fore ut sapientia cum prudentia confundatur per definitionem nostram. Suo enim loco, quando virtutes intellectuales exposituri sumus, Histerentiam sapientiae a prudentia satis luculentam dabimus.
g. 679. Quoniam ad sapientiam requiritur finium convenientium determinatio Gradus fg. rarius quis in determinando sine a conveni ιia cum natura sua 1 spien- aberrat, eo sapientis est. riae a se
Triplicem esse graduum sapientiae sontem ex definitione ipsius intelligitur. In tra- nis de dibus adeo sapientiae aestimandis ad singulos lantes recurrendum, ne per oraecipitantiam termis statuatur. tione pe- S. 68o. dent.
Ex eadem ratione intelligitur, sapientiorem esse, quiscit E inpere inter ista, finem Uagis vel minus sibi consenientem. Dicitur m mirum finis magis convenire gradus. agenti, si plura eidem insint vel adsint, per quae intelligitur, cur hunc potius sibi finem praestimere debeat, quam alium.
Tenendum hie, etsi dicamus finem naturae agentis convenire debere, non tamen in omni casu recurrendum esse ad ea, quae agenti per essentiam, adeoque constanter insunt, sed etiam respicies um esse ad statum tam internum, quam externum, modo caveatur, ne status persectioni entis essentiali repugnet. Sed haec sutilatem re hoc loco explicari nondum possunt et lucem affundent principia motalia quoad animam nostram, principia vero Tlleologiae naturalis quoad Deum.
358쪽
Gradus alii. Finem ex asi eqPinam cor se
344 Sess. IV. Cap. I. De Spiritu in genere
s. o 8 I. Fin i optisus dicitur, qui agenti ex asse convenit, hoc est, qui cet ris praeserendus agnoscitur, ubi ad omnes determinationes, quae agenti insunt, vel extrinsecus superaccedunt, respexeris.
Haud saei te est in dato casu iudicare , quinam n nis sit optimus. Unde qui sapientissmi hominum habentur, ultro profitentur sibi hunc finem videri optimum, quatenus scilicis meliorem non agnoscunt. Utilis tamen est praesens definitio, ut fines rite scrutari discamus , ne per praecipitantiam a fine meliori aberremus, quam evitare poteramus.
I. 682. Quia sapientiae est eligere media , quae ad finem ducunt, ut eodem potiamur S. 678 ; quo rarius quis in eligendis medus a vero aberrat, eo sa
Hactenus expendimus gradus a finis constitutione pendentes: sequuntur nunc alii, quia mediorum e lenione pendent. Atque hic secundus raduum sons-. Media videri inia sunt, quae non sunt, quemadmodum hominibus saepissime evenire solet. Quodsi ergo iis utamur, finem, quem intenderamus, non consequimurr id quod desectum sapientiae arguit. Minor autem ei sapientia est, qui desectus experitur crebriores, quam qui rariores.
S. 683. Ex eadem ratione intelligitur, sapientiorem esse debere, qtii meaea eligis ad finem consequendum magis apta, quam minus apta: id quod evidentius hoc modo patet. Finis, quem intendimus, plerumque multa involvit. Atque ideo dicituro finem , qui plura ex iis consequitur, quam qui pauciora. Jam cum finis consequendi gratia agamus cf. 932 Ontol. , omnia ea intendimus, quae in eodem involvuntur, & media non sunt talia, nisi quatenus per ea actum consequuntur, quibus finis constituitur Onrol. . Quoniam itaque sapientes nos probam , quatenus scimus, quid fieri debeat, ut finis ad actum perducatur, consequenter ut ea actum consequantur, quibus finis constituitur S. 678 ; si quis eligit media ad
finem ex parte consequendum tantummodo apta, is defi ctum illius scientiae, consequenter sapientiae, prodit. Quamobrem cum defectus tanto sit major, quo minus finem coasequitur, tanto minor autem, quo magis eundem consequitur ; sapientior omnino est, qui media eligit ad finem cons quendum magis, quam minus apta.
E. gr. studiosi in academiam proficiscentis finis est praeparatio ad suturum vitae genus, quod sibi eleg t, veluti ut ecclesiae ministrum fidelem agat. Cum multa ad hunc finem re quirantur, veri quidem porcit ut aliquibus potiatur, non autem omnibus. Quatenus igitur hoe pendet a mediorum electione, eatenus te magis minusve sapientem probat .
Ex asse dicitur agens consequi finem, si vi mediorum ad actum perducan
tur ea omnia, quibus constituitur.
Ita studiosus in academiam prosectus ex asse consequitur finem suam, si ad ministerium v. gr. ecclesiasticum ita sese praeparat, ut nullus concipi possit a stus, eui peragendo , prout decet, non si aptus. Magna plerumque scientia opus est , ut finem adaequale praecognoscas,& malor adhuc superaccedere debet, ut medium ex asse eidem conveniat. Utile tamen est nosse, quaenam in electione mediorum fiat tenenda, ne in iis deficere sapientiam nostram experiamur, quae utique erant in potestate, modo animum ad ea advertissemust id quod de omni sapientiae theoria notandum.
359쪽
N Spirituasitate animae in specie. 363
S. 68 . Meda per ambages ad finem ducunt, s finis consequendi gratia fiunt, zaromitti poterant, vel si paucioribus factis finem consequi datur: via etapina adfinem ducunt, si finis con id quendi gratia non fit. quod omitti poterat, seu si non nisi ea fiunt, quibus politis demum ponitur finis.
Ne in applicatione aberremus, probe perpendenda sunt in dato casu , quaenam sint ea, quibus finis constituitur, ut intelligatur, c id fieri debeat, siquidem ex asse eundem consequi velis. Etenim si finis penitus non intelligatur, ambases vidςbuntur, quae non sunt, dc opinione viae brevissimae a fine ex asse consequendo aberrabis.
s. 686. Sapistis es, qui via breuiori ad finem tendis, quam qui per ambages ἐπ- cedit. Qui enim per ambages ad finem tendit, is esus consequendi gratia facit, quae omitti poterant, adeoque consequi poterat finem, si ea non fecisset, vel paucioribus factis fine quaesito potiri poterato 68s γ. Cumi tur non alia esse possit ratio, cur superflua iaciat, quam quod ea ad nnem consequendum necessaria existimet, nec alia esse queat ratio, cur operosius finem consequi studeat, quem multo minore opera obtinere poterat, quam quod media simpliciora dari ignoret ; incessus per ambages in utroque casu ignorantiam & in priori errorem in mediorum electione arguit: quod cum sapientiae contrarietur cf. 6793; sapientior utique est. qui via breviori ad finem tendit, quam qui per ambages incedit.
sapientia humana plerumque hoc desectu laborat, ut per ambages incedamus, & si via breviori utamur, casui magis, quam sapisntiae fribueodum t id quod attentus actionumhum narum scrutator belle observabit.
S. 687. Si Pii Juxta finem primarium alium ad e secundariam simul consequἡ Πm det, ac ideo facit, quia finis primarii solitis consequendi gratia non facit ; is per ambages non incedit. Etenim qui una cum fine primario alium adhuc secundari uai simul consequi studet, ista utique facere tenetur, quae fieri oportet, ut sine utroque potiatur. Quamobrem etsi faciat. quae ad finem primarium consequendum necessaria nou sunt, cum tamen feri debeant, ubi finem secundarium simul consequi voltueri, exb them pcr ambages quod incedat diei haud quaquam potest s. 68s P.
Propositio hm maximi momenti est. Etenim in Theologia naturali nixi princieio devia brevissima sapientiae indice ostendemus, Deum in rerum natura ad finem via brevissima tendere , de in Teleologia ex via, qua natura ad finem tendit, sapientiam Dei a posteriori probaturi & eonfirmaturi sumus. Jam cum in natura rerum infiniti sint fines, qui miris m dis invicem implicantur; haud raro accidit, ut non attentis finibus seeundariis respectu solius primarii re ambagibus habeantur, quae non sum. Necesse igitur est, ut ambages marentis a veris discernere distamus: quo propositio praesens conducit. Ea igitur ut rectius intelligatur, communi quodam exemplo eandem illustrare lubet . Ponamus Mevium mercatorem ad nundinas Francosurienses instante sesto paschatis exeursurum avia ordinaria, quae ob brevitatem electa , deflectere longiorem eidem praeferre, sed eo fine, ut amicum quendam suum in oppido non pror ordinaria sito commorantem invisat, eum non invisurus, ni fi iter ad nundinas ambages iter sacere dicendus non est: etenim quamvis via breviori Francosi terat, amen idem adhuc fieri poterδt , ubi amicum suum simul invi leo i rimatium, qui est acce illis
Cautio is dbπ- dicandis ambagi bus ad hibenda t
360쪽
a 6 GR. IV. Cap. I. De spir tu in genere
ad nundinas, simul potiretur seeundario, qui est visitatio amici. Anteouam igitur ludiae tum fieri possit, utrum per ambages, an via brevissima ad finem tendatur; nnes omnes ab agente limul intenti herspecti nidis esse debent. id vero praeterea notandum est, viam brevissimam non cognosci ex eo, quod ceteris, quas cognoscimus, fit brevior; sed accurata demonstratione evincendum esse, quod impossibile sit dari viam aliam breviorem, quae vel ad finem primarium solum, quem unice intendimus, vel ad secundarios fimul cons quendum, quos una intendimus, ducat.
S. 688. . 'o plures foe1 particulares sibi invicem ita subordinantur, tit propiores sint
media remotiorum; eo sapientia major. Ad sapientia in enim quoque spe chat finium particularium labordinatio per modum mediorum ad finem 678 . Qtiam obrem cum pars sapientiae difficillima sit haec subordinatio, utpote quae ceteras, nempe finium & mediorum electionem supponit; nemo non videt, quod sapientiorem sese praestet, qui plures fines particulares sibi invicem subordinare valet, quam cui de hae subordinatione aut prorsus non cogitat, aut saltem raro cum successu.
De hae finium subordinatione adeo parum cogitant homines, ut propemodum res in audita videatur, eum tamen sit quod in sapientia maxime sublime deprehenditur, ut adeo hoc inprimis nomine sapientia rerum sublimium scient a dici mereatur , si eam elogiis o nare decreveris. Habes vero hic tertium graduum lapientiae sontem, qui magna nobis ac praeclara in moralibus pollicetur.
Sapientia absia te samma atque perfectissima es peritia constituendi Dei
opi mos . ehgendi media, quae cerro ct via semissisa ad eosdem Geunt, oequibus fines ex osse eo equi datur , mesque omnes parti lares ita Hi insitem subordinandi, tit remotiorum mediasint propiores oe omnes tandem foetii medium finis ultimi. Etenim sapientia triplicem scientiam involvit , nempe finium determinationem, mediorum electionem & finium subordinationem S. 6789. Quamobrem cum quoad finium determinationem sapientiorem se probet, qui finem sibi magis convenientem a ceteris distinguit F. 68ost& quo minus in determinando fine ab ista convenientia aberrat cas. 679 quoad mediorum vero electionem, quo rarius in iis eligeddis a fine abe
rat S. 682 , quo magis apta ad finem consequendum elisit c I. 683 γ&quo rarius per ambages ad finem tendit S. 686 ; quoad finium denique subordinationem, quo plures particulares ita sibi invicem subordinare studet, ut propiores sint media remotiorum G 6882: major sane sapientia concipi in agente nequit, quam ubi is non alium sibi praefigit finem, quam quem sibi ex asse convenire novit, adeoque optimum c S. 68i , hincque in constituendo fine ab ista convenientia nunquam ne tantillum ciuidem aberrat; qui non eligit media nisi certo & via quidem brevissima ad finem ducentia&quibus finem ex asse consequitur, qui denique fines omnes par ticulares sibi invicem ita subordinat, ut remotiorum media sint propiores, omnes denique simul medium ex asse consequendi finem ultimum. Scientia igitur, qua agens ad istiusmodi finium determinationem atque subo