장음표시 사용
111쪽
Orientales, Occidentales & Septenurionales partes no No tribuunt, Meridionales MALO. Nam de quinque M A L Iconclauia,velut antra quaeda comminiscuntur: ibique arbores fingunt, & animalia terrestria & aquatica, perpetuo inter sese pugnatalia: que quamuis immortalia dicantur esse omnia, tamen ab eorum Q IN ME FORMi devoren- tur. Cum autem ab initio loca natura distincta su rint: fieri qui potuit, ut in B o N I partem M A L v Μpenetraret modo & contrarium fieri potuit tSic enim album, quamuis album maneat, nigrum erit: dc lux, cum maneat lux, tenebras admittet. Quae si fieri nequeunt, nonne cum ignauiae dc ini- quitatis, tum vero amentiae fuerit. D ii v Manimam obiicere M A L O, dc ab eo tempore in hunc usque diem esse occupatum, ut aiunt, cum eam plane reuincare non pollit unquam,eo quod nonnullae animae, ut ante memini, aeuo infinito maneant in M A Lo ZIdque eum prae cire ne*ant: quamuis MA LVM dicant praescire quid ad se mittendum sit. dc machinas eius rei causa praeparare. Ouanto autem pulcrius suisset, ut B o N v M in seipso M A L v M comminui sineret: quam ut immisceret se malo, quod vincere non posset 8 Nam ortus dc interitus M A L v M aeque atque BONUM expers statuunt. Quin & illud in eis reprehendas, quod aeque haec in MALO atque inno No inesse statuunt, dc ortu dc interitia dc principio de fine carere utrunque. Quibus rebus quid es se queat excellentius t Iam de Mundi conditione quae dicunt 8 Esse columnas quasdam . non illas .ma coelos terras ferunt immobile pondus:
neque enim fabulose horum quicquam accipi volunt) sed eiusmodi, quales eas gregalium ipsi rum quidam prodidit, quae solido di impolito lapide constent: adduntque duodenas fenestras, quarum sinpulis horis una aperiatur. Eae porro causaeuas delectus luminum asserunt, admirabilequanam de excellentem sapientiam prae se serunt. Α-iunt enim, cum in ortu Mundi colligata mala, suis
112쪽
eommotionibus turbas atque tumultus cieanti lumina sibi vela quaedam obducere, ut ab illa pertum batione sint immunia: nee Solis&Lunae desectus quicqliam esse aliud, nisi occultationes sub illis vel L. QuUt Cuius insolentiae illud est,quod solat lius coeli duo lumina honorant ,& in B o N r parte' numerant: caeteraver ut quae ad M A LVM pertineant,contemnunt i Quid quod Lunae lumen nona Ρle evexistimant: ted animas esse eensent, quas illa ab interlunio usque ad plenilunium a terra a trahens, a plenilunio rursus usque ad interlunium ad Solem transmittat 3 Quid multis morori Nam cum monstra confingant, quae ne fabularum quidem nomine digna sunt, pro sabulis ea haberi, aut per ambages aliud significare nolunt, sed vera credi
quod constet ex leone, pisce, ulla,& nestio quibus aliis duobus, 3c huius monstri impetum formidat. Tantus inest in sermonibus hisce contemtus nu- iminis atque impietas. & quod mireris, haec omnia
confinxerunt,quasi religiosa si Diis placet, de Dei .
reuerentiam prae se serentia. Quem cum auctorem mali dicere nollent: peculiare MALI principium statuerunt pari de dignitate dc potentia cum B O N o, ae potius eo valetius. siquidem hactenus in omnibus suis conatibus MALvM exstitisse superius apparet, quod quidem ubique amplectatur BONUM, dc quiduis moliatur, ne illud amittat: cum B o N v Multro sese eum ΜALo commi seuerit, seque dc timide de iniuste di amenter si illis credimus gesserit. Itaque dum mali causam dicere Deum recurant, ab omni parte malum describunt: de, ut prouerbio dicitur,sumum fugientes in ignem inciderunt. Ideo igitur de impia aduersus Deum est ista ratio, dc n tui alis disciplinae, quantuin ipsa est, principia co
rumpit. εc voluntatis libertatem reuera tollit.Nam M A Lι principium & ortus ocinteritus expers ocr bustum inirc ducit, volentes animos in Μ A L V Mimpellens, ut iam no penes nos sit peccare aut non
113쪽
peccare: quippe cum tanta vis sit necessitatis, ut ne a Vis Necessi' Deo quide vinci possit. Enimuero cogitandu erat,t tis impel o ab aliquo robustiore coactae animae caedem feceum AEnim ρ , tint, aut adulterarint aut id gen' aliquid aliud p MALI pri' petrarint eas illa malorum quae dicitur impulsione, ςψἔμe r dc non sponte delinquere. Nam quae vi dc ab inuo i. tis fiunt,&a Deo&a legibus ignoscuntur, nec iam Vllum peccatum relinquitur. Ncque enim quisquaid malum statuet nos a robustiolibus causis coactos talia designare Quod si talium facinorum vi mal
rum caulam inquirentes, M ALi pi incipium statue runt: eoque statuto. oc quidem vim inserente, ma
lum nultu telinquitur: sestiue suo ipsi quod aiunt)gladio iugulantur. Nam inde colligitur: si MALipi incipium sit,nullum omnino esse malum. Si veroinatum non est,ne piincipium quidem MALi fuerit. Itaque si est principium MALi, ut aiunt, nec malum v. - ς jt,nec mali principium. Hoc igitur fundamento, L man tam euidenter labefactato,si quis eiusdem plagae vi- tandae causa, Deum ipsiim mali auctorem esse ait Prm P -- aeque atque boni: maiore com pendio is quoque de impietatis erga Deum dc mendacii reus pelagetur. Nam quo modo vera erit oratio, maiestatis Dei laeta rea,omnis veri auctoris 3 Aeprimo, tuo pacto Deus summa dc immutabili praeditus bonitate, malum a semetipsi p oduceret tsi enim contrarium est bono malum, ut aduersarii existiman t: quomodo contrarium a contrario prinducetur Praeterea, qui aliquid a se se producit. cique visit causa est. Eccausam illius nabens, de ab ea causa stans, id producit: si causam spectes, id ipse est,quod id quod producitur, ipsius natura consid Lia.Itaque imprudens ista ratio, praeter euidentem in Deum impietatem, dc mali principium, & princeps malum, ut & prior illa,Deum constituit. Quod
si neque principium habet malum, neque auctor mali Deus est: malum unde ex it 3 Neque enim fieri potest,ut ortum habeat absiue causa. An vero
in primis quid id sit quod malum dicit ur,explican-
114쪽
dum,ac tum demum quaerendum est unde sit 3 Qui enim quid quaeque res sit ignorat, ne causam quidem illius reperire potest. Dicendum igitur est, hoc Mist; hiaramalum, quod ἱi qui principium mali statuunt, ple- mis, in q; dubitantium ae eo sentire prἱncipalem quan dam & praecipuam habere substantiam & naturam,
scut bonum: & potentiam bono aequalem, ex aequo contrariam, atque id ipsum malum essentiam habere,quae suapte natura cum eius contrario bono
permisceri nequeat: quae ratio nigri est eum albo, Molidi eum frigido. Enimuero tale malum prorsus nu est in natura rerum. Nam si principalis ali. qua em: t essentia, ut exempli gratia,homo& equus: haberet utique seapte natura persectionem aliquam di formam, qua id esset, quod esset. Omnis autem sorma persectione suae naturae conueniente I raedita bona est,& non mala. Quapropter boni ma-um illud dc appetens oc particeps esse. &stuctu ex eo capere,& amare participationem, dc omnia sacere ne eam perdat,amrmant. Hoc igitur quo pactrivi omnino malum,cogitari potestὶ Quod vero malum est. quo mali dicimur, & peccatores, dcvtinasi eati acta plectimur: id vero accidens est, dc no est essentia. si- eidem. quidem dc aecedit & recedit absq; subiecti interitu, di per se non siibsistit. Quid enim erit matu, nisi alicuius malum fuerit Z Itemque bonum huic opposituci ipsum ςst accides. Verum bonum id est,quod cuiusq; naturae conuenit, quoque id sitam habet per-D onem. Malum vero assectio contra naturam ea eius,penes quod est: qua caret, eo quod eius naturae conuenit,ips bono Nam si malum assectio esset naturae consentanea,& persectio eius sermae in qua inesset: ipsum quoque bonum esset, nec iam malum diceretur. Qiare non est principalis aliqua natura dc substatia mali, cuiusmodi est boni: sed est a cessio boni, cuius est frustratio atque priuatio. sic enim ses: dc morbus habet aduersus sanitatem, dc improbitas animi aduersus virtutem: dc sicut recteis cedere principalis quaedam actio est animantis, Ha
115쪽
quam propositam habet,& ad quam contehdit: ti . tubare vero&claudicare ingrediendo, ex frustratis one principalis actionis contingit, & eius accesso, est, cum sit motio praeternaturam: ita se habeto mne malum aduectus bonum ipsi oppositum, neq;. possunt haec vel eque principalia dici. 'el paris inter ilese momenti, ut album dc nigrum. Nam si aeque
utraque haec, & non alterum altero magis aut minus naturalem habet persectionem,ne priuatio quidem est alterius alterum. Nam priuatio, aberratioci frustratio formae est,ut claudicatio incessiis. Ho. rum vero utrunq; synceram habet suam formam, nec altero minus. Illic autem cum alterum secundum naturam sit, alterum contra naturam est, de
accedit ad id quod secundum naturam est id quod
est contra naturam, videlicet malum ad bonum. Neque enim bonum ad malum. Sicut nemo dixerit, ad aberrationem a scopo accedere adeptionem sc pi, sicut neque moibo sanitatem: sed ad adeptio. nem,aberrationem,& ad sanitatem morbum. Nam' principalis sagittarii finis est,attingere scopum,eaq; de causa iaculatur: & naturae piincipalis finis est - sinitas, quae ad conseruationena animantis pertinet. Denique finis est, ad quem actio resertur. Acce dit autem ad propositum adeptionis aberratio, cuactio scopum non attigerit, nec eum coniecuta fi- nem fuerit, ob quem suscepta suit, sed illius loco frustrationem. Sod vero obiter accedit ad principalem finem, merito accessio finis dicetur: non autem principalis finis, ei quod nolenti obiter accedit. omis actis .isygo bonum appetunt omnia, &quicquid agis
ad bonum causia agit, ii ue id vere bonum sit. alijυod ipsi esse videatur, omnis actionis praecipuuisin iis esse finem boni adeptionem constat: malum vero interdum obiter incidere in actionem, cum noli verum bonum desideratur, sed quod videtur esse bonum c cui coniunctum est bonum. Nam aliquis Voluptatem & opes appetens, suratur, & in mari grauatur, principaliter id quod ipsi bonum videtur tactens,
116쪽
appetens, &eius adipiscendi causa agens, sed una cum illo id malum etiam quod cum eo colunctum est, accipere cogitur. Nemo enim adulterium ob iipsum adulterium appetito aut furtu ob ipsum fur- tuis, aut malu aliud eo quod malum est: quia ma- . . Ium, quatenus malum est, non appetitur. Nam si c' princi93ium&causa esset eorum quae ab ipso ortu tur: tinis etiam eorum esset dc eis appetendum G cut bonum. Si vero ita se haberet,bonum esset, de non malum. Quod enim expetendum est, num: α quod bonum,est expetendum. Omnia igitur utili atem appetunt, sue veram,sive imaginariam,sed eam quoque tamen ut veram. Nemo enim volens decipitur, ut mendacium pro veritate amplectitur, di simulacrum pro archetypo. sed prae stupore&admiratione apparentis boni, alias non perspicimus cohaerens cum eo malum: alias quamuis perspexe-
rimus. ipsi nos fallimus, quasi bonum maius sit,
malum vero cum eo coniunctum minus. Saepe etiam maius bonum admittimus eum minore mala : sicut sectiones de ustiones toleram us,malo quod eis inest maius bonum sanitatem iudicantes, quae per eas acquiritur. Bonum vero appeti ab omnibus.
vel ex eo constat, quod ipsum malum si esset, dc aliquid ageret: id suae utilitatis causa ageret, hoc est, boni sui causi quod idem valet. Proinde qui malum aliquid apere statuunt: quicquid agat, ob adepti nem boni&conseruationem agere, eiusque iacturam cauere dicunt. Quod si nihil appetit malum, non est eius principalis substantia. iad quia omnino est,& fit eo quo dictum est modo: merito accessisse.& non natura exstitisse dicitur.Verum,Sstos sit cataliquis, dc accidens malum frustratio boni,&δεα,2 iraccessio eius: quamuis tale sit, quid eriti usa enim hic quaeritur, cum omne quod fit, ab aliqua caua fiat. bin minus: unde aditus qualicunque malo patuit in ea quae sunt 3 cum Deus Deum autem cum dico. rerum omnium principium dicor si bonus
Etsi autem hac de re prius etiam dictum Est co in
117쪽
disputatione de libertate voluntatis, tum in expli- catione verborum,quibus iubemur ea quae fiunt ita velle fieri ut fiunt: tamen etiam nunc breuius eam perstringemus. Deus sons & principium omnis b. nitatis,non prima bona tantum produxit, quae per sese bona sunt, nee media sela cum his quae in bono
aeternum permanent, sed extrema etiam, quorum natura seri, ut ab eo quod secundum naturam est auerti queant, ad id quod malum dicimus. Etenim post aeterna corpora, quae suam naturam perpetuo tuentur, & in bono infixa sunt: ea quoque exstiterunt, quae oriuntur atque intereunt, & post animas ibono semper infixas, animae quae ab eo auertuntur, 'exstiterunt, ut simul&immensa bonitas auctoris γrerum omnia bona conderet,quae exsistere possent: simulque ut mundo sua persectio constaret, no prima tantum & media habenti, sed extrema quoque,
id quod est proprium persectionis: simul ut ne prima & media,cum plane bona essent,extrema & ho noris expertia relinquerentur, atque infirma, si trema quae orirentur atque occiderent, non exstitis sent. Talia enim extrema esse necesse est. Adhaee
fieri non poterat, cum talia essent prima & media partim dc natura & actionibus immutabilia r par tim natur quidem immutabilia, sed loci mutatio nem suis partibus ad mittetia: exsistere etiam extre
fabono. suam afficerentur. Ob has igitur rationes & his du bi' procul multo grauiores, sublunaria exstiteruiit di mortalis locus, in quo locu haberet a bono auer 'so. Nam & infimum bonum exsistere oportebat: dc infimi oriatura est, ut peruerti possit. Propterea- que supra locum hunc nullum est malum, quod mali natura quae estauerso ab extremo bono,quod inatura solet peruerit,ibi est, ubi & bonum infima Idcirco etiam anima, natura generosiore & immu tabili praedita: cum quidem Ala est. nullius est ma
s parilivs.sEa cum natura in eo esse loco quadata
118쪽
Π9 tonuenientia.& cum huius loci corporibus ςoniun-'ῖi possit prouidentia patris & opificis uniuersitatis factus i id est, qui tales etiam animas produXir, Ut separationΥ extrema cum primis, insolubilibus vitalis comple' contrarioruxionis vinculis, deuincirent ur) eius mali quod hic non .sse
est, secundum earum affectionem naturae contrari- am, in morbis & corruptionibus, conuenientemsbi capere partem videtur. cum id sei licet malum. non sit,ac potius bonum, ea quae se inuicem complexa,in alienis locis aerii in nas tolerant,distatui, et rumnaque liberari, &simplicia potius, pugnaeque expertia iacere, suisqire locis & sitis totis testitui,r nouationis ergo. Atque etiam si aliud in aliud mu' Ah. iis taxur,ne in eo quidem quicqua inest mali. Fit enim unum quoq; id. quod a te fuerat. Nam aqua in aer lati,nem nἄrem mutata, rursus ex aere fit aqua. Illud, vero maximum est, quod & composiorum dis lutio. &simplicium mutua commutatio rebus uniuersis coducit si modo alterius interitus ortus est alterius: eaque causi eli,cus earum rerum quae oriuntur, circulus nunquam cesset. Ad haec saepe videmus 3c turam&artem ut ante diximus partes propter to- pars ob μ- eum contemnere: naturam, quq Honesti absees lutem totiuesus e principalibus locis ad extima depellit: artem, negligit'. que& secat dc urit.&saepe resecat parte,conseruandi torixis causa Quae igitur corporibus accidunt,in bonis potius quam in malis sunt habenda:eorumq; cauca Donorum causa est,&non malorum. Etenim ι
simplicia corpora quae sub Luna sunt, nihil habent mali. cum & ipsa sint aeterna. Quod vero in parti b. videntur esse mali: in ipsis etiam suis partibus, ut dictum est. tam simplicibus quam compositis, plus rei habet quam mali. Quod si ad uniuersiim b
num reseratur, plane fiet bonum: Proptereaq; malum non fuerit corporum contra naturam auectio.
Si quis vero contendit,ut antea me dictum est, non Σ ι οἱ ., Vocandum id esse bonum, quod sit aliquida natura misabhorrens: is ne statim appellet malum propter notionem quam de malo habemus indistincta adhuc i
119쪽
quasi id bono sit prorsis contrarium: sed neeesse
potius est, ut per se non sit expetendum: mitatum tamen conserre ad id, quod per sese est expetedum. Nam si simpliciter malu esset, nihil ad bonum conferret. Necessaria porro,etsi per sese non expetenda sunt: tamen quoniam ad bonum reseruntur, bona di ipsa fiunt: ac bona quidem sunt di ipsa, si ut cunque sunt expetenda. Nam §iones & ustiones amplectimur ac mercedem pro iis soluimus.& gr tias medicis agimus: haud utique facturi, si eas res malas iudicaremus. Verum est bonum hoe remi sius,& ex secundaria classe boni, ut n6 principaliter. sed secundaria quadam ratione sit bonum. Qua obrem di eius auctor nequaquam mali auctor vllius silerit, sed aut boni aut necessa iii,quod & ipsum est secundarium quoddam bonum. Nec immeritor quippe quod & ipsum ex eodem sonte bonitatis, imarum sed cum remissione quadam,promanet. Ac ea quae duo ina. de malo corporum eiusque causa diximus, in pra sentia sussiciant. Quia vero mala dc peccata potissumum habentur humani animi errata, etsi de his quoque supra dictum est,nihil tamen vetat,quo minus etiam nunc naturam &causam eorum indas mus. Dicendum igitur, eorum animas qui nobis praestantiores sunt, semper in sublimi versantes, dein bono aeternum infixas, nihil unquam habere mali. Brutarum autem animantium animas, quae mediae sunt humanarum animarum,& earum, quae in stirpibus assixae radicibus haerent: quatenus formam corporis reserant, idem habere malum quod corpora. Quatenus vero appetitum habeant que tam di impetum, quod in eis malum sit, humani rum animorum malo esse simile: di ex eo quod de illo dicetur, ipsum quoque cognostetur. Humana autem anima in medio collocata eam quae semper in sublimi manent, cum ob animalis essentiae celsitudinem, tum propter mentis communionem. Mearum quae sem per humi sunt, obbrutae vitae cum
corpore cranationem, quaeque vitale quoddam vinculum Goiammis es.
120쪽
culum est superiorum dc inferiorum: propter liberae voluntatis assectionem, alias his alias illis iit similis. Nacum in sublimi manet,omnis mali prorsus est expers, infixa bono. Sin aliquandonei ui ac vires illi aefuerint ad beata illam vitam ampli cten. Animi hu-dam, Se arcana illa synceraque spectacula intuenda, nrani volun propterea quod eius natura fert, ut aliqtiando etiam r. trim Me
ad inferiora declinet, si voluerit: ipsa princip:um scensita a
habet cuiuscunque malitiae descentum voluntari- hac et f ., .um in hunc mortalem locum . inam uis enim N a' . cturam sortit: est ancipitem, non tamen coacta vel mali.
ascendit vel destendit: sed ita condita est, ut ubi ipta voluerit, &ascendat&descendat. Et quis hoc in , nima, natura per se mobili admiretur: cum &brutae animantes, quae amphibia dicuntur, ea quidem natura sicit,ut & in aqua dc in terra habitare possint: sed tamen pro naturali suo appetitu utroque se constrant coactae a nemine sed cum ipsis lubet 8 Anima vero descendens ob assectionem di habitudinem fiam ad mortalem hunc locum, di cum mortali corpore coniungenda. & unum mortale animal Hominis cum eo consectura, vitam brutam agit, partim co' bruta vita.
gnitionis, in qua sent sensis & visa, partim appetitionis. cuius generis est iracundia & cupiditas. Per quas mortale animal & cognitionem haberet siue naturae congruentem, qua & brutae pecudes sentri aeditae: & quod decederet, cibo & potu perpetuosippleret: & procreatione sui similium aeternitati
sui seneris consuleret: ci velut armis muniretur, quidus ea quae nocitura essent, propulsaret: quae mortali animanti non contigissent, nisi brutis histe facultatibus expletum suisset. Quis enim, praese
tim elegantior, tanto tempore edere & excernere
vellet, brutae pecudis instir, nisi a bruto appetitu incitaretur uis vero tantam agitationem tanto
tempore toleraret. nisi insina ista cupiditas gen risq; propagatio stimulareti Verum ea quae&iam& ante diximus, satis sunt ad declarandum, boni Quia δε propter absolutionem animalis, utas ar