장음표시 사용
141쪽
tissima regantur. Sic enim nee incusabis eos vnruan
nec ab eis negligi te conquererv. Aliter autem id Ari
nequit, quam si iis qtia in potestate nostra non sunt, re- siclis. tam bona qua mala in iis qua in nobis sita r collocaris Nam se quid illorum senseris esse bonum a r malum, aliter certe fieri non poterit, quin aut iis sem: fratus qua vetus,aut in ea qua notus detipso, ct colpes oderis illarum rerum auctores. Isiud enim natu ra eis insit:ιm omni animantium generi, ut ea quacitura videantur, eorumg causas fugiant c, auισω- tur: contra, utilia causu eorum persequantur se admirentur. Nulla igitur ratio ere, ut is qui noceris biputat, eo latetur quoά nocere videatur: vn e etiam
ipso damno vigaudeatur, fieri nequit. Hinc t. vi patri filius conuicietur,cum ea qua in bonis habentur, filio non impertierim. ct illud erit quod inter Eteoclem Polynicem bellum concitarit, quod bonum exsisti
mabant imperium. Hac de causa Deos execratur agricola, ob hae nauta. ob hoc mercator, ob hoc ii, qui ruberos uxores amittunt. Nam ubi utilitas, ibi etiaeu pietas. Lucmοἷrιm qui id dat operam, ut siccue
appetat auersetur quemadmodum decet: is ei dem operaqpietati dat operam. Libania autem sacrificandum,in erenda primitiasunt unicuique, ritu patrio: caste .non luxuriose, e indiligenter, nec sordi . vecsuprafacultates. Expositis ossiciis aduersus eos qui eiusdem conditionis sunt, hoc est. homines : nunc ad praestantiores nobis transit. Est enini a proximis incoan dum, &sic ad superiora in ossiciis etiam a cendendum. Enimuero haec quoque ex affectione reperit, quae cum eis est tanquam primis causis& excelle tibus. Cum autem tales sint, obseurum non est ni hil eos nostris rebus indigere. Quare ossicia nostra Deo nos uisa aduci sus illos sunt, quae nos illis concilient atque , Mi. s ubiiciant. Hac enim ratione affectionem atque ordinem naturalem ea quae ex causia orta sunt, adue
142쪽
sus primas & eximias causas tuentur. Nonorandi
temperandum: libenterque illis cedendum δε in iis acquiescendum,ut quae& optimo consilio, ci sunt-ma prouidentia administientur Ea vero tu in nobis . contingent, cum dc cognitio nostrata naturae conueniet ter instituta. Recte autem de
iis sentiemus, si iudicauexin, s dcesse eos pi mas
rerum causas di res conditas gubernare,&consul Oevniuersis, eaq; recte dc iuste administrare. Sive quis enim Deos esse silere rebus humanis: siue cum & sint,dc rebus humanis consulant, id tamen&iniuste&imprudenter facere opinatur, is neq; colet di venet abitur eos neque illorum actionibus sub solbet ac parebit, o ab optimo consilio piolictis. Vita porro bene &sancte institui,ut eorum quae fiunt,cum niuei se a optima mente administrentur, necq icquam, neque auctoies accides, non potest, nisi bonum & malum in rebus nostri iuris quaeram ii S. vi in his & appetitiones nostret di declinationes versentur, utq; nunquam appetendo irustremur, nun-
tuam incidamus in id quod declinamus siue enim
res ternas ut bonas appet in iis, ut malas auersemur: tape& frustari desideriis,& in ea quae fugias incidere necesse erit. Cum autem iis
fiuitramur quae desideramus, dc in ea quae si ginaus incidimus: fieri non potest quin culpemus & oderimus auctores harum rerum: aut eos qui cum pos sent, eas non auertant, sed conniueant. Omnes enim animantes,Pctunt, cadcinq; ratione mala sccundum naturam clinant: eoque mala quae aut sunt aut cise vidcntur,corumque causas avellantur. itemque utilia scuvera seu falia, corumq; cautas amplectu tur di persequuntur, & ut magna admirantur. Nullo igitur modo fieri potest, ut qui noceri sibi putat, eo delectetur quod nocete videatur: sicut fieri nequit,'p'o uti damno gaudeatur.sie .n. quisque aduersus da Vera L Deo sententia. Vita bens
143쪽
tem damnum assectus est, ut aduersus ipsem damnum. Damni in enim malum est: malum sugiendum,de odio dignum, sicut bonum optabile & am-Dlectendum. Eum autem,qui rei alicuius quae mala habetur, causa putatur, odium & conuicia vita enon posse: ex eo constat, quod nec naturalis neceni. situdo &coniunctio satis virium habet ad odium eorum profligandum, qui nos aut bonis quae habentur priuant, aut in ea quae mala videntur coniiciunt. Nam propterea&pater inuisus a filio conuiciis assicitur, si bona filio neget, aut quod malum habetur in stipat, si ue id verberando fiat. siue ad continentiam assuefaciendo. Nam & Polynicem di Eteoclem Oedipodis filios, hoc quamuis fratres, ad duellum&caedem mutua adegit, quod imperium bonum iudicabant, & alter eo se ab altero spoliari Iupiter nes putabat. Iam a3ricola si post fationem non pluis,Muuis . um aut aliquando plus pluit, aut aliquid aliud quod
Ierenu ,pl- bonum aut malum habetur fit, aut non fit: auct vobis lacessit, aut certe cogitatione. Naturae quoque moleste ferunt. cum ventus eis secundus non spirat,quamuis stupealius Austro,alius Aquilone egeat. neque cogitant, fieri non posse ut simul contrarii spirent: sed tantum auctori vent succensent, quod nec suum habeant,&contrarium experiantur. Mercatores, cum emunt,mercium copiam esse volunt :&cum vendunt, penursa:& virum holum factum non fuerit, guberqatores uniuersitatis huius accusant. neque cogitant se ea concupiscere quae fieri non possint. Qui uxores, qui liberos, qui denique carissima quaeque amittunt,ut frustrati iis quae appetunt, & in ea prolapsi quaed clinant, gubernatores accusant. Qui enim id quod bonum habetur: praebent eos & colere di venerari
solemus. Nam ratione utilitatis statim veneratio excitatur, aduersus eos qui utilitatem praebent: sicut ob inutile odium&a uerlatio auctorum. Quare
qui ope iam dat ut quemadmodum decet, a latci declinet, nec ad externa porrigit appetitum α
144쪽
declinationem: is eadem opera & pietati dat operam. semper enim ea quae desiderat adipiscitur, nec in ea incidit quae declinat, quia haec penes nos sunt. Acquiescit igitur in iis quae fiunt, & conuenientem
citatum auctoribus eorum tribuit. Qui autem res externas desiderat, easque declinat: nisi etiam voluntates hominum ad suam opinionem conuersas habeat, & diuitias Sc paupertatem, oc valetudinem morbum, & vitam & mortem, oc victorias & clades. atque etiam ventos. &pluuias, & grandinem, .
di omnia quae in sublimi fiunt.& fatum uniuersum: δες quoniam in has appetitiones & declinationes prolapsus est necessario, multis appetitionibus frustra r I in 'tur,dc in multa aduersa incidit. Proinde etiam moleste fert omnia, ct culpat auctores, & vitam agit molestam&aerumnosam, tum irreligiosam ocimpiam aduersus Deum,ut omnibus inc is sit infelix Traditisaute pietatis aduersus deos prscipuis cauis sis, di certissima de eis scientia, ut ultro pareamus recedamus eorum actionibus, ct acquiescamus in iis, ut quae ab optimo consilio proficiscantur: &de. monstrato, non posse hoe eos facere, qui bonum de malum in voluntate nostra non collocent, sed in rebus externis: ordine subiungit honores, qui ob res externas Deo tribuuntur, quorum legitimos dcvsu receptos Deus utique hominibus ostendit,ut historiae declarant: ut & nos per eos necessitudine cum eis coniungamur, de externae res per oblationes fruendo illustratione diuina, & uberes nascantur, &nostris usibus accommodatae. Vt enim animum, ncuius is auctor est,ei dedicamus & consecramus,repurgando illum, tum vera de illo cogitatione, tum la , vita naturae consentanea: sic post eam corpus etiam ab ipso datum decet ei cosecrari, a maculis tam con spicuis quam latentibus repurgatum. Animus autem his quas dixi rationibus repurgatus, repurpato instrumento, vestimentis etiam quam purissimis
vio externarum quoque rerum,quas Deus dederit,
primitias offerto. Nam ius fasque postulat,iis offerri
145쪽
primitias, qui dederunt: non quod his egeat Dem
neque enim probitate nostra eget, neque rinis de se opinionibus sed nos per haec, pro ea mensuraque nobis conuenit, illustrationis diuinae facti capaces, Deum suscipimus,si digni simus Sic exterme res iam oblatae& dedicatae, ex Vitae ratione puta, cc uenienti modo illustiationis diuinae fiunt Ad ipi. participes, ita ut diuina colpiciatur cilicacitas Nam
ct epilepsia se quispiam horum munere libi ratum ostendit. perque haec & fluctus maris sedauit . quique ea sancte offerunt, ob assectionem quam erga illos
habent,ipii quoque diuinae fiunt illustrationis par. ticipes, praeterquam quod & iuiti & grati animi siti igitur munere is, qui illa iis qui dederunt, offert re via lix: consecrat. inod vero dixi, perexiguas istas primi,
Ne sua cui- tias totum genus illud dedicatur dicosecratur Deo, quam rei, & conuenientem ipsus Dei opem conic lititur. Hse Vero, inquit, patrio ritu fieri debent a singulis. nam Deus simul & ubique prae isto est semper, cum omnibus suis diuinis copiis. Chi autem multa sint a Deo producta, nos qui una distincta specie constemus numana, & pro humana forma, unum genus vitae nunc. & unam aetatis degendae rationem sertiti: αin exigua parte uniuersi & terrae adeo ipsius collocati simus: alius alio Dei beneficio fruimur, aliis lite hVarielm ut temporibus & locis. Vides enim .cum aliis dies est, ocρη- aliis esse nocte : cum alibi hiems, alibi aestatem: hic ρ ρ μm, alias nasci & stirpes&animantes. in aliis locis alias: siis etiam re- cuni & terra,& quae in ea sunt, diuina beneficia di-ώziρν-- uersis percipiant modis. Singuli igitur partim diuina patefactione, partim experientia edidi, diuersis' ut locis Ic vitae generibus, licet iam temporibus re modis, victimarum item dc oblationum varietate numen placant. Accum diuina festa rite celebran- tur,statis diebus euidens eisicacia diuinae illustrationis conspicitur: quod alias nullo modo fit. Nam .dc aegroti curantur, dc utilia quaedam praedicuntur. Tanti interest discrimen temporum ad diuinam
necessitudinem, itemque locorum de dictorum, fa- ctorumq;
146쪽
ctoriamque autem omnia,quae ad diuinum cultum pertineanr,& pure facere,& non sordide. Nam ab impuro pura attingi neras est: purumque de sincerum, siquid ei '' Padulterinum admisceatur,eo pollui solet. Neq; igi - . . . tur rdide quicquam faciendum, neq; negligenter&per ignauiam, quicquam factu necessarium aut praetermittendum , aut confundendum, aut permutandum. Sicut enixir .si elem et a sermoni subtrahas aut immutes, non manet eadem sorma sermonis: sic etiam diuinorum operum Sesermonui 3. siquid aut deest,aut immutatum est, aut perturba tu, illustratio diuina tollitur, & eorum quae geruntur vim evanidam reddit eius qui illa gerit, iocordia: sicut ad complementum & persectionem caeter rum excitata cum scientia alacritas, multum valet.
Qui vero se in Dei cultu negligentem & cordem praebet, qua in re sit ad ollicium fungendum excitatus Z At neque irreligiose, inquit, est accedendum: Veneratis, hoc est absq; veneratione. Quanto enim religiosiores & sanctiores res diuinae habentur: tanto magis eas,&quidem tales, percipimus. Nam&ipsi cultui numinis pro vitili nos submittimus, & in eo veluti grandescimus. Cum autem dixisset,non esse negligenter faciendum: veritus videtur. ne quis dice est iis,fimis a putaret,etiam supra vires ista esse facienda. Vbi Vero hin, M. modus esset optimus, si diuinis in rebus non esset: quae omnia moderantur, optimisq; terminis definiunt Z Deinde nihil aeque diuina continet opera, quasi in iis perennis aequalitas conseruetur:&quoad eius fieri potest, neque dicto. neque facto quicquam immutetur. Neque vero fieri potest, ut supra vires saepe facias. Videntur autem ii qui in res diuinas profusi sunt simul&Deu corruptelae codemn & ignorare quem usum ista in diuino cultu hab ant, cum primitiae sint eorum quae diuinitus acceperimus. Ego igitur mirabilem hunc virusecutus, pro virili hunc quoq; sermonem declaraui. Sed quia . capitis huius initio, tres de Diis quaestiones com-
147쪽
Felieitas in animosita inuiolabilis.
pendio perstrinxit, quae ante omnem legum lati nem, morumque disciplinam certae compertaeque habendae sunt. Dcos& esse,& pio: iidere dc bene. iusteque administrare omnia: mb; I vctat ob imp tu nos lii Osdam homines, demonstrationes subicere quaestionibus. Natura enim non homines mcdo, sed &brutae animantes & stirpes Ic lapides, ea denique omnia quae sunt,pro sua quodque virili ad men respiciunt. Homines vero praeter id, a parentibus etiam statim a puero ad pietatem assuefiunt. & communes hominum sequuntur notiones. Omnes enim homines, tam Barbari quam Graeci, tum infinito superiori tempore,tum nunc, quam 'uis alii aliis rationibus, Deu esse censent, Acrotho tis exceptis: quos narrat Theophrastus, cum nullucolerent numen, subito niuersbs a terra absorptos esse: S si quis sorte alius unus atque alter, ab omni aevo, talis suisse perhibetur. Fit autem, ut quidam eo quod absque demonstiatione credunt, dc quia bonos viros esse miseros, beatos di stilices improbos vident, parum curent insitas a natura ipsa notiones,dc non aduersentur Tragoediae dicenti, Deos non esse, dicere an non audeam, Res improborum tam secundas intuens 3 Rectum igitur fuerit, hos vel Epicteto obtemperantes, non in rebus externis, sed in nostra potestate sitis,bona de mala nostra collocare. Sic enim neque cum bono viro unquam male agetur, neque ullus improbus erit beatus. Nos quoque nudas illas de Deo notiones demonstratione firmare pro virili conabimur. Est aut considerationis huius initium, ut quid Dei nomen significet videamus. Sciendum igitur, Graecis 'ους, quos Latini literis nonnihil immutatis Deos vocant quae in coelo circumaguntur, stellas a cursu de motus celei itate senim currore sionificat) appellasse. Post autem ad incorporeas quoque naturas, rerum causas, dc ad unicum omnium principium dc causam,id nomen transtuli , It
148쪽
id significet principium rerum, & causam mente
comprehendendam. primam omnium atque principem. Quae enim fiunt, aut casu atq; fortuito fiunt 3 casus somnia, aut ex antegressis causis oriuntur. Enimue Fortunare.
r , quod casu dc fortuito sit. neque causam effectricem definitam, neque certum finem propositum habet,quo reseratur. Nam alioqui non casti, sed ex antegressa causa exstitisset, atque ad sinem aliquem
referretur. Neque vero eorum qitae temere ac sorruito fiunt ortus, certum ordinem & consecutio- Rerum nanem perpetuam seruat. Ea vero quae natura r
silio geruntur, di ordinem seruant,& ad finem cer- a Gordo. tum reseruntur. Agricola certe quidem de serit&plantat eo fine,ut aliquid nascatur, & animantium congressus procreationem sebolis spectat: &certa series, certus ordo ab initio ad finem usque procreatio iusseruatur,aliis in initio aliis medio,aliis in fine pari ordine consequentibus. Nam in plantis quidem semen in terram coiectum & irrigatum aqua . radices agit Sc germina primum, mox culmum proscit, aut ramos alit, caeteraque ordine usque ad fructum & maturitatem. In animalibus autem semen
menstruo sanguine persusum extenditur & in r- matur, dum scelus fiat, qui eo usque alitur & perficitur,donec suo tempore in lucem edatur. Atq; hic Dytus ordo atque progressio perpetuo conseruatur. Quod si ea quae natura consilioque fiunt,& causam definitam habent, & eorum auctor certum sibi fine proponit, &progressone atq; ordine eodem perpe tuo res absoluuntur: utique colligitur,ea quae natura consilioque in mundo fiant.ac precipue spectentur, non casu & temere fieri, sed causis antegressis. ω- una portet igitur causas eorum quae oriuntur, antegressas esse. Quae si ortae sunt, necesse est eorum etia. ias esse causas priores, donec ad eas peruentum sem uni fuerit, quae nullum habeant ortum: quae non iam sint ex eorum numero quae oriuntur, sed quae res subsistentes dicuntur rectius, cum omni prorsus D in careant,quippe quae causam cur sint, no aliundri
149쪽
sed in semetipsis habeant. Itaque primae causae, o tusq; expertes,aut per se subsimilar, aut his sunt pr
stantiores: ut in progessu orationis ostendetur. De- . inde etiam a motione ascendendo, primas mouet , . res caulas inueniemus aut per se mobiles etiae, at immobiles. Quod enim suo motu non cἰciur, ab
alio quopiam cietur. atque id ipsum rursus ab alio: sitque sic progresssio infinita . quam rerum natura resipuit. Nihil enim ista latione suturum est, quod vel moueat vel moueatur ni sit principium moues. Aut necesse est, id quod ptimum alieno cietur motu, ab eo cieri quod vel per sese mouetur, vel quod est immobile. At vero quod ab omni motu alienum est, magis sistit de compingit, o singillis rebus id consert. ut in eodem statu permaneant, nec Immutentur. Neccsse igitur est,per se mobile id esse, quod primu mouet ea quae aliunde cientur. Ea vero sunt, quae oriuntur dc occidunt, quae angentur S minii untur,quae mutantur qualitatibus, quae ab aliis locis in alia loca transcunt. Neque enim id quod oritur, oriri a se ipso potest sic enim esset, antequam esset neque id quod augescit, a se ipsbaugetur, sed accessione aliqua facta. neq; quod fit aliud a ipsis
fit aliud, neq; etiam locum sua sponte mutat. Cum enim ea quae his, quos exposui, modis mutantur, corpora sint ea per se non posse moueri constabit. Oportet igitur proximas iis,quae oriuntur & aliunde mouentur causas, per se esse mobiles. Nam si niueis a stare fingas, non aliunde otietur mobile, nisi a per sese mobili. Nam quod immobile est, emdem semper modo se habet: & quod aliunde mouetur. mouentis exspectat facultatem. Praeterea principia simplicia quoque esse oportet. Composita enim e simplicibus constant: itaque ab ipsa natura comparatum est, ut simplicia compositis antecedant. Videamus igitur inseriae ascendendo,& a via cinis auspicando, ut quaeratur,an corpora principia
esse, dc talia esse possint, qualia prima principia esse vortere statuimus: an vero per sese neque subsistet
150쪽
nere, neque moueri possint, mobilia ista corpora. en i m est per se mobile, aut parte moves, par te mouendum, dici rur per se mobile, aut totum seipsum mouens.&a seipis mobile. Verum si par
re moliet, parte mouetur: demouente parte rursus
.dem est quaerendum , viruin per se mobilis ea sit: an cum aliunde inoueatur, moueat Z Quod si hoc: aut in infinitum progrediemur, aut per se mobile statuemus primum illud, ut quod totum & moue- alta moueatur. Eadem & de iis dicenda sunt. ouae per sese subsistunt. Necesse enim est primum illud proprie per sese subsistens,eiusmodi esie, quod totum ex subsistere saciat,do subsistat. Qiiod vero ei uomodi est, in id mox etiam necesse est neque partitionem nequc disiunctionem cadere. Nam n diuidi&coniungi queat. no potest totum secum ipsis coniungi, ut totum sit imovcns, Idemq; totum id quod monetur, aut totum id quod costituat, & totum id . . uod constituatur. Sed ne simplicia qui deesse pos simi corpora, quae subiecto aliquo constat,& forma, di multis quibus compleantur rebus, magnitudine,
figura colore di similibus, quae no sunt primae & enficientes species, sed participationes earum specieruin subiecto aliquo informi, se participat, exsistetes. Vbi enim primogeniae sol mae sunt unumquodq; idipsum est quod est, nec eget cie ate informis alicuius. Vbi vero participatio est a primogeniis, omnino aliud esse oportet quod participat,cu per te informe sit. Igitur si principia incorporea sic indiuitis a sunt &simplicia,& per se enicacia se mobilia & subsist
tia. aut aliquid hisce praestantius corpora vero talia Animam esse non Possunt.corpora principia non esse constat. esse primum Quid ergo est per se mobile, quod esse corporu dici- mouens. mus, quae alieno cientur motu, atq; principii habere cum iis coliata rationem 3 An hoc id est intrinsecus mouet Z At si di ipsum ab alio moueretur,nsi id per se moueri diceremus,sed extrinsecus, veluti comtora. Nam proprie mouens est primu moves: velutiu manu A baculo moueam lapide, ego sum proprie