장음표시 사용
181쪽
Ita I eo Magnus fontem cum cantharo ante Bialicam S. Pauli eoad,
dit addito hoc epigrammate. Unda lauat carnis maculas, sed crimina purgat, Parificatque animas mundior amne es. fiuisque suis meritis veneranda sacraria Patisi Ingrederis, supplex abluefonte manus.
Perdiderat laticum longaeua incuria cum I , Duos tibi nunc pleno cantharus ore Domit. 3. Provida Patioris per testim cura Leonis
Hac ovibus chrisei larga faenia dedit. Meminit etiam aquae lustralis in vestibulo temni synenus Episeopur epist. Iar. & ubi fontes,aut putei haberi non poterant, fodiebantur eis sternae, ut Paulinus testis est Nat i s. S. Felicis in descriptione templi a
se constructi. Forsitan hac inter cupidus spectacula quara , Unde replenda sit hae trifontibus area Haes, Cum procul urbs, ct ductus aquae prope nullis ab viae Exiguam huc tenui demistat limite guttam. Relpondebo i nihil propria nos sidere dextra , Nil ope terrena con ere: cuncta potenti Deposuis Deo, fontes praesumere caelo,
Denique cisternas adorauimus undique iectis s capiari suadente Deo de nubibui amRet , I ni trade fluant pariter ple is caua marmora labro . a I.
Hodie in atrijs Bafilicarum conchae de labra ponuntur , & aqua saltaeonspersa, ac sacerdotali benedustione sanctificata replentur, qMfideles frontem aspergunt, cum templum ingrediuntur. Huius autem aquae usum ab Apostolica traditione emanatum, & Alexandri L decreto stabilitum docet Baron ins anno rgr. Porro in porticu ante fores ecclesiae stabant Poenitentes primi ordinis,si quibus supra actum cst Cap. XVII. Erat & ibidem locus egenis stipem mendicantibus attributus licet enim illis, sicut & caeteris fidelibus, precum causa templi fores paterent, nos tamen intus ab orantibus eleemosynam petere permittebantur, ne sacra agentibus, Deumque precantibus molesti essent. Propterea, ait Chrysostomus hom. 28. ad Populum Antioch. Ante euhsas re Marorum momnumenta pro foribus pauperes sedent, in vos ex huiusmodispectaculo multum
capiamus inuitatis. Et Gregorius Naxiam: orat. De amore Pauperum , Petitionum gemitus interaris tempti castitas ex adaerso res aedes, atque ac MersuI mkicas Ooces miserabilis luctas excitaetar.
Secunda pars ipsa aula Basilicae erat, ad quam patebat aditus per tres portas, quarum media magnitudine & ornamentis alias superabat. Proximus iarinae intra eeelesiam occurrit Nuthra , locus in quo prim tam viciniores portae infideles, tum cathecumeni, & P mitentes secundi ordi-
182쪽
ordinis commorabantur. Post Narthecem sequitur Naon siue ipsum templum cancellis vel tabulatis a Narthece separatum, in quo stabant inferiorem partem occupantes Poenitentes tertii generis: post quos manebant Fideles seruata sexus & ordinis distinctione, nam viri a mulieri hus, virgines a nuptis, Monachi a Secularibus separati erant. Poenitentes quarti gradus orabant cum fidelibus, a sacramentorum participatione abstinentes, donec plenariam ablatutionem consequerentur. His Eligius Novio mensis in sinistra parte templi stationem assignat hom. 8. ad Poenitentes: Car erginis iura parte ecclesa posti e Bis Non sine causa Psus Ecclesia hoc obtinuit, sed quia Dominus in iudicio oues, hoc ect iustos, a dextris; haedos vero, id e N peccatores, a sini Eris ponet. Mulieres autem a viris vetustissima consuetudine segregatas clarissime ostendunt Philo de vita Supplicum, Constitutiones Apostolicae lib. a. cap. 6 I. Augum stinus de Ciuit. Dei lib. ra. cap. 8. Cyrillus Hiero lymit. in Praefatione C traheseon, Ordo Romanus, & alij quos in re nemini ignota inutile est recensere. Virgines quoque seorsum a nuptis stetisse Origenes docet tract. 26. in Matthaeum, Venit, inquit, ad nos traditio talis, quasi sit aliquis
locus in templo, ubi virginitas quidem consectere licet es orare Deum; experta autem thorum Dirilem non permittebantur in eo consitiere . Consentit
Ambrosius ad Virginem lapsam casu6. uomodo tibi acta illo ignominioso
non Deniebat in mentem habitus viginitatis , processas in ecclesam inter vi gineos cbores ' Et paulo post . Nonne Dei illum locum tabulis separatum, in quo in ecclesia Dabas, recordari deluitii, ad quem religiose matrona ct nobiles certatim curretant tua oscula petentes quasi sanctioris ct dignioris Alicubi inuenio datum locum mulieribus in sublimi specula prope testudinem clathris interpositis, ut a virorum consortio, & colloquio subducerentur. Narrat Amphilochius pnrcepisse Basilium , ut vela e speculis suspenderentur, & si quae mulier deprehensa esset caput emittere ad respiciendum, dum sacra agebantur, extra communionem fieret. Dicitur quoque idem Basilius apud Amphilochium, siue Chrysostomus, ut alijscribunt, Diaconum sibi ministranteir. ab altari submouisse, eo quod mulierem sursum in tabulato manentem procaciter inspexisset. Fauet Grcgorio Nagian Zenus in somnio de templo Anastasia his versibus de seip
Denique virginei coetus, matrona ct honesta E tectis aures ad mea verba dabant.
Nec sol tim dum starent in ecclesia, sed etiam dum irent, haec virorum di mulierum distinctio seritabatur. Con uisi populi ad ecclesias, ait Augustinus lib. a. de Civit. Dei cap. a g. cassa celebritate, honesta utriusqRefexui discretione. Erat enim in illis, ut sapienter scribit Tertullianus depraescript. cap. g. grauitas honesia, avaritio deuota, ct processo modesta Tertia pars Sanctuarium, siue Sacrarium , vel Presbyterium commplectebatur, quod erat sub apside cancellis vel parietibus concha sium.
183쪽
In eo altare maius minebat, di alhId minus, quod Graeci Proth sim vaderet,in hoo dona piae parantur. Erant diciericorsi ac Presbyterorum subiasellia pro tinumue erada & d nitare, de in loco editiori sedes Episcopalis, qtiam Prudentior Immo de S.II patrio sublime tribunal vocat, AeNaxianvenus in saepe eitato ma sublimem thronum, Ideo autem altior erat, ut rit ea DAt Antistes populi in monere, circumspicere, & eum dire. --id rei , ait Ambrolius lib. de dignit. Sacerdstali cap. f. M--premae raso i , misi supra in pector e maxim/ eum insolio in reclesia risiore fedper. Hi me ipsum inronum in altissimo loco 'fitum a Paulino Trtio amis Easebius, Vim magnificum eius templum describit. Id vero ex Apostolica institutioste habet Ecclesia, nam idem Eusebius si r. Afri cap. is, thronum stu cathedram Iacobi Apostoli primi Hierosolymorum Episcopi ad hae suis temporibus extantem a fidelibus coli sunt ma vehetatione testatui. Quod si Patres Concilij Anthiocheni apad Eusebium Paulum Samosatenum reprehenderunt, quoia altum sibi thronum in ecclesia statuisset: Si Seuerus Sulpitius Vario uehisa Me lesi mri Episcopos arguit : illos tantum haec obiurgatio castigat, 'ni mddum excedentes ac veluti in solio regali sedentri tyrannieam sibi in Clerum dominationem usurpabant. In ipsim autem Pres byteriam nefas olim Rut secularibus ingredi, ut Germanus Conmmti-mphturam dolet , hane sacrlitiorem templi partem latissime diplicans, in litoria teram Ecclesiasticarum. vetuit hoc Concilium Turonense
II. ran. se statuens, ut pars illa, quae a cancellis versus altare diuiditur, ehotis tantum psallentium Clericorum pateat. Ad orandum vero &ebmmunicandum Laicis di Foeminis, sicut mos est, pateant Sancta Sanctorum, quem canonem Capitolari suo inseruit Carolus Magnus lib. T. Hoe idem sanetuit Synodus Romana sub Eugenio II. c. 33. Vt Iiarita um iitrat is N ino , usi Satendo es, reliquiae clerici confisant, uel presbibrium nabluam', 'avdo Mis celebratur conflare, in libra H v. havorisic possim sera ossvia exercere. Repetit hoc Decretum in sua Synodo Leo IV. & addit, ne seculares intra sacros Cancellos te tent acoedere, nisi Epistopo permittente. At Ambrosius Mediolanensis ne Thre o quidum imperatori hoc permittere voluit, ut narrat The
dotatus lib. s. cap. i . Soromenus tib .cap.; . & Nicephorus lib. Ia .ea .
i. Synodus Trullana ur. M. nemini licere edixit intra sepia altaris in redi, excepto Imperatore, cum dona sua osserte vellet. Solius igitur tibi Rionis hama id permussim Imperatori, sed olescente licentia &dhaeseiphnum dite emm thronum in sacrario imperator sibi erexit Patriare hali st mnem. D tallia negatum Laiei oblationes ferre ad altare, S eerdos vel M stri mra septa egrediebantur, ut eas ab illis acciperem: utiquando tamen id istis taminia vetitum, non autem
viris, ut d et Lupus in notis ad citatum canonem Trullanum. Plura de
templis, Porimquestructura, o aedificibi seire cupiemi abunde sati sa-
184쪽
Hent Leo Allatius in tractatu de Alarthece veleris e Fa , ct de templi recentioram Gracarinitemque in dissertatione de Solea veteris rectilia iacta inter eius Sqmmcta, de qua etiam diffuse agit vir eruditissimus Petrus Possinus in Gossariorem. I. regi Pac maris: Iulius Caesar Butengerus v c. de templo: Iacobus at in aratis ad Euchologiam pag. II. ct s quentibus: Ioannes Dareis in Comment. Decreti de eo rem dict. I. tract de ecclesiis, raramque prigine Oforma. Legendus quoque Procopius de aedificiis Iustiniani, qui lib. r. templum Mophiae & 3. Maeliaetas in An plo describit, de lib. s. templum Deiparat Hierosolymis magnificentissicostruetiim.Structuram vero S.Sophiae fissilis exprimit Georgius C dinus lib.de originibus Onctantima olitanini cuius etiam extat elefans descriptio verebus exametris in Codice Graeco M. S. Palatino Bibliothecae Vaticanae, quam nuper edidit,ac eruditissimis commentariis illustra.
uit Carolus du Fresne. Nobis ad alia properantibus ista sussiciunt.
Sacrificium non nisi a Sacerdote temno celebrandum. Ain quando tamen sumpto cibo oblatum. Sublatus hic abusus a Concili' cum duplici exceptione. De Misit matur, nil re vespertinis sua fuerint Missa nocturna. Diures olim hora Missarum solemnisi assetnata pro dierum diuersitate. Cur diebus iramniorum dilata quandoque Missa usique ad vesperam. sua nunc hora
Missa solemni , priuata tributa sint.
Ovamuis Christus de hoe mundo discessurus ad Patrem post esum LAgni & communem eum discipulis coenam, adimpletis legalibus ceremonijs, ac fine imposito antiquis sacrificiis, novum sui corporis de singuinis sacramentum instituerit; Ecclesia tamen eiusdem magisterio edocta praecepit, ut hoc musterium non nisi . Sacerdotibus ieiunis celebraretur; nec a fidelibus, nisi sint ieiuni, perciperetur. optime Gr torius Naetiantemis uerar. o. docens non omnem Christi actionem . n bis imitandam esse, Ille, inquit, Paschatis in Berrem dirarpulis in caenam is tradidit, ct DB caenoem: nos in templis S ante raenam. Ieiuni scilicet, ut explicat Nicetas in Commentario.Cui conlanans Augustinus epict.1 18. ait. Liquido apparet, quando primum acceperam Disipali corpus essam im
185쪽
nem Domini, non eos aecepisse ieiunos. Numquid tamen puterea calumnian- , dum est uniuersa Ecclesia, quod a latanis semper accipitur ' Et hoc enim pla- cait Spiritui Sancto. Ut in honorem tanti Sacramenti in os tabristiani prius Dominicum corpus intraret, quam cateri cibi. Nam ideo per uniuersum orbem mos ste eramur. Neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea prans Di tonati Fratres ad uIud sacramentum accipiendum conuenire debent, au cui faciebant quas Apostolus arguis est emendat,mensisfuis ista mi- , fere. Namque Saluator quo vehementius commendaret mUer, litas ahitudinem, ultimum hoc voluit arctius in gere corditas es memoriae discipulo rum, a quibus ad Passisnem digressurus erat. Ei ideo non praeerit, quo deinceps ordine fumeretur, in Aposolis, per quos ecclesas dispositurus erat, se tiaret hunc locum. Nams hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur , credo quod eum morem nemo variasset. Eiusde in consuetudinis testis est Tertullianus lib. 2. ac Uxorem cap. s. Non fiet maritus quidsi ret. ante omnem cibum rustis, ct ciuerit panem, non idum eredit esse qui dici' iam Cyprianus idipsum confirmat epist. 33. Christum offerre oportebat circa vesperam diei, vi hora ipsa sacri di veteris Testamenti ostenderet occasum, es Desperam mundi. Nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. Consentiunt passim antiqui Patres Basilius ho m. i. de ieiunio. Noque enim fleri potest, in urique ieiunio quissua acris operari audeat. Chrysostomus. hom. a T. in epist. I. ad Cor. Tu prius quam communices, ieiunas, ut quomodocumque communione dignus appareas. Idem ser. s. ad Pop. An
thioch. hortatur non ieiunos, qui quadam moti superstitione ad ecclesiam non accedebant, ut cum caeteris conuenirent,non Dominici corporis , sed diuinorum eloquiorum participes futuri. Et epist. Ias . scribens ab exilio Cyriaco Episcopo aduersus suos calumniatores, Dixerunt, inmquit, quod ad communionem non ieiunos receperim. Et is quidem hoc feci, expungatur nomen meum ex albo rasoporum, es non fibatur in libro ei Orthodoxa, quoniam ecce sesquid tale admissi, ab ciet me etiam Chrictus a regnosuo. Paschasius Radbertus lib. de sanguine & eorpore Domini cap. o. Sacramentum fuit, quod Domintis poct Coenam otiolis hoc tradidit. Sic enim illad oportebat impleri circa foem diei ad vesperam, vi hora ima facis , ori enderet iam se em seculi adaenisse. Porro Apotioli ideo ieiuni iam non erant, quia neceFefuit, in Pascha iliad ypicum prius compleretur, dein
de ad verum Pascha sacramentum transirent. Caeterum uniuersaliter is E cIesa omnes cum summa religione letant communicare consueuerunt.
II. Et haec quidem vetus institutio fuit, sed non semper, nee ab omnibus custodita. Mos enim quidam praeualuerat in Africa, qui vivente Augustino adhuc vigebat, ipso testante epiti. ii 8. ut in die anniuersaria qua coena Domini recolitur, sacramenta altaris vespere sumpto cibo celembrarentur . De qua re In codice canonum Ecclesiae Africanae extat can. i. ex Concilio Carthaginensi celebrato anno Domini sy . his ver bis : Vt Acramenta altaris nonnis a ieiunis hominibus celebrentur, excepte
186쪽
urumst die avniuersapia,quo carea Dominica celebrarer .i Hunc autem morem
synodus Trullana abrogauit can. ao. dicens sanctos Patres tunc fortassse propter aliquas in ijs locis occasiones ecclesiae utiles ea dispensatione usos hi isser caeterum oportere deinceps Apostolicas & paternas traditiones sequi. Idem sancitum antea fuisse a imodo Laodicena c. so. n tant plerique; verum citatus canon aduersus illos editus est, qui fetia quinta predicta ieiunium soluebant. Refert Socrates lib. s. his .eccl. c. a I.
abusum celebrandi sumpto cibo in Aegyptum lati dis iraepsisse. Aet pla, inquit,quiAlexandrinis nitimi sunt,e, ilia Diraebaide incolunt aio 1
naxin exequuntur illi quidem , sed non ut mos fert cinctianorum miraria
participant. Nam ubi epulati sunt, est Dari,s cibarus se faturarum sub vesperum oblatione facta maerari' communicant. Idem narrant SoZomentis lib. .
cap. 1 o. & Nicephorus lib. I 2.cap. I . Ab eodem abusu Galliam non fuissse immunem indicat ean . o. secundae synodi Matisconensis decernens, ut nullus Presbter conferius cibo, aut crapulatus vino sacrificia conm ctare, aut Missas priuatisfectirique diebus concelebrari praesumat. Inluctam en enim,ut Di rituali alimento corporale praeponatur. Se qait hoc attentare curauerit, dignitatem amitivi honoris. Iam enim de tali cansa est in concil3s Africanis desinitam es . Confirmat deinde citatu micanonem concili j Carthaginensis cum exceptione diei coenae Dominicae. In Hispania vero hanc ipsam corruptelam haeretici Priscillianistae introduxerunt, quae in conci- Iio Braccarensi primo c. I 6. & in secundo can. Io. describitur & damnatur. 1uod si illa die, ut recte Strabo argumentatur cap. 1 f. post prandiam communicare non Acra, cui est exemplam Domini et quorundam asse ussuffragari videbatum, mulio minio abs temporibus luet, quibus horum neurrum cognoscitur attributum. Alius item mos apud quosdam Sacerdotes inualuerat, ut in exequiis defunctorum non ieiuni & vespere celebrarent,
quia nimirum sepulturae non solebant inferri, nisi prius sacrum pro ipsis
praesente cadauere ageretur. Id vetuit citato canone synodus Carthagianensis decernens solis orationibus deiunctorum, siue Episcoporum , siue ceterorum commendationem pomeridiano tempore fieri: si sacerdotes iam pransi inueniuntur. Idem statuit Bracarense II. can. Io. Patres vero cociiij Nannetesis siue Agathensis,ut refert Gratianus e .Presbter ist.' I. praeceperunt Sacerdotem manere ieiunum usque ad statutam horam, ut necessitatibus defunctorum succurrere posset. Eadem ieiunii lex ministris quoque altaris indicta furum a Conc. Antisiodorensi an. T8. c. I s. Non licet Presbyter tui Diacono, ani Abdiacono post accepta cib. vel pacata Missas tractare, aut in ecclesa, dam Misse dicaniar, nare. Cuius canonis ratio est, quia per id tempus nefas erat quemquam de clero sacrificio imseruire vel adstare, nisi simul cum lacerdote communicaret. A regula autem non communicandi violato ieiunio duo casus excipiuntur. Primus est,cum imminente mortis periculo sumendi Viatici necessitas urget. At ter , si sacerdos celebrans repentina correptus infirmitate deficiat, tunc e -d enim
187쪽
enim si mysteria consecrata sunt, alius Sacerdos etiam non ieiunus inchoatum Lacrificium perficere debet. Primum casum comprobat pravis Ecclesiae ubique recepta: de secundo sic lanciuit Concilium VII. Tot
tanum c. a. censuimus conuenire,ut cum a Sacerdotibus Musarum tempore
fancta mycteria consecrantur, sagritudinis acciderit quilibet euentus, quo coeptum nequear consecrarionis explere ructerium , si liberum Episcopo , vel Press tero alteri consecrationem exequi essi, caepti, & post pauca. Ne tamen quod natura languoris causa consulitur,in praesumptionis per iciem conuertatur, nullus pin cibumpatumque quamlibet minimum sumptam Musas facere; nullus a que sentis prouentu molectia minifr, vel Sacerdos , cum coeperit, imperfecta os cia praesumat omnino relinquere. Si quis hac temerepraesums rit, excommunicationis sententiam famnebit. Concilium postea Tolet num XI. c. I . ad praecauendos huiusnodi casus instituit, ut ubi temporis, vel loci,siue Cleri copia suffragatur, habeat semper sacrificans vicini solaminis adiutorem, qui eius vices exequatur. III. Vetus igitur & Apostolica traditio est, ne quis audeat ad diuina mysteria non ieiunus accedere. Contrarium abusum concilia & Patres tanquam summum crimen ab Ecclesia sustulerunt, grauissima anathem iis, & depositionis interposita poena. Quod si legentibus antiquos P tres occurrant nonnunquam Missae vespertinae siue nocturnae, nihil ex his inferre licet,quo priscripta sacrificantibus ieiunij Iexconuelli queat. Certum est enim quod primis Ecclesiae seculis aliquando bis in die Synaxes factae sunt, exemplo forsitan Synagogae, quae matutinum de vespertinum sacrificium offerebat: quamnis enim ea lex abrogata essetinon est tamen improbabile, quod ad nouum testamentum in Ecclesiae primordijs translata aliquandiu fuerit; Iegalia siquidem paulatim extincta sunt, nec statim veterum rituum obliuisci potuerunt, qui erant ex Ci cumcisione fideles. .Erant & aliae Misse vespere, & noctu periata, quarum usus, ut mox videbimus, per aliquot secula in Ecclesia permansit. Sed hinc deduci nullo modo potest, quod tunc Sacerdotes non ieiuni offerrent: & si aliqui sumpto cibo sacrificabant, hoc ad abusus pertinet, qui sensim irrepserat, vel ex ignorantia Ecclesiasticae legis & Apostolice traditionis, vel ex prauitate haereticorum qui praescriptos canones dedita opera violabant,vel arctatus ille mos ad solum diem Dominicae coenae, aut respicit tempus persecutionis , quo necessitas legem vincebat. Tertullianus de corona militis cap. 3. virumque sacrificium matutinum &vespertinum commemorat his verbis . Euchariae lasacramentum O in tempore victus es omnibus mandatam a Domino , etiam antelucanis coetibus , nec de aliorum manu quam prasidentiamfumimus . Ac si diceret, Tempore victas id est coenae, qua hora Christiis hoc mysterium instituit,Eucharistiam sumimus; atq; etiam antelionis coetibus,3e consequenter ante Omnem cibu. Clarius Cyprianus ep. 63. ad Caecilium de utroq; sacrificio agit,
redarguens Aquariorum errorem, qui semel maue, semel vespere solebant Diuitiam by Co le
188쪽
bant efferre . sed in sacrificiis matutinis solam aquam , ne vinum redoletarent i in vespertiuis, quia post coenam, vinum mixtum aqua offerebant. Vtrumque autem morem reprobat tanquam absurdum,& Diuinae atque Apostolicae traditioni contrarium. Similiter Augustinus epict. i I S. respondens Ianuaris inquisitionibus morem hunc bis offerendi mane & vespere viguisse docet in Africa in solo die anniuersario Dominicae coemeetnam , inquit , evid per quintam feriam ultima hebdomadis id adrage
a seri debeat,an asser Maeum sit mane, O ra sum DB coenam et an ieiunandum es poli canam tantummodo asserendum et an etiam ieiunandum Spin lationem, si, acere solemus . . amandum. Respondet autem, quod si diuina Seriptura quid si faciendum priscribit, ita procul dubio faciendum ut legimus: ec si quid horum tota per orbem frequentat Ecclesia , quinita faciendum sit disputare, insolentissimae insaniae esse. Tum ait casum
propositum nec definitum in Scriptura, nec uniuersalis Ecesesiae consu tudine firmatum . sed ex eorum genere esse, quae per loca de regiones variantur. Quamuis enim Ecclesiae more receptum esset, quod mysteria semper a ieiunis celebrarentur , nonnullos tamen probabilis quaedam ratio delectauit, ut eo die quo coena Domini recolatur, post cibum offerti de accipi deceat corpus dc sanguinem Christi, tanquam in insigniorem commemorationem mysterij ab ipso post legalem coenam instituti; quibus contradicere sanctus Pater non audet. Cur vero ipsa die mane& oespere oblatio fieret, ex eo putat institutum, quod quidam eadem die corpus lauabant de prandebant, de propter illos mane offerebatur, vespere autem propter ieiunantes. Missas quoque matutinas, & vesper tinas reperimus in concilio Agathensi c. go de in tertio Aurelianesi c. ry.co sensu quo nocturnam Missam apud Cassianum, usurpato nomine Missae non pro Liturgia, sed pro populi dimissione, quacumque hora & ad
quamcumque ecclesiasticam functione in couen iret, ut supra Cap.II. rem
plicauimus . In quibusdam ecclesiis usus Missae vespertinae permanserat in vigilijs aliquarum festiuitatum , solebant enim Missam nocturnam Natiuitatis Domini, de matutinam quam nonnullae ecclesiae in diei R surrectionis aurora celebrabant,in vigiliis eamdem festiuitatum vespere solemniter agere. Has autem de alias quascumque eiusdem generis sustumlit Pius V. constitutione quarta reuocatis omnibus priuilegij si de apposita poena suspensionis. et Missas noctui nas plures olim fuisse veterum monumenta declarant: Ieat ex his ea sola permansit, quae in nocte Naimitatis Domini ubique, celebratur. Tribuitur eius institutio Telesphoro Romano Pontifici, qui,
martyrio coronatus est anno I sq. cuius decretum refert Gratianus cis
Ue Ancya, de consecra dict. I. Sed epistola decretalis Telesphori,ie qua canonem Gratianus excerpsit supposititiain, nam praeter illa argumen ta id euiden ter ex eo concluditur , quod peruigilium, de pernoctatio simo & ipsa festiuitas Nativitatis multis annis post Telesphorum stata
189쪽
die eoII eoeperunt , nempe sub Iulio I. ut Florentinius in notis ad
suum Martyrologium diffuse probat Exercit. a. Missae autem noctum huius diei, sicut & aliarum quae diluculo. hora tertia dicuntur, meminit Gregorius M. in lib. Sacramentoram,o hom. g. in Evangelia. Quod vero Abnathasiatus Cophtita cap. 13. conflin Ae ptiacarum , vitatus ab Abrahamo Eechellensi in praefatione concili= Nicaeui emam ex Arabico Latinum transitatu, pag. 62. a Patribus eiusdem Concilii sancitum mille
ait, ut in die Natiuitatis di Epiphaniae Missa noctu ageretur, alijsexaminandum relinquo. Haec forsitan fuit Cophtorum traditio, pos quam sestum Natiuitatis, quod die sexta Ianuarii simul cum Epiphania in plerisque regionibus agebatur, ab ipsa seiunctum est. Est & alia quaedam
Missa noctuma, nisi quis velit eam potitis matutinam nuncupare, ii , quibusdam Prouincijs praesertim in Polonia, & Germania hodie usitata tribus vel quatuor horis ante lucem, quae ab initio Introitus Missa D. rate nuncupatur, & in aduentu Domini ad honorem B. Uirginis cum ingenti solemnitate cantatur. Reliquae Milla nocturnae abierunt in dea suetudinem, quarum praecipua erat Missa Sabbati sancti pertinens ad diei sequentis noctem , in qua Christus ereditur resurrexisse. Hiemnyamus in Martis. cap. a y. traditionem Apostolicam fuisse ait, in die vigialiarum Palahq ante noctis dimidium popuIos dimittere non liceat. Ei uodem moris testis est Tertullianus liba . ad uxorem cap. . missolemnita Paschae alnoctantem securas factinebit f Aaliqui, ait Hugo victorinus lib. g. de specialibus Missae obseruat. cap. a r. iam fert ira facto die Sabbatio sciam ho. celebraravi: Sed moderaeorum debilitas ad epulas festinans tem puspraaevit destinatam. Puto autem quod ritus paulo ante Hugonem alicubi eoeperit immutari. Ipse enim obiisse dicitur anno ii o. At Conae ilium Claromontanum anno Ios s. ean. 26. statuit ut in Sabbato Sancto ieiunium circa noctem protrahaturi & Guil. Durandus, qui vivebad anno Iago. lib. d. Rationalis cap. 6. veterem ritum in quibusdam Ecclesiis usque ad sua tempora permansisse asseuerat : idemque de suo tempore post annum scilicet et M. asserit Thomas valdensis cap. 2 3.Tom. Si Doctrinatis. Theodorus Balsamon is eampo. Trallanam scribit Christia nos regigiosiores toto illo Sabbato in eMesia manere solitos, &seisa noctis hora,id est media nocte diuinis Sacramentis communicare, & hora septima eiusdem noctis Psalmodias matutinas audire. Idem statuit Ordo Romanus, non dimittendum scilicet populum ante mediam noctem, & in ipsa nocte matutina luce erumpente redeundum esse hi e cclesiam ad noctumas vigilias Paschae celebrandas. In Monasteriis vero
signa pullari iubet, eum prima stella in coeloivisa fuerit, & tunc eantari I.itaniam, ac postea ad Missam procedi. Quod autem praecipit ord c Romanus, Ecclesia quoque Gallicana seruabat, teste Amalario lib. .
cap. sita fabbato sancto, inquit, expectant omnes ieiuni orique ad noctem auanda Musis celebratae Resarria uisemini. Et mira cam. o. Iaa cra
190쪽
sancta Resurrectionis Domini Miggam celebramus propter eandem Resurrectionem, quae in ea completa eLI. Nunc circa meridiem hanc Missam canimus, sed quamuis hora inticipetur, non sunt tamen mutatae orationes, in quibus noctis mentio fit. Dicimus enim in Collecta, Deus qui hanc scratissimam noctem gloria Dominica Resurrectionis illumas. Et in praefatione , In hac pati simum nocte: & infra actionem-ommunicantes es noctem sacratissimam celeuerantes.Quater item in anno, in Sabbatis nimirum quatuor temporum Missa noctu celebrari consueuit, sicut Leo primus testatur xpist. 8 i. ad Dioscorum Alexandrinum et Quod a Patribus nouris propensiore cura nouimus esse fruatum, a Vobis quoque volumus cuctodiri, Dinon assim diebus omnibus sacerdota is vel leuitica ordinario celebretur, sed poti die abbati eius noctis, qua in prima sabbati lucescit, exordia deliganium Duod eiusdem obseruantia erit, si mane ipso Dominico die , continuato Sabbati ieiunio , celebretur. Ideo ut notat Micrologus cap. 2'. Quatuor Dominica qua huiusmodi ieiunia proxime subsequuntur, in libris Sacramentorum vacantes pratitulantur, eo quodproprijs careant officiis. Hae autem Dominicae antiquitus ab ossicio vacabant , quia celebratio Ordinationum iuxta decreta sanctorum Patrum tam fero fiebat in Sabbato , ut potius Dominica,
quam Sabbato adfriberetur. H inc etiam praecepit ordo Romanus, ne sabbato quatuor leporum in Quadragesima oratio super populum diceretur , qua reuera carent antiqua Missalia , quia ad illam & capita & g nua flectebant fideles, quod die Dominico nefas erat. Concilium Claromontanum c. et q. de his Sabbatis ita sanciuit: ut protrahatur ieiunium usque ad vesperas, ct eri parect et que in crastinum, vi magis appareat in 'die Domiaico ordines AH. Alia Missa nocturna acta olim est in vigilia Pentecostes , in ipsa scilicet nocte quae luceseit in Dominica, ut notat Menardus ad lib. Sacrament. I aoror . At ordo Romanus statuit sic pificium in hac vigilia disponi, ut hora octava diei ingrediantur ad vigilias vel Mistarum solemnia, & hora nona expleta omnia consumentur. Certum est etiam noctu ad Missas conuenisse fideles, cum Tyrannorum persecutio vexabat Ecclesiam, de quare notissima est Tertulliani sententia lib. de fuga in persectit. Si colligere interdiu non potes, habes noctem, de
ad uxorem l .cit. stuis nomenis conaocationibus,s ita Ostortuerit a latere sua
adimi lubenter feret ' Eidem suffragatur Prudentius hymno de S. Laurentio.
Hunc esse vestis Orgi sMoremque se artem proditum m ,
Arrenieti mphis ferant, Fumare sacrum Sanguinem ,
Auroque noctarnis Sacris Adore 'os cereon
Subscribit Apsustinus epist. 8 d. ad Casulanum , in qua disserentes