장음표시 사용
191쪽
his, quae Lucas in Actibus Apostolorum narrat Paulo accidisse timeo
set Troade, ait . Potiperactam diem fabbati noctis initi uerant congregasti , qt .e utique aestae iam ad diem Dominicum , hoc e II ad Urumam fabbaii pertinebas i ct ita eadem nocte fracturus panem , sicutfrangitur in facramento corporis Chrisi, produxitsermonem Usque ad medium noctis, ut II sacramenta celebrata rursus et que ad diluculum alloquens congregatos, quoniam mulium femnabat , ut litescente proficisceret,ir Domihico die. Huc etiam pertinent coetus antelucani, propter quos natio Christianorum latebrosa & lucifugax dicebatur, de quibus Plinius lib. Io. ep. y . ad Traii nimscribit, quod soliti essent Bara cie ante lucem conuenire, carmenque Christosam Deo dicere secum indicem. In his autem conuentibus sacramentorum celebrationem non defuisse ex moribus illius seculi manifestum est.
Reddita postmodum Ecclesiae pace certa hora rei diuinae celebrationi tributa est, diuersa tamen pro dierum temporumque diuersitate. Scriabit Anastasius in vita Telesphori ipsum constitivisse, ne quis praesumeret antecursum horae tertiae Missas celebrare , quod decretum referunt AmaIarius lib. g. cap. a. & Strabo cap. as. Sed hos decepit Pseudo-Isidorus, qui primorum Pontificum Epistolas decretales ausu temerario finxit, totique Ecclesiae tanquam legitimas merces obtrusit. Quid enim magis alienum a conditione illius seculi , quo Christiani furentium Im-seratorium gladios declinantes summo studio latitabant, quam huius egis editio, quae nullo modo poterat obseruari e Noctu & in occultissimis locis conuenisse fideles ad Synaxim supra citatus Tertullianus nos docet, qui aliquot annis post Telesphorum florere coepit imperante Seuero: nec aliter lane poterant, ut & dignitati Sacrificii, & propriae vitae seciuitati prospicerent. Probabilis igitur sententia est , mastisque congrua, quam refert Baronius anno 3 a. hanc tertiae horae praefixionem a S. Damaso sancitam fuisse, ex prascripto, ut aiunt, canonis Nicoeni, qui tamen non extat. Hanc autem horam quolibet die festo seruatam semper fu isse veterum Patrum peruincit auctoritas, quamuis Concilium Aurelianense tertium c. I . refragari videatur, id seruari praecipiens in praecipuis dumtaxat solemnisatibus, ob aliquam fortassis illarum partium specialem rationem, vel consuetudinem, quae tunc temporis vigebat. Sidonius Appollinaris lib. s. epist Iet. Ita peracto vigiliarum quas alternante mulcedine MonachnC Hebae Psalmicines concelebrauerant,quisque in diuersa fecessemus, non procul tamen, utpote ad tertiam practo futuri, eam sacerdotibus res diuin acie A. Gregorius Turonensis in vita S. Nicetij, Hora tertia, inquit, cum Populus ad Missarum solemnia conueniret. Gregorius Magnus hom. 3 in euau. de Cassio Naratens Episcopo sermonem habens ait, Oblaiurassacrificium ad horam tertiam venerat. Narrat Ioannes Moschus in Prato spirituali cap. 1 et . cuiusdam villae habitatores Presbyterum suum apud Episcopum accusisse, quod die Domini-
192쪽
co nunc hora tertia , nunc hora nona Missam celebraret non seruans solemnem ac legitimum ordinem sanctae oblationis. Theodulphus Aurelianen. in ep. ad Clerum suum cap. s. quod a Gratiano de eregere dimi. e. sa. sub Augustioi nomine perperam citatur, statuit ut Missae peculiares die Dominico non ita publico fiant, ut per eas populus a publicis Missarum solemnibus, quae hora tertia canonice fiunt, abstrahatur. In diebus autem ieiuniorum extra Quadragesimam horam diei nonam fa- erificio offerendo destinarunt Antiqui. Testatur id Epiphanius sub HemhAs .aduersus haereses disserens de moribus primitiuae Ecclesiae, ubi ait feria quarta & sexta per totum annum celebratam Liturgiam hora nona, quia nimirum fideles illis diebus ieiunare solebant. Ambrosius in Pol.
118. in explicatione versic. 62. Indictum es ieiuniam, came ne negligas. Et se te fames quotidianum rogit ad prandium , tamen coeliati magis se fruat conuiuio. Non epulae parata extorqueant, ut coelesyitassis vacuus facramentis. Disser aliquantulum, non longe es nis diei et imo plerique sunt eiusmodi dies , ut uatim meridianis horis adueniendam sit in erelesiam, canendi Omni . celebranda oblatio. Vbi obseruandum quod ait plerosque esse , non omnes dies ieiunii, in quibus post meridiem itur in ecclesiam, canuntur hymni,& circa horam nonam fit oblatio: quadragesimalis enim ieiunij alia ratio est , ut infra ostendemus. Concinit Prudentius hym. post iei nium, qui est S. quotidianorum. Nona submissum rotat hora solem,
Partibus vix dum tribus euolutis, Warta devexo supere I in axe Portio lucis. Nos bestiis voti dape vindicata Sosiimus fectum, fruimurque mensis utim plenis, quibus imbuatur
Ieiunamus ait, recuso potum, Nondum nona diem re gnat hora.
Haec Prudentius docens fideles solitos ieiunare usque ad nonam, o do Romanus de ieiunio Pentecostes sic decernit.Inanium faciam IT OVI. feria, et in sabbato orique ad horam aeream. Deinde prascribit quae Lectiones ad Missam legi debeant. Concilium Moguntinum apud Iu nem Carnotensem p. cap. 33. loquens de ieiunio quatuor temporum, Quarta, inquit, se sexta feria, ct sabbato veniant omnes ad ecclesiam hora nona cum litandis ad Mosarum solemnia.
At in ieiunijs Quadragesimalibus Missa tardius agi solebat, &haec vLStati era dicitur a Tertulliano lib. de ieiuniis, quae ad vesperam ieiunans pinguiorem orationem Deo immolat. Fideles enim ad vesperam hoc ieiunium soluebant audito sacro. Clare explicat hunc ritum praecitatus The
193쪽
Theodulphus cap. yy. Saliut ares, quis ieiunare putant,loquitur autem de quadragesimali obseruatione , -x msignum audiunt ad nonam manducare , qui nullarenus ieiunare credendi sunt,s ante manducauerint, quam vegpertinum celebretur officium. Concurrendum e B enim ad missas, es avidi ii, Mi sirumsolemnps, siue vestertinis assiepi , largitis prius eleemos oti ad cibum accedendum est. Si vero aliquis necessitate con rictas fuerit , in ad Missam Denire non Daleat , actimata Vespertina hora , ct completa oratione fua, ieiuniam sinere delet. Refert hoc capitulum, Gratianus de consacri
dict. I. c. flant,ex Concilio Cabilonensi: at vir eruditissimus Lucas Da-eherius Amalario tribuit ex M. S. Cod. Abbatiar Corbeiensis Diso . Dispicit 3 pag. 1γ3. Cuiuscumque autem sit, priscum morem celebranis di hora vespertina in diebus ieiunii quadragesimalis apertissime confimmat. Idem ritus seruabatur olim in vigilia Natiuitatis Domini, ut ex ordine Romano palam fit. In vigilia , inquit, Natiuitatis Domini hora nova canunt Musam ad S. Mariam , qua exputa canum Desertinalem naxim, dehinc vadunt ad cibum. Paulinus quoque Nati T. S. Felicis eundem ritum viguisse canit in ipsius peruigilio.
Nossis eum morem, vi ieiunare fiamus
Ante diem , es fero libatis vespere sacris uinque suas remeare domat. Tunc erga fatalis coetibus a templo Domini , po uam Lia fessa Corporibus requies , sumpta dape, coepimus h mnis Exultare Deo, es Asa is pro cera n Iem. Unde colligitur etiam in alijs ieiunijs extra Quadragesimam dilatum quandoque sacrum usque ad vesperam. Huius autem moris haec ratio al- signari solet, quia rigor poenitentiae & ieiuni j moestitia gaudium illud &animi exultationem excludebat, quam Fideles ex sacrificio & Eucharistiae communione percipiebant, quae salutis nostrae pignus est, & resurrectionis fiducia. Ita docet Ioannes Zonaras incan. 32. concis Trullani, nimirum ieiunij tempus expiandis intimo dolore criminibus institutum fuisse, sacrificium vero festiuam habere solamnitatem de laetitiam; quae simul stare non possent: neque enim in sola ciborum abstinentia consiste-hat ieiunium, sed omnes ad ecclesiam diluculo confluebant inculto habitu ac cinere consipersi , cumque luctu & lacrymis tabescerent, dare locum Eucharistiae, mutuoque complexu & osculo signa praebere hilaritatis , inter corporis squalorem & animi tristitiam, incongruum existimabant : nam sacrificis alacritas ieiunii moerorem turbasset. & ieiunij
luctus sacrificij iucunditatem ademisset. Idem de baptismo asserit Tertullianus in fine Iibri, quem de illo conscripsit; eum enim dixisset Curistum post baptismum quadraginta diebus ae iuniis functum, subdit: Erra et nesi, dicet aliquis, a lauacro potius ieiunare oportet . Et quis enim prohibet, ni necessitas gaudi , di gratulatio salutis e Quod si gaudij necessitas edula crat, ne recens baptitati ieiunarent i tanto magis aequum fuit,
194쪽
, ut sideres ab omni ieiun Io, eique annexo maerore eximeret Eucharistia , quae totius hilaritatis fons est, & omnium gaudiorum plenitudo. Ideo Missa ad illud tempus differri solebat, quo ieiunium solui poterat, ut sam Trie mensae participes effecti, & modesta refectione refocillati animo de
corpore Letarentur. Eamdem ob causam festiuitates Martyrum in Quadragesima peragi synodus Laodicena c. s r. prohibuit, quia veteris eccle aiae ritu festum agere de non ieiunare connexa inuicem erant, ac propte rea Orientalis ecclesia, quae solam festiuitatem Annuntiationis ini Qtthdragesima celebrat, ea die non ieiunati de Patres declini concilij Toletani festum ipsum Annuntiationis ad diem xvIII. Decembris tran stultarunt, qua adhuc in Hispania solemniter agitur sub nomine expectationis partus B. virginis, ea ratione permoti quod minime deceret tantam talemnitatem in Quadragesima celebrari: sicut, inquiunt, auctoritate regum Dra cantum ect . Et ne viderentur id sine exemplo instituisse, addunt; In
multis namque eccles3r a nobis dr spatio remoras ct terris hic mos agnostatur
retineri. Et quis scit an hae de causa festum S. Patris Benedicti ad diem XI. Iulii a Maioribus stostris translatum primitus fuerit; sed postea in Italia abrogatum ob excitatam inter Casinenses de Floriacenses: Monachos controuersiam de translatione Reliquiarum eiusdem Sancti in Galliam e sed haec mea & mera suspicio est, in qua hic immorari extra opus foret. Eodem reto disciplinae ecclesiasticae imbuti, qui canones poenitentiales ediderunt, diem Domini eum aliosque festiuos eximunt a ieiu Dio. Concilium item Turonense IL er . prandium Monachis concedit, quando Misse id est festivitates Sanctorum sunt. Sed regredior ad Quam dragesimam i, a qua digressus sum . In ea Latini circa finem diei, imminente, ut dixi, ieiunii soluendi hora, quotidie sacrificium os
ferre consueuerunt: Graeci vero Missa utuntur Praesanctificatorum,de cum
ius institutione & ritu egi supra Cap. X v Irrito conatu Romana Eces sam calumniatur Nicetas Pectoratus Hiero monachus Studita, ac si antiquos cenones & ieiunii legem transgrediatur, quotidie in Quadragesima celebrans, idque hora tertia,ut falso supponit. Nam tempore Niscerar anno circiter ioso. adhuc vigebat mos vespere celebranda nec unius extat legitimus canon, quo saetificium ijs diebus prohibeatur. Trub Ianum siquidem, a quo Missa Prasanctificatorum praecipitur,ab ecclesia reprobatum suit:&Laodicenum, ad quod eius originem nonnulli ref rum, non fuit uniuersale . Pluribus inuehitur aduersiis Niceram Vmbeditus Siluae Candidae episcopus, sed nimis acriter,nec semper apposite. Por ro Nicetas violati ieiunii Latinosi ante horam nonam celebrantes accumor, quia Graei falsa quadam persuasione, ne dicam superstitione, de cepti Eucharisti e perceptione violari ieiunium putabant: quo etiam ei rore quosdam in Astica imbutos fuisse indieat Tertullianus in fine libri
de oratione. Stationum dictas non parant pleri ae sacri clarum oratipvri ai scrums mdum, Diagrariosoluendasti mavis corpore Domini .es ga deq
195쪽
is refcrnaeto, utrumque saluam en , Spanicipati ac DF is exemtio Oisc . Curus sententiae hie sensus est. Laeet sumptio Eucharistiae ieiunio non obsit, si tamen hie te scrupulus angit, potes & ieiunium serum & saeris
ficio interesse, accepto corpore Domini & non mandueato, sed resera eo . Tunc enim Eucharistia manu accipi consueuerat, domum deferri,ae ibidem sumi, ut sim loco videbimus. . . .
VII. Liquet ex dim quae hora olim sacrificio fuerint assignatae, Tertia nimirum diebus festis,Nona diebus telini iorum per annum, & in Quadragesima vespertina. De diebus ferialibus nihil antiqui canones determis
narunt, ut Marcellus Francolinus obseruat Id de repore rar Mnanicars cap. Usus tamen obtinuit,vet illis hora sexta non incongrue inmu eretur;
ni est hora tertia diebus licitiarenona diebus luctus & afflictionis prefixa
sit attoni consentanesi videtur,ut die s comunibus,qui nec utitiae nec luctus sum, sed quoadmmodo medii, sta item ossicium hora sexta,quae inter tertiam de nonam media est, persoluariir. Hora autem de quinus loquimur illae sunt, quas Astronomi inaequales, planetarias, & natalides vocant, diuisa semper die in duodecim horas, aequales quidem inter se, sed inaequales ficum aliis diebus comparentur. Nam dies aestim in XII. horas secti eas longiores habent, quam hiemaleg, quorum homitem XIL breuiores sunt. Sic horam tertiam dicimus, cum quartalpars diei exacta est; sextam . cum merididis ini non im cum tres dira partes Haphe simi. Uespertinum vero tempur totum illud spatium comple tur, quod a nona umae ad occasiinx Solis residuum est. Fusius de his tr ctaui lib. de diuina Psalmodia cap. g. At haee nune horarum prasisi i contrario usu abrogata est, aliquo dumtaxat antiquitatis vestivo 'per manente m Maeae publieae siue solemnis celebratione .sSie enim decer. nunc Rubricae Magalis si xx. Missa conamisatis fodemvis Postea trionaeiareae o delet. Iafectis duplitiam disimiduplicinia, Dominieis, ct i fa O a-uas. Acta ras charo hora terna . In fems s mitrabas er fus per anatum Asia sema - Ia aduentu, Sadragesima, Petrandi remporibus , ct vigilari qua Mi vaniar pia nonam. Ita factum est vi non prorsus veneranda vetustasimetierit, dum ordo a sanctis Patribus mscriptus saltem in publica os ficiorum recitatione retinetur, arens legitimita horarum punctus nul lo modo attendatur. Neque enim hora nonae officium tertia vel qua
eam meridiem in vigiliis psallimus, neque vesperas in Qnadragesiclma circa Solis occasum, sed una uri id abus iam ante meridiem : quae anticipatio, ut doctissimus Frauco uiseribit caput . sti darei NI Remi stemmi calamitas, ne dicam ase M. Coeriine orarem praeuentio post laculum duodecimii introduci itum pristina interitate paulatim relaRara mollior disciplina sueeesse, de infatius est tarere quam loqui. Mumsae priuatae quacumque hora nunc dici pessunt ab aurora usque ad me
196쪽
ridiem, de qua re Francolinus disseria eap. 3v. Amalarius Fortunatus lib. I. cap. a. post laudatum Telesphori Papae supra a nobis reprobatum
canonem,ne quis praesumeret ante horam tertiam Missam celebrare, non licere ait hanc regulam transgredi, nisi urgente necessitater tum narrat se vidisse Leonem Papam, tertium scilicet, diluculo celebrasse. Vidi, imquisiteonem Apoctoiuam diluculo intrare ad Missam, nescio utrum causa neces itatis intercedente hoc ageret, anfla pote Bate . Hanc vero temporis peruersionem non probat, Fulget enim, ait, potems ratione decorata . Sed Amalarius de summo Pontifice vitae sanctitate conspicuo benignius loqui potuisset; ex eius tamen reto dignoscimus Iegem siue consuetudinem non celebrandi, etiam priuatim, ante horam tertiam eo tunc rigore seruatam, ut ab illa nemo potuerit sine aliorum admiratione & censura deuiarcis
su gno Fideles tempore persecutionis ad D vim conuo
carentur. Rei tur quorundam opinio. Reddita pace pu
blica signa institutamqua. Lignoram usus apud Gra
cos, qua semanteria dicuntur. A quo inuenta campana. Ana Paulino Episcopo Nolano. De vel rum tintinnabulii. Campana nomen, eiusque
et mologia uando coeperit clesia Campanis uti. Ad quem spectet campanas pulsare. De campams Religiosorum.
ORitur haec disquisitio ex superiori,es q. eius veluti appendix,qua uis enim sacrae Synaxi certa fuerit hora destinata,quia tamen dissicile
potuit credentiu multitudo aetate, sexu,conditione diuersa, & habitati ne ac Ioeo dissidens statis horis in ecclesia adunaris credibile est aliquod signum antecessisse, quo omnes in unum cogerentur. Quale autem hoc fuerit, conijcere quidem possumus, se Tnon certo definire. Amalarius lib. . de dia. O . cap. a I. lignorum sonitu Christianum populum congregatum ait, quando latitabat per cryptas propter persecutores. Non as ientitur Amalario Baronius an. s8. num. Iog. et merito tum quia huius rei nullum extat antiquum monumentum: tum etiam quia ratio ipsa non patitur ut eo tempore, quo abdita loca ad conueniendum studiosissime quaerebant, eo lignorum strepitu se proderent, de ad necem sibi infere dam Geuiales prouocarent. verisimilior videtur Strabonis coniectura , Y MPI.
197쪽
eap. s. de restis reclis quod nimirum tala deuotio aliquos cogeret ad statutas horas concurrere: alij praenunciationibus publicis inuitarentur.&in una solemnitate proxime Sturas discerent. Sed haec referre ad nascentis ecclesiae tempora dissicillimum est, nam vexati fideles acerbissimis gentium persecutionibus locum saepe mutare, eumque abditi
simum nec inuentu facilem quaerere cogebantur, unde nec talo religi nis studio conuenire poterant, nec in uno conuentu alterius praemoneri Baronius ibidem num. Io 2. viros quosdam delectos arbitratur, qui cu fores diceremur, quorum munus emet singulos fideles perquirere, &priuatim monere , quando & quo loco conuenire deberent. Vt autem probet hanc opinionem nullum illorum temporum testimonium profert, praeter Ignatii epistolam ad Polycarpum ita scribentis. Decer,matissime Pol cave, concilium cogere scrosanctum, es eligere si quem vel menter dilectum habetis est impigrum, Ut passi diuinus appellari cursor, se huiusmovi creare , Pt in Spriam profecius laudibas celebret impigram chaiaritatem Deoram ad eloriam Dei v Hac sola alictorflate fretus id astruit Baronius, cui ne assentiar ipsam et cogit epistola , quae si attente legatur , non de Cursore loquitur,qui Symicimii dices et, sed de Legato Cumittendus erat in Syriam ad Antiochenos: unde circa hnem ait, Saluto eum qui designandus en, Ut mittatur in Syriam . Addo quod hane epistolam non genuinum Ignatij s ritum esse , sed sipposititium viri eruditi dudum obseruarunt, & ad id probandum multa afferunt non parui ponderis argumenta. Quod si aliqua fides illi praestanda sit, potior apud me
erit alia Baron ij sententia, iussit nimirum Episcopi unumquemque secreto conuocatum . Hoc vero colligit ex his verbis eiusdem epistolae:
crebrius celebrentur conuentus, nominatim omnes in ire , frenos es ancillas nefactidias. At nutante standamento firmum aedificium superstrui n quit . Fieri sie potuit. de fortassis fie factum est; sed nullum producere testem pollamus, qui id factum asseveret. Aliqnam sano tesseram siue signum fuisse, quo christiani & se mutuo agnoscerent, &loca scirent ac tempora synaxeos peragendae, certae fidei res est ; sed quale hoc mgnum merit, ignoramus. In actis S. Caeciliae dicitur Valerianus S. Vrbanum Pontificem reperisse , oui ad vitandas paganorum insidias latebat gno Arnia acceperat, quodque omnino necessarium erat, ut mutua inter fideles societas, atque germanitas conseruaretur.
Conuerso autem ad fidem Constantino, cum pace de tranquillitate potiri coepit Ecclesia, summa pietas Imperatoris, & Christianorum es eridas,quam describit Eusebius testis oculatus initio libri X. sua hictorinos dubitare non sinit, quin publicis signis,iquae ab omnibus perciperentur , populus ad ecclesiam coeperit conuocari. Ea diuersa fuisse veriterum Scriptorum monumenta testantur. Pachom ius Abbas tubae sontiatu congregari Monachos praecipit, sicut olim Moysi imperauit Deus
Numem cap. Io. ut duas tubas argenteas laceret, quarum sonitu ad mom
198쪽
itenda eastra , ad festa, ad sacrificia multitudo conuocaretur. Cum a dierit, inquit Pachomius regulae suae cap. g. vocem tuta ad C llectam V eantis, Batim egrediatur. Climaeus item ait Gradu Iv. signo sacrae tubae canente coactos Fratrum caetus. Alij malleo utebantur, quo singulorume ellae pulsabantur . Historia, Lausiaca cap. Io . in vita Abbatis Adolij, excitatorio malleo, inquit, pulsabat cellas omnium eos congre-rans ad oratoria. Cassianus libro .sInstitui. cap. 12. Cum sonitum pulsantis osDum ac diuersorum cellulas percutientis audierint , ad orationem eos scilicet', seu ad opus aliquod militantis , eertatime'cubilibus
suis uriumque prorumpit . In Bethleemitico Monasterio hae voce Allelaia conuocatas Moniales ad Collectam scribit Hieronymus via .. a T. Usi sunt etiam Graeci Iignorum percussione, quorum usum antiquissimum esse ex actis secundae synodi Nicoenae constatu. Ibi enim AEI. g. eae libro miraculorum S. Anastasij Martyris legimus, quod cum eius Reliquiae Caesareae appropinquarent, ciues omnes laetitia magna perfusi ligna sacra pulsantes obuiam facti sunt. Eorumdem frequens liabetur mentio apud Graecos scriptores ., Theodorus Petreorum Episeopus invita S. Theodosij Archimandritae; Monachi , ait, lignum pulsabant praemter folitam propemodam horam. Nicephorus Blemides in vita S.Pauli Latrensis v Imperat ut ante tempus lignum congregans Monachos pulsetur, et farra My agogia peragatur . Theodorus Studita in carminibus, relati tuba percute lignum tempore suo in opus eu . Auctor vitae S. Nimnis com gnomento Melanarite, Et ligni pulseatione omnes fratres conuocat. Et tubae
quidem ac mallei usus ad tota Monasteria pertinuisse videtur , ligna autem ab omnibus ecclesijs Orientalibus usurpata fuerunt, longoque spatio permansit eorum consuetudo , quia ut paulo post videbimus, Campanas serius receperunt. Nunc quoque Graeci & aliae nationes sub tyrannico Turcarum imperio ijsdem lignis utuntur, quae a Graecis Semmanteria , siue Chirosem antra, quod manibus teneantur atque pulsen tur, nuncupantur. Ea sic describit Leo Allatius in dissertatione de recentiorum Graecorum templis Sacerdotes Graeci ligneo intirumento ad a-cos in ecclesam conuocandos utuntur. Id eu lignum binarum decempedarum levitudine, duorum digitorum crassitudine, latitudine quatuor, quam optivme dedolatum non risum ast rimosum, quod manusinisba medium teneni facerdos vel alius, dextra malleo ex eodem ligno cursim hinc inde transcumrens modo in Unampartem, modo in alteram, prope vel eminus ab ipsa sinistra, ita lignum diverberat, ut icIum nunc plenum, nunc grauem, R Vc cutum, Onc crebrum, nunc extensum edens , perfecta Musices simila
auribus Dauissime moduletur. Haec Allatius, qui aliud Semanterion esse ait insignis magnitudinis, adeo ut quandoque sex palmos latitudo, unum crassitudo, triginta longitudo exaequet, quod in turribus catenis ferreis appenditur, & malleo pulsatur'. Campanas vero usui Graecis es
199쪽
rerentibus Ursum Patriti acum venetiarum Ducem primum omnium dono misisse duodecim mirificae artis & valde sonoras Micha Eli Imper tori , qui eas in turri ad S. Sophiam extructa collocavit. Ad Orient leni igitur Ecclesiam delatae sunt seculo nono, cum iam dudum in D eidentali receptae fuissent. Sed a quo primum inuentae , cuiusque opera vel auctoritate in Ecclesiam introductae sint, incompertum est. III. Polydorus virgilius lib. de Inuentoribus rerum id Sabiniano Pontia fici adscribit, qui Gregorio Magno successit . De eodem Onuphrius Panumius in epitome summorum Pontificum sic scribit,me Papa Ca-panaram usum inueniti ius etque vi ad horas canonicas, O AD aram fac is a pasarentur in ecclesia . Sed Anastasus in eius vita nihil de campanis ab eo iuuentis dicit, nec scio a quo hoc didicerint Panum ius, &Polydorus . Angelus Roccha in comm . de campanis cap. I. a S. Hieronymo , qui ducentis circitcr annis ante Sabinianum vixit, campan rum mentionem factam credidit cap. 33. & 3 p. regulae Monacharum seiusdem regulae perperam Hieronymo tributae falsa inscriptione deceaetus. Tum ait S. Paulinum Episcopum in suam Nolanam ecclesiam primum omnium hunc usum inuexisse. Consentiunt passim recentiores, quod attinet ad Paulinum: & alis quidem adinventas ab eo tradunt, alij vero earum usum a gentilibus acceptum ad Ecclesiam ab eodem
translatum autumant, siue minora dumtaxat tintinnabula, quae iam ubi- qtie in usu erant, ecclesiae tradiderit; sive ab his desumpta serma, maiora confici curauerit. Nemo tamen veterum Patrum, qui res Paulini accuratissime prosecuti sunt, hanc memorabilem eius inuentionem laudat , vel attingiti unde fit ut huic assertioni aegre assensum praebeam, squae nullo legitimo teste munita est. Auget scrupulum ipsemet Paulinus, qui epist. la. ad Seuerum conditam a se Basilicam , & singulas eius partes describens, nullam tamen campanarum sue turris campanariae mentionem facit, cum alia nihilominus minora aedificia exacte commemorat. Agunt de campanis, eorumque usu in ecclesijs Alcvinus,
Amalarius, V valfridus, Strabo, qui Caroli Magni & Ludovici Pii temporibus claruerunt, quarto seculo post Paulini decessum, sed de Pauliano silent, sicut & alii sequentium seculorum seriptores. verba Strahonis omittenda non sunt. Ita enim loquitur cap. s. rerum Ecclesiastimcarum, De vasisfusi libas Dei etiam proda libas, qua plicitersigna Uocantur , quia eorum sonoritate quibasdam pulsibus excitata , significantur hora , quibui In domo Dei Datnta celebrantur officia r de his inquam hic dicendum UILiar, quod eorum Usus non adeo a d antiquos habitus proditur . Eorum et sum primo apud Italos a firmant maentum . Unde et a Campania, qua ely Italia, Prouincia , eadem rasa maiora quidem campanae dicuntur: minora Uero qua et asono tintinnabula vocaniar, notas appellant a Nola erassem ciuitate Campania, ubi eadem vasa primo sunt commentata . Formiassis sciolus quispiam, cum haec apud Strabonem legisset, de suo addi,
200쪽
dit Paulinum , qui Nolae in Campania Episcopus fuit, campanas denotas in ecclesiam induxisse , de hoc commento sequioris mi scriptoribus fueum fecit. Quisquis autem fuerit, qui hoc Paulino primus adscripsit, cautius processisset, si campanae, & notae voeabula Paulini seculo & aliquot sequentibus inaudita fuisse considerasset. Res sane vetus est, sed vox recentior . Non me latet Quintilianum , qui sub Domitiano vivebat , notae meminisse lib. 8. inmun cap. vlt. ubi inter aenigmmata recenset, quod Caecilius dixit cla quadam muliere , eam fuisse ii triclinio Coam, in cubiculo Nolam: at me nota longe diuersa signifi- .eatione accipitur, conficta voce a nolendo sensu obscoeno , quem peritiores Grammatici explicant apud Vossium lib. g. in L Orator. cap. II.
S. s. reiecta falsa Coelii Rhodigini & aliorum opinione , qui ex usu sui
temporis hanc vocem interpretati sunt. Porro Veteres petula, lebetis, aeris , aera menti, codonis, & tintinna- IRbuli vocibus usi sunt, donec notae & campanae vocabula adiuuenta &communi quodam latine scribentium contentu approbata fuerunt. Ti tinnabulum describit Plautus in Trinummo act. s. r. his versibus.
Nunquam aede ol temere tinnyt tintinnabulum , Nisi quis illud tractat aut mouet, mutum est, tacet.
Plutarchus lib. . fmposiacon d a. s. Helluones & obsonatores eos dici notat, qui in soro piscatorio versantur,& tintinnabulum, quod graece eodon dicitur, celeriter exaudiunt. Eo enim sonitu signum dabatur
vendendi pisces: cuius rei iucundissimam narrat historiam Strabo Geographus lib. I . cuiusdam Citharaedi, qui cum artem suam in Iasio insula ostentaret, quam primum tintinnabulum increpuit, illico omnes eo relicto ad pisces dilapsi sunt, praeter unum surdastrum, cui Citharaemdus gratias egit, quod caeteris audito tintinnabuli signo abeuntibus f Ius reinansisset: At ille, numquid ait iam sonuit tintinnabulum e & eoastirmante, ipse item surgens protinus digressi is est. Scribit etiam Por- ' phyrius lib. . de ab M. animalium Sa innaeos, genus quoddam Philoso- in et Tra cphorum in India, ad codonis seu tintinnabuli sonum talitos congregamri ad preces & ad cibum . Utas quoque tintinnabulis Sacerdotes Pr serpinae refert Appollodorus lib. de Dys, idemque testatur de Sacerdotibus Deae Syriae Lucianus in dialogo de e dem. Idem agens de viris mercede conductis ait in ditiorum aedibus familiam & mercenarios ad ope.ra olim excitatos tintinnabulis, quorum ingens sonus esset, ut ab omnimbus posset audiri. Ab Augusto posita tintinnabula in fastigio aedis I uis Capitolini refert Suetonius. Tumulo quoque Porsenae regis eadem appenta asserit Plinius lib. 36. cap. ig. quae vento agitata longe sonitum referebant. Nota est Iuvenalis inuectiva in verbosam mulierem lat. o.