장음표시 사용
231쪽
ui ex holoserico vel aurea textura plagulam assiiunt colori & opificio castitat siue stolae eonsimilem; sed huius assumenti nullum vestisium re perio apud antiquos scriptores. Ambrosiani tertio loco Anuctum s munt post Albam & Cingulum, varia ei nomina tribuuntur, meus, eur vidimus, Humerale vocatur. & per analogiam ad legesin in sacerdotum indumenta EpDd, quia ut Hieronymus docet epi . D S ad Id bio - , ubieumque in Exodo seu in Levitico Superhumerale legitur apud Hebraeos Ephod appellatur An vero Amictus noster idem prorsus sit eum Ephod veteris legis, quaestio anceps est, quam tractat Sauia
salus Pana ia Sace agatis parre r. lib. i. cap. 2. In ordine Romano Am- , Miam, rectius autem Anabolagium siue Anaboladium nuncupatur An abole enim mece idem est ac latine Amictus. Isidorus lib. I p. origheap. 2s. Haboladium, inquit , a victoriam tineam 'miva um, qua humeon operi maer. Eadem voce utitur Ambrosius lib. de beoediationibus nis artiaram, iram ubi nos legimud Gen. s. t rubii in sanguine mat ham summi ipse legit ambo diores m. S. Columba Uirgo, cuius vita breuiter recensetur in Martyrologio Gallicano die vltima Decem .m, ut a satellitibus spatium orandi ante Martyrium impetraret, deindit eis Anabolarium suum, quod palliu stricti genus Musitius inte
D. Alba , cimilo. Alba nomen viae. Disa etiam C. - . Zinta tunica usus apud Ethnicos .
T laea iudiea talaris erat prima vestis sacerdotalis in veteri Test i , mento, quae nobis secunda est. Graece poderis dicitur , quia demscendit usque ad pedes, quos illipodas vocant. Paulinus Tyriorum :episcopus orati habitam in tempIi dedicatione apud Eusebium lib. I o. cap. q. sic exorditur, Amisi esset ores Dei, qui podere induti ectis, sacra scilicet tunica talari, ut Latinus interpres loquitur. A scriptoribus ecclesiasticis Alba a colore nuncupaturi cuius nominis mentio fit in concilio Carthaginensi sub Anastasio L carum. i. quo praecipitur ut Diaconus tempore tantlim oblationis vel lectionis Alba utatur. Et in Narbonensi sub Pelagio I Lubi decernitur, ne Diaconus aut subdi conus vel lector, antequam Missa consumetur, Alba se praesumat exue re. Legitur quoque in Ordine Romano, de in tractatu de ritibus Ecclesiae , quem sub nomine Caroli Magni edidit Uvolsangus Laχius. Alii
Camisiam v cant. Anularius lib. r. eap. I 8. Poma Camisiam induimus, quam Albam vacam s. Isidorus lib. iv. originum cap. a I. Foderis ect tumniea sacerdotalii liata corpori amicta ossae a pedes defendens, Hac Mucgo Camisia vocarar. Et cap. sequenti, Cami i , inquit, Docamus, quedin his dormimas in Camis. id eD in fatis nomis. Camiliae igitur nomen
232쪽
ei tributum , quia similis est tunicae lineae interiori, qua utimur in Esmis , id est in lectulis nostris. Camas enim dixerunt Graci strata his milia, & terrae propiora. Anastasius in vita Benedicti III. inter do naria, quae Rex Saxonum misit ecclesiae S. Petri, enumerat Camisia, albas rillatas holofericas cum chrasoctauo. Camisias autem auro es au tas non ad ornatum templi, ut credidit seu bonus, sed ad usum Sa eerdotum sacrisidantium comparatas obseruauit Ferrarius lib. t. de re vestaria cap. s. Neque enim nic agitur de tunicis lineis interioribus: iis quibus aurum mitti Alexander apud Lampridium dementiam iudica bat propter auri rigorem de asperitatem; sed de Camisijs, quae super a lias vestes in ciuntur, in quibus auri rigor & asperitas gestantibus non est incommoda. Ordo Romanus, ubi loquitur de episcopi consecravitione, lineam sine addito vocat dicens, Induunt eum lineam de cingatam Lineam vero tunicam etiam ab Ethnicis in sacris adhibitam testatur Aapoleius in Apologia , Mandillima lini seges inter optima roges terra ex orta non modo indurui S arminui sanctissum Aegyptiarum sacerdotibus, sed opertui quoque in rebusseris usurpatur. Idem fabaia Malisia lib. r. se cerdotes describit linteae vestis candore puro luminosos. De sacerdotitibus Isidis nota sunt ouidij carminari . L . Nec ta umeram eri quid pasia ad I -- .
Naue ma linigera colitur cedeterrima Maesa. Pythagorici quoque lineis vestibus utebantur, ut d et Sebuserus la e Datim Philosophia cap. I . de cuius rei causa intermatus Apollonius apud PhiIostratum se l. respondit, Quia me terra quae adit, etiam Denit. Et paulo post. GPem quam a morticinis plerique ferunt non param efratus Pythagoras, linea veste mas est. Porro Alba ne defluat & gressum impediat cingulo stringitur, quod in lage baltheos. 1 Graeeis Zono dieitur . De eius profano usu multa congerunt Smilatus la I. citatae Panoptia, & Ferrarius lib. I. da re infriaria. varias autem cingulorum sermas describit Isidorus lib. I s. Originum cap. 33.
De Manipulo. Olim Maniam Sudarium, Fanon.
MAnipulus posterioris a ui additamentum est, neque in antiquis V. Ritualibus commemoratur, nec a pristis Patribus inter sacras vcstes recensetur. Erat autem lintea sindon siue mutula brachio senistro alligata, qua sudor & sordes abstergebantur, ut illi passim restantur, qui de diuinis officijs tractatus ediderunt. Alcvinus, Manula,q mi sim Ira parte geliatur, qua pituitam oculorum, O narium detergimuis
233쪽
praesentem vitam de gnat , in qua Dperfluos humores patimvir. A malarium lib. s. cap. a . Sudarium ad hec portamus , in eo detergamus sudorem. Ia manu Fnistra portatar, ut omniatur in Iemporali vita Maertim vos pati furi Dilumaris. Rabanus Maurus lib. a. de Instit. Clericorum cap. 18.1narium Sacerdotis indument m Mavula siue mantile e uia vulgo Fa namem vocant. Est autem Fano vox Saxonica, quae expansum vel ex te sum significat, ut docet Uostius tib. a. de vit dis ferm. cap. I. In ordine di Romano qualiter Missa celebretur e Deinde Subdiaconus regionarius yonii Mavulam in Pistro brachio Pontificis super planetam. Tempore Cregoru Magni soli clerici Romanae Ecclesiae Mappulis utebantur et sic enim ille loquitur lib. 2. vim s . ad Ioannem Archiepiscopum
Rauennatem. Illis autem auia pro mendis . clero vetiro Mavalis scri i is, a Boibis eB Geruis fortiter obuiatum dicentibus nuIli hoc unquam aladi callibet ecursa concessa aisse. Sed nos seruantes honorem fraternimi tutum licet contra volamatem antedicti cleri noms, primis Draconibus Demis in omequio dumtaxia rao Mappulis Diipermittimus . alio autem tempore, vel anai personas hoc agere vehementissime prohibemus. Durauit aut
hic Mappulae siue sudarij lintei usus, donec in locum eius Manipulus,
non ad tergendas sordes, sed ad ornatum suffectus est; qui propterea eius materiae & texturae est , ex qua stola & planeta fieri solent. Hanc vero mutationem mappulae in manipulum seculo decimo factam cond-cio : nam Alculnus& λ malarius, qui seculo nono vixerunt , mappulis usum tunc viguisse ostendunt. Manipuli autem mentio fit in veteri
Missa ex lodice Ratoidi Abbatis Corbeiensis apud Menardum, qui
Ramidus vixit anno v8o. olim ut apparet ex antiquis picturris eius forma longior erat & strictior, vix duos pollices excedens,quemadmo dum & stola, & linea utrimque aequali . summo ad imum limbum d fluebat et nec erat Otrema pars latior, sicut nunc est. Quod vero Mavnipulus proprium subdiaconi indumentum , ut Scholastici existimant, Streri xsu non fuerit, argumento esse inter caetera potest, quod ill .uterentur, qui nullo ordine initiati erant. Testis est Lanseancus Cantuariensis epiD. I s. dicens, In coetiobi s Monachorum etiam Iairi cum Albis induuntur ex antiqua Hirtim inctitutione Plent ferre Mani
Verum haec consuetudo , ut in notis ad eandem epistolam vir cruditus Lucas Dacherius obseruat, abrogata postmodum fuit in concilio Pictaviensi sub Paschali .lI. e. s. Vt nemo monachorum deinceps Mani putii Liatur, ni fuerit fabdiacoistis. Manipulo nostro respondet apud Graecos Dimanician, de quo agit Coat in notis ad Chrysostomi Litudigiam . ia. Cum Planeta totum corpus ambiret, ut mox videbimus . ea super brachia duplicata & triplicata, ut Gemma animae ait lib. i. cap - o T. et a PS. Manipulus extremo loco brachio expedito imponebatur ;
qui ritus tunc omnibus Presbyteris communis, nunc in solis Episcopis remansit, quibus peracta confessione a Ministris imponitur, quia pili qm e post confessionem casula eluuari solebat.
234쪽
e tali. IEF uerit apud interes simia, si .
- ui christianas. Cum nostra hoc nomen tributum
STota nomen apud profanos scriptores tam Graecosa vitas fluxit, quam Latinos, muliebrem vestem significat ad talos usque demictam. Unde Cicero mores effoeminatos Maret Antonis redarguens randi . a. ait, Sampsim virum togam , nam Barim muliebrem meam red M. Eratautempturihmatronarum vestimentum, ut docet Fere rius de re viniaria lib. g. cap. II. adiam impudicar mulieris nota forethreuior tunica,& Tertullianus tib. de Paulo cap. inter signa eiuratae
ridicitiae meenset, matronam in publico sine stola. Interdum tamen eam legimus prex quolibet genere vestimenti, Regum, Sacerdo etiam , de Privatorum imm aes r. cum Pharao constitat Ioseph super uniuinam terra Aegypti,vestiuit eum stola byllina:& ipse Ioseph singulis fratribus suis proferri iussit binas stoias. Bemamir vero dedit quinque stolas optimas. In libro quoque Esther cap. 6 aeum dixisset Aman eum quem Rex honorare vel let, debere indui vestibus regijs: tum sequitur tulisse Iam, & induisse Mard haeum. Filium hem prodigum ad se reuertentem iussit Pater induistola prima, eximia scilicet,& omnium quae domi erane pretiosissima. Zorimus lib. q. aia Iulianum concessisse Procopio, veregiam stolam habereti & Diodorussiculus lina. narrat Artarem , qui prunus ex Medis Assyriorum imperium deiuncto Sardanapalo occupauit, indutum regia stola Regem appellatum fuisse. De stola summi Sacerdotis in lege veteri agit Iolephus
Ial. 1 f. Auliqueat. cap. I de lib. I S. cap.6. Saeerdotes item staentes ante
altare cum stolis Sacerdotalibut eomemorat lib. a. Machabaeorum cap. g. ZoEimus lib. loquens de titulo Pontificis Maximi Imperatori Tolim tributo ait, ut ac fi--- Imperium qu qae consequebatur , stria Sacerdotalis et oferebatur. Paartificetax, ct cautuma Pontificis Maximi tistis au ei tribae,aetur: tum resert Gratianum eam stolam sibi oblatam auersatum fuisse,quod illicitum existimaret Christianum eo habitu vel . Stolae formam exprimit Xenophon I. g. ripae his verbis. Quirit qaestolam Medorum es ipse ferre, dr Di familiares ea ta eremur persu M. Hac emm visa est ei accultari fleuis defectu- auremem haseret in ram rea quia nimirum totum corpus tegebat praeter caput & collum. Sia mili modo deseribit stolam Sacerdotalem S. Germanus Constantino polit. in Theoria Dravia, quam esse ait ignicolorem, demissam usque ad pedes instar detis Aaron. Nec dubito quia talis fuerit stola illa c auro
235쪽
in lino Magno dbnatam Madario Episcopo Hierosolymitanos, tindutus diuini baptismatis ministerium verta elatio Grilis a m venditam , ut illi aduersutis obiiciebant. Ephaec quidem erae solae mima
apud veteres Ethnicos i Iudaeos, Christianos: at nunc stola nostra non vestis , sed veluti torques ea a hcilio per humeros gaseeius pendens, &vsque ad genua protens . Qito ane ornamentum, quando coeperitil sacerdotibus in sacris adhiberi cur ei stolae nomen tributum sit, solerti indiget disquisitirem Quidam aruo Apostolorum coepita ser hunt, eo quod legerint i olam S.Iacobi Apoboli missam iuisse a Theo. sio Hieroselymorum episcopo ad S.Ignatium Constantinopiastanum is stolam S. Stephani Protomartyris. Mac rio item Hierosolymitano datam Helenae Augustae,& ab ea velantionem transimilam. Sed hos
scriptores vocis aequivocatione deceptos euidenae est; stola enim illo,rum temporum, ut ex dictis constat, vestri oblonga erat totum corpulambiens, nihilque habet commune cum stola hodierna praeternonium Durandus in Rationali Ab. I.cap. i. stolat initium ad illud dem nareseri, quo Alba deferri coepit. Notandum, , inquit , Iquodant nil Eola erraxesis candida pertingens Ussae ad Umigra , qua Patriarcta ruebamur an te legem et quam primogeniti, cum benedini nem Parris acciperent , indue bati es Domina Dictimas ut Paestifices P regunt. Sed post ac et AI a coepit portari, mutata est iu torquem. Haec tinnen leuis contestina est , & nos
certiola huius rei indicia dabimus eae Concilijs mox referendis. unde antem nomen stolae huic ornamento An quia successit veteri stola , ut innuit Durandus e An potrus deducta est nomenelatura a fascia, quae in limbo eius vestis assuta erat, quae olim stola dicebatur, retento tosius vestis nomine in parte quadam illius rata con cie,& mea quidem sententia probabiliter, Vincentius Riccardus in commentara' ad oratio nem fresam fancti Prarii. Iu extrema namque parte antiquae stolat, ve seruat Baysius de re vestiaria capti l . ainita erat fasciola seu limbus ipsam vestem ambiens, cui cum sit valde similis hodierna stola, hine fieri potuit, ut hoc illi nomen tributum sit. In actis sancti Siluestri,quae Damaso adscribuntur, ab eo constitutuin legimus, ut Diaconi Dalmaticis in ecclesia uterentur, & palla linosti mi larua eorum tegeretur Zosimus item constitutuin fecisse dicitur , ut Diaconi Iaeuas tectas haberent de pallis linosti mis vi via serae legendum linostema, id est ex linoia lana contexta, quae ut ait Isidorus lib. I v. Orig. cap. a a. dicta est linose . tima, quia iri stamine linum, in ramalanam habet. Nomine autem
huius palle nihil commodius intelligi potest, quam stola Diaconalis, quae in humero sinistro ab ipsis defertur ad differentiam sacerdotalis a collo ante pectus pendentis. Stolae item mentio fit sub nomine Orarii, sin concilio Laodiceno tempore eiusdem Siluestri habito cap. aa. O agis quibua Subdiaconia de Le oribus prohibetur ne orarijs utantur . in . Orax quo Diuitiam by Coos e
236쪽
quo duplici testi monio infertur ante annos mille & treeentos usum sto lae in ecclesia inualuisse. Porro nomine Orar stolam , qua nunc utimur, intelligi, omneseeesesiastici scriptores testificantur. Gemma animae lib. I. cap. ao Deinde circumdat collum suum Bala, qaa est Orariam dicitur. Rabanus Maurus lib. I. cap. Iv. Quintum eB quod Orarium dicitur, licet hoc quidam Bolam vocent. Alcvinus de diu. oin cap. 3y. sequitar orarium , id eumla. Ordo Romanus, subdiaconi regionarij accipiant ad induendam Fonti em Dinimenta, alius Orariam, alias Planetam. Anastasius in vita Agathonis, ea lora S. hnodus Una cum Principe eius inariam auferri in
ferunt a collo eius, Macarii stilicet Antiocheni. Adstipulantur veterum conciliorum Patres, a quibus multa de usu oraris sancita sunt , quae si
ris superque constat ad stolam pertinere. Concilium Laodicenum iam supra citatum tempore S. Siluestri. Bracarense L anno sβ3. c. a T. Placuit, quia in aliquantis huius prouincia ecclesiis Diaeones usansis infra tunicam Diuntur oram,s, haut nihil disserae a Subdiacono videantur, ut de caetero Apposito scapula, sicut decet inantur orario. Toletanum qua tum sub Honorio et a T. Discopas recipiar Orarium, anulum, est baculam: Presbter orarium es planetam i Diaconus Orarium , Albam. Et cap. 3s.
Orar,s duobus nee Episcopo quidem licet nec Presbytero uti ; quanto mari; Diacono, qui minicter eorum ect e Unum igitur Orarium oportra Levitam rectare in imo humero, propter quod orat ides praedicati dexteram autem partem oportet habere liberam, ut expeditus ad ministerium facerdotali di curro. Caveat igitur amodo Levita gemino vii orario, sed uno tantum Opuro, nee Ullis coloribus, aut auro ornato. Bracarense III sub Adeodato
c. g. cum Sacerdos ad solemnia Migarum accessit aut pro fe Deo facrificium oblaturus, aut scramentum corporis est fanguinis Domini nostri Iesu tar
fisumpturus, non aliter accedat, quam Orario utroque humero circumferrus, ita ut de uno eodemque orario ceruicere pariter est utrumque humerum
premens signum in suo pectore proferar crueit. Moguntinum sub Le ne III. c. a 8. Presburi sine inter Ilione utantur oravi propter disseremitam sacerdot, dignitatis, quando scilicet ministeria sui ordinis obeunti nisi forte hoc loco praeter solitum sumatur orarium improprie pro veste talari, qua reuera sine intermissione uti debent Sacerdotes . Quo
item sensu interpretantur nonnulli canonem, quem Gratianus IT. φ . q. c. a s. & Iuop. Io. c. II p. tribuunt concilio Triburiensi, Ut Presbrteri non vadant ni tota vel orario induti. AF in itinere spoliantar vel vulnerantur, aut occiduntur nonfuga vestiti, simplici emendatione fuasMaan
turis autem cum stola, triplici. Minor enim poena infligitur illi, qui iniuriam irrogat sacerdoti sine habitu incedenti,cum possit se ignorantiae exceptione excusare. Ex quo patet orarium hie accipi pro communi vestimento, quod ita proprium Sacerdotis foret, vi eum discerneret a seculari. Quod si primam huius vocis originem inspiciamus, profan
237쪽
ela & ab eo sensu diuersa quo nune usurpatur. Antiquis enim striditoribus tam Ethnicis, quam Christianis orarium nihil aliud est qui
sudarium, is pluum linteolum, quo facies abstergitur. Flauius vo- piseus in Aureliano,irpium prinium est donasse oraria populo Romano, quibus uteretur populus ad favorem. Quia videlicet in altum sublatis orariis fauoris sigmini obtendere, & Regem venerari censebantur. Ambrasus orati quam habuit in obitu Satyri fratris describens tempestatem qua iactabatur, meaeam, inquit, Heliam scramentum ligari
seir in araria. drnorariam inuriare collo, atque ita se deierat in mare.
Quo loco orarium non stolam, ut quidam arbitrati sunt, sed vulgareis linteiun significat; nam Satyras Laicus erat, ad quem stola sacra nulIopacto poterat pertineret. Ambrosius iterum visen i . de miraculis sen- rum Gemafij de Protassi, stuanta araria iacritantur e S tacta ipso modit uia repastamuae t Similiter Augustinus lib. a a. de civit. Dei cap. 8. in tam lapsam ligavis orario, nec in post eptem dies putauit esse solam-dam . Pontius in vita L Cypriani, Fratres linteamina et oraria ante eum 'nebant, ne sanctur cram defluus asser retor . terra. Erat autem
orarium magis longum quam latum, instar fasciatavi ex loco citato Amia j de Satyro fratre ostendit Casaubonus in notis ad Vopiscum. Fauet Gregorius Turon. lib. I. hint r. re' s. ubi resert Staismundum Bu gundio m Regem filium iuum dormientem iussisse occidi, Dormiemes, ait, orariam sub colo positam aerius inreto ligatum, trahentibus ad se muracem duabus pueris, fac acarus es. Ex hac autem orarij forma oblonga suspicor translatum hoc vocabulum in Ecclesiam, & saerae stolae tributum: cui suspie ita mbur aliquod addit supra relatum Siluestri d cretum de patia linintima ex lino, sicut & sudarium, contexta. Eius
vero etymon ab ora deductum non adeo inuerisimile est, ut quidam scribunt , nam ora vestis facies tergi solebat, antequam linteola in avsu essent. Plautus in Mercatore M. i. Q. a. Same laciniam, partem scilicet extremam vestamenti, at ae et tergesudorem tibi. Ab ore tamen probabilius sumitur, quia orario os tergitur, quam notationem sequi videtur Prudentius h m. I. de comaeis, hoc versu rme fui dar pignus oris, ut serum , Orarium. Alij ab orando derivant, eo quod lacris praedicatoribus siue orat ribus detur, ut aiunt Alculnus & Rab. Maurus; quibus consentit BC-da in collectaneis de septem ordinibus, Seve orataribus comunit oram tam , sinu Mem Memmemtum ossicio. Sime graeca an latina vox ambiguum est: crederem tamen a Latinis ad Graecos deuenisse, nam Suidas homo Gnmis & auctor veteris Elymologici latinum vocabulum esse testantur. Qui vero gr cum e se contendunt, triplicem eius asserunt etymologiam . Ealomon in rem cit. Concib Laodiceni de Matth. Blastares en synam canιν- a verbo oro, quod Graecis idem est ac obseruo siue diastodio, deducum , eo quod diligenter observent in mysterils viae
238쪽
agenda sunt, eaque orario significent Diaconis , qui sunt in Ainbone. Simeon Thessalonicen. derivat ab ora, quae Hesichio est pulchritudo
seu venustas, quia Diaconum gratiae venustate ornat, & diuino decore illustrem redditis Arcudius lib. 6. cap. Io. Eb hora siue tempore, quia is Diaconus accepta extremitate stolae tribus digitis inuitat populum adorandum, cantores ad psallendum, ostenditque horas & tempus, quin aliquid est faciendum: quae consuetudo etiam hodie viget in Graecisi Quainuis autem orarium commune sit Diaconis & Presbyteris, a Cricis tamen Diacono proprie tribuitur , stolam vero sacerdotalem Epitrachelaon vocant, quod latius est orario, nec ullis literarum notis e Naratum, sicut orarium Diaconorum, cui ter inscriptum est verbum Agio, id est Sanctus. Claudo hanc de orario tractationem Isidori sententia in regula Monachorum cap. 1 a. ubi ait non licere Monacho orario uti, quod ante ipsum vetuerat concilium Aurelianense primum , cap. a I. Sed hic orarium iuxta primam vocabuli originem pro linteo accipitur ad tergendam faciem; nam post pauca ait Isidorus, non debere Monachum vultus curam gerere, ne lasciuiae&petulantiae crimen
De Planeta . Penula veterum quid fuerit. cuia Pisis,
lium. Cassia seu Planeta diuerse significationes. Eius inseris origo, forma, lavsui . .
Postremum Sacerdotis saeris operaturi indumentum quidam Pen VIII.
lam, alij casulam seu Planetam vocant i quae voces a profana si- ignificatione ad sacram translati sunt. Penula quid fuerit apud vetere; Graecos & Latinos, quae eius forma, quis usus in communi vestitu , Iato prosequuntur Butengerus lib. de sacris vinitas eap. ti Ferrarius deire vestiaria lib. I. cap. 36. essequentiliis , R Alberius Rubenius sibi item ia. de re Destiaria cap.6. An vero Penula, quam Paulus Apostolus a. ad Timoth. cap. q. se Troade apud Carpum reliquisse scribit, vestis sacra fuerit, an alia communis fitigori ac imbribus depellendis, an vero serianiolum seu theca libris de membranis referta, diuerta simi sententiae, quas illius epistolae expositores, & Baronius anno Grisei 38. n. 6D recensent. Frustra sunt, ait inefferus lib. I. comenti in Codinum cap.
I f. qui Phaenotiam latine penalam vertunt, nulli penuia inter vestes sacras , Iocus est, tametsi non ignorem, qaid de penala via S. Paulam nonnal pbi-
Iosphentur. Subscripsit primum huic sententiae Ferrarius in prima sui tractatus editione, at in secunda is fine cap. set. palinodiam cecinit his
verbis. Hac olim opinabamur, cum nosdam penula figuram in antiquis monumentis videre contigisset, decepti etiam clarorum virorum auctoritate sqai pcnulam vestimentum apertum esse docuerunt. Sed poste am no
239쪽
pentiIae imago in manus venit, mutare opinionem cogimur, vestemae furensantium cum Baronio penula uisse fatemur . Agit Idem cle penulist
to lib. r. partis seci md , ubi eius extat figura admodum similis Planem sacerdotali, Meminit Penuit Pauli Tertullianus lib. de oratione ea . H. Porro Phenosium siue Philonium Gnaeorum indumentum planeti nostrae correspondens a Latinis interpretibus penulam dici , nequidquam reclamante Gret sero, aliquot testimoniis probat Batonius loco citato num 6 p. Nam ut caetera omittam, Nicephorus Constantinopolitanus scribens & dona mittens Leoni III. ex antiqua translationu ait, Mi-
Mus fraterna vestra beatitudini encolpium aureum, tunicam candidam,et
penulam castaneam. Pro Renula autem in textu Graeco Phaetonium legitur. De casula quoque siue Planeta pro communi vestitu olim a Latini essurpata veterum Scriptorum testimonia habemus. Acta S. Fulgentii apud Bollandum die I. Ianuarij cap. 18. Cassiam retiosam vel superbi coloris ipse non habuit, nec Monachos suos habere Dolait. Subius casulam nigello vel lactines pallio circumdurus incessiis. Regula Macari cap. et . indueit Monachum contumacem dicentem, Hicetu durare non possum, sed accipiam casulam meam, Sibo Mi voluerit Domibas . Casula autem hoc loco accipitur pro cuculla Monachali. Theodem arus Abbas in vim ad Carolum Magnum, cucullam nos esse diram , quam alto nomine casulam vocamus. Auctor vite S, Cesari j Arelaten. Ambulans Ct sarius per plateam ciuitatis, vidit contra in foro hominem, qui a nemonio agebatur, in quem cum attendisset, habens mauum f., casula , Dt a suis
non videretur, crucem contra eum fecit. Ioannes Diaconus in vita S.
Gregorij lib. a. c. s. quendam fuisse Monachum ait, qui a Satre suo seculari veste petiit dicens, Casulam non haberis fac charitatem, eme mihi. Erat etiam castita quotidianum Ecclesiasticorum indumentum, nam in
concilio habito apud Liplinas in pago Cameracensi anno T*3. c. T. d cretum iuit, ut Pres teri vel Diaconi non sagis laicorum more , sed ciuilis uterentur ritu servorurn Dei. Pro veste seruili accipitur casula a Procopio lib. a. de bello vandalico cap. a 6. Areobindus, inquit, m gi Iur militia a Iasiuiam missus in Africam ad Gontharis aece sit non pratoria nec militari De Re indutus sed famaeula vel priuato homini propria,qaam latita casulam ineant Romani. Pro veste item seculari Planetae nomen acceptum eae vita A pulgenti j cap. 2 colligimus, cuius auctor scribit, eo ambulante tempore imbris, viros nobiles planetis suis super ipsum expansis Imbrem repulisse. Cassianus deseribens habitum Monachorum ii . . reseret. . . ait illos planeticarum & blarorum pretia declina
se. Isidorias soque in Regula Himeras Monachis interdixit. Cum sit igitur mutiloeum hasulam planetp voeabulum, quo primum rem pore a profano 3e pro feno via adsurum translatum fit, non liquetis Legitur nillilominug rasulae nomen in antiquo ordine Romano, in li-
240쪽
seripserunt: de concilium quartum Toletanum C. et T. Pres tero, ait, in fisa ordinatione Planeta datur, qrea idem ess ac cassia . Fit etiam casulae mentio in testamento S. Remigi I apud Hodoardum lib. r. c. 18. Quod vero sacerdotes ante c sularum usum Dalmaticis uterentur, quas postea Diaconis concesserint, cum casulis uti coepissent, assertio singularis est Uvalfridi Strabonis cap. 2 . cui favent Acta S. Siluestri edita a
P. Combesis, in quibus mentio sit Euphrosyni Pamphiliae Episcopi,quidum mysteria peragerct colobium unum habebat, quod magni illius Apostoli ac fratris Domini Iacobi esse dicebat, quo indutus sacra oblationem explebat. Hinc factum ut Romani hactenus sacerdotes col hijs usi sint. Quod tamen brachiorum nuditas displiceret, Dalmaticas manicatas potius, quam colobia placuit appellare. Haec ille priscusseriptor. Porro casula, teste Isidoro lib. I v. origis. cap. a . per dimia nutionem a casa dicitur, quod totum hominem tegat, quasi minor casa. Planetae vero nomen ex eo deducitur, quia oris errantibus euagatur: & ut ait Gemma animae lib. I. cap. ao T. limbus eius errabundus
utrimque in brachia subleuatur. In vita S. Popponis Abbatis apud
Bollandum die as. Ianuar, num. I 8. Cassibula nuncupatur, Incelebram nobe Missarum Casubulam, qua induebatur, latomis humectabat . In Ecelesia Orientali Phaenolium, siue casula Pontificalis a Presbyterati in , hoc differt, quod ista simplex, illa multis crucibus insignita est, & ideo Pol satirion dicitur, ac si latine multicrucium diceremus . Olim castitae rotundae prorsus erant, totum ambientes hominem a collo usque ad pedes, unicam in medio aperturam habentes,per quam eaput immittebatur: qua de causa necessarium erativi sacerdos operari ac manibus Iibero uti posset, eas super brachia reuoluere & complicare. Sic indutos Potifices & sacerdotes in priscis ecclesiarum parietibus cernimus: suntque etiam hodie Graecorum casulae eiusdem formae . Latini vero ad viatandum incommodum ex amplitudine & protensione totum corpus cum brach ijs circumcludente proueniens, eas paulatim a lateribus scindere & decurtare coeperunt, donec ad formam, qua hodie utimur,rcdactae sunt. In opere musivo, quod olim erat in Basilica Lateranen in si, cuius Ectypon ex tat in Musaeo Barberino, postea typis cuium a Caesare Raspono nunc S. R. E. Cardinali lib. r. de Bassim Lateranen. cap. I expressa est effigies Ioannis XII. Papae, quem ministri induunt planeta ex utroque latere aperta, & tam in parte anteriori quam in posteriori in acumen desinente, & vltra cubitum protensa, quam certe non erat necessarium in utroque brachio duplicare, aut triplicare, ut Gemma animae ait. Factum autem fuit illud opus anno s6o. Testatur Morinus
lib. de fata ordinat. p. r. in notis ad Graecorum ordinationes antiquae formae
casulas ducentos circiter annos prae se ferentes in multis eccleius asse
uari: ex quo testimonio & ex pictura supra relata facito coniici potest, quo tempore huiusmodi scissio fieri coeperit, & quomodo sensim pr Pegata