장음표시 사용
341쪽
quia episcopiis ipsum inchoaturus prius populum salutabat. Non enim inquit optatus Mileuitanus , aliquid incipit episcopus ad populum diaeere, nisi primo in nomine Dei populum salutauerit. Athanasim ra. a. edit. Commetimanapag. a s. peraeireris sacra aut docturis blandissima illa in ore est salutatio, pax omnibus. Notabile est quod Micha l Cly- eas refert q. parte Annalium ex historia ecclesiastica Philonis Philoc-phi, tempore scilicet persecutionum, fuisse quendam ecclesiasticum , qui ab episcopo a communione fidelium segregatus filii . Accidit autem ut ab ethnicis comprehensus pro testimonio fidei occisus sit;& ipso
loco templum constructum est . Cumque episcopus in eo celebrans verba illa proferret pax omnisus, E templo egrediebatur, idque pinries contigit , donec ab episcopo abistutus, nunquam deinceps exire visus est. Cum vero Sacerdotes dicunt pax visis, siue Dominas Dobiscum,nos per ipsos salutat Christus cupiens in nobis mansionem facere, de nos s cum vnire, ac templum suum Eucharistici Meramenti perceptione efficere s sicut Angelus B. virgini dixit Dominus aream, antequam in eius utero carnem susciperet. Respondet populus Sacerdoti, e reum piritu tuo, quae verba accepta videntur ex epist. a. ad Timoth. cap. q. ubi Paulus ait, Dominus Iesus Chri vis eum spiritu ser de extant in antiqui fimis Liturgiis. Optimh Chrysostomus hora. rg. in a. ad Corinth. Is tremendis mPer I x t Sarerdos pro pleia, ita plebs pro Sacerdote vota facii Hac enim verba & cum spiritu reso, nili aliad quam tu gnificant. Olim uniuersus populi coetus Sacerdoti respondebat, ut ex Liturgijs, earumque expositoribus appareti idque Mi logus statutum ait in occis
dente a concilio Aurelianens, ut scilicet non solum cleriei, sed omnis populus responderet, O eam spiritu rao. At nunc soli elerici vel minustri respondentide quare fusos egi supra Lib. I. p. XX HS. I s. Sensum autem praedictae responsionis etsidorus Pelusiota I D A et xx. ita ex plicat: Illud quod a plebo respondet,r de cum spiritu tuo lave laser fra
tentiam. Pacem quidem nobis praebaim ramine, hoc eti mutuam inter nes coaecordiam; parem autem nobis da, hoc eue lata adi tuum conitinctionem squa nullo modo diueui possit, Et ram spirita reo pacari, quam nobis in creationis initio indidisti, a tua charitate victrahi negaraisar. Et FloruI m
sister in expositione Missae seribit, nihil melius imienisse ecclesiam, quod optaret Sacerdoti, nisi quod Sacerdos optar ecclesiae , vridem Dominus, qui dignatur esse cum ecclesia, dignetur etiam esse cum spi
II. Sacerdos post fallatationem de seipsima& pcipulum excitat ad oram
dum dieres, Ora , . Qua monitione audita omnes sacro adstantes sub silentio olim orabant, tum peracta breni oratione omnium preces Sareerdos breui item de elatione eon eludens collectam alta voce recit bat . Cum au tem Sacerdos melamabat dicens Oremas, veteris ecclesiae
phrasi orationem et re dicebaturi quem ritum pes spicue expliem Ur
342쪽
nius in vita S. Paulini describens obitum S. Ioannis episcopi Neapolitani , Ad ecclesiam inquit , processis, es ascenso tribunali populum ex mores alutauit, resalutat que a populo orationem dedit , est colle Aa orationes Dritum exhalavit. Eadem phrasi utitur Anastasius in vita Sergii II. ipium
referens ecclesiam ingressum cum Ludovico Francorum Rege, omnes autem prostratos ad confessionem B. Petri orasse, edi data a Ponti e fa- per popalam oratione regressos esset Synodus item Romana sub Zacharia c. I . decreuit, ut vi pus autpresbyer , dum ingress fuerit ad Mi
ram solemnia celebranda, Ollo modo audeat data oratione recedere , ut ab
alio episeopo aut presbiero suppleantur Missarum solemnia , sed qui in iam penit , suppleat usque in finem. Describunt eumdem ritum acta
S. Susannae apud Baronium anno as . n. Io. ex quibus colligitur consuetas tunc fuisse huiusmodi preces non solum in ecclesiasticis conuentibus, sed etiam in priuatis domibus, cum Sacerdotes alios visit bant, vel ad se venientes excipiebant. Narrant enim Gabinium presebyterum in aduentu aliorum eiusmodi orationem dedisse , Oremas, il-.lisque humi prostratis sic orasse: Domine Deus qui dispersa congregat, se
congregata conseruas, resue in opus manuum tuarum , ct illumina omnes in te credentes, quia tu es lumen veram inscula seculorum. Cui orationi
omnes responderunt, Amen. Similiter Caius in domo Gabinis omniabus prostratis dans orationem dixit, Oremus. Domine Deus Pater Domini noctri Iesu Chricti, qui omnibus ad salutem est vitam aternam misisti Dominam notirum Iesiam Chrictum tum tuum , ut nos e mundi tenebrit erudiret a nobis seruis tuis congrantiam fide quia ta regnaes inscula seculorum Responderunt omnes Amen. Aliquando indicta oratione per verbum Oremus, monebat Sacerdos pro quibus orandum foret ea formula, qua nunc utitur ecclesia in ossicio seriae sextae maioris hebdomadae, cum
pro omni statu hominum preces fundit: ad quem morem alludit Augustinus epist. Io . ad vitalem Carthaginensem, qui perperam docebat
non esse orandum pro incredulis. Exerae, inquit, contra orationes e
clesia disputationes tuas, est quando audis sacerdotem Dei ad altare ex Orantem populum Dei orare pro incredulis, ut eos Deus conuertat ad fidem: O pro cathecumenis , in eis desideriam regenerationis inspiret: se pro et bai, Ut in eo quod esse coeperunt, rias manere perseuerent; subsan na pias voces. In ordine Romano siepius memorato Reginae Sueciae ante annos nongentos scripto plures extant eiusmodi formulae . unam transcribo, pro ijs qui agapen faciunt. Oremus dilectissimi nobis Deumst 'ipotentem pro filio noctro illo , qui recolens diuina mandata de luctis laborum suis victam indigentibus subminiLIrat, quatenus haec deuotio Usius sicut 'obis e B necessaria, ita si Domino semper accepta. Et immediate si quitur haec Collecta. Deus qui poti baptismi Sacramentum secundam ab istio eas peccatorum eleemosynis indidicti , respice propitius sapersam /tuum illum, pro cuius operibus tibi gratia referuntur , fac eam premio .e
343쪽
rem, Dem fecisti Pietate deuotam. Per Dominum motyrum . Certis diebus dicto a Sacerdote Oremus, Diaconus subdit , Flectamus genua: qui ritus in praestato libro sic describitur. Sacerdos dieit oremus , O annantiai Diaconas Flectamus genua , est D passistam dicit, Levate. Ex qua rubrica duo eruuntur; primum non . Subdiacono ut nunc fit, sed , Di cono dictum olim Leuater alterum flexis genibus post Diaconi monitionem aliquantulum orasse fideles , tum monitos ut leuarent se, surrexisse , & Sacerdotem illis stantibus collectam recitasse. Alludit ad hune ritum Basilius Magnus lib.de Spiritu Sancto cap. a . dicens, Su ties genua flectimus ese rursus erigimur,stsfacto octendimus, quod ob pecca-
,- in terram dela sumus, inper humanitatem eius qui creauit nos iu cae tam reuocatismus. De hac ipsa re Caesarius Arelatensis ham. 3 . sic t quitur plebi suae. Rogo vos se admone ratres caris i , ut votiescunquelisuta aliare a clericis aeratur, aut orano Diacono clamante indicitur,non sem uis eorda , sed etiam corpora Meliter iselinetis. Nam dum frequenter Amapo ter, is diligenter attendo, Diacono clamante Flectamus genua , m ximam partem populi velut columnas erectas Bare conspicio, quod Chricti uis omnino nec licet nec expedit. Iesse item Ambianensis in epist. de Baptismo et Pinmodum admoneantur a Diacono, Orate electi , flectite genaa , et pos quam prauerini dicit, Ieuate. Et in Codice Remens apud Menardum, Nuntiat Diaconus Flectamus genua,e valvisset. & in Codice Titiano apud eumdem in ossicio feriae UI. maioris habdomodae, Dicat Diaconus, Flectamus genua, ct oret diaris e: nam ea die prolixior fi bat oratio, qua peracta dicebat Diaconus Levian At hodie eum nullum fiat interuallum inter Flectamus ges a & Leuare,sancitum est ut primum a Diaeono, & alterii dicatur a Subdiacono. Quod autem Collecta omnibus erectis a Sacerdote recitaretur,Cassianus confirmare videtur, qui lib. 2.2ntiit Leap. . de diseiplina orandi agens ait: Cum is qui oratione conlectarus ect e terrasurrexit, omnes pariter eriguntum, ita ut nul et antequam inclinetur ille, genuflecteret nec cam e terrasurrexerit, remaraxi prasumat.
III. Nomen vero Collectae aequivocum est, nam sumitur aliquando pro qualibet hominum multitudine in unum congregata, vi in Capitulari Caroli Magni lib. s. cap. Si eius super missum domini am eum collecta se armis venerii. Et lib. s. cap. Igo. De itinerantibus , in eos per tau tam nemo ausia si adfialire. Et magis presso pro conuentu & congregatione fidelium ad orationem simuIconuenientiumr atque hoc sensu phrasis est antiquis Patribus & historicis ecclesiasticis valde usitata , collectas agere, conuenire ad collectam, adesse collectaei adeo ut hoc nomen ad ipsum diuinum ossicium & ad Missae sacrificium translatum sit, ut supra ostendimus, cum de nominibus Missae ageremus. Etiam inveteri Testamento Leuit. 23. mater. I f. a. ParaL T. coetus fidelium, diesque talemnes uectae dicebantur. Eadem voce Paulus Apostolus usus est X.ad Cor. 15.pro eleemosynis,quae ad alendos pauperes collige
344쪽
bantiae . De collectis, inquit, quasnt insanctos,sicut ordinaui ecclestra Galatia, ita dr vos facite, ut non cum venero , tunc collectae fani. Extat
apud Chrysostomum insignis oratio de eleemosyna & collectis: de quia
bus etiam agunt Iustinus Martyr Apolog. t. Tertullianus cap. 3y. Apinae. Cyprianus epiB. 6 o. ad Ianuarium es reliquas Numidia Episcopos, de Leo Magnus inferreonibus de collectis. Hae vero indicebantur intra Missarum
sedemnia, & sepius in sermone pro subsidio indigentium, siue ad redimendos captiuos , de qua re diffvsh tractat Ferrarius lib. i. de ritu Sacrarum concionum cap. 26. Accipitur tandem Collectae nomen pro breui oratione, quam Sacerdos salutato populo recitat, quae ideo Collectae dicitur, quia populo in unum congregato & collecto recitatur et vel quia Sacerdos legatione apud Deum pro omnibus fungens omniu vota in unum colligite vel quia ex selectis sacrae scripturae & ecclesiae ve bis compendiosa breuitate colligitur: vel quia omnes collectis animis affectus suos & mentem ad Deum attollunt; quas notiones fusius prosequitur Claudius Espencaeus tracI. de Collectis Ecclesia Picis. Innocentius III. lib. a.de mcter,s Missae cap. a T. & Ioannes Beleth tib. de diu. Q. cap. 3T. Collectam proprie dici volunt eam orationem, quae olim super populum fieri solebat, quando collectus in unum erat cum uniuerso clero in una ecclesia , ut ad aliam procederet, in qua statio celebranda erat. Tunc enim episcopus siue sacerdos colleetii omni multitudinea
breui oratione super populum uti solebat; ex quo fieri potuit ut ad reliquas huiusmodi orationes Collectae nomen dimanatat. Hine liber Sacramentorum S. Gregorij in festo Purificationis S. Mariae duplicem habet orationem, quarum una inscribitur, Ad Collectam ad S. Adrianum. ubi populus & Clerus colligebantur, ut inde procederent ad S. Mariam Maiorem , & incipit Eradi qua mus Domine plebem tuam . altera dicitur ad Missam , scilicet, Omnipotens sempiterne Deus maiectatem tuam
Oc. Lego etiam tributum quandoque Collectis nomen benedictionis et nam in ordine coronationis Caroli Calui, quae in eius Capitulari pat 86. describitur, Collectis, quas singuli episcopi super Regem recitarunt, hic titulus praefigitur et Benedictione aper Regem Carolum ante, Musam draliare S. Stephani. Explicat luculenter huius nominis rationem Amalarius lib. a. cap. o. Episcopus, inquit, vel facerdos dicit Oremus , ac deinde sequitur benedictio. Utroque nomine benedictionis es orati nis V catur oratio Sacerdotis. De lenedictione dicti Apoctolus. Si benedixeris spiritu , qui supplet locum idiotae quomodo dicit Amen super tuam benedictionem, quia nescit quid dicas e Hane benedictionem vocat Ambrosius oratioviem dicens , Imperitus audiens quod non intelligit, nescii finem orationis, ct non respondet Amen, Mect verum Di confirmetur benedictio,
Hactenus Amalarius et sed sententia, quam tribuit Ambroso, Hilarii Diaconi est , cuius esse commentaria in Paulum Ambrosio adscripta nonnulli existimant. Quod vero benedustio pro Collecta accipi soleat,
345쪽
probatur etiam ex Regula S. Benedicti cap. 1 r. in quo disponens vigilliarum ordinem pro diebus Dominicis praecipit, ut dicto hymno Te Dea, latidamas Abbas Iegat Euangelium: lecto autem Euangelio , Odaia , inquit, benedictione incipimi Matutinos. Haec autem benedictio nihil aliud est quam Collecta currentis ossicij, post quam laudes immediate subsequuntur. Idem confirmat his omnibus antiquior Augustinus lib. de dono perseuerantiae cap. 23. An quit Sacerdotemsuper Meges Dominam inuocantem, F quando dixit, Da illis Domine in te perseuerare que in nem, non solum voce ausus eN, sed fallem cogitatione reprehendere , ae non potius super eius talem benedictionem se corde credente es oro consteaeie respondit Amen e Ex hoc autem Augustini testimonio, & ex epistola ad Vitalem supra citatas itemqtie ex actis S. Susannat euidens it Collectarum usum, quocunque nomine vocarentur, viguisse in eciselesia ante Sanctos Pontifices Gelasium, & Gregorium Magnum, quia hus plerique primam illarum institutionem attribuunt. IV. S. Pontifex Caelestinus in Epistola ad GaIliarum episcopos de Gratia Dei pro Prospero,& I Iilario cap. 11. ea quae solemus in Collectis dDeo petere commemorans, eas orationes ab Apostolis traditas asserit his verbis. Obsecrationum Sacerdotalium Sacramenta respiciamus, quae ab Aponolis tradita in toto mundo atque in omni catholica ecclesia uniformiter celebrivatur , Ut legem credendi lex Naiu supplicandi. Cum enim sanctaram plebiam Praesules mandata sibimet legatione funguntur apud diuinam elementiam humani generia agunt causam , est tota fecum ecclesia congere senteponalant S precanta vi infidelibuet donetur fides,υt idololatra ab imis pietati sua liberentur erroribui , Ut Iudais ablato cordiae Delamine lux veri ratis appareat, in hareiici catholica ei perceptione re piscant, vi Schi marici spiritam rediuiua ιbaritatis accipiant, ut lapsis paenitentia remediae conferantur , ut deniqae earhecumenis ad regenerationis Acramenta perda Eris coelectis misericordia cala referetur. Haec Cauestinus, cuius verba libro Gennad ij de Ecclesiasticis dogmatibus cm. t v. & go. eius interpolator inseruit. Genebrareus quoque lib. de Apoctolica Liturgia cap. 2 o.
Collectarum institutionem Apostolis adscribit, sed nullo prolato teste Mihi vero luee distinctio adhibenda videtur: nam si praecise de Collectis loquamur, quibus nunc utimur, verissimi im esse reor earum primoso lictores fuisse Gelasium & Gregorium: id enim omnes rerum Ecclesiasticarum Scriptores asserunt, & antiqua monumenta euincunt. Quod si nomine Collectarum breties orationes collectis Gregorianis similes intelligimus, quibus fiamma petendorum a Deo paucis verbis contin turia nulli dubium esse potest eas Gelasio antiquiores esse, atque ab Apostolis eorumque immediitis successoribus in sacris conuentibiis usurpatas, ut ex actis SMSusannae, aliisque testimoniis supra citatis prohatum est i quibus adiungi possunt ex Concilio Mileuitano canon. tr.& ex III. Carthaginetiae . praecipientes,ne quis orationes in Missa recitare
346쪽
eitare prae se meret, nisi prius in Synodo approbatae fuissent. Cum entineresceret pro arbitrio cuiusque episcopi earum numerus & diuersitas, nimia licc ntia coercenda fuit, ne quid in ecclesia audiretur aut a fide absonum aut ecclesiasticae grauitati incongruum. Quod vero Gelasius orationes composuerit, testatiir Anastasius in eius vita i Fecit inquit,
Sacramentorum praefationes cst orationes cautosermone. Neq; Grcgorius
omnes quae extant in eius libro Sacramentorum de nouo composuit ;sed ut ait Ioannes Diaconus in eiusdem vita lib. a. cap. ret. Gelasianum Codicem de Missatum solemniis multa subtrahens, pauca conuertens, nonnulla ad ij ciens, in unius libri volumine coarctavit. Et Valfridus
cap. 22. Curauit, inquit, B. Gregorius rationabilia quaeque coadunare, es seclusi ps qua Dei nimia, vel inconcinna videbantur, composuit librum qui dicitur Sacramentorum. Obseruo autem quod non obstante Gregoriana
correctione, Missales S. Gelasij diu permanserunt, nam ut supra notaui Lib. I. Cap. XXV. S. X. inter libros sacros qui anno 83 r. in Monasterio Centutensi erant, tres Missales Gregoriani numerantur, & XIX. Gelasiani, ubi videmus multo plures Gelasianos fuisse quam Gregorianos, quia nimirum illis potius quam istis ibidem utebantur. Nec dubito quin hodie alicubi lateat aliquod Gelasij Sacramentarium, ut v eant : imo cum euoluerem codicem illum antiquissimum ordinis Romani Petauianum, qui nunc est in Bibliotheca Reginae Suetiae, suspicatus sum ordinem S. Gelasij in eo contineri, adeo multa habet diuersa a Gregoriano, nisi sorto ex utroque mixtum sit. Sunt in hoc plures collectae diuersae a Gregorianis, ut in Ascensione Domini: Deus qui
ad declaranda tua miracula maiectatis poct resurrectionem a mortuis hodie in cados ApoDolis adnantibus ascenditii, concede nobis tuae pietatis auxilium,
ut secundam tuam promissionem es ta nobiscum semper in terris , est no/ t cum in coelo vivere mereamur. A Gregorianis item, paucis exceptis, diuersie sunt Ambrosianae a S. Ambrosio & ab aliis eius ecclesiae Pontificibus compositae..In Missali autem MoEarabum non solum diuersae omnino sunt orationes, sed diuersa quoque ipsarum formula est: nam& longiores sunt &ritu dissimili recitantur. Vt in Dominica prima Adventiis immediate post Introitum dicit Sacerdos alta voce, Per omnia semper secula seculorum. Respondet clerus, Amen. Tum Sacerdos hanc recitat orationen . Deus qui per Angelicos choros aduentum Fid tui Dominino ei Iesu Chrim annuntiare Volui Bir qui per Angelorum praecoma gloria excelsis Deo, ct in terra pax hyminibus bona voluntatis adclamantibas demonDralii, concede vi huius Dominica resurrectionis femuitate pax te ras, eddita conualescat, ct fraterna desectionis charitate innovata permam Brat. Respondet Clerus , Amen. Mox ait Sacerdos. Per misericordiam
'tuam Deus nocter eat es benedicturo vivis es omnia regis in secula seculorum. Et rc sponso Amen , Sacerdos salutat populum dicens, Dominui sit semper vobiscum . In Liturgiss Graecorum quamuis multae sint precationes,
347쪽
nes, nulla tamen extat in qua Latinae Collectae modus obseritetur Multas etiam Collectas composuerunt Aleuinus & Grimoidus Abbas, quas m melius collegit rem. a. Uf-rgicor me itemq; Mu saeus Presbyter Massiliensis, & voconius episcopus Castellanensis in Mauritania , ut refert Gennadius lib. de Diris illamitas a sed quales hae fuerint nescimus , quia eorum opera interierunt. Sunt & aliae a recentioribus editae, quae facile dignoscuntur, si cum antiquis & Gregorianis conferantur . Elucet enim in antiquis veteris Ecclesiae spiritus: elucet in
rebus ipsis apostolica quaedam grauitas; in sensu di in collocatione verborum grata quaedam di perspicua concinnitas, adeo ut breui compendio multa contineantiar. Et primo quidem Dei beneuolentia captari solet fel ab aliquo eius attributo, vel a commemoratione alicuius beneficii nobis collati, vel proposita nostra infirmitate & indigentia. Sequitur expositio rei quae petitur, addito nonnunquam motivo, quo Deus flectatur ad ea nobis concedenda, quae pomitamus. Addit eis venustatem ipsum genus compositionis non siautum & vagum Ised certo ambitu definitum, varijsque schematibus exornatum. Docet Petrus Ciruetus Darocesis in predemio expositionis libri Missalis editae Compluti am Isag. in prima Collecta explicari moraliter Introitum Missae , in secreta offertorium, in oratione finali communionem: quae obseruatio quamuis in nonnullis locum habere possit; omnibus tamen aptari nequit, nisi sensus literatis violento quodam ingenii conatu ad eam moralitatem subtiliter quidem, sed sine ullo fundamento, ut in similibus saepe contingit, per trabatur. v. Concluditur demum oratio obsecratione de obtestatione per Chri,stum, qui est mediator & redemptor noster. Ad Patrem enim dirigitur oratio,vtConcilium Carthaginense III.decreuit,de per Filium terminam tur, saevi ipse olim praecepit dicens, Quodcunque petieritis Patrem , --ine meo, dabit vobis. Atquc ideo Tertulianus dixit cap.r t. A tot Chri
stianos Deum per Christum colere. Dicimas ct palam dirimas, O uobis
tarquentibas lacerati et cmenti Dociferamur s Deum colimus per tarridum .
Per eam es in e Perenosci Dult Deus es coli. Meminit eiusdem ritus ohiatus Mileuitanus lib. 3. Paganum istas eum qui Deum Patrem per Flium eias ante aram rogaverit. Et Haymo Halbers atra. in eap. .epissi ad Hebraeos, unde, inquit, se Sarerdotes reuma altari assectentes dicunt, Samscipe Demine sancte Pater preces populi rei, per Dominum nos rum Iesum chrimm Filium tuum. Nemo autem copiosius & elegantius totam hanc
elausulam orationum exposuit, quam Fulgentius Ruspensis Episcopa in epist. ad Ferrandum Diaeonnan de quinque quaestionibus, quarum quarta est ista. Unum, inquit, rexuum Patris es Filii O spiritus Sancti
credimus ct fatemur, si mal eos dominari creaturis omnitassentienter.qua e
ergo in orationibus Sacerdotum Per Iesum Christum Filium tuum Dominum nostrum , qui tecum vivit & regnat in unitate Spiritus sancti per
348쪽
, ,ersas pene Africae regiones catholica dicere consueuit Ecclesa, tan istiam futis Filius cum Patre possedeat redium, in Initat ilicet Spiritus sancti, ut regnantes adunare , non simul regnare spiritu anctas intim iu Respondet Fulgentius admodum prolixe asserens nos per Iesum concludere orationem, quod ille mediator sit. Tum ex doctrina B. Auod ustini ait ideo nos unitatem Spiritus sancti cum Patre & Filio praedicat e, vi ex ipso unitatis nomine una essentia, & ex hoc unum regnum,& in eodem uno regno vna Trinitatis potestas, unaque maiestas a Fid libus agnoscaturr ne putetur aut Filius, aut Spiritus sanistus secundum diuinam naturam ita cum Patre regnare , quemadmodum cum potiori
regnat inferior; sed illa unitas Spiritus sanisti, quae est communio P tris & Filii, dum in illo regno unitatem Diuinitatis monstrat, unam
esse re nandi aeternitatem, unam potestatem, atque maic statem, unam que dominationem summae Trinitatis edoceat. Nullum autem praeitidisciam Filio vel functo Spiritat comparatur, ut idem Fulgentius scribit lib.
2. ad Monimum cap. s. dum ad Patris personam precatio ab offerente dirigitu r,cuius consummati dum Filip ct Spiritu ancti complectitur nomen, OBendit nullum esse in Trinitate discriment quia dum adflius Patris per sonam honoris sermo dirigitur, bene credentisside tota Trinitas honoratur,er cum ad Patrem litantis deti matur intentio. Dcri ij munus omni Trinitati Cno eodemque ossertur hiantis Uscio. Ad solum igitur Patrem omnessere Collectar directae sunt, paucae ad Filium, nulla ad Spiritum san-etiinu non quia is denum est, & a dono donum non petitur, ut nonnulli eum Durando in suo Rationali philosophantur; sed quia Missa repraesentatio est eius oblationis, qua Christus se Patri obtulit, ac propterea ad ipsum Patrem Liturgicae precationes diriguntur. Porro ex dictis antiquitas huius clausulae Per chriaetam dignoscitur: quae potest etiam ex Tertulliano confirmari, qui lib. despectaculis cap. aeonas aeonum id est secula seculorum alii omnino dicere vetat nisi Deo & Christo. Et ex Irenaeo lib. I. cap. i. ubi redarguens Valentini Haeresiarchae portentosum commentum de triginta Aeonibus, varijsque 'Aeonum generationibus refert discipulos Valentini conatos suisse illius erroris participes facere Catholicos,quod in orationibus dicerent aeonas aeonum id est secula seculorum. Post Collectam totus coetus accinit Ament de qua voce, eiusque2 VI. usu post precationem loquitur Apostolus r. ad Cor. cap. I . & post eum antiqui Patres. Iustinus Martyr Apolog. r. Absolatis precibus es grati rum actione quilibet de populo qui aderi a Bis vocitas acclamar Amen. Hieronymus Pras lib. a. in epiΗ. ad Galatas in eeclesiijs Vrbis audiri te statur quasi coeleste tonitru populum clamantem & reboantem Amen. Augustinus lib. a. contra epistolam Parmeniani cap. I. cam Episcopussolui imos esI, populus orat cum illo, et quasi subscribens ad eius verba respondet Amen.Idem in fragmento sermonis ad populum contra Pelagi
349쪽
nes Amea vin sui inre vinea re, ea enseo vectra en, edatipularia oectra egi. Dionysius Alexandrinus in epist. ad summum Pontificem Sistum apud Eusebium lib. 2. histi cap. s. aeui gratiaram a monem' quaeaur a dierit, is cum meris resanderit Amen. Theodoretus in epist. s. ad Cox, Op. I. NonNAN Sacerdos arsam asseri msum, fed etiam qui Amen adimeo, rapin glari aiisalaparticeps. Cyrillus Catech. mystago se obsignari Ruper Amen orationem s sicut eadem voce obsignatas olim epistolas, quas formami vocabant, docet Ferrarius lib. r. de antiem gratre epimiarum Ecclesiamcarum cap. s. Alia quaedam do hae voee no i in trictatu de Diuina Psalmodia cap. 16. S. II. n. s. Quod vero attinet ad numerum Collectarum, sunt quidam recentiores qui asserunt Ecclesiam Romanam a temporibus Apostolicis tres orationes recitare consuevisim nullum tamen huius affertionis testim nium afferunt; imo tui refragantur Ordo Romanus & antiqui Sacra
mentorum libri in quibus pro singulis Missis una tantum Collecta assignatur. Neque obstat Concilium Laodicenum, a quo sancitum fuit eam i p. tres in Missa orationes fieri , unam pro cathecumenis, alteram pro minitentibus, tertiam pro fidelibus f cui sanistioni fauet Chrys stomus m. s. in Mas b, Nam ritus graecus in usu Collectariim, ut supra inllicavimus, discrepat a Latino i & in locis citatis tam Concilium quam Chrysostomus non loquuntur de Collecta, quae t nobis post Introitum dicitur 1 sed de oritionibus quae post Evangelium & homiliam
fieri solebant super eathecumenos & poenitentes, antequam veteri ritu dimitterentur,& super Fideles qui in eeclesia remanebant. Puto autem orationes apud Latinos multiplicari coepi me in Monasterijs, quod ex Synodo Matis densi habita, ut notat Sirmondus , an. 6a . deduco, In ea siquidem Agrestinus Monachus Luxoviensis vir praui dc arrogantis ingenij regulam S. Columbani tanquam superstitiosam impugnavit, inter caetera obii eiens Columbanum a caeterorum Ecclesiasticorum more desciscere , & sacra Mimarum talemnia multiplicatione orationum vel Collectarum celebrare . Cui obstitit Eustasius eiusdem Monasterii Abbas dicens, multiplicationem orationum omnibus proficere ecclesiis, quia dum plus Dominus quaeritur, plus inuenitur; de
cum uberius oratione pulsatur, eo citius exaudire probatur. Narrat
diffuse hane disputationem Ionas Aurelianensis in vita praedicti Eustasi siue Eustachij, ut alii eum voeant. Hue etiam spectat quod Matth. Paris refert in vita Abbatum S. Albani, Ioannem scilicet eius Mon stetit Abbatum constituisse, ne numerus Collectarum in Missa Septenarium excederet. Non solum autem in Mita , officiorumque dium tum solemniis Collectae olim recitari solebant; sed in quocumque Clo morum seu Monachorum conuentu, quoties simul orabant, qui prostabat breui Collecta conventum dimittere solebat. Testis est huius consuetudinis valfridus Strabo cap. a a. dieens, consueuisse veteres P
350쪽
ire , qui eae teris eminentiores erant, Edn solum inter ossicia Misit et vertim etiam in alijs conuentibus, de colloquutionibu&breui oratione. . opus concludere. 1uod, inquit insanctorum Patrum exemplis unosci-
nubs, dum atrum alios honoris entis cansa oratiram resistererit labant. 8 cui etiam nunc solentfacerdotes in conclusionitas noctuma vel diuro PMaxeos orationes breues id eu Collecyas subiungere. Sunt enim tales , ut non alifax
quam circa Sacrificies celebratione ni dicenda . Sunt ver. alia, quibus di ini. Jkio Misae ct non minus in alijs locis possumus uti . Confirmatur ex re- , gula Magistri cap. i s. ubi loquens de oratione pro fratre fluctuante ab uniuersia congregatione facta, postquam omnes diutissime orassent, tu rexisse omnes ait, & ab Abbate completam fuisse orationem. Caeterum hoc loco praeterire non debeo ab hoc Magistro, quicumque ille fuerit,iColi ectam inusitato , sibique peculiari, ac plane barbaro vocabulo voticari Retus Dei. Sic ille passim in Regula . cap. 33.Extra lectiones, ve .fam , ct rogas Dei. cap. ys . Psalmi matutini diei debent omni tempore sex responsorium unum, versum , lec ioaeem Apactoli es Euangeb , quam ferari per dicit Abbas, ct rogus Dei.Et infra.Poctipsam rogus Dei. cap. II. ais completor, ires dici debent , Responsorium, sectionem ApoBoli sectionem. Euangeliorum, poct quam semper presens Abbas dicat rogus Dei, est Dersum clusorem . Glossator huius regulae putat rogus Dei esIe Orie elison , sed proculdubio Collecta est, ut ex ipsa ossicis serie, de ex communi Monachorum manifestum fit. Credo autem sic dictam, quia per illa rogatur Deus. Haec obiter . Usum vero collectarum extra diuina ossicia astruit etiam Gregorius Magnus lib. g. Dialog. cap. II. Agens enim de Mortuo, quem Monachus quidam fusis ad Deum precibus suscitauit , cum diutius, inquit, orassent, Monachus scilicet & Quadragesimus Subdiaconus , complere orationem Quadragesimum Subdiaco tim semus Dei petiri: qua completa ab altaris crepidine puluerem colligit, atque cum eodemaeuadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit . Cumque divitias orasset, iam non sicat prius fecerat, orationem compleri
per Subdiaconum Hlait ,sed ipse benedictionem dedit, Collectam nimirum recitauit, quam diximus supra benedictionis nomine intelligi, Natimque surrexit. Erant autem ut plurimum huiusmodi orationes, quae ad complendum dicebantur, fere similes Collectis nostris Liturgicis, ut ex antiquis Monachorum usibus constat. In ossiciis Graecorum concluduntur orationes Dei glorificatione diuersis formulis idem significantibus. stata coamenti tibi omnis gloria, honor, o adoratio Patri est Filio est Saam struat, nunc est semper se inscula seculorum amen . uia tua e P potentia , tuum eli regnum, virtus se gloria Patris se Didi ct Spiritus sancti, nunc se semper ct in secula seculorum amen. uia ta es rex pacis Osaluator animam rum, O tibi gloriam referimas Patri se Filio ct Spiritui sancto,nunc se semper ct insecula seculorum amen . Ita quoque completam orationem aB. Maximo Reiensi Episcopo narrat in eius vita Dynamiui Patricius ,