장음표시 사용
71쪽
dulsus Tungrensis docuit Ob. de canonam obseruantia, duplicem olim in Urbe fuisse modum diuini ossicii, unum breuiorem quo Romana curia, siue Capella Pontificia utebatur; alterum prolixiorem pro caeterisreelaesita Vrbis, qui proprie Ritus Romanus dicebatur. Atque hinc o iam is discrimen in antiquis codicibus Spe occurrens ossiciorum adusiun Cariat,& M usum Ecclesiae Romanae . Ossicium Curiae breuius erat de mutationibus obnoxium, ob varias & continuas occupationes summi Pontificii di Catilinalium , aliorumque Praelatorum, quies in Sacello, siue ut quietur Abaleardus, in Basilica Palatii diu noctuque interesse solebant; ossicium Ecclesiae prolixius erat, mansitque multo temporo integrum absque ulla mutatione . Quae fuerit utriusque differentia imoerium est, nisi quod ex ipso Radulfo di ex alijs ossiciorum eupositoribus liquet diaerimen potius in Horia canonicis, quam in Missa fuisse: idque , libri Missarum M.SS.euincunt, qui cum libro Sacramentorum,& Antia phonario S. Gregorii in forma & serie Misi uniformiter conueniunt. Docet autem Radulfus in praecitato libro Hoposit. aa. opera Fratrum Minorum utrumque ossicium Curiae & Ecclesiae in unum coaluisses ire ut prolixiori & proprio abrogato, omnes postea Ecelegae ossicio Curiaevst sint. Quomodo vero id acciderit, ipse enarrat his verbis. Hodie
malam credulitas se opimo Auseatur, quod nuo Ecclesiaserueat Ord em S: ROMana Ecclesia, nisi Fratrer Minores: nec in aliquorum, nisi in ipsorum Breuia,iis dr libris contineatur , ex eo quis B. Hanoscat in Regulapracipitivi uersu faciam diuinum officium fecundum dictam ordinem, ubi Breaiaria habere possunt, Huius autem rei Roma contrariam didici veritatem. Naa im quando Romani Pontifices apud Lateranam residebam, in raram
seruabatur diuinum officium non ita complete, sicut is aliis Vrbis reis js c legiatis. Ima Clerici Capellaret ede mancato Papa, siue ex se officetum Roma m semper breviabant, re spe alterabant, prout Domino Papa o Cardinalibus cougratiar obseruandam. Et huius officii ordinariam indi Roma a tempere Innocenti III. recollectum, O is ad Ottalum breviarem secati sunt Fratres Minores. Ieaee t 2 quod Areuiaria eorum, dr
iaras ossi is in uniarunt ferandum cons eruativem Romanae Curiar non as rem caravernis mare aliarum ecclesiarum Urbis Roma reci reor obsereare.
Alia autem nationes Orbis Ramavi libro: s ogeia sua Iaseis o ree o abi et vfisci ii Rem aera esct non. Capella Papa, Aue m i irre, tractaribus Amalarii, Vel di, Micrelagi, Gemma. or emerorum de in re di amo finitans ais cogi r ealdeclier . Et multii interpositis, quibus ostendit Ose
iuni Marcum Minorum natio modo posse dici Romanum . quod ab ipsis immutatum P confusum fuit, tubdit. Scie sim tamen quod Nic
72쪽
tibia s Breuiariti Fratrem minorum , valde hise m Roma omnes tari
Gai noui ct Francismis. Haec Radulfus, qui omnia quae spectant ad Romanos ritus diligentissime inuestigauit, eorumque vindex acerrimusiuit
m turgi s Apostolorum . Exploditur a Lindam edita sub nomine Petri . Dubia Dei eas este, qua Matthao ,
Marco tribuuntur. Astruitur Liturgia Iacobi. Cuius aut censeantur Constitutiones A postolica , cir
in eis descrip a Clementis Musa .,Liturgia a Dion o tradita . Anceps de
eo iudicium 'Einae uis ab Apostolis institutas tamam aliquam & ritum osterendi Saetificium ab iisdem accepisse nemo opinor inficias ierat, cui nota sit sacrificii cum religione inseparabilis di intrinseca connexio. Acivero Liturgiae,quae nomine quorumdam Apostolorum inscriptae citcuium ieruntur, legitimae sint, disquirendum nunc est. Et primo quidetin currit illa, quam Petri Apostolorum Principis inscriptione inlisu rum circa finem superioris reculi grece, de latine edidit ex Codice M. SS.Cardinalis Sicleti, de notis illustrauit vir doetus Gulielmus Lindanus, addiditque pro ea Apologeticon multa eruditione refertum. Sed qui ipsum accurato perlegerit, mecum fatebitur nihil aliud ex eo concludi, nisi quod Petrus seu voce , seu scripto, Ecclesi; primum Antiochens s deinde Romanae Liturgiam aliquam tradiderit. Q'od vero illa , quam Sirletum in Apulia reperisse ait, ea ipse sit, nec ille probat,nec ullus ciem si qui nouerit verum a falso,& proprium ab alieno discernere. Si euim haec Massa vere est Principis Apostolorum, quomodo Romana Melelial quae eius lipsana de epistolas inter tot perseeutionum procellas usqRe mraesentem diem soliciae conservavit, hanc egregiamsacrificandi formu-
in neglexit Cur nullum eius vestigium existit per milla quingento & amplius annos apud Orthodoxos scriptores vha tanto tempore delituit, de unde emersit Nempe in Apulia, quae olim magna Gmeiat re-Perta est, uberrima calographia deserina, ut Lilidanud ait cap s. Apolo B ae, vi impressam uan pasci oecta 'es iudicarim. At ex hoc liquet viud
cxemplar recentiori manu scriptum osse, festassis idem qui scripsit, compositit, cum nulla praesertim fiat mentio antiqui Codicis, ex quo de s trium sit. Detegit quoque lini ollato Canon Romanus, prout hom
73쪽
die in usu est, eidem insertus, quem a quodam Scholastico compositum, ut ait Gregorius Magnus Lib. . D. M. de ab aliquot Pontificibus aiustum suo loco demonstrabimus. Sunt in ea quaedam orationes ex libro Sacramentorum Gregorij, estque consarcinata ex Missa latina, &ex Li-
turgiis Iacobi, Basilii, & Chrysostomi. Quibus rite perpensis , ea mihi
suspicio in mente venit,praeterito seculo scriptam fuisse ab aliquo Sacerdote Ital graeco,vel exercitii gratia, vel ut Graecam Liturgiam,de cuius nimia prolixitate siepc Romae conquesti sun d hane breuiorem formam redigeret. Nomen autem Petri ei praefixit, vel quia Canon Romanae Ecclesiae, cuius Petrus fundator fuit, praecipua eius pars est: vel ut ei auctoritatem tanti nominis interpositione conciliaret . Narrat Lind nus breuissimam Petri Liturgiam apud Franciscum Turrimum extitisse,
II. Extant etiam Matthaei & Marci Euangelistarum nominibus Liturgiae, quas,cum plerisque,inter dubiae fidei scripta recenseo. Illa Aethiopum, haec Alexandrinorum dicitur esset Matthaeum enim fidem in Aethiopia praedicasse asserit Romanum Martyrologium, Marcus ve o AlexandrinqEcclesiae primus Antistes fuit. Et illa quidem unde primum prodierit,l nescio: haec Sirleti manu obstetricante educta est in lucem ex vetusto
Codice Monasteri j Rosianensis in Calabria ordinis S. Basilij, ex quo
idem Sirletus eam describi curauit, misitque Parisios Ioanni a S. Andrea eius ecclesiae Canonico, atque ibidem graece, &latine edita fuit. De illa altissimum ubique silentium est: hanc commemorat & veluti Pseu demigrapham reiicit seculi XII. Scriptor Theodorux Balsamon Res . I, ad Marcum Patriarcham. O ia Can. 32. Centu, Trullam . Nieolaus Methonensis in Iibello ad eos qui haesituist ait, Mareum Liturgiam Ecclesiae Alexandrinae tradidis e,quod & alij asserunt, & nos ultro fatemurian v ro ista, quae ad nos peruenit, ipsa sit, quam Marcus scripsit, res in ambiguo est, deficientibus sier multa secula veterum Patrum attinationibus. III. His ergo reiectis, vel in quaestione relictis, de Liturgia Iuobi fratris Domini Hieroselymorum Episcopi omnium celeberrima paulo fusius disserendum est. Scripsit de illa eruditissimam epistolam ad Bartoldum Nihusium Leo Allatius in eius Symmictis editam pag. II 6. qua eam ab haeretaeorum oppositionibus vindicat, & prolatis Antiquorum testimo ni is genuinum Iaeobi foetum esse demonitrat. Magni autem ponderi ad eius veritatem stabiliendam, in primis est perpetua Ecclesiae Graecae traditio, quae illam semper vi legitimam agnouit. Consentiunt Graecis Syri, quiaeste Abraham Eee helenii in notis ad Hebediela de Script ribus Chaldaicis pag. Is s. asserunt S. Iacobum primum omnium Liturgiam scripsisic, & ad eius normam caeteras institutas fuisse et idque confirmat Abraham, Ioannis Maronis, qui intra sextum & septimum vivebat seculum, allorumque Antiquiorum testimonio , qui in eius Liturgiae Commentariis affirmant hanc traditionem ad ipses per manus deditistam
74쪽
a tempore Apostolorum ..Accedunt traditioni eiusdem exemplaria in . vetustis snnis Codicibus exarata, & ex ea veterum Patrum excerptae apud , Allatium auctoritates ad Catholicae fidei dogmata comprobanda . Synodus Trullana c. 32. cius testimonio utitur, ut rcfellat eorum errorem ,
qui talam aquam in Sacrificio offerebant. Manuel Malaxus in Homora none cap. 22 o. eam in usu fuisse ait usque ad tempora Basilii Magni:etuoque meminit Proclus in Trae . de traditione Diuina Litaviae , & Cyrillus Hierosolymitanus multa ex ea transtulit in quintam Catechelim mystagogicam. Varias adhibent machinas ad ea in abolendam Sectar ij, sed omnem ipserum conatum irritum esse facile ostendam. Aiunt reperiri in ea vocem Homousion ante Concilium Nicaenum ignotam: vocem qu
que Theotoras in Concilio Ephesino repertam . Atqui id temeia & falso ab illis dicitur. Nam Athanianas in Libro de Decretis Concilip Nicant auctores profert qui nomine Homousu ante ipsum Concilium usi sunt.
Theodoretus item GA I. hiti. Ectu cap. I 2. eam vocem non est et nouam
ait, neque a Patribus Nic congregatis inuentam, sed a maioribus receptam . Et ut alios sileam, ipsemet Eusebius Caesariensis Arianae factionis propugnator hoc idem asserit apud Theodoretum ibide, & apud Socratem Lin I. cap. s. Simili modo ante Concilium Ephesinum B. Virginem Theotocon, id est Dei Genetricem nuncupatam Euagrij testimonio euincitur, qui Lib. i. h I. cap. a. Nestorium reprehendit, quod hanc vocem a multis spe tatisque Patribus usurpatam. veiecerit: cui consentit Theodoretus ti q. haeret. fab . cap. I a. dicens, antiquissimos fidei Orthodoxae Praedicatores iuxta traditionem Apostolicam Matrem Domini Dei aram nominasse de credidisse. Aiunt insuper Trifagion & Doxol giam recentioris aeui esse, atque inde concludunt perperam tribui Iacobo hanc Litura iam, in qua ista reperiuntur, sed nugas agunt, nam Imm-nus ter Sanctus Isaiae cap. 6. legitur; dc Glorificatio Sanctissimae Trinitam ab Apostolis emanauit, qui cum credentes bapti rarent in nomine Patris:
di Filii & Spiritus Sancti, eos docuerunt Patri & Filio de Spiritui Sancto
solemnem taxologiam decantare. Aiunt denique alia quaedamsin e esse, quae recentiorum sunt. Hoc probandum ipsis erat; aiunt enim illis nos negamus. Sed ultro concedamus nonnulla addita a recentioribus
ut in si initibus fieri solet, an idcirco abijeienda omnia velut spuria , illa etiam quae genuina sunt 3 Antideo Pentateuchum Moysi tribuendum non erit, quia in fine Deuteronomii ipsius mors &sepultura ab alio scriptore addita est 3 Non est hominis sani sie argumentari. Nihil igi
tur officiunt Iacobi I iturgiae Nouatorum obiectiones. Eam ipsi temere explodunt, nos veterum testimonio nixi amplectimur & approbamus . Duodecim Apostolorum nomine duas extare Liturgias apud Orien- Id tales scribit Abraham Ecchellen fis in notis praecitatis . Liturgiae quoque S. Barnabae meminit Alexander Monachus in eius vita apud Meta phrastam. Haec autem perijsse creditur, illas non vidi. Recensicri item
75쪽
potest inter Apostolicas sancti Clementis Romani Liturgia in Libret
Constitutionum descripta & ab Apostolis accepta, ut ille ait, a qua pau- eis me expediam . Testimonium de illa perhibet Proeliis Initio trach. de raditione Mis asserens B. Clementem Apostolis dictantibus eam edidisse i cuius sententiae adhaerent Baron rus anno ror . num. 23. Bellarminus lib. de Scriptoria. Ecclesia Uicti , & alii, qui eam legitimam esse putant, sed auctam a successoribus. Sicut enim formulam Symboli ab Apostolis traditam Patres deinde auxerunt, vi fidei musteria clari iis ex primerent et ita Liturgiae.ab illis prout ferebant tempora contextae, ab
alijs postea amplificatae fuerunt. Alij tamen non infimi subsellii scriptores, qui negant Clementem Apostolicarum Constitutionum auctorem, esse, ab eo consequenter Missam abiudicant, quae pars illarum notabilis est. Photius Cod. I I 2..tria capita ipsis Constitutionibus opponi ait, sed quae facile dilui possint. Epiphanius haeresi et O. num. ro. citat librum Constitutionum Apostolicarum, tum ait. Qui Laber tametsi siliae apud
Monuniis Dei sit, non e B tam n improbandus ;,Nam in eo quae ad Ecclesiae. disciplinam attinent omnia comprehendonetur; neqne quilinam aut in fideae Catholita prorassione deprauatum , aut Ecclesia adminis attoni ac decretis contrarium continent. Sed has Constitutiones quas Epiphanius citat. diuersias videri ab his quae octo libris comprehensae circumferuntur, obseruat Petauius in suis Aniinaduersionabiis : quaedam enim illarum sententiae ab Epiphanio citatae in vulgatis non extant. At haec Petaui j conte e ura est , qua non obstante haud improbabile existinio easdem esse , sed interpolatas aliquibus in locis vel librariorum incuria, vel hereti coruni fraude deprauatas. Quidam putant ad eas alludere Dionusium Alexandrinum in epistola quam refert Eusebius lita T. cap. . in qua nihil prorsus deprehendo, quod ad Clementem referri pollit. Quicquid autem sit de Auctore harum Constitutionum, certum apud omnes & ex ploratum nunc est, quod si ab Apostolis immediate dictatae non fuerunt. Concilio tamen Nicaeno antiquiores sunt, & in his continetur disciplina Ecclesiastica, qua Orientalis Ecesesia sub Ethnicis Imperatoribus an
te Magnum. Constantinum regebatur , ut vir eruditissimus Ioannes Mo rinus docet Parte a. descris Ordinat. g. ao. Cui adstipulatur Ioannes Fronto in praenotatis ad Ralendarium Romanum S. s. Petrus item det vMarca lib. t. Concordia cap. 2. eius libri Auctorem saltem seculo tertio
floruisse ait, idque omnibus hodie persuasum es Ie . Est igitur Misi L. Clementis antiqitissima , eiusque testimonio saepius utar, si non praecise ut ab Apostolis editae, & a successsoribus auctae, quod valde probabile est; saltem ut a Patribus secundi vel tertii seculi usurpatae . Iv. Illam denique Apo olicam Liturgiam plerique existimant, quam Dionysius magnifico stylo describit Cap. g. eccles Itierantuae. Si enim iste Areopagita fuit, Athenarum Episcopiis, &S. Paesi discipulus: Sa crificii ritum & ceremonias Ipsum ab eo accepisse, a quo fide imbutusi fuerat
76쪽
fuerat. rationi consentaneum videtur. At insurgunt multi ex aduerso,& multa obiiciunt, quibus probare conantur non esse Dionysii Areopagitae opera, quae illi tribuuntur, sed alterius recentioris . Aiunt ipsum nunquam se Areopagitam aut Episcopum nominare, cum tamen non dem fuerint illi occasiones hos sibi titulos tribuedi Cap. . Eccl. Hier.Millenariorum haeresim confutat, quae circa annum Christi Iro. exorta est. Cap. f. eiusdem libri Monachorum solemnem consecrationem refert, asserens eos multo antiquiores fiuisse, quam ipse fuerit. Hine Lacti inquit, praceptores noctra diuinis eos appellationibus sum profecisti. De his
tamen apud scriptores primi & secundi seculi nulla distincta mentio reperitur, sed de solis Deo dicatis virginibus: neque si fuerunt tunc M nachi, credibile videtur, illius seculi persecutionibus de aliis circum- . stantiis attentis, eos tot ceremoniis fuisse ab episcopis Deo dicatos.
p. . coel. Hierarch.& c. I .de Diu . nominibus Deum Tras pomton mincat , suntque illi tres personae tres poctases, eaque voce utitur tanquam suo tempore usitata; cum tamen constet hoc nomine Graecos primum usos post Concilium Alexandrinum anno 36 a. celebratum, repugnantibus Latinis, ut ex Hieronymo constat epist. s T. Cap. vltimo ecci Hieri
de infantium baptismo, eiusque circumstantiis agens , quas Ethnici ira ridebant, se id scribere ait, quod diuini Pontifices ab antiqua traditio ne edocti usque ad ipsum produxerunt. Qui sunt autem hi Pontifices, quae antiqua traditio, si hic fuit Areopagita Pauli discipulus p Plura de
his Morinus lib.de care. ordinas. Praef. in ritas ordinationum traditos aD oras o. omitto magis vulgatas obiectiones, ut quod de illo siluerint antiqui Patres, Eusebius praesertim de Hieronymus: quod a seculo Apostolorum stylus abhorreat, grandiloquus, inusitatae, ac in rebus etiam facilibus dithyrambos supergrediense quod ea scripta hominis videantur, qui in otio & pace senuerit: quod nullum in illis vestigium appareat persecutionum & calamitatum, quibus primi seculi Ecclesia vexabatur e quod sacrorum rituum pompa & apparatus, templorumque maiestas,& magnificentia, sicut ab eo describuntur, nascenti Ecclesiae&Sacerdotibus,saeuientium tyrannorum metu, secreto celebrantibus non
conueniandi de alia eiusdem generis, quae apud alios legi possent. His vero oppositionibus, qui haec opera Areopagitae vindicant, acerrimis de p. olixis dissertationibus respondent; sed quam plene, & quam solide,viderint doctiores: neque enim tanti me facio, ut quaestionem inter viros doctos diu agitatam,& perplexis hinc inde diiseultatibus intricatam dirimere, vel componere ausim. Mota haec lis erat ante annos octingentos vivente Photio, qui cod. I. suae Bibliothecae Theodori Presbyteri librum de hac controuersia a se lectum refert, sed non exprimit tempus quo ille scripsit. Per me igitur cuique licebit, cui maluerit, parti adhaerere, nam qui Apostolico seculo vixisse contendunt, proposito nostro
magis fauent; qui posterioris aeui fuisse volunt, fateri tamen debent di G ca
77쪽
ea finem quarti seculi vixi in nte annos selliori in lae trecent ., 'Rod ad conciliandam Dionysi scriptis venerationem de auctoritatem satis est. Undis fortassis fuit ex professoribus Platonicae Philosephiae, qui via, schola Alexandrina, circa finem quarti seculi vel initio quintis iapientiae laude floruerunt; Christi vero fidem ampluxus,doctrinam qua prius imbutus fuerat retinuit: nulla enim eius Pagina legi potest, in qua non , appareant phrases, axiomata, & idiotismi Platonicorum . Iacobus Billius Sacrarum obseruationum tib. I. rap. a I. ostendit apud Gregorium Naxian Zenum quaedam reperiri mutata a Dionysio, sed vereor ne exoraeiudieata opinione id quod sibi probandum erat,tanquam certum p suerit, Dionysium scilicet, utpote Pauli discipulum, NapianEenum precessisse; dicent enim qui contrariae sunt sententiae, Dionysium potius est a Gregorio accepisse. Sermo quoque extat inter opera Ioan. Chryso - . Mini de Pseudoprohetis & falsis Doctoribus editus a Gerardo Vossio, uaquo haec verba leguntur, Ubi Dianastas Areopagita bistro Caera Sed N xique viri docti hunc sermonem Pseud epigraphum putant. His ergo omilsis tanquam incertis, id breuiter referam quod indubitatum & ab omnibus concessum est; primam scilicet mentionem Dionysi Areopagitq eiusque operum, quae ad nostram notitiam peruenerit, factam mille in Collatione habita Constantinopolis in Palatio Iustiniatii Imperatoris anno 3 3 a. inter Catholicos & Seuerianos,sive Acephalos, in Collatione secundae diei: siquid ein in eo congre' abhqreticis citata, ct ab Orth
doxis tanquam spuria repudiata fuerunt. Sed cum postea matura con-sderatione agnouissent eorum librorum in fide soliditatem , di admir bilem doctrinam, eos amplexi sunt, & tributum Areopagite nomen auctori permansit. Primi inter Graecos, qui Dionysium Areopaguam cum laude citarunt, fuere Leontius tib. de Sectis Ac . s. ct Lib. a. contra N mriam ct Eulichetem: & Anastasius Sinaita Vb. T. Anagogio. contem in Hexaemeron, qui ambo Iustiniano imperante vivebant. Inter Latinos primus fuit Gregorius Magnus hom. p . quem plures doinde sequuti sunt. Lis autem de Auctore tunc nulla erat, postea a Criticis septimi vel instalii secuti cxcitata fuit, quor et argumentis respondit Theodorus relatus a Pliotio Cod. r. Atque utinam aut ille extaret , aut epitomen responsionum eius Photius Iu excerpsisset, forsitan enim solidas Dionysij vindicias habe-
78쪽
De oarse missus Ecclesiis Orientalis . Cur noua Z turgia a Basilio Magno composita . De Liturgia Chrysi mi. O gentes lingua Istirica Missas agant. De Colchis, Iberis, Albanis, Melchitis, Nestorianis, Iacobi
tis, Coptis, Aethiopibus, Maronilis, eorumque
Liturgi s. Himnus S. Ephram. Plurimas esse apud Orientales Liturgias.
P Lurimae nationes, quae Christi fidem profitentur, per orientem dia Lspersae sunt, non tam locorum interuallo a nobis dissitae, quam Iingua, moribus, & rituum diuersitate. De singulis strieti in agendum et liacet enim multae ab Ecclesiae communione praecisae sint, omnes tamen nobiseum unanimiter conueniunt in substantia Sacrifici j, & in his omnibus quq Fides Orthodoxa de tanto mysterio credenda proponit; in modo tantum & ritu offerendi discrepantes. A Graecis ordior, qui quondam per Orientem Ionge lateque dominati sunt. Habent illi Iacobi Apostoli Liturgiam, qua diu usi sunt, donee Basilius Magnus diuino edoetus magisterio suam composuit. De illa actum est supra. Hanc vero commemdat Proclus in s pe laudato opuscula De traditione diuinae Misae Trullana Synodus can. sa. LeontiusAlib. I. adu. Nessi orium, & alij Patres Graeci quam plurimi. Causiam vero,qua motus fuit Basilius ad nouum offerendi Sacrificii ordinem componendum,hanc tradit Proclus, quia Missam a Iacobo editam,fidei feruore deficiete, mines terrenis negotiis immersi nimiae prolixitatis accusabant, quare saIubri usus consilio eam in compendium redegit. Magnus, inquit, Basilius hominum socordiam ct in dote uipro monem conspicatas, ac proinde longinquitare producta Missa peratast, non quod ipse raperuacaneum qaidquam vel nimis longius prodactum
n eafore arbitraretur, sed Ut pariter tuis simul orantium , tam audientium ignauiam ex longo illo temporis interuallo praecideret, breuiorem recitandam
tradidit. Ipsa autem Basili j Vita inter opera Amphilochij aliam profert causam his verbis. Potiulauit a Deo, postquam Episcopus ordinatus fuit, quo sibi gratiam se sapiaestiam ct intellectum concederet , ut sis isse verbiI
incruentum Deo Lacri tum offerret, utque in ipsum Spiritus Sancti aduentussieret. HI fex autem dies adfraus Dominus in visione cum sotiolis, pane dr vino in sacro aliaripropositis, Basiliam excitauit dicens, fecundum petitionem tuam repleatar os tuum laude, vi tuis ipse Uerbis incruentum faeri esum asseras. At id, noWferens oculis visionem surrexIt tremebundus , acce-G a de que
79쪽
densiue adscram Altare sevit dicere, ita in charta fribens: R epleatur os meum laude, ut eantem Floriam tuam Domine Deus noster, qui nos ereasti, & duxisti ad hanc vitam, ne reliquas famae Liturgia preces . HOprecam vero finem eleua it panem, inteme oram ct dicens, Attende Domine
Iesi Chri ste Deus noster de sancto habitaculo tuo, di veni ad sanctissicandum nos: st quas uniar. I, Iacobm Goar vir doctu , sacrorumque rituum peritissimus hi Graecorum Eucliosogio pag. 28 s. ex gemino ,quem sibi Basilium medenda Liturgia praefixisse asserunt Proclus & Auctor vitae,seminam quoquet ab ipso diruerta temporibus scriptam iuisse si spicatur. Vnam prolixiorem , quo diutius Deo vacaret, alteram breuiorem, ne Populo &ipsis sacris ministris toedium pareret: & hanc putat Coar posteritati traditam , omniumqtie consensu approbatam. At quicqhid sit de hac coniectura , illud certissimum est duplicem extare Basilij Liturgiam, udame
. graeco translatam, quae incipit, Dominu Deus notier, arat raelectem panem, Gniuersi mundi nutrimentum, Dominum uos rum et Deum Iesum Chri m3 tiararem es Redemptorem S Benefactorem nos benedicentem S sane is ea,tein m AD , ipse beaeedic haaec propos lienem , es eam fuscipe in Aperia leni tuo altari et Alteram ex Syriaco sermone ab Andrea Masio Latin hredditam, quae Anaphora inseribitur, & sic incipit: Aeterne Deus , qui in principio homines creatii ad immortalitatem: & Iurea graeca in multis diuersa est, & multo breuior . His accedit tertia a praedictis etiam di ferens , quam Victorius Scialach Maronita ex vetusto Codice lingua Aegiptiaca eum Arabica interpretatione scripto in latinum transtulit, quae Bibliothecae Patrum inserta in v& ab hac oratione exorditur, Domi e quinosi corda omnium. Ipsa quoque graeca exemplaria dissimilia esse agnoscit Goar, adeo ut dissicile sit iudicare quinam sit purus &germanus Basilij textus. Obseruauit hanc diuersitatem praedictus Scia-laeh , eiusque reddidit hanc rationem . quod sicut Latini & Graei Antistites in suis Liturgijs , quas ab Apostolis acceperunt, multa vel addiderunt vel immutarunt; idem etiam abAlexandrinis&A egyptiis par est credere pro temporum opportunitate factitatum. Nemo se eontinuit intra terminos a Maioribus constitutos.sed quisque addidit quae sibi aptiora visa sunt ad excitandam in se & in alias pietatem . Porro Missa Basilii certis dumtaxat diebus utuntur Graeci, in Dominicis scilicet sanctie de magnae quadragesimae, dempta Dominica Palmarum; in sancta& magna Feria quinta, in magno Sabbato, in Vigilia Natiuitatis Christi&Epiphaniae, & in die festo ipsius Basilij.
III. Reliquo anni tempore LiturgiaChrysostomi utuntiir,qui nouq formulae componendae manum ad inopit eadem qua Basilius ratione impulsus, ut B. Proclus eius discipulus, & in throni siccessor assirmat, sie in eodem opusculo scribens. Haud et ero multo pon Basilium Pater ille nocter aurea praditus lingua Ioame de ovium state, di pactorem decet, Brenua
80쪽
tura Phratas a natare hama secordiam tramamque res ciens, fibras o-nei ae radices Sthanici praetextus huius promas Doluit euhilere. Et idcirc.multa praecidit o concisiori pressorique oratione Sacrum conficiendum Datuit, ne sensim homines, Mi libertatem quandam ct inertiam etiam maxim/ comis ple et untur,fallacibus adaersarii rationibus decepti ab eiusmodi Apoctolica haect diuina abuerriti traditione eam omitterent,quemadmodum hoc ipsum muliris,mriis saepe in locis, accidisse ad hune Usque diem deprehendimus . Hanc Chrysostomi Litiirgiam edidit in suo Euchologio Iae. Goar, & cum pluribus tam impressis quam M. SS. exemplaribus eontulit, discussit, ¬is illustrauit adeo copiosE & eruditi, ut nihil eius diligentiae addi possit. Excerpsit quaedam Chrysostomis ex Basiliana, & in suam transtulit: plura deinde ab alijs addita, & pro cuiusque nutu inserta sunt.
unde maxima exemplarium varietas emanavit.
Aliae nationes sunt,quae quamuis alterius linguae sint, Graecorum thmen ritibus adhqrent; Roxolani in primis seu Moseouitae, qui eum Episcopi Graeci & schismatici praedicatione a cultu idolorum ad Christi fidem conuersi fuerint, ab eodem Graecorum ritus acceperunt & adhue retinent, sermone Illyrico . Hos panem ordeaceum in Missa offerre &consecrare scribit, nescio qua fide, Ioannes Faber Uiennensis Episcopus Tram de eorum Retitione. Iidem ritus eadem lingua in usu sunt apud Christianos Tartaros circa Tauricam Chersonesum, apud Circassos, &quasdam Ponticas nationesi itemque in Seruia, Mysia, Bosaia, Bulgaria , Rullia minori Regi Poloniae subiecta, in Uothinia, Podolia, &parte quadam Lituaniae , & in aliis finitimis regionibus. In Istria vero, in Liburnia, & in Dalmatia littorali, Missa & alia officia lingua quoque Sclauonica celebrantur, sed ritus Romanus est. Coepit autem haec lingua in sacris Ecclesiae functionibus audiri seculo nono, quo Moseouitas Christianae religioni nomen dedisse sub imperio Basili j Maeedonis ostendit Baronius in Appendice Tomi VII. de Ruthenis a Sede Apostica receptis s licet alii id serius contigisse putent prope finem seculi decimi , imperantibus Basilio iuniore, & Constantino. Eodem seculo nono S. Me thodius Morauiae Apostolus vixit, qui literis Selauonteis a Constantino quodam Philosopho repertis eam gentem instruxit, Deique laudes de cantare docuit: tum Ioannes VIII. Romanus Pontifex Epirea I.ad Uentopulchrum Morauiae Comitem ferora anno ggo. Missas in ea prouincia lingua Sclauonica cantari permisit, dummodo Euangelium prius Latine, deinde S clauonice legeretur. Narrat Thomas Archidiaconus Spalatensis in historia Episcoporum Salonitanorum edita a Ioanne Lucio cap. 26. tempore Alexandri II. a Legato Apostolicae Sedis coactam Synodum omnium Praelatorum Dalmatiae & Croatiae, in qua statutum est, ne quis de caetero in lingua Sclauonica praesumeret diuina Mysteria celebrareis , nisi tantum in Latina & Graeca. Idem statuit Gregorius VII. Alexandri Successor lib. I. vietii. ad Urati flauin Bohemiae Ducem sic scribens .inia ie