장음표시 사용
121쪽
98 Lib. IV. CV.XII. Seg. 22. I. 2.24.
Sed haee uberius in ultimo Iibro differemus , quum de secundo adventu loquemur: nunc de primo , ut coepimus , explicemus .
a Sed hae uberius: I. E. de Regno millenario , de quo vide dissi xxxii. cap. III. ultimo.
quum religionem suam tr*nsferre voluisset , doctorem justitiae misit e cano , ut novis o cultoribus novam legem in eo , vel per eum daret: non sicut ante secerat per hominem , sed tamen nasci eum voluit tanquam hominem , ut per omnia summo st patri sini-lix dixisteret. a Di novis r BOn. ut nobis.
b οι per omnia fummo Patri similis existeret: Al. summo Deo Patri et 'Non enim , ut inquit Apostolus rrapinam arbitratus est , esse se aqualem Deo ; sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens in similitudinem hominum factus. Ad Philip. ς. II. v. 6. Τὸ ut valet heic ita uir & sensus esti Deum patrem misisse filium suum ad nos , similem quidem nobis in humana natura , quam assumpsit, ita tamen , ut omnino Patri similis remaneret in natur divina, sicuti de claravimus superius cap. VI.
Ipse enim pater Deus , & origo , & prin
122쪽
m Hera Sapientia Seg. 2.3. 99cipium is rerum , quoniam parentibus caret , δεα ρ atque αλη- a Trismegisto verissime nominatur , quoci ex nullo sit procreatus .
a Et origo , ct principium ; Bon. primum O non habet. Nota heic Lactantii eruditionem theologicam , qui in divinis non causta ; sed solius originis , ela principii rationem recognoscit. Confer cum hIs, quae ha
Iccirco etiam filium bis nasci oportuit , ut& ipse fieret αππιαωρ , atque αμη ρ ' . In pri ma enim nativitate spirituali αι κωρ suit, quia G a sine
letus, & Walchius paullo supra, ubi haec ue aeterno Pa tre dicta sunt, ea referunt , quae de Melchisedech dicuntur ab Apollo lo ad Heb. e. v D. a vers. I., at ibidem locum non habent, sed potius hele, quia Chri si Domini Typum gessit ille Sacerdos , de quo ubi supra Paulus dicit 3. Sine Patre , sine Matre , siue genealogia , neque initium dierum , neque finem vita habens; sacendos in aternum i Homo quippe erat Melchisedech , nec genitoribus caruit, sed divino Spiritu afflatus Moyses eorum nomina reticuit, ut tro Pice Chri iti imaginem exprimeret, qui & Sacerdos , SRex Pacis vere erat futurus, & uti homo, patre carere debebat in Τerris, quemadmodum matre ab aeterno caruerat, titi Deus. Seneca Epist. cum . Gentilium hanc fuisse vanitatem , & quidem assectatam innulequum ait et De Servii mire dubitatur. Anci Pater nullus dicitur . Livius i. 1 v. c. 3. de eodem Servio, di
123쪽
ito Lib. I g. Cap. XIII. au. 3. . sine officio matris , a solo Deo patre g ne- ratus est .
cit, eum natum esse ex Cornicularia muliere captiva , Patre nullo . Florat. l. I. serm. Satyr VI. a N. S. Persuades hoe vere tibi: Ante potestatem Tulli , atque ingnobile regnum, Multos saepe viros nullis majoribus ortos, Et vixisse probos, magnis honoribus auctor ,
Quae de Rege , & Sacerdote Melchisedecho non in songrae exponi possvn , qui de Tulli Hostilii , α Anci, ct Servii , immo α Romuli ipsius aetatem longe antecessit.b Generatus est i Al. genitus est i Al. prozeηeratur.
In secunda vero carnali ἀπα ρ fuit , quo niam sine patrii ossicio, virginali utero ' pro creatus est , ut mediam inter Deum, hominemque substantiam gerens - , nostram hanc fragilem, imbecillemque naturam, quasi mamnu ad immortalitatem poliat educere .
a Virginali utero : Heum. e virginali.b Di mediam, inter Deum, hominemque substantiam Serens: Al. inter Deum i ct hominem . Το substantiam mediam inter hominem, & Deum in Christo , ne putes positam esse ad significandam naturam ex divina , di humana ita conflatam , ut Eutyches damnato errΟ- re sustinuit ; sed μbstantiam hele intellige Personam utriusque naturae perfectae , atque in confusae , donatum proprietatibus , & estentia; ita ut vere Deum inter , & nominem mediator esset Cliristus i Perseo issDemDiuitiaco by Coos
124쪽
Deus, perfectus homo ex anima rationali, O humana earne subsistens : ut habetur in Symbolo Athanasii nomen praeseserente , & ut segmento sequenti dilucide Noster exponit. Sopae iis est Dei filius per spiritum, Sc hominis per carnem - , id est, & Deus, & homo . Dei virtus in eo ex operibus, quae secit, apparuit: fragilitas hominis, ex passione, quam pertulit quam cur susceperit, paullo post
docebo .a Et hominis per earnem i Scil. Filius hominis .
Interim & Deum fuisse , & hominem ex utroque genere permistum in , prophetis vaticinantibus discimus . G 3 ' Esaiasa Ex utroque genere permixtum i Deus est supra somne genus; quare heic pro extremo , seu termino compositionis ponitur ; Christus enim est Persona , quasi composita ex Deo , & homine , ut diximus ;qui licet Deus sit, O homo , non duo tamen et sed unηres Christus. Unus autem non eonversione disinitatis iucarnem , sed assumptione humaninatis in Deum . unus omnino non confusione substantia, sed unitate Persona . Verba sunt eiusdem Symboli . Cons. Τertui. ; de Carne Christi Cap. v. contra Marcion. Cap. xxv I I. CD
125쪽
Lib. IV. Cap. XIII. Seg. 7. in 7. Esaias Deum fuisse testatur his verbis ' :Fatigata es inraptus, ct negociatio 2 Ethis ρum - , ct Saba , siri alti ς ad te tra gredientur , di tui erunt fersI , pos te am-Bulabunt vincti eo essibus , ct adorabunt σe , ct te precabuntur , ρuoniam In Ie Deus es , ct non es alius Deus straeter te . Tu enim Deus es, di nesciebamus , Deus Israel
falvator . O audentur , ct reverebuntur omnes , qui adversantur tibi , O eadent in
a Testatur bis verbis i Vide Isaiae c.xLV. Iq. seq.h ET NAGOCIATIO .ETΗ opUΜ. Al. NATl o AETIOPuΜ: Ex hae Isaiae aut horitate disce,qund ista neque ad litteram de Cyro Rege possunt intelligi; quare & superiora ad Christum omnino referenda sunt. c ET SABA vi RI ALTi &e. Al. Sabant. Al. Saba inter & Viri, vel duo puncta, vel punctum , vel comam ponunt. Nos vero cuncta delevimus, nam in nostra vulgata nihil prorsus interiacet, Legit enim &Sabaim .iri Iublimes 3 ex Hebraeo autem ad verbUm legunt Interpretes ἔ Procerorum virorum mensura rHocce enim elogio inter caeteros donantur Sabati . quod sint procerae staturae , ct ad negociationes nati ;unde A atharcic es I. V. e. . Τὰ σώματα εγι -ν κατοικουντων ἀξιολογώτερα i & Chaldaeus et Sabaι miis
d Et ea dent in confusionem ; Bon. in confessionem e
126쪽
De Hera Sapientia Seg. S. I Os
Item propheta Hieremias dicit AE: Hic Deus noster es , ct non deputabitur alius ob ue illo si , ρει invenit omnem viam stru
a Item Propbeta Hieremias diciti Al pro dieit isie ait i Ex historia eonstat , Hieremiam Barucho diis classe . quae ad Populum legere ipse deinde debuisset Baruch ι quare nil mirum si Lactantius , aliique sub
Hieremiae nona ine esus referunt verba . Porro Baruch claro ortus genere , patre genitus est Neria , Avo
Mastita , viris in regione sua amplissimis , sub Sedecia
Rege duda , cuius anno I v. Babilonem cum Saraia fratre suo , ut habetur de rem. l. I. v. ys. missus est, postulatus a Nabuchodonosore , ut vasa sacra Babylonem
ab ipso delata , Hierosolymis redderet. Melchior Canus. l. t I I . de Loc. usu in Scholast. diap. cap. vi. haec habet de scriptis ipsius:quemadmodum docuimus intib. I t. libellum Baruch non adeo explorata , O firmiter in fa-crorum numerum Ecclesia reposuit, ut aut illum esse Sacrum , fidei Catholica veritas expedita sit, aut non esse saeram , haeresis expedita sit: Vide tamen eum de m
l. II. c. IX., & cap. XI. ubi idem Author ostendit, temerarium , imo & erroneum , seu haeresi proximum esse, Baruch e canone sacrarum Scripturarum eximere: caeterum quum Concilium Tridentinum eodem prorsus modo librum Baruch in canone scripturarum e presserit, quo alios ea nonicos libros r idem de eoae de caeteris Iudicium ferendum est , & Canus corinrigendus. Verba heic recitata sunt ex Baruch. II . . 36.
127쪽
I uel dilecto stat Psis haec in terris visus es , ct eum bominibus versatus es .
b ABsQUE ILLO r Kresbius , & ex eo Walchius hanc veteris interpretis lectionem Lactantio tribuunt. eumque reprehendunt, quoniam sibi persuadent Toabsque usurpatum ab eo esse pro sine ; sed errant ; nam praepositio illa heic valet, ae si diceret ;prater illum , ut bene monet, & ea emplis illustrat Bunem.
Item David in Psalmox Liv. raronus tuus Deus in faecula saeculorum , virga aequitatis , virga regni tui . Dilexisti jasutiam , ct odio Babuisti injustitiam, propterea unxit te Deia ἔ, Deus tuus oleo exultationis. Quo verbo etiam nomen ostendit . Siquidem ut supra docui )ab unctione appellatus est Christus .
Deinde hominem fuisse eundem , Hiere mi as docet , dicens ' : Et Bomo es , ct quis
a meremias docet dicens e Betuleius , aliique , eo duce rei negant, vel dubitant hanc sententiam esse vel Hieremiae, vel cuiusvis alterius Prophetae. Frustra enim illam quaesieeunt in Bibliis, quas ad manus habuerunt ; etsi fateantur sub Hieremiae nomine etiam ab Epiphanio ib. I. contra Ebionitas laudari. At non solum Epiphanius ; sed Tertullianus contra Judaeos cap. XIV. Idem de Carne chrisi c. xv. , & adversus Marc. L. III.
128쪽
De Vera Supientia Ieg. IO. ISSeognovit eum t Item Esaias ι , Et mittes eis Dominus hominem , is falvabit eos , ct judicans fanabit eos . Sed & Moyses in Numeris . S. Ciprianus L. II. Test. cap. x. S. August. lib. I 8. de civit. Dei C. 33. , & contra Faustum L. XIII. c. 8. S. do. Christist. hom. v III., quae est de Turture S. Paulinus
Nolan Epist. m. ad Seren. S. Leo Papa Epist. 97. . Caesarius Dialogo I. O UL S. Vigilius Martyr contra tu chen L.I.hunc Hieremiae locum, secundum lectionern Septuaginta, quae ita se habete Profundum est cor suis per Omnia et O homo est, O quis cognoscet eum Θ de Christo Domino intellexerunt. Ratio autem versio num discrepantiae ea est, quam S. Hieron. in Commentariis ad Hieremiam innuit; sei l. quod verbum Hae-braicum Enose , id est bomo , proximum est An Uc, quod significat inscrutabile a Ideoque diversimode illud legentes, diverso etiam modo interpretati sunt. L cus vero heic laudatus est Hierem. cap. xvra 9. 9. ubi videndus S. Hi euonym. qui ibidem ait: Si autem de Sal.atore dicitur r .idens eogitationes eorum 'esus, nullusque potest Qidere cogitationes eorum, nisi solus Deus: ergo christus Deus es , qui scrutatur corda Sc. Paullo enim infra legitur: est Verbum Domini .
b Item Effasi Verba sub Isaiae nomine haeie a Lactantio relata nusquam in Sacrarum Scripturarum libris , se reperisse asseruerunt Betuleius , Gallaeus , Cellarius, & Human ; Attamen Isaeus , & post ipsum
Sparh., & Bunem. viderunt , laudatam sententiam apud Lxx. esse Isai c. x x. ao. ubi legitur, quem admodum in nostro Cod. Et mittet eis Dominus hominem , qui &c. Quem locum restitui suae lectioni curavimus , ut ante nos fecerat etiam Bunem. ex bis.
129쪽
io6 Lib. IV. Cap. XIII. GL. ID. II. II.ris e ita loquitur : Orietur stella ex Iacob , θ' exurget homo ex Israel.
Taurinensi. Ualchius autem me ipsa verba ait non reperiri possunt; senteutia eorum est cap. xIX. v. a . Vat. vide ad ea p. xi IV. Epitom. seg. 6.e Mones in Numeris Nempe cap. XXIV.HIT. I l .
Propterea Milesius Apollo a consultus utrum ne Deus , an homo fuerit , hoc modo respondit
a Milesius Apollo: De hoc Apollinis oraculo prope Miletum diximus Diff. x L. cap. I. g. r. verba carminum ipsius heie laudata si e latine versa sunt ab antiquis interpretibus , & ad oram quorundam Codi- eum M ss. exarata i 'Mortalis erat c M. eram ) secundum carnem Dispiens portentificis operibus A l. prodigiosis operibus . Al. miraculosis. Sed sub 'udieibus Chaldaeis armis comprebensus . Al. eaptus armis i lavis, oe cruce amarum tollerami finem. At Et palo amaram mortem toleravi.
Primo versu verum quidem dixit, sed arguto
130쪽
De Hera Sapientia Seg. II. Iῖ. I . IS. IOIgute consultorem sesellit, sacramentum veritatis penitus ne scintem. Videtur enim negasse illuni Deum: sed quum fatetur secundum carnem fuisse mortalem , quod etiam nos praedicamus , consequens est , ut secundum spirit uni Deus suerit , quod nos assirmamus .
a Seeundum carnem l I. E. prout homo .
Quid enim fuerat necesse carnis facere mentionem Z quum satis esset dicere , fuit mortalem . Sed veritate pressus negare non potuit quemadmodum res se haberet , sicut
illud , quod ait, fui se sapienum .
a meritate pressui. Al. praesus.
Quid ad hoc Apollo respondes t Si sapiens est , ergo doctrina ejus sapientia est , ne
ulla alia a : & sapientes, qui sequuntur , ne- ulli alii. Cur igitur vulgo pro stultis , & vanis , & ineptis habemur , qui sectamur magistrum , etiam ipsorum deorum consessione sapientem l . 'a Hee ulla alia ἰ'Al. statim addunt i sapientis.
in II. Nam quod ait , portentima illum opera seci se , quo maxime divinitatis fidem meruit, a Portentifica ilism opera fecum Walchius hanc