장음표시 사용
91쪽
68 Lib. I R. Cap. X. Seg. m. II. II. 32
Pro his tamen divinis beneficiis honorem Deo non reddiderunt: sed deposita jam servitute, jam siti, fameque deposita ' , in luxuriam prolapsi , ad profanos AEgytiptiorum
a Iam siti, fameque deposita i Bon. jam sitim &e. Al. depussa. II. in Quum enim Moyses Dux eorum ascendi nset in montem , atque ibi quadraginta diebus moraretur , aureum caput bovis b, quem
VR- a Quadraginta diebus moraretur . Quamquam in Exodo duas solummodo dierum quadragesimas cibi prorsus experiem egisse Moysem eoram Domino di
citur cap. xx III. V. I 3. Primam. cap. IXXIV. V. 18.
secundam ; In Deuteronomio vero tres quadragesimas ieIunasse apparet .quidem cap. IX. v. s. secvn-ὸ m ibidem v. i8. Tertiana demum cap. sequenti N. I . Interpretes , & Claro nologiae sacrae scriptores varie admodum de iis loquuntur Nos diff. xx II. cap. II.
s. Iv. sententiam nostram aperiemus . b Auream eaput Bovis Acc. Exodi xxx II. V. q.
Fecit ex eis vitulum conflatilem. Immo ubiquumque Scriptura de simulacro illo loquitur , non de solo capite; sed de vitulo aureo mentionem facit . At si cum apud Graecos, tum apud Latinos scriptores exempla huius locutionis quaeras , idem caput animali cujuscumque , ac animal ipium interdMm valere cognosces et Ita apud Homer. Iliad v. Equasa
92쪽
De Rera Sapientia Seg. I 2. 69 vocant Apin , quo eos signo praecederet d,
uas, o mulos , O fortia Boum capita.& apud Virgil. AEnea d. L. v. v. 61. Bina Boum vobis Troia generatus Acestes, Dat numero eapita in naves . . . Quibus addi posset exemplum Plauti, apud quem Caput pro toto homine usurpatur. ; sed sufficere poterunt effata Patrum , qui eadem Lactantii in hae deseribenda historia ufi sunt phrasi r Tertuli. Adversyud. cap. I. Ambr. Lxv I. ad υmul. Hiero' ad Pa eap. IV. August. in Psal. xxi. Optata Mileu.L. III. Isid. L. VIII. Orig. cap. II. e uuem Soeant Apim r Al. . H. Ex cap. VIII. Exodi v. a 6., S ex omnibus Agyptiarum rerum historicis didicimus, apud eam gentem non solum animalium fimulacra, verum etiam animalia ipsa summa veneratione coli; inter omnia vero Apim principem tenere locum . Herodotus L. III. cap. xxv m. disertissime contradicente nemine te statu r . Hebraeosin aureo vitulo imitari voluisse AEgyptios Apidem venerantes Ambrosius ubi supra,& Augustinus L. xx I. contra Faustum cap. xc m. non sine fundamento arbitrati sunt; nam S.Stephanus Protomartyr Actor. v I I. V. 39. facinus hocce execrandum exprobrans audaeis alti Repulerunt, O aversi sunt cordibus suis inuptumi dicentes ad Aron: De nobis Deos , qui praecedent nos. Contradicunt alii , qui cultum Apidis in AEgypto recentiorem cultu Israelitarum plusquam trecentis annis consignant. Nos autem cum Lactantio sentimus ob rationes, quas attulimus dissxxv I I.
1 uod eos in signo prae edereti Bon. quod eos iu
93쪽
signo praecederent: Al.. quod eos signo. Al. in signum Al. quod eorum signa . Heum. omnia habet pro glossemate. Seldenus de dιis Syr. Sintag. I. cap. IV. i haerendo versicivi Hebraicae ad literam Exod. xx xl I. e. q. Formavit illud Iblo , o fecit illud villulum fusionis, putat in bovis simulacro, ab Hebraeis conflato, Apidis insignia fuisse, nempe albam in fronte, ac in femore notam lunae cornua adumbrantem . Alii eo utra haec nou Apidis , sed Serapidis emblemata esse contendunt , de quo 'ad L. I. cap. XI. seg. 2I. , iacap. XXI. seg. I9. seq. diximus , fusiusque dissaxum.
in I 3. 32 Quo peccato, ac scelere offensus Deus, impium , & ingratum populum merito poenis gravibus affecit, & legi, quam per Moysen dederat, subjugavit - .a Merito poenis gravibus. Al. pro merito . Nem pe triginta millia hominum vindici Levitarum gladio percu rum G die perierunt, ut in nostra vulgata legitur Exod. xxx II. q. 28. Quibus vero datum est aliorum fatis supere me , non omnino impune res cessit ; sed alias dare poenas e actos fuisse constat ex P. ubi habetur r Periussit ergo Dominus populum pro rearu vituli, quem fecerat Aaron, etsi paenae genus nos latet.b Et Lexi, quam per Mosen dederat, subjugavit. Gallaeum hete iterum desipientem audire piget ; at eum aut ire necesse est , ut Nostrum ab impacta calumnia vindieemus; dicit itaque t Videtur Lactantius velle. legem in panam , O retributronem pro peccatis datam: quod falsum es. Moyses enim antequam
94쪽
Populus vitulum figurasset , montem ascenderat legis accipiendae ergo . Langi et ius ad haec verba respiciens Recte, inquit, monent Interpretes, Moysem montem ascendisse legis accipienda gratia , priusquam vituli simulacrum escerent 'udaei, lex ergo de qua hie non Decalogus, sed praecepta cieremonialia &c. Atqui etiam
praecepta Caeremonialia acceperat Moyses a Deo antequam populus vitulum adorasset, ut patet ex Exodo a cap. xx. ad xxx D. Ergo id quod prius. Errant tamen uterque. Dicit enim Apostolus ad Galatas III.
1 f. uuid igitur lex p Propter transgre nes posita est, donee .eniret semen, cui promtyerat Sc. ubi videndus August. & S. do. Chrysost. Lactantii nostri se tentiam diversimode illustrantes . Quibus autem legibus Hebraeos Deus post vituli adorationem subiuia
ea verit, habetur in eodem exodi Libro a cap.xxxi v. V. I a. seq. & in Deuteronomici a cap. X. ad finem usque Cap. XXXI. I o
Postea vero quum in diserta quadam parte Syriae consedissent amiserunt vetus no
men Hebratist , & quoniam princeps examinis eorum Iudas erat Iudaei sunt appel-
a Consedissent: Al. eoueedissent: Al. concessissent.b Amiserunt vetus nomen Hebrai t Hebraeorum nomen sive ab Heber, qui pronepos fuit Noh , ut plurimi volunt, sue ab Abraamo, ut quondam putavit Augustinus, derivatum est ἔ quo tamen gens illa contenta non fuit; sed alio postmodum insigniri voluit, & se Judaeos appellarunt. Hanc eandem phrasim adhibet Noster Cap. ultimo huius libri seg. Io.c Princeps examinis eorum undas erat et M ss. quae
95쪽
ν et Lib. IV. CV X. Seg. I . II.ti: & terra , quam incoluere , Iudaea .
quaedam , S typis editi nonnulli libri legunti Princeps exanimisi videlicet, ut exponit heic Bunem. respectu mortui dudae, a quo Tribus, quae praecedebat in agmine , dicta erat. Hac ratione non opus erat Betuleio, dicere; se nescire , quem 'ndam ducem post Mosis tempora Laciantius hie somniet. Sed neques lectionem nostram retineamus , Lactantium somniasse , dicendum erit, quum ex cap. I. v. 2. L. Judicum constet, Deum post mortem domae populo dixisset 'udas ascendet, & quamquam non me latet, expositorum plerique audae nomen heic pro universa Tribu si mendum esse existimaverint, quid inde colligas , nisi nomen , quod huic Tribui peculiare erat, commune deinceps universo Hebraeorum populo factum fuerit 3 Vide hae de re Mich. Glicam , & Abulensem. o uuam incoluere , Iudaea . A Geographis Iudaea hisce limitibus terminatur: a Septemtrione Samaria, ad occasum Mari interno , ad ortum mari mortuo , a Meridie Montibus Seir. Pro intoluere Al. legunt coluere . Vide doseph. L. Ii. cap. v. Antiq. 'udaic.
Et primo quidem non dominio regum subjecti fuerunt, sed populo , ac legi civiles
judices praesidebant - , non tamen in annum
a Civiiles judices praefidebant: Non quas duri dumis taxat dicundo eos praesedisse populo , S legi intelli gendum est, quum apud eos summa fuerit cum belli. tum patis potestas . Serarius Archontes Atheniensium ,& Dictatores Romanos ad Iudicum Israelitarum exemplar
96쪽
constituti , sic ut . Romani consules, sed perpetua jurisdictione subnixi . Tum sublato judicum nomine, potestas regalis inducta
est . plar constitutos esse putat, & Grotius nihilo eos fui si se Regibus minores existimat, nisi excepto fastu,& apparatu ἔ quae cum eo coincidunt, quod Laetanistius statim subditi Romanis nimirum Consulibus fuisse similes , addita tamen iurisdictione perpetua . b constiιuti, sicut a Al. constituti sunt, sicuti. e Potestas regalis inducta est i Bettit eius, S ex. scriptor Gallaeus , ct Langi et ius , Nostrum heic res
Iudaeorum non curatius descripsisse queruntur. Voluissent enim de Hierarchia Heli, & Samuelis mentionem ab eo fieri. Sed quorsum haec λ Nimirum ut aliquid dicerent, quum tacere non possent. Heli enim, & Samuel veri audices fuere, di huic , qui posterior judicaviit, ut expresse habetur I .Reg. le.VI I. V. 13. Saul Rex successit , repudiatis a popuo filiis Samiae lis, avaritia in patris Magistratu corruptis , ut constat ex eodem lib.cap. v I It., S I x. Vide dis Ix I r. cap. II. s. Iv. Ieq..d 16. Verum judicibus regimen eorum tenentibus, pravas religiones sepe susceperunt φ , atque offensus ab is Deus , toties alienigenis subjugabat , donec rursus poenitentia populi mitigatus, liberaret eos servitute .
Item a Saepe susceperunt. Al. fusceperant.b Toties Alienigeuis subiugabati En vicissitudines, quas Deb Iudicibus Hebraei passi sunt, de quibus xide dis r ubi supra.
97쪽
Lib. IV. Cap. X. Seg. 17. I S.I7. 32 Item sub regibus finitimorum bellis ob delicta vexati, postremo capti , abductique Babylonem a , poenas impietatis suae , gravi servitio pependerunt , donec Cyrus veniret . in regnum, qui statim Judaeos restituit edicto.
a Abductιque Babrionem &e. Post hanc captivit tem , seu ipsa durante, Reges suos amiserunt Iudaei , illos ex Gente sua numquam recuperaturi . Et quamquam sub Cyro maiori, terris, ac sedibus suis sint redditi, ut Noster dixit ea p. v. seg. 7. huius ii bri ; nihilo tamen minus Alienigenia saepe deinceps fuerunt parere coacti, & interdum tolerabilis, non raro tristior fuit eorum conditio Quoniam Vero per Patriarcham dacobum pollicitus erat Deus , se non ablaturum sceptrum de Iuda , O dueem de femore ejus donec veniret expectatio gentium t Gen. O . V. IO. iccirco ad natum usque Christum Dominum post solutam captivitatem in eadem Gente semper aliqua saltem potestas remansit, & Duces, & Reges , &Ethnarchas habuit fortissimos. d Donee Cyrus veniret &e. Vide supra C. V. seg. 7.
Exinde Τetrarchas habuerunt usque ad
98쪽
m Dra Sapient Ia Seg. Ι 8. 7SHerodem - , qui fuit sub imperio Τiberiitae saris , cuius anno quintodecimo, duobus Geminis Consulibus , ante diem de-eimam Calendarium Aprilium Iudaei Christum cruci affixerunt.
viro, qui Herodem , & Phasaelum, Antipatris Idumaei, ac totius dudaeae Procuratoris a Caesare consti tuti , filios . potestate donasse , eisque rerum duindalearum administrationem tribuisse , dicitur a Josepho nilqu. Iud. L. xiv. cap. T . olim XXIII. Propterea non statim ac Cyrus libertatem audaeis redis didit , Tetrarchas hoc sensu habere caeperunt I sed postquam universa diidaea fuerat a Romanis in provineiam redacta . in alia ergo aeceptione Tetrarchaenomen L Letantius usurpavit, ut diversos , variosque Dynastas, quibus Judaei toto eo tempore paruerunt, generatim unci vocabulo complecteretur. Vide dissi
b isque ad Herodem &e. Cellarius hele annotat Immo poli Herodem ex Augusti dili ne &c, ex cujus historia plurima hete recitat malchius , qui iccirco Lactantius . inquit , res 'udaetrum hete non euratius explieati Quod historici peccatum esset, non autem oratoris, qui rerum gestarum summa uti debet ad id , quod tu tendit persuadendum ι Herodes aut m , de quo loquitur, Antipas dicebatur, qui Tetrarcha,
ct Rex appellatur apud S. Matth. e. g. X l . v. i. ,&s .c sub Imperio Tiberis Caesaris &c. Is Augusto Caesari successit , de quo plurima diximus diff. x m.
cap. IV. Art. I. N seq. passim .d cujus anno quinto deeimo . duobus Geminis &e. Alr anno xi I. Al. addunt i Id est duobus G. Cus. Videditari. nota superiori indicatam .e Ante diem decimum Kalendaram Aprilium i Sic
99쪽
expresse in nostro M S. Bon. Cod. antiquiori . Aldus ex Longobardico , & Taxaquet. ante diem x. Sic etiam Schottus, Al. ante diem septimum . Al. se tiaream, aut decimam . Al. xvi ta utramque lectionem copulando. Vide dissi ubi supra ι
Hic rerum textus , hic ordo iis areanis sanctarum litterarum ' continetur. Sed prius ostendam, qua de causa in terram venerit Christus, ut fundamentum divinae religionis , & ratio clarescat.
. a Hic rerum textus r Hinc nosce Laetantium non totam Hebraeorum historiam heic narrare voluisse; sed rerum illorum temporum seriem successione dispositam: hoc enim valet Τὸ textus, quatenus a verbo Texo deducitur, & per transationem dicituri texere Epistolas Cic. x. Famil. Ep. xx I. sive opus, ulli dem III. ad in Fratrem Epist. V. Unde Quintil. l. IX. c. iv. uiti Neque illud in Lysia dicendι textum tenue , atque rasum S e. & Ammian. Marcell. L. XV. cap. VIII.
in hae quidem Roma s ut ostendit textus superior
agebantur .h in areanis sannarum litterarum t I. e. in divinis bibliorum libris, qui ad areani disciplinam spectabant.
Q Uxim inpe Iudaei praeceptis Glutaribus
100쪽
De Vera SVIentia Seg. I. a. 3. 77sciscerent aberrantes ad impios cultus deorum, tunc Deus - justos, & electos viros sancto spiritu implebat , prophetas in media plebe constituens , per quos peccata ingrati populi verbii minacibus increparet, &nihilominus hortaretur ad poenitentiam sceleris agendam .
a A divina lege desciscerent. Al. desisterent. Al. deficerent. Al. discederent.b Tune Deus. Al. tum Deus. e Sancto Spiritu implebat: Al. Spiritu Sancto dce. En es arissimum de tertia SS.Trinitatis persona telli monium. Vide supra cap. v.,& infra cap. x II., & di T.
Quam nisi egissent , atque abjectis vanitati bus ad Deum suum rediisent, fore, ut testae mentum suum mutaret , id est , hη reditatem
vitae immortalis ad exteras converteret nationes , aliumque sibi populum fideliorem ex alienigenis congregaret.
Illi autem a prophetis increpati, non modo verba eorum respuerunt, sed , quod ubi peccata exprobrarentur , offensi , eos i plos exquisitis cruciatibus necaverunt ' , quae O l .nia divinae literae signata conserv/nt. Dἔ-
φxquisitis cruciaribus necaverunt et vide cap.x I. Epist. ad Hebr.