장음표시 사용
171쪽
Λ' ' ονε ταυτ αν ἄπαντα τελειωθῆ , ουπερ ειπον aEις αυτον πας λυσεται νορος . tis Sinai agitata Ulcuntur , ut habetur Νalachiae iv. vers. q. ad quem locum videndi Interprete sunt, &praesertim Corne l. a Lapide . b Solveretur , ostendit: Christus Domin ns apud Matth. V. vers. I . Non leni , inquit , solvere , sed adimplere . Ea nimirum , quae in Moysis, ac Hebraeorum libris dicta erant de illo. Solvendas autem , ac per eum abolitum iri leges rituum prophetae praedixerunt , e. g. Isa. I. v. I . seq., Jerem. VI. 29., Psal. I. . 13. Amos V. 12. &c. easque nobis inutiles esse ostenderunt Apostoli , qui, ceu iugum molestum, a fidelium cervicibus illas removerunt, aliis loco illarum authoritate divina substitutis ut habetur in Act. Cap.XU. v. IO. Ad Gal. v. I δ&e. De his ergo Lactantius cum Sibylla loquitur , cuius carmina recitat ex Serm. VIII. pag. 736. , ubi sic sunt latine reddita ;inrum quum fuerint, quae dixi cuncta peracta , Solviitur omnis lex in eum σέ.
Sed & ipse Moses , per quem datam sibi
legem , dum pertinaciter tuentur , exciderunt a Deo , &Deum non agnoverunt , praedixerat fore , ut a propheta maximns miti
tur a Deo , qui sit supra legem , qui voluntatem Dei ad homines perserat. In Deuteronomio ita scriptum reliquit ι :
a Fore , ut m ιttatur . Al. miteretur . b Ita scriptum reliquit.Nempe Deuter. XVIII .v. I 8. Duili od by Goral
172쪽
De gera Sapientia Seg. 6. 7. 8. 1 9
Et dixti Dominus ad me : Prometam excitabo eis de fratribus eorum, cui te,serbum meum in os ejus t loquetur ad eos cs , quae praecepero ei : θ' quisquis non audierit ea, quae loquetur propheta ille in nomi- Ne meo , ego vindicabo in eum .
Denunciavit scilicet Dominus per ipsum olegiferum , quod filium suum , id est , vivam praesentemque legem, missurus esset, & illam veterem per Moysen datam ι soluturus, ut denuo per eum, qui esset aeternus, legem sanciret aeternam . a Per ipsum legiferum . Hac voce ante Lactantium usus est Tertuli. in Apol. C. XIX., &post ipsum Sanctus Paulinus Nolan. & Aleuis. Avitus , inter Ethnicos vero ApuleIus . b Per Mosen datam . Al. per mortalem datam.
ua d. Item de circuncisione sol venda Ecitas ita prophetavit: Haec dicit Dominus viris Iudae, quI habitant Hierusalem : Repoeate inter Pus novitatem : o ne feminaveritis in spinis . Circumcidite vos Domino Deo vestro, circumducite praeputium eordis vobi , ne exesist
a Dem de circumcisione solvenda Esaias ita pro be
173쪽
iso LD. IC. Cop. XVII. Seg. g. 9. IO. ira mea sicut ignis, non sit qui extinguat.
tavit. Quae hele recitantur verba in Bon. MLCod. non leguntur et & non Esaiae sunt , sed Jeremiae, cui ea Cyprianus tribuit L. I. adv. Jud. Cap. VIII. Verum in Cod. nostro Bonon . etsi verba prophetica legantur , deest tamen Prophetae nomen;In aliis id contigisse putamus, quod Matth. XXVII. v. s. & Marc. I. v. a. contigit; primo enim Ioco Zacchariam pro Hieremia, in secundo Esaiam pro Melachia scriptum reperies. oscitantia librariorum , inter quos errante primo, eum , more pecudum , reliqui sequuntur .
Item Moses ipse: in novi mis diebus cimeumcidet Dominus cor tuum ad Dominum Deum tuum amandum . Item Iesus Nave successor ejus : Et dixit Dominus ad esum :Fue tibi cultellos petrinos nimis acutos , o
sede, ct circumcide cund) ssios Israel ε .
a Item Moses ipse. Nempe Deuter. XXX. V 6.b Item Iesus navie . Id est dolae cap. V. V. 2.c Secundo filios Israel. Bon. Israhel. Cellarius loSecundo pro instauratione ritus in deserto neglecti , e Xponit, ut excludat circumcisionem eordis, de qua Lactantius; Sed perperam , ut infra videbimus.
in I O. Secundam circumcisionem suturam esse dixit non carnis , sicut suit prima , qua etiami nunc a Futuram esse dixit; Non quod revera tune ii cireumcisi non fuerInt, qui in AEgypto , ac in deserto nati
174쪽
De Hera Sapientia Seg. IO. II. Ia- IS Inune Iudaei utuntur, sed cordis, ac spiritus, quam tradidit Christus , qui verus Iesus fuit.
nati erant, quod L. C. narrant Saerae literae a sed quia praeceptum illud quum de iteranda circumcisione caris nis, quae iterari non poterat, intelligi nequeat, iam ad eirenmeisionem cordis futuram speliare, res mani infesta est ex eo , quod omnia illis in figuram eontingebant &c.
ii. a Non enim propheta sic ait: Et dixit D minus ad me , sed ad esum, ut ostenderet, quod non de se loqueretur, sed de Christo , ad quem tunc Deus sic loquebatur ε .
a Nyn de se loqueretur, sed de christo . Al. non
b Ad quem tum Deus sie loquebatur. Al. Tu Sie non
.1 ia. E Christi enim figuram gerebat ille Iesus ;
qui quum primum Aufero vocaretur , Moses futura praesentiens, jussit eum Iesum vocari, ut quoniam dux militiae delectus esset adversus Amalech, qui oppugnabat filios Israel ,&adversarium debellaret per nominis figuram,& populum in terram promissionis induceret.
a Qui qum primo Auses voearetur . Bon. Ausu .m. AL qui quum primum σe. In numeris Cap. XI H.
175쪽
V. 17. Vulgata nostra se legit: meamitque Osee filium Nun Iosue . Ubi lxx. Cognominaviit Ause filium Iusue . Apud Hebraeos Osee vel potius mseab, & servatum sonat, & servatorem. Quare a atem in versiO- ne Graeca Aufes , aut Ausen dixerint Seniores , non est qui valeat explanare . Inique propterea hete Cellarius , Ualchius , aliique Lactantium represiendunt quoniam a Graecis potius, quam ab Hebraeis pendeat. Na m revera Hebraei fuerunt, qui Graecam verfionem ediderunt , in qua Auses rotunde legitur . Demonstrandum propterea est a I. . an in tali nomine error irrepserit . II. quod error sit in Graecis potius, quam in Hebraeis codie ibus. Vide Diff. xx I. ι, v.
Et ieeirco etiam Mosi successit , ut ostenderet novam legem per Chi istum Jesum da tam , veteri legi successuram , quae data μper Mosen fuit. Nam
a Di ose .deret novam legem per christum Iesam datam Cellarius ea ute , inquit, hae accipiantur . Inter pres vereris Legis christus est, non noωα lator . Et Langi et iust risus non legem Noviam tulit, sed veterem perfecit. Jam paullo supra Seg. q. explanavimus qua ratione Lex Mosayca quantum ad ritus abrogata fuerit per Christi Evangelium ἔ nunc autem exponimus duplicem rationem , propter quam Christus verae Legislatur dicitur, & Evangelium uoua lex appellatur. Fuit ergo Christus Legislator,quia naturalia Legis Mo-
Dicae extendit ex Ireneo L. IV.Cap. xxvi I. o addidit, quod Lex vetus minus habebat ex August. L. I . de Sermone Domini in Monte num .eto. Nova autem appellatur Lex Evangelicat nam translatoSacerdotio ut ait Ap
ad Hebr. VIII. D. necesse cst, ut legis translatio fiat.
176쪽
De Hera Sapientia Seg. . I. I 6. III in i q. Nam illa carnis circumcisio caret utique ratione , quia si Deus id vellet , sic a princidio formasset hominem , ut praeputium no haberet , sed hujus secundat eircumcisonis sigura erat significans, nudandum essepectus, id est aperto, & simplici corde ε oportere nos vivere: quoniam pars illa corporis, quae circumciditur , habet quandam similitudinem eordis, &est pudenda
a Nam illa carnis eircumcisio.Bon. illa languinii oe b Aperto, O simpliei corde. Plin. L. n. vlo Ia XII. dicit aperto pectore scripsisti. 13. - . . .
Ob hane causam Deus nudari eam jussit, ut
hoc argumento nos admoneret, ne in Volutum pectus habeamus , id est, ne quod pudendum facimus intra conscientiae secreta velemus . .
a Ne involutum pectis habeamus. Al. haberemus. Se nee a L. I. Quaest. Nat. dixit: eor inetolutum . b 2 e quod pudendum facimus intra eo eientia ρ- creta Nelemus. Al. pudendum facinus. Attende heic Sacramenti poenitentiae non obscurum testimonium pro iis , quae dicturi sumus ad ultimum huius libri caput adversus Iohannem Dallaeum Seg. IA.
Haec est cordis circumcisio, de qua prophe
177쪽
34 Lib. IV. Cap.HIL Seg 6. Ι7. Ig. I9.tae loquuntur , quam Deus a carne mortali ad animam transtulit , quae sola mansura est.
Volens enim vitae, ac saluti nostrae pro peterna sua pietate consulere , poenitentiam nobis in illa circumcisione proposuit , ut hieor nudaverimus , id est , si peccata nostra consessi Φ, satis Deo secerimus , veniam consequamur , quae eontumacibus , & admissa sua celantibus, denegatur ab eo , qui non faciem , sicut homo, sed intima , & arcana pectoris intuetur.
a visi eor nudaverimM. Al. mundaverimus prave.b Id est si petrata nostra eo es. Al. To nostra non habent . Heic Remonstrantes . seu Protestantes omnino silent, sed infra eos audiemus quid contra tam clarum testimonium effutire audeant.
Eodem spectat etiam carnis suillae interdictio ' , qua quum eos abstinere Deus jussit - , id potissimum voluit intelligi, ut se a peccatis , atque immunditiis abstinerent.
a Carnis suilla interdictio. Levit. XI. V. 8. b Qua quum eos abstinere Deus jussa. Al. a quo quum eos Deus abstinere. I9 in Est enim lutulentum hoc animal, & im
178쪽
De Hera Sapientia .lag. I9.2O. α I. IS Smundum is , nec unquam cauum aspicit, sed in terram toto & corpore & ore projectum ,
ventri semper, & pabulo servit . : nec ullum alium , dum Vivit , praestare usum potest ,
sicut caeterae animantes, quae vel sedendi vehiculum praebent a , vel in cultibus agrorum iuvant, vel plaustra collo trahunt, vel onera ter o gestant, vel indumentum exuviis suis exhibent, vel copia lactis exuberant, vel custodiendis domibus invigilant .a Es enim lutulentum boe animal, O Immuπdum. II. Petri e. II. v. ultimo. Sus lora in volutabro luta ere. b Ventri sempιν , σ pabulo ser*it. Al. Veneri; e Sedendι .ehiculum prabent. Scholius sedenti .
Interdixit ergo , ne porcina carne vescerentur is , id eis, ne vitam porcorum imitarentur , qui ad solam mortem nutriuntur: ne ventri, ac voluptatibus servientes, ad faciendam justitiam inutiles essent , ac morte affi
cerentur . ' . .-ia Porcina carne vescerentur. Al. utere tur.
2I. Sst Item ne se foedis libidinibus immergerent, sicut sus , quae se ingurgitat coeno : vel ne sterrenis serviant simulacris, ac se luto inquinent et Luto enim se oblinunt , qui Deos, id est ,
179쪽
336 Lib. IV. Op. XVII1. Segrata iaest , qui lutum , terramque venerantur . Sic universa praecepta Iudaicae legis ad exhibendam justitiam spectant , quoniam per amba ges data sunt, ut per carnalium figuram spiritalia noscerentur ιa Sic universa praecepta . Bon. Sicut universa oec.
Uum igitur ea, quae Deus fieri voluit v,
quaeque per prophetas suos multis saeculis ante praedixit , Christus impleret, ob ea incitati, & divinas literas nescientes , coierunt, ut Deum suum condemna
a sua Deus fieri voluit. Al. violuit fieri .
in a. MQuod quum sciret suturum, ac subinde di-eeret , oportere se pati , ac interfici pro sa
lute multorum , secessit tamen cum discipulis suis , non ut vitaret, quod necesse erat perpeti , ac sustinere , sed ut ostenderet, quod ita fieri oporteret in omni persecutione o , ne sua quis culpa incidisse videatur : ac denuntiavit fore , ut ab uno eorum proderetur.
a uuod ita fieri oporteret in omni perseeuuone. Al.
180쪽
oporteat. Tertullianus in Libro, cui titulus De fuga in persecutione, quem secundum S. Hieron.,Sophron. ,&Niceph. adversus Ecclesiam conscripsit, oppositam sententiam propugnavit , asserens ; Ministris Dei in persecutione fugiendum non esse , nec etiam persecutionem numerata pecunia redimendam . Errorem hunc manifestum Christus ipse damnat . Matth. VI. V. 22. ubi ait; s=uum autem persequentur vos in civit. te ista , fugite in aliam . Cum Lactantio nostro eonistra Τertullianum , S Marcionitas, & Montanistas , egit Clemens Alex. . orige n. , Cyprian. , Basil. ,
August. , & egregie S. Athanasius in Apologia de fuga sua, quam lege, si lubet.
Itaque ludas praemio illectus tradidit eum
q. At illi comprehensum , ac Pontio Pilato . qui tum Legatus Syriam regebat oblatum , cruci assigi postulaverunt , objicientes ei ni-bil aliud , nisi quod diceret se filium Dei epse , & regem Iudaeorum . Item quod dixerat: Si solveritis hoc templum , quod aedissectum essa uus tum Legatus Syriam ruebat. Erroris heic Lactantium arguunt fere omnes , qui in eum scripserunt, quia Pilatus non in Syriam Legatus; sed Pro curator Caesaris in Judaea erat quum Christus Cruci est iis rus; ideoque Barthius Ad vers. v I. a. Et Scultet. pro