De vera sapientia seu Divinarum institutionum adversus gentes L. Caelii Lactantii Firmiani Liber 4. Recensuit, variantibus lectionibus, annotationibus, castigationibus, ac dissertationibus illustravit F. Eduardus a S. Xaverio C.E

발행: 1757년

분량: 300페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

201쪽

i 18 Libes R. Cap. XIX. Seg. 6. 7. 8.a discipulis surrepto , & amoto a corpore , universi resurrexisse eum crederent, 3c fieret multo major in plebe confusio , detraxerunt eum cruci , 3c conclusum in monumento firmiter militari custodia circumdederunt .

a Surrepto, O amoto . Al. Iussurato . At, humato. Al. humanato .

Verum tertio die ante lucem terrae motu iacto , repente patefactum ςst: sepulchrum ,& custodibus , quos attonitos obstupefecerat pavor , nihil videntibus , integer e sepulchro ' , ac vivus egressus . in Gali Leam profectus est , ut discipulos suos quaereret : in sepulchro vero nihil repertum est , nisi exuviae, quibus convolutum . corpus incluserant.

a integer e sepulchro . Al. ιntegro sepulchro .h Muibus convolutum. Al. ιbvolutum.

Illum autem apud inferos non remansurum, sed die tertio resurrecturum, propheta: cecinerant . David in Psalm. xv. a Non derelinques animam meam apud lineros , nec dabis sanctam tuum videre interitum. Item in ter

a Daviid in Psalmo XV. Nempe ρ. t o. b Item in III. Nempe Plaim. III. ψ.6.

202쪽

De Vera Sapientia SQ 9. I P. I I. I 79. via 9. Osea quoque primus XL l. prophetam misdere surrectione ejus testi fietatus eli : Hie ssius meus sapiens , propcer quod nuπc non re et in tribulatione fi orum suoruω, ct de manu inferorum eruam eum. Ubi es judicium tuum mors , aut ubi es aculeus tuus Z Idem alio loco : Visi abit nos post biduum die tertio .a Oseas qMoque primus X i. prophetarum : De Osea locuti sumus diis XL. cap. I. g. v m. Verba laeic recitata sunt ex cap. x III. I & ex cap. III. e. a.

Io. Et ideo Sibylla ' impositurum esse morti terminum dixit post tridui somnum .

Καὶ Θανατου μο ραν τελετει τρίτον ημαρ .υπνώσας . ' Κω τοτ απο φθιμένων αναδειξας εἰς φαος Πρωτος ανας άσεως θνητοιις αρχην - a Ideo Sibγlla Oc. Sermone VIII. p. 7q . ubi sic latinus interpres. Et tridui somno peraget mortalia fata. Tum demum linquet Manes ; lucemque remiset, Prima resurgendi lectis vestigia monstrans. - . o.

Uitam enim ' nobis acquilivit morte supe-M et ra- a Vitam enim Ot. Haec etiam verba iunt ejusdem Sib)rilae sed latine solummodo in plerisque Ms exarata.

203쪽

i8o Lib. IV. Cap. XIX. Seg. II. I. rata . Nulla igitur spes alia consequendae immortalitatis homini datur , nisi crediderit in eum , & illam crucem portandδm , patiendamque susceperit .

C A P. XX. .a i. g Ρ Rofectus ergo in Galilaeam noluit enim

se Iudaeis ostendere , ne adduceret eos in poenitentiam φ , atque impios servaret Jdiscipulis iterum congregatis , scripturae sanae literas , id est , prophetarum arcana , patefecit, quae antequam pateretur , perspici nullo modo poterant quia ipsum, passio

a adduceret eos ad panitentiam . Vide so perius ad cap. XI. Seg. II. nota secunda. Et Tertuli. APolet.

Cap. XXI. -- .

b antequam pateretur, perspicι nulto modo poterant: Gallaeus heic ait. Et in hoc hallucinatur Lamntius ; D. Petrus enim Epist. I l. c. I. Comm. I9. Κοα- βεβαυοτερον δ προ νικὸν λογον , &c-Scilicet: Et habemus firmiorem propheticum sermonem , eui bene facitis attendentes , quasi lucerna lucenti irari caliginoso loco donee dies elucescat, O Lueifer oriatur in cordibus vestris . Sed quid haec ad Lactantii mentem quum ex immediate sequentibus ipse rationem reddat de iis , quae dixerat , inquiens et uuia ipsum , palponemque ejus annunciabant. Si Chruli discipuli ea intelligere potuissent, quare Lucae XLI. v. 27. Dcιριens

204쪽

De Hera Sapientia Seg. I. 2. I 8 Inemque ε ejus annuntiabant . a Mose , O omnibus Propbetis , interpretabatur illis

in omnibus Scripturis, quae de ipso erant ἔ & v. 4s. Tune aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas Sed vide ad lib. de Mortitus Persecutorum c. II., α Diss. XXIX. cap. I. I. III. ' c Pasonemque ejus annuntiabant. Al. indreaban .

Iccirco Moses, R iidem ipsi prophetae ,

legem , quae Iudaeis data erat , testamentum vocant : quia nisi testator mortuus fuerit , nec confirmari testamentum potest , nec sciri

quid in eo seri prum sit , quia clausum , Mobsignatum est .

a Testamentum vocant Oe. Respieit heic Author non solum ad vetus, sed etiam ad novum testamentum Paulum imitatus ad Hebr. C. IX. e. it . ubi enim te- flamentum est , mors necesse es intercedat Testatoris. uia, ut ait S. Irenaeus L. m. c. XXI. Ad vers. haereses . Dreaque antem testamenta unus, oe idem Paterfamilias produxit , Verbum Dei, Dominus noster Iesus chrivus , qui ct Abrahae , O Mysi loquutus est , qui nobis

in novitate restituit libertatem , cir multiqlicavit eam, quae ab ipso est gratiam . Quum autem Testamentum Hebraice Berito Graece Διαθήκη , etiam pro foedero usurpari consueverit, sole atque Apostolus varias vocabulorum , quibus utitur, acceptiones persequi , ex Testamento veteri, quod proprie foedus est, ad Te samentum proprie dictum, facile transire potuit, Lactantio nostro viam, ut idem faceret, aperiens.

205쪽

Itaque nisi Chrictus mortem suscepisset :aperiri testamentum , id est revelari , & intelligi mysterium Dei non potulisset.

Verum scriptura omnis in duo testamenta divisa est . Illud quod adventum Domini,paLsionemque antecessit, id est , lex, Zc prophetae , vetus dicitur . Ea vero , quae post resurrectionem scripta sunt , novum testamentum

nominatur φ .a Nominatur : Heum. nominantur .

Iudaei veteri utuntur , nos novo: sed tamen diversa non sunt , quia novum veteris adimpletio est : in utroque idem testator est Christus , qui pro nobis morte suscepta . , nos haeredes regni aeterni secit , abdicato , Rex haeredato populo Judaeorum V , sicut Hie-- re- a Sed tamen diversa non sunt. Al. divisa non sunt. Bon. universa unum sunt aliis omnibus nobiscum legentibus . b Morte suscepta. Bon. mortem suscepta . Al. moristem fuseptam .e Abdicato , O exhaeredato populo Iudaeorum . Eleganter de more loquitur heic Lactantius Judaeorum poenam ob patrata contra Christum facinora , paucis

206쪽

De Hera Sapiensia 5 ζ. S. 6. 7. 8. I 83remias a propheta testatur , cum loquitur

talia: eomplectens; Nam , us bene etiam Ualchius animadvertit; abdicati dicuntur , qui vivente adhuc patre paternorum bonorum commodo iure prohibentur: Exia haeredati autem , qui mortuo patre bonis eius depelis

luntur .

d Hieremias Propheta testatur i Nempe cap. XII. a vers 3I.

Fece dies venient dit it Dominus , ct eon summabo domui Israel , ct domui Puda te- samentum n Bum , non secandum tessamentum , quod disposui patribus eorum , in die , qua apprehendi manum eorum , ut educerem illos de terra AE apti , quia iras non perseveraverunt in Iesumeuio meo , ego neglexi eos , dicit Dominus . Item alio loco . similiter ait:

a Item alio loco . Videlicet cap. XII. a V. T.

Dereliqui domum meam : Amis haereditarem meam in munu inimicorum ejus . Facta

es haereditas mea mihi, scut leo in rea: δε-dit ima super me voeemsuam, ideo odidi eam.

Quum sit haereditas ejus, caeleste regnum, non utique ipsam haereditatem se dicit odisse, M 4 . . sed

207쪽

i84 Lib. IV. Cup. XX. Seg. 8 6. IO. II. sed haeredes , qui adversus eum ingrati, &impii extiterunt : - s. Facta es , inquit, mihi bacreditas mea , cui leo , id est , praeda , dc devoratio : factus sum haeredibus meis , qui me immolave runt, sicut pecus: dedit sese/ me vocem suam, id est , sententiam adversus me mortis, crucisque dixerunt Nam quod superius ait , consummaturum se domui Iuda testamentum novum, ostendit, vetus illud testamentum , quod per Christum dari haberet consummatum fore .

a Dari haberet. Heum . dari deberet . Sed sine Codicum authoritate nihil immutate fas est: eo vel magis , quod modus iste loquendi L. IV. c. XII. supra iam

nobis occurrit.

I. s

Domus autem Iuda , & Israel non utique Iudaeos fgnificat , quos abdicavit , sed nos ,

qui ab eo convocati ex gentibus , in illorum Iocum adoptione successimus, dc ap-

a Qui ab eo conetoeati ex Gentibus in illorum lo- eum adoptione successimus , O appellamur filii 'udaeorum . Scilicet ius adoptionis ad nos descendit, non jure generis ab Abraamo deducti , non ex voluntate s

. aut

208쪽

De Hera Sapientia Seg. II. , Iss

pellamur filii Iudaeorum ρ, quod declarat Sibylla quum dicit - ,

Quod

aut electione sinagogae;quemadmodum Jacob Ephraim & Manessem adoptavit Gen. xLvI M. v. . & Fx Od. II. io.; Sed ex Deo, qui ut ait S. do. in Evang. c. I. a V. I 2. Quotquot autem receperunt eum . sive ex Populo H braeo , sive ex Gentibus , dedit eis potestatem non solum Judaeorurn, qui gloriabantur, se Pa Irem habere Deum do. v I ii. v. qi. sed filios Dei fieri, his, qui eredunt in nomine ejus: qui non ex fanguinibus: neque ex Soluutate carnis , neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt. Quod quum minime intellexisset Gal-Iaeus , extra chorum saltans , ait: Imo manifeste Beatus Paulus disinguit inter Iudaeos , O Gentes , quando

in Epistolis fuis de illis sermonem instituit; Non autem quum de haereditate caelesti sermonem habet. Tunc enim omnes credentes , & fideles Christi , sive ex Judaeis . sive ex Gentibus, filios Abrahae appellat, ita ut ille sit: Pathν circumcisionis , non iis tantum , qui sunt in eircumcisione , sed O iis, qui se L antur Cestigia fideli Sicut idem docuit Apostolus ad Rom. IV. I 2.2 ouenim est distinctio Judaei, O Graeci; nam idem Dominus omnium , dives in omnes, qui invocant illum , ut ibidem subdidit Cap. X. U. I 2.b is adoptione Deeessimus . Al. in adoptionemque . Vide S. Cyprianum in Praefat. L. I. advers Iudaeos..Al. successerat. e Si0lla quum dieit ; Nempe Sermone V. P. ubi interpres latinus ait. Iudaeum Dium genus, O calesse beatum.

209쪽

i36 Lib. I g. CV. XX. Seg. I 2. II. I. II. R Quod autem futurum esset id genus, Esaias docet ris apud quem Pater suin mus ad filium loquitur, dicens : Ego dominus Deus vocavi te in justitiam , ct teuebo manum tuam , ct eo Dinabo te , is dedi te in Iesumentum generis mei, in lucem gentium aperire iaculos caecocum , stroducere ex vinculis auigatos , ct de domo carcerii Iedentes tu leueseris .

a Uuias docet i Nimirum cap. XLII. a C

Quum igitur nos antea, tamquam caeci, &tanquam carcere stultitiae incluti sederemus in tenebris, ignorantes Deum & veritatem , illuminati ab eo sumus , qui nos testamento suo adoptavit , & liberatos malis vinculis , atque in lucem sapientiae produetos in haereditatem regni caelestis adscivit . oa Adscivit. Con. adscribit.

CAP. X XL a I. ORdinata vero discipulis suis evangeli

ca , ac nominis sui praedicatione o ,

210쪽

l De Hera Sapientia Seg. I. 2. I 87 circunfudit se repente nubes, ε Cumque ilia,

canum sulfulit ri quadragesimo post: passionem die , sicut Daniel ψ fore ostendorat, dicens : si ecce in nubibus caeli ut plius hominis penteas, vi ue ad vetusum dierum per

venit. --

Ordinato vero Gaugelis , ac &c. Walchius addit ἔ Oris diatara Uero disc4nis Evangelica doctrina. Sensus nostrae lecti in is eis planissimus , Tὸ enim Evangelica adiun-m est labstant,o praedicatione, ut in Epito me Cap. XLVII. Ordinata Evangelii praedicatione . . b circam fudit se repente nubes . Al. circumdedit. Noster Virgilium de more respicit , qui L. I. AEn. avers. 39M . . . . . . auum circumfusa repente Scidit se nubes. Adde Cypr. de vianit. Idol. fine . Tertus. polog. Cap. XXI. . .c Eumque in Caelum sustulit. Gulielmus Wiston Anglus , duplicem Christi Domini in Caesis ascensionem commentus est,& opus laocce Londini patrio sermone una cum suo Schedias mate in lucem edidit anno IIos. 8. ex Ast. erud. Lips pag. Π96. Schmidius contra hanc opinionem dissertationem edidit Lipsi an . III a. quam Ualchius heic laudat .d Sicut Daniel &c. Nempe cap. VII. P. I 3.

Discipuli vero per provincias dii per sis , fundamenta Ecclesiae ubique posuerunt , .ncientes & ipsi in nomine magistri Dei magna,& pene incredibilia miracula : quia discedens instruxerat eos virtute , ac potestate, Quia discedeηs' Bon. descendens

SEARCH

MENU NAVIGATION