장음표시 사용
221쪽
D98 Lib. IV. Cap. XXIII. Seg. 8. 9.est , praestare dissicile . Utinamque tam multi bene facerent β, quam multi loquuntur bene . Sed qui praecipiunt, nec faciunt, abest ab iis fides . Et si homines fuerint ,
contemnentur , ut leves : si Deus , opponetur ei excusatio fragilitatis humanae .ris . quam sermonis . Et S. Augusti Epist. CIII. Optiis num est exemplo potius docere , quam dictis .h Minamque tam multι bene facerent oec. Al. utianam quidem tam multi bene faciunt. Al. bene viverent. e Abes ab iis fides . Apud Gallatum haec notanda verba leguntur . Ratio est . qηia fides fulvsca , non est sine bonis operibus ; testibus B. Paulo , in 'acobo . Aurea quidem sententia Remostrantibus Proponenda, maxime iis, qui Luthero Magistro a veritatis semita aberrant. Non tamen heic Lactantii mens ista est ; sed significare vult, quod iis , qui dicunt , & non faciunt, fides non datur ab auditoribus , ut alibi notavimus o
Superest . ut factis verba firmentur, quod philosophi facere nequeunt, itaque quum ipsi
praeceptores vincantur a flectibuῖ, quos vinci Praedicant oportere , neminem possunt ad virtutem , quam falso praedicant , erudire e ob eamque caullam putant , neminem adhue
persectum exti tisse sapientem ', id est , in quo summae doctrinae, ac scientiae summa virtus , & pei secta justitia consenserit, quod
quidem verum fuit . Ne- a Perfectum extitisse Sapientem . Al. perfectum esse oc.
222쪽
De Dra Sapientis Seg. Io. I.2. I99I . a Nemo enim post mundum conditum talis extitit , nisi Christus , qui dc verbo tradidi sapientiam ρ , & doctrinam praesenti virtute
firmavit. a qui O .erbo tradidit sapientiam, in doctrinam praseati Oirtute firmaviti Immo per Isaiam Prophetam Cap. LII. 6. iam diu ante praedixerat clarissimis verbis . Ego ipse qui loquebar t ecce adsum. Tollite jugum meum super vos , O discite a me, quia mitιι sum. ιγ hamilis corde. Matth. XI. V. 29.
AGe nunc consideremus , an doctor e caelo missus , possit non esse perfectus. Nondum de hoc loquor, quem venisse a Deo negant φ . Fingamus aliquem de caelo esse mittendum , qui vitam hominum , rudimen iis virtutis instituat , & ad justitiam sormet.
. a auem venisse a Deo negant. Al. vienisse Deum.
Nemini dubium potest esse, quin is doctor, qui caelitus mittitur , tam scientia sit rerum omnium , quam virtute perfectus , ne nihil inter caelestem , terrenumque differat φ .
a Inter caelestem, terrenumque disserat. Al. dissutiat. Al. dissideat.
223쪽
Lib. IV. Cap. XXIV. au. 3. . s. in 3. - . Nam in homine interna , & propria do
ctrina esse nullo pacto potest. Nec enim mens terrenis visceribus inclusa , bc tabe corporis impedita , aut comprehendere per se potest, aut capere veritatem -,nisi aliunde doceatur.
a Capere vieritatem me. Intellige supernaturalem , seu etiam naturalem omnibus numeris absolutam , ut statim sese explicat Lactantius .
Et si maxime possit , summam tamen virtutem capere nequeatis, & Omnibus vitiis re sistere , quorum materia in visceribus continetur . Eo fit, ut terrenus doctor perfectus esse non possit .
a Summam tamen virtutem eapere Nequeat, o omnibus vitiis resiuere oee. Haec notanda ad purgandum Lactantium ab errore Pelagianorum .
. PRAt vero caelestis , cui scientiam dἱvinitas , virtutem immortalitas tribuit , in docendo quoque sicut in caeteris , perfectus , & consummatus sit, necesse est . At id omnino fieria non potest, nisi mortale corpus assumat . iCur autem seri non possit, ratio clara est .
224쪽
De Vera Sapientia Seg. 6. 7. so INam si veniat ad homines , ut Deus ut
Omittam , quod mortales oculi claritatem majestatis ejus conspicere μ , ac sustinere non possunt ) ipse certe Deus virtutem docere non poterit, quia expers corporis non faciet, quae docebit et ac per hoc doctrina ejus perfecta non erit . .
a clarιtatem majestatis ejus eo picere . Antonius Raudensis Lactantium vellicat, quasi ex iis, quae helcab eo dicuntur , eruatur, ipsum credisse. Deum esse lucidum , ac splendoribus circumfusum . V.dis xx Ix.b Ipse certe Deus virtutem docere non poterit, quia expers corporis, non faciet qua docebit, ae per boc do trina ejus perfecta non erit.Cellarius hele ait;Invialida ra tio quare autem invalida sit non ostendit . Contra Lactantii Obtrectatores notandum heic, eum loqui in hypothusi, quam sub initio capitis innuit: nam DoctrinaDeleae litus data semper perfecta fuit quoad se , quamvis quoad nos per Christum fuisset explananda .
Alioqui si summa virtus est, dolorem patienter pro justitia , onicioque perferre. et si virtus est , mortem ipsam , & intentatam non metuere, & illatam fortiter sustinere : debet ergo doctor ille perfectus , & doeere ista praecipiendo , & confirmare faciendo : quia qui dat praecepta vivendi , amputare debet
omnium excusationum vias , ut imponat ho-
225쪽
aoa Lib. IZ Cop. XXIV. Seg. 7 a. minibus parendi necessitatem - , non vi aliqua, sed pudore: & tamen libertatem relinquat ut & praemium sit constitutum parentibus , quia poterant non parere , si vellentex non parentibus poena , quia poterant pa rere , si vellent.
a Parendi necessitatem . Id est , obligationem ominni excusatione sit blata. b EI tamen libertatem relinquat. Betulei us hele, exscriptus suppresso eius nomine a Langletio alit Tribuit libero arbitrio nimium . Neque enim peeeata vinoeemus , quia tarissus exemplum es, sed quia vitres pra-bet . 20s fortasse per manuum porrectioncm Oirtutem Spiritus chrisi istelligere melisi Sed doctrinam mini
me necessariam ad declarandam Laetantii mentem iste homo hete obtrudit. Siquidem noster non disputat, an arbitrium nostrum su is naturalibus viribus omnia divina praecepta adimplere possit, & omnia peccata vitare ἔ quod Seg. q. praeoccupaverat; Sed ostendit contra Fatalistas, & contra eos omnes, qui in nobis exti ctum liberum arbitrium per Adae peccatum putant, quod libertate subtracta , non amplius Praemio, aut poena homo ullus dignus erit, quod est non minus an liquitate , quam vi ineluctabije veritatis argumentum.
Quomodo ergo poterit amputari excusatio , nisi ut qui docet, faciat quae docet , &sit quasi praevius, & manum porrigat secuturo quemadmodum autem potest: facere quae
a ἁμοmodo ergo poterit. Al. quomodo uitur .
226쪽
De Rera SVIentia Seg. 3. 9. 2 os doees , si non sit similis ei quem doeet ε 3
b si non sit ei similis quem docet. Haec absunt ab antiquiori Bon. Hss. Codice .
Nam si nulli subjectus sit passoni ' potest
ei docenti homo sc respondere : Volo equidem non peccare , sed vincor : indutus sum enim carne fragili , & imbbecilla : haec est , quae concupiscit; quae irascitur , quae dolet , quae mori timet. Itaque ducor invitus , &. pecco non quia volo , sed quia cogor ε. Sentio a Nam si nulli subjectus sit passioni. Non inferas: Erago ex mente Lactantii Chrillus subiectus fuit, quemadmodum nos sumus, passionibus animi, & corporis; nam ipse adhue in hypothesi loquitur,& de illis passionibus sermonem habet, quas deinde enumerat; Sei licet dolo
rem,timorem, mortem, quae ex fragilitate carnis oriun
tur. Nota secundo, hunc loquendi modum, & hane L ctantii doctrinam . qua docet, Deum passionibus ex pertem e sse, ut Raudens respondeas ad lib. de Ira Dei , ubi Authorem nostrum erroris insimulat, seu-ti heie contradictionis . b Itaque ducor invitus , O peeeo non quia violo, sed quia cogor Apostolus ad Rom. C. VII. a 'ρ . Iq. eadem djxigdividetur personam agendo, quam versiculo septimo induxerat, hominis nimirum a statu naturae ad statum legis demigratum , ac iam perlegis pondus. suam infirmitatem sentientem; vel secundum alios, cuiniuscumque hominis etiam iusti, iugo Mosaicae legis liberati
227쪽
oin Lib. . Cop. IV. Seg.9. Io. II. lio me A ipse peccare fi , sed necessitas fragi litatis impellit : cui repugnare non possum ζ
Quid ad haec respondebit praeceptor ille justitiae Θ
rati, ac in lege gratiae viventis, qui dicate Stimus quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, venundatus sub peceato ; quod enim operor non intelligo r nouenim quod volo bouum , hoc ago et sed quod odi malum, illud facio. Ubi caute procedendum est, ne in laqueos incidas, qui te circumdant. Nihil quippe aliud ibidem vult Apostolus, quam nostrae mentis oculis pugnam exhibere , quam experimur, sive bonum age re , sive malum vitare velimus. Ubi victoria nostris viribus non tribuatur: Ubi Deo non adscribantur clades, salva semper libertate , nec virium causato de se inctu, tuta sunt omnia. Quomodo autem haec concilienis tur ; fides ea tholica doeetr nihil ultra quaeras.
e Sentio me o ipse peceare. Al. etiam ipse: Alssentio me o ipse peccare. ad Io.Quomodo confutabit ' , ac redarguet hominem , qui delictis suis excusatiunem carnis obtendet Φ, nisi & ipse carne fuerit indutus , ut ostendat, etiam carnem poste capere virtutem Z Contumacia enim redargui non potest , nisi exemplo .
a Quomodo confutabit. Al. refutabis .h Ostendet. Al. ostendit. Al. ostenderιt. Al.ostendat.
Nam habere non possunt, quae doceas, fir-
228쪽
De Hera Sapientia Seg. II. I 2. II. Eos initatem , nisi ea prior feceris : quia natura hominum proclivis in vitia videri vult nonnaodo cum venia , sed etiam cum ratione
peccare AE . a Cum rarmhr peccare. I. E. videri .elle , se aliter facere non posse.
Qportet ia agistrum , doctoremque virtu'tis , homini limillimum fieri - , ut vincendppeccatum , doceat hominem , vinci ab eo
a Oportet Magistrum Oe. Haec verba leguntur apud S. Augustinum cap. Lx I. de natura , S gratia p. 322. ib Homini simillimum fieri. Al. hominum similem. c is vincendo peccatum. Al. Nincendo in carne peccatum .
in 3. Si vero sit immortalis ' , exemplum propornere homini nullo modu potest . Existet enim constans aliquis . , ac dicet : Tu quidem non' pec a Si .ero sit immortalis Oe. Hue spectat, quod supra de passionibus dicebamus . Vide di T. xxix.
b Existet enim Constans aliquis. Heum. forsas siliquis . Sed marte suo. Constans heic idem valet, ac contumax , quemadmodum ex Epitome cap. I. constat, ubi sie habet noster Author . Et si quis contumax exti- crit σα Τunc enim, quem d modum hisce nostris
229쪽
ao6 Lib. IV. Cap. XXIV. Seg. 3. I . II. peccas , quia liber es ab hoc corpore ε: non concupiscis , quia immortali nihil est nece Gsarium . Mihi vero multis rebus opus est, ut tuear hanc vitam . Mortem non times, quia valere in te non potest .
temporibus, abutebantur Fatalistae, Athei huiusmodi vocabulis, S ab Epicuraeis homines . & viri Dr.tes . ac eonstantes audiebant; in quibus tamen nec foristitudinis , nec constantiae vestigium reperies, si nomen detrahas, di infamiam . Ideoque steterati potius diiscendi sunt, quibus impietas est pro vartute . Vide quae a nobis dicta sunt ad L. III. Cap. XVII. seg. s. S r. Cap. XXVI l.Seg. . Rec Non peccas, quia liber es ab hoe eorpore . Caro enim concupiscit adversus spiritum , ut ajebat Apostolus audi I . Dolorem contemnis, quia nullam vim pati potes . At ego mortalis utcunque timeo, quia cruciatus mihi gravissimos inferunt, quos tolerare carnis infirmitas non potest .
a carnis infirmitas non potes. Al. ivsrmitas carn s.
ID MDoetor itaque virtutis etiam hanc excusationem debuit hominibus auferre , ne quis , quod peccat, necessitati potius ascribat . , quam culpae suae . Erina Vetestati potius ascribat ine. Non solum Fataliis ste , & Manichaei hanc impiam doctrinam docuerunt, sed
230쪽
,s sed etiam mi eleffus. & qui eum secuti sunt nostrorumis temporum haeretici ἔ ex diverso tamen principio . Seiamrii enim hodierni ex Adae peccato hominem dicunt
libero expolictum arbitrio , ac propterea ex concupiis scentia necessitari ad malum, ex gratia vero ad bonum compelli. Spinoeta, & Hubbesius ita hominem statuunt, s ut sit tamquam naturae pars , quae eius communem seis quatur ordinem , in quo semper unum ab altero in inis γ snitum determinetur secundum modum , quo affcitur a Petrus vero Baelius necessitatem inde inducit , quod non solum asserit, actiones hominum omnes esse a Deot praede finitas . verum etiam ex illa caussarum oeca misnalium opinione , qua actiones omnes ipsi Deo adses. hendae videntur , quamquam callide errorem tegere si ubique gestiat. Vide Diff. XXXV. Cap. X.
Ergo ut perfectus esse possit , nihil ei de bet opponi ab eo , qui docendus est: ut si sorte dixerit: impossibilia praecipis resipondeat, ecce ipse facto . At ego carne indutus sum , cujus est peccare proprium . 1 tegua Imposbilia praesis . quamquam S. Augustinus pluribus in locis apertissime blasphemiam istam este ecratus , extitit tamen duobus ab hinc saeculis primum quidem Michael Baius, deinde dan senius Episto-Pus I prensis , qui eandem a Concilio Τridentino damnatam non solum revocarunt ab Orco , verum etiam
eidem Augustino impudentissime tribuerunt. Eandem Pertinaci consentione propugnavit Paschassus Quen elislius, ac lansen istae omnes, qui iccino Iure, α merit. Diuitiaco by Gorale