장음표시 사용
121쪽
consuerata seruatur, hodie propitiatoria lati . libertatem. Δεε - . Iebratri res nuncupatur &e. Ex utraque vero parte Ergo Missani osterat altissimo sacriscium et Gloraculi , scilieet , in duobus angulis ante- illud de quo Psalmista ait: Sacri fetum . orioribus positi sunt duo cherubin aurei, Deo spiritus contribulatus :& alibi Im - gislqui sunt secundum Iosephum duo ani- mola Deo sacri seium laudis. it Aposto- malia volatilia' habentia figuram, quae a lus Exhibetenti hi corpora vestra, hostiam ii nullo hominu est inspecta, haee dicit Mo- uiuentem sanctam Deo placentem, ut sit .ses se in Dei sede conspexisse figurata. rationabile obsequium vestrum, mortifi- Unus cherubin alterum inspiciebat, versis cantes in altari cordis membra vestra, lugiamen vultibus in propitiatorium, dua- sunt super terram, videlicet, immundibusque al , ex oppolito expansis,& mutuo tiam , libidinem, eocupiscentiam malam, se tangentibus velabant oraculum siue te εἰ auaritiam , quatenus mundo corde ,&gebant propitiatorium .d Siquidem per casto eorpore, sacrificetis Deo vosmeti- propitiatorium inearnatus Dominus f - psos. q In sacramento autem corporis guratur,de quo Ioan . Ipse est propitiator Christi secundum Aug. de eon se. dii lin. ij. pro peccatis nostris. Duo eherubin duo virum .nil a bono magis, nil a m .lo minus sunt testamenta. scilicet nouum & vetus. perficitur sacerdote, dummodo ille cum Dum ergo illa non discrepant: sed myste- caeteris in arca consistat, S sormam obstr-rium incarnationis Christi concorditer ii et traditam a columba, quia non imme- narrant illud prophetando, istud asseue - rito sacerdotis, sed in verbo coficitur crearando, in propitiatorium vultum suae in- toris. Aurum enim eque verum est in arcatentionis dirigunt,& se mutuo respiciunt. furis, sicut in thesauro regis. l. questi. i. g. ex
l Rursus tria sunt Ecelestet saetificia,quq his.Vndect Cayphas Pontifex persecutor
in veteri testamento per propitiatorium, unius & verissimi saeerdotis , quamuis ip- thuribulum, Scultare significata sunt, vi- se verax non esset, quod dedit tamen con-
delicet, Sacrificium Poenitenti xaustitiae, filium,verum fuit: sed non suum dedit,sed& Eucharistiae. De primo: Saeris etiam Dei, id est, in forma Eeclesiae j. q. j. Domi-
Deo sipiritus contribulatus &e. De se- nus, ct capit. dictum. Non ergo sacerdotiscundo: Tune aeeeptabis saerificium iusti- iniquitas impedit effectum facramenti . tiae. De tertio: Tibi sacrificabo hostiam scat nee mediet infirmitas, virtutem im- ω laudis. Super altare scilicet corporis earo pedit medicii q. Quanuis igitur opus ope- mactatur per contritionem intra thuri- rans aliquando sit immundum, opus tam e cor. 2bulum, scilicet cordis, thus adoletur per operatum , semper est mundum. Et sicut deuotionem, ad propitiatorium, scilicet, omnia sunt munda mundis, sic omnia sunt Dei patris sanguis insertur pro redem- immunda immundis,prima quq stione,priptione. ' Haec quidem tria sacrificia sa- ma omnia,& eapit.multi. Malus ergo cum cerdos osteri in Milla: Primum in conseia vitam accipit, mortem incurrit, sic econsione, Secundum, in praefatione,Tertium, tra bonus, cum mortem sustinet, vitam orix in actione. Nam haee tria sunt quaeseeun- aequirit. Nam qui manducat indigne, iii- Mai. dum prophetam Deus resipicit in homine, dicium sibi manducat. Quod vero de tali- Σ& requirit ab homine , diligere misericor bus propheta ait: Maledream benedictio-diam, facere iudicium, di sol iei te ambu - nibus vestris, ct Greg. Benedictio eorum lare es Deo. Diligat ergo misericordiam, vertitur in maledictionem, & oratio inqui vult offerre lacrisci ii poenitentiae. Fa- peccatum, de praecisis ab Ecclesia non t
eit iudicium, qui vult Offerre sacrifieium teratis seu notoriis intelligitur: quorum iustitiae. Cum Deo solicitus ambulet, qui benedictio debet quantum ad episcopos vult offerre sacrificium Eucharistiae. Hine maledictio reputari: quoniam secundum est, quod ait beatus t Bernardus: Fratres Augustin. i. quaestio.j. quod quidem mali mei immolantes hostiam laudis ibamus inquantum in eis est, dicuntur sacramen-- Mina verbi si sensium,sensui assectum, ta polluere, cum tamen illa permaneant affectui exaltatione exaltationi: matu- impolluta, slint enim bonis ad prae ritate naturitati humilitate humili- mium , reprobis ad iudicium . Vnde
122쪽
Aug. j.q.j. 4suerit spi ritualis virtus Sacramenti, ut lux pura ab illuminandis excipitur ad salutem: sed per immundos ministros quasi per canale transiens non coin quinatur. t Arnal distae tame persidi h retici,dicunt nusquam legi, quod immundis & Iuxuriosis ministris Christus sposam suam Ecclesiam traderet eustodiendam: vel potestatem Lacrorum mysteriora per agere: vel claues regni, vel potestatem ligandi, vel solue di quia illi soli ut ait Grego. & iusti in hae earne positi potestatem habent ligandi atque soluendi, sicut Ap stoli, qui vitam vel fidem illorii cum eorum doctrina tenet.Unde, ut dicunt a talibus sacramenta praestita, nec valent, nec prosciunt ad salutem. Legitur enim in libro Numeri, Quiequid tetigerit immundus, immundum saciet, & Christus: Non potest arbor mala fructus bonos facere: &David. peceatori autem dixit Deus,quare
tu enarras iustitias meas, & assumis testimonia mea, per os tuum. Et Apostolus, Omnia munda mundis: eo inquinatis aute& infidelibus nihil est mundum. Et Grego. in pastorali. lib. l. capit. x.& xeix. distin. g.j. dum is, qui displicet ad intercedenda mittitur, irati animus ad deteriora prouocatur. Item ibidem lib. iij.eapit.xij. Necesse est, ut munda debeat esse manus,quq di luere sordes curat, ne tacta quaeque ipsa sordida deterius inquinet. Celebratur autem M illa hora tertia,sexta, & nona. In tertia, quia secundum Marcum ) hora illa Christus erue ei ascendit, & linguis Iudaeorum erucifixus est clamantium, Crucifige. Et quia illa hora spiritiis sanctus si per Apostolos in linguis igneis descenadit, de consecta distinct. i. nocte. In sexta,
quia illa hora secundum Matthaeumi
vere erucifixus& immolatus est. Elisun na, quia illa hora in cruee pendens emisit spiritum. Telephorus Papa de consecta distinct. l. noste. statuit, ut Missa ante horam
tertiam non dicatur, quod de publicis &popuIaribus missis intelligeduni est, quia sicut ait Aug. de conse.distinct. i.& haecino deberent in publico fieri, ne populus a publieis, ius hora tertia dictatur,retrahatur. Cantatur autem diebus dominicis & festiuis hora tertia: prosectis, hora sexta: in quadragesima,hora nona, de consecrata dastincti. i. lent,& f. in ieiuniis,& etiam ex institutione Pelagi j Papae & aliorum,in
diebus ieiuniorum, non tamen omnium. In labbatis vero ieiuniorum qua illor temporum sero potest celebrari propter ordines sacros, qui ad dominicam senuentem pertinere noscutur. Sed quia mista in ieiunio diei debet, ideo ne minus ieiunet, post vesperas inchoatur, & sic usque ad noctemielmum protulatur. lxxv. distinct. quod a partibus, lxv j. disin. dilectionis: De quo in sexta parte stib sabbato paschali dice tur. Qilod vero Missa quandoque summo
mane cantatur, ex.consiletudine non ex ordine est. Leo tamen Papa de consecra.
distinct. j. necesse diluculo, siue prima diei parte ad m illam intrabat, nescio an neces.sitate,an ratione, an sola usus Apostolica potestate. Vel de peculiari missa intelligendum est. Qui autem necessitate praeue Mae .munt tertiam, aut osterunt post sextam , -- aut nonam, amore diuino, ne videlicet eis r. v.
dici absque sacrificio praerereat, excusiari A. post uni cum discipulis, qui euellebant spicas in Sabbato de consee. disinct. v. discipulos,& cum David,qui medebat panes propostionis de eonsee. disti. ij.tribus.Vel quia in missa fit memoria passionis, mortis sepulturae, resilit rectionis, & ascensionis, ideo cantatur tot variis horis. In tertia, inmemoriam passionis & ascensionis, post
sextam, in memoriam mortis, poli nonam,
in memoriam sepulturς, in mane, in memoria sorte resurrectionis. Allelut et quida, Dominum in meditullo hora tu crucifixum,& ideo nite hanc, nune illa horam positam. Vnde Ecclesia iter unam hora,&M-teram celebrat missam .int die autem natalis domini prima m illa de nocte cantatur prout sub ipso festo dice r. Cςterum, si quadragesima occurrunt duo officia . uos dies duplices voramus inissa de ses icitur in tertia, .& absque genu flexion: oiscium veia, de ieiunio dicitur , in nona & cum genia sexione . . Tempore etiam aduentus'. debet missa in sancto-rnm sestiuitatibus hora tertia celebrari. Verum, nullus debet eadem die plures missas regulat iter celebrare de consecra. . dist.j siviscit extra de celebra. missa. ter uertente, quia Christus soliis passiis fuit,st
valde felix est, qui etiam unam digne po
123쪽
ax testeelebrare. 'Nee potest quis duas missas cia uno, vel unam O duobus Acrifieij seelebrare ea d. distincti. tribus sub uno tamen ea none, pollunt plures hostiae consi- ei. Nam & presbiter debet semper hostia pro infirmis habere parata. ea. dic presbyter. t Potest quoque sacerdos unam mis. sam eum sacraticio, & aliam siceam e et brare, milia sicea dicitur,quoniam si facerdos non potestconficere, quia sorte iameelebrauit, vel ob aliam causam potest ae-eepta stola Epistolam & Euangelium legere,& dicere orationem dominicam,& da re benedictionem, quin imo si ex deuotione, non ex superstitione velit totum ossi-eium missae sine sacrificio dicere, accipiat omnes vestes sacerdotales, & mi illam suci ordine celebret . usque ad finem osse rendae,dimittens secreta, quae ad saerificium pertinent. Praefationem vero dicere potest, licet in eadem videantur Angeli imuocari ad consecrationem eorporis & sanguinis Christi. De canone verδ, nihil dicat , sed orationem dominicam non praetermittat, & quae ibi sequuntur sub silentio dieenda no dicar, calicem vel hostiam non habeat: nee de is, quae super calicem seu eucharistiam dicuntur, vel sun aliquid dicat,vel faciat. Potest etiam dicere, pax dom in i sit semper &c.& exinde miseossicium suo ordine peragat. Melius est 4 tamen alia obmittere. Verum i quidam incipiunt missam de die celebrantes illam suo ordine usque ad offerendam , postea incipiunt alia in missam di eam cantantusque ad tundem locum, & idem faciunt
pluries, si volunt,& in ecepta misi a vitiora, incipiunt qua doque millam mortuorum, eam prosequentes usque ad eundem lo- eum, Sc exinde procedentes, dicunt tot se ere tela ι, quot missas inceperunt, semel
tantum canonem dicentes,& consecrantesct in sine tot orationes dicunt,quot ossiciam tilae inceperunt. Sed hoe tanquam det * s stabile reprobamus. Potest tame t face dos quandoque plures missas una die eelebrare,extra de celebr. misce. iij. Primb,
in festo natalis domini , sicut in septima parte sub illo sesto dicetur. Secundo,
ubi necessitas exigit, puta si quis moriatur, ut ibi,& de consec. dist j. sufficit. Conciliutamen Carthaginen. ea.di. sacrameta. dia
cit qudd si episcopus, vel alius post tertia
obierit, commemoratio solis orationibus
iacienda est sine milia. sertio, causa honestatis, ut si aliqua magna persbna supe
ueniens velit millam audire, extra e. c. i. Sch g Quarto, secundum quosdam, causa
utilitatis, puta propter peregrinos, propter hospites, propter comineantes, Pr pter infirmos, propter sponsos. & propter raritatem clericorum, & propter paupertatem: ceclesiarum sacerdotes Proprios non habentium. Quulto, ut di xst Richardirs episcopus Crem. in mitrali, eum duae festiuitates occurrunt, possunt etiam tres 'celebrari,ium quia luic sit ἰicite in natali, tum quia Christi pallio tripartita est. Pansiis entin est linguis insultantium , manibus verberantium ,& claris crucifigenti u. Ipse etiam eli a patriare his, gest ibus immolatus, a prophetis, verbis sacrificatu a patre,& a seipso. realiter oblatu . Sexto
pari ratione, si in die ieiunii occurrit: liquod selenne sellum , potest unam de
sto,ct aliam de ieiunio celebrare, si a . ius presbyter non adsit.: Legitur etiam quod Leo Papa saepe septies, Scaliquandono nies in eade die millam celebrauit. Sacerdos tamen aliam missam in eadem die celebraturus, in ultima tantum perfusi nem sumat , quoniam si in prima sumer tur, iciunus non esset, & sic alia missa impediretur coetit. ex parte, alias aute quoties celebrat, toties corpus Christi, etiam perfusionem sumat.de cons distinet. ij.c perimus & c. tributi Sed nunquid i pran- δ γsus co fieit 3 Respondeo sie, licet hoc facere non debeat: Non enim ieiunium est de substantia, prout in canone innuit Augia.
in d. c. liquido, alias Dominus non conse-ciiset, magister tamen Hug. dicit contra.
Sane priscis temporibus t haeresibus pul- , stulantibus, & trinitatem impugnantibus,
ex institutione Alcuini magistri Caroli, rogatu Bonifacii archiepiscopi Maguntini ilatuentis, Prima seria, milla de trinit te dicebatur. Secunda seria,de Sapientia.
Tettia seria, de Spiritu sancto. Quarta de eliaritate. Quinta seria, de Angelis. Sexta, de Cruce. Septima, de Beata Virgine. Causa vero illa cellante, illud cellauit, Sed ominicali ossicio ordinato statutum fuit quod prima seria suum haberet officium,
124쪽
scilieet de Trinitate, se eunda de Ange-
iis, quia tunc primo ereari sunt in bonis gratuitis, tune enim lux diuisa fuit a tenebris id est, boni Angeli, a in alis:quia tunci, ceciderunt mali boni vero conli. nati sunt. 'In prima vero feria, creati fuerunt An geli in bonis naturalibus. Cantatur etiam
in secunda seria pro destinetis, ut illis adhibeamus suifragia Anselorum. Et quia, ut dicunt quidam, in prima seria refrige rium habent illi, qui sunt in purgatorio, & stati in in secunda seria redeunt ad poenas & laborem. Ideo,ut eorum siubvenia-
tur i laboribus, missa pro illis in secunda
seria, celebratur. In tertia seria, pro peccatis. In quarta, pro pace. In quinta, pro tribulatione, vel in tertia seria debet repeti introitus inlisae de dominica.
Institutum etiam fuit ut in quarta seria ieiuneretur, & illa similiter die debet missa de domini ea diei, nisi sestiuitas impediat. In quinta seria debet similiter r Ieti ossicium domini eae, introitus, Episto-a ct Euangelium: quia dies Iouis dicitur' cognata Dominice diei, prout dicetur subiit. de accessu Ponti scis ad altare. In sexta seria,de eruce, illa enim dies appropriatur Christo S eruci, quia ipse in ea mori & crucifigi voluit, pro salute generis
3 I humani. t In septima feria de beata Virbine, liti,d initium habuit, quoniam olim in quadam Ecclesia ciuitatis Costantinopolis erat imago beatae Virginis, coram qua dependebat velum, quod totam velabat imaginem, sed hoe velum in sexta seria post ves eras reeedebat ab imagine uul Io mouente, talo Dei miraculo, quali desertetur in coelum ut ad plenum posset
imago a populo stro spiei. Celebratis vero vesperis, in sabbato, descendebat ipsum
Velum ante eandem iconem sue imagi
riam. Hoc viso miraculo, sancitum est, ut semper illa seria de beata Virgine eanta.3; retur. g Alia ' etiam ratio eli, quia Domino crucifixo Si mortuo, & discipulis fugietibus & de resurrectione desperantibus in ea sola tota fides in sabbato illo remansit. de eonsecratio .distinctio. iij. sabbato. Sciebat enim, quomodo portauerat eum sine
labore, , pepererat sine dolore, & ideo certa crat,quod si tu, Dei esset, dc a mor-
tuis tertia die resurgere debebat. Et haeceil ratio, quare dira sabbati magis, quam alia dies beatae Mariae appropriatur .
Tertia i ratio est, quia dies sabbati est 33
Iantia, & introitus ad Dominicam diem.
Unde eum sumus in sabbato, sumus iuxta Domini eam. Dies aute dominica est dies requiei,& significat vitam aeternam. Vnda cum sumus in gratia Domini nostri, sumus
quasi in ianua paradisi. Quia igitur ipsa
est nobis porta ad regnum coelorum quod
per diem Dominicam liguratur, ideo de illa solenni Eamus in septi ina scria, quae . diem Dominicam praecedit. et Quarto, 34 ut lennitas matris solennitati filii continetur. qt Quinto, ut festiuitatis agati it 3 sin die, in qua Deus ab omni opere requieuit. Notandum est etiam quod in Missae ometo , ubi Christi passio trepresentatur, 3 stribu, linguarum generibus utimur, sciliacet Graeca, Hebreta,& Latina ad signifieandum, quod hi, tribus linguis scriptus es titulus crucis Christi. Iora xix. & ad desiunandum, quod omnis lingua, quae me anc triplicem, intelligitur Deum laudare & confiteri debet,quia Dominus noster Iesus Christus in gloria est Dei patris. Licet enim multa lint genera linguarum, illae tamen principales sunt, Hebraea, propter legem,& quia est aliarum mater. Gret ea, propter sapientiam. Latina, propter nobilitatem,& Dominium Romani Imperi j. Uerba latina sunt Epistole, Euaneelia,
orones,& catus. Graeca sunt Κυριε ελεησον,
πιςε ελεηγον &-Hςbraica sui, alleluia, amen, sabaoth , S osanna. Unde St in inlisa Romani Pontificis in praecipuis solenitatibus legitur Euangelium,& Epistola:
non solum in Latino,verum etiam in Gr eo, ad delignandum conructionem utriuiaque populi sub una fide: sive quod Ecclesia constat non solum ex Latinis , verum
etiam ex Grscis,& vide in v j. parte sit, ti . de parasceve .g 1 Sed quaeritur, utrum
cerdos minus, quam duobus praesentibus debet celebrare mittam 3 Et videtur quod non, Statuit nanq, Sother Papa de eono. distin. i. quoque , t nullus inissarum solennia celebrare praesumat, nisi duobus praesentibus, si b.que respondentibus ipse tertius habeatur. Cum cnim ipse presbyterdicat, Dominus vobiicii,& in se crura dicit
125쪽
4 orate pro .me,convenit ut ipsius salutatio ani a pluribus respondeatur Verum aliud est ne tegitatis articulus , in quo potest uno solo praesente celebrare , & aliud religioni, contemptus. l Pie quoque credendum est, & sacris aut horitatibus comprobatur, quod Angeli Dei comites alsiliunt orantibus, iuxta illud propheticum: In conspectu Angelorum psallam tibi. Et Anselus ad Thobiam. Quando orabas cum
achrymis, ego obtuli orationem tuam domino. Sed in canone in illae continetur: Supplices te rogamus, omnipotens Deus,
iube haec praeserri per manus sancti Angeli tui,in sublime altare tuu . Praeterea quilibet homo habet suum proprium Angelum ad custodiam .Unde Dominus in Euagelio loquens de paruulis ait: Angeli eorum semper vident faciem patris. Illos igitur habemus in oratione participes, quos habebimus in glorificatione consortes. Solus tamen presbyter, non potest diuinum officium absque ministri suffragio celebrare prout in consitutione Alexandri cauetur, extra de filijs presbyte. proposuit. Canon quoque Tholetan . concilij xij. quaestio. j. illud . statuit,ut ibi temo oris vel loci sine eleriei copia suffragaturabebat quisque Deo sacrificans post se vieini solanianis adiutorem, ut si aliquo ea-su ille, qui ad osticia impleturus accedit, turbatus vel ad terram illius suerit, a tergo semper habeat, qui eius vicem intrepide assequatur. Si quidem copia temporis sitffragatur: si non sit guerra loci, si e etesia sit diues cleri: si sit sibi copia clericorum . t Generaliter autem dicendum
est, quod illa est legitima Milia in qua
simi sacerdos respondens, offerens atque
communicans, sicut ipsa preeum compositio euidenti ratione demo strat. t Introitus ad chorum prophetarum respicit: luoniam secundum Augustin. Moses minister ιuic vete testamen. prophetae, ministri noui. Kυμεελρατον ad eos respicit Prophetas qui circa domini aduentum erant, de quibus fuerunt Zacharias, ct Ioannes Baptista filius eius. Gloria in excelsis, ad coelum respicit, angelorum gaudium natiuitatis domini pastoribus annuntiandum. Prima
collecta, respicit ad hoc, quod dominus circa annum xij. agebat, scilicet quando ascendes Hierosolymam sedebat inter doetores audiens,& interrogans. Epistola ad Ioan is prs dicationem pertinet. llesponsorium, ad beneuolentiani apostoloru respicit, scilicet quomodo a domino voeati, secuti sunt cum . Allelu Ia, ad laetitiam mentis eorum pertinet, suam habebant de promistionibus eius. vel de miraculis, quς per eum vel per nomen eius. fiebant. Evagellurespicit tempus a sita praedicatione, usqtie ad praedictum tempus. Quod vero deinceps in millae os scio agitur, ad illud respicit tempus, quod est a dominica , quando pueri Hebr orum obuiauerunt ei: usque ad diem Ascensionis eius siue Pete eo sten. Oratio uero secretae usque: nobis quoque peceatoribus. designat illam orationem quam Iesus in monte Oliveti exercebat.
Quod autem postea agitur, signifieat tempus illud, quo dominus in sepuIchro tacuit. Quado vero panis in vinum mittitur anima Dei ad eorpus redire de mos iratur. Salutatio sequens, siqnificat salutationes postea discipuli, a Christo factas. Fractio oblatae, signat fractionem panis factam a domino discipulis in Em au. Haec ν enius in suis locis dicetur. De missa pri, mortuis& ipso tu ossicio I vij. parte dicet. Adhuel mista non nisi in sacratis Deo locis, id 4rest in tabernaculis diuinis precibus a pontificibus delibutis, absque magna nece ilitate dici debet. Non ergo in prophanix domibus absque episeopi licentia r quia
sanctius est missam non cantare, vel non
audire, quam in locis, in quibus hoe fieri
non oportet. de consec. distin. i. elericos iae. seq. Unde scriptum est, de consce. diiLi. sie & e. iij. seq.& c. concedimus.& e. uniciuque. Vide,ne offerat holocausta tua in omni loco,que videris,sed in omni loco, queelegerit Dominus Deus tuus. De hoe diecturin proce. v. partis. Potest autem et se necessitas, ut dicatur in naui, vel in exercitu,sib papillione, siue sub diuo, si illud h iberi non possit, sed tunc eum tabula leti altari viati eo eadem distinct. e. s. Presbyter autem non debet missam celebrare sine liacetia Episcopi,in altari, in quo Episcopi in
ea die celebrauit eadem dist. concedimus. extra de priuileg. in his . Sixtus t tamen Papa, statuit missam non nisi super altari
celebrari. Felix Papa primus, statuit supra
126쪽
memorias martyrum missas celebrari. Bo- ne Carthaginen.concilij. de conse eratio. ni facius Papa, secundu', statuit, ut in mi ita ne distinctione prima, episcopus dicitur , eelebratione ciet tela laicis sint diuisi. quod nee Gentilis nec haereticus, nec Iu- Martinus Papa, statuit missam alta voce deus prohibeatur Ecclesiam ingredi,& aucantari. Uiglius Papa, statuit eant in eccle dire uerbum Dei, usque in finem misis casiae orientali parte dici. Illud i quoque techum inorum . nec etiam incestuosi,tri notandu eli, quod in missa repraesentatur sima quinta distinctione tertia. de inceit. pugna, di victoria sacerdotis contra hoste & ea .ieque n. l Missa uero fidelium, est ιν antiquum : processiis ad hanc pugnam po- ab offertorio usque ad post eommunione: netur sub titu .de accessis. pontifie. ad alta. & dicitur missa illa a dimittendo: quia ea
in fine. Arma vero & pugna saeerdotis po expleta,ad propria quisque fidelis dimitti sita sunt in prooemio tertiae partis. t Rur tur. Missa ergo aliquando i est nome coli
sus missa quasi quod dani iudicium imita- lectivum, quia quandoque misia uocatur,tur. Vnde & ea non actio vocatur. de con- quod est ab introitu, usque ad offertorium sec. dist. i. necet se. Est enim actio ,eausa in quandoque,quod est ab introitu,usque ad. iudicium deducta,dc verb. signifiea. sorus. Ite,milla est, & hoc uerius, quia tunc ho- In missa quidem causa nostra agitur, ora. ilia mittitur. Quandoque quod usitatiustorium, est praetorium, Deus iudex, diabo e si,dicitur missa totum ossicium ab intro, Ius accusator, ministri testes, sacerdos ad- tu, usque ad ite milla est,sue inuocatio nouo eatus,& defensor. Hie est Moses qui cau minis Dei, tuae sit a sacerdote, si per altasam populi ad Dominum allegabat cuius ri, quasi transinissa: eo quod populus fide- patrocinio delatori, sallacia consulatur: Iis per mysterium facerdotis, qui nice me& nostra in noceria eomprobatur & ab sol diatoris inter Deu & homines, id est,Chriuitum se iudicis ira placatur: &permiseri sti, sungitur, preces, supplicationes, ac u
cordia culpa remittιtur. xlv. disti discipli- ta altissimo transmittit . quandoque tamεna extra de re iudi eum ut erant. Ceterum officium quod sub silentio dicitur,qua domissa. dicitur invitatis, quod profertur,& que solum uerba illa quibus dominicum sacrificium, stoli ertur, Missae autem lori conficitur corpus Aliquando i missa est νεο eium in duas principaliter diuiditur pam nonae propritim:quia significat Christii mi es, videlicet in missam catechum inoris: si qui mi illis est a patre in huc mundii, signifimissam fidelisi. Mi in catechum inor si est eat etiam Angelii qui mittitur, ut per eius 6 ab introitu usque post olsertorium: t quς manus hostia offeratur in sublime altare
missa ab emittendo dicitur. quoniam qua domini. Ipsum ergo sacrificui.i. hostia,u do sacerdos incipit consecrare euchari- catur milia quasi trasmissa prius siquidcmst iam ,eatechum iiii foris de Ecclesia mittu a patre nobis,ut. cesset nobiscum,postea atur. Vnde anti tu tus perlecto Euangelio nobis patri, ut interecitat r& sit pro nobis diaconus supra pulpitum acclamare solo apud ipsum. Item transimila pruno n bat. Si quis catechum inus adest, exeat so- bis a patre diuino: qui per inearnationem ras, prout diretur in sexta parte sub quar- Christi fit a sui, qui mit missus coelestis, &ta seria quartae dominicae quadragesimae. postea patri a nobis per pallionem eius, Quod id eb fiebat, qui eatechumini licet similiter in saeramento transmissa nobia sint in fide instruct i, nodum in sunt renati primo a patre, per sanctificatione, qua siue baptitati:& ide0 nondum sunt de eor nobiscum esse incipit: postea patria nobi apore ecclesiae, sicut nee Iudaei nec Getiles per oblationem qua pro nobis apud i. quare neris altaris mysteriis interessensi trem intercedit : hae e enim: missio studebent,quae non nisi baptia alis fidelibus legatio sola sussiciens, ct idonea est, adeommittuntur: nec thesauri ecclesiae sunt soluendas inter Deum & homines ini- inimicis ostendendi. Vnde de quibusdam micitias,& oisen fias. Cum ergo diaconus
qui ea techum inorum,& nondum renato- in fine missae dicit, item iis a est, idem est,aerum typum seu figuram gerebant, scriptsi si dicat, redite ad propria, uel sequimini Da. x est Iesbs autem non credebat se illis, feles Christum: quia missa siue oblata est hostia quid in homine esset. Hinc etiam in cano- salutam,pro nobis ad Deum Patrem placandum
127쪽
, eandum. Potest i etiam Sc aliter missa diuidi in qitatuor partes, secundum Apostolum, id est, ad Timoth sum secundo: &habetur etiam in canone concit.Tolet. scilicet in obsecrationes, orationes, postula tiones,& laudes, siue gratiarum actiones,
quorum verborum expositio in quinta parte, sub tertia ponetur. Pars prima,proteditur ab introitu usque ad offertorinna,&dicitur obsecrationes, id est, praedi eati nes, quae scilicet fiunt prius, quam species incipiant benedici, Seeunda, usque ad ' finem dominicie orationis ibi, videlicet libera nos quaesumus Domine Sc. Tertia, usque ad communionem, videlicet secu dum Aligustinuin, orationes, quas episcopus dicit post communionem. Quarta, usque in finem,scilicet seeundum Augustinum, quando post ite missa, vel benedic mus Domino, populus respodet, Deo gratias, secundum alios uero prima pars,protenditur ab introitu usque ad ,te igitur, secunda, usque ad ,oremus praeceptis salutari.&c. tertia usque ad collectas, quarta us'
que ad , ite missa. Rursus quia quinq; fuerunt sanguinis Christi effusiones, ideo missae officium ab offertorio in antea, in quinue subdiuiditur partes,ut ibi dicetur &c. ed & quia in sola Cruce etiam in quinaria suit sanguinis emasio, ideo & solus cano siubdiuiditur in quinque partes .Prima, Vsque, qui pridie, Secunda usque ad memento , Tertia,Isique ad praeceptis,Quarta usque ad embolismi uu , Quinta, ad Oollectas &c. .
MensamJSaerificium unum est in nouo testamento,quod Hebraice Missa appellatur Graeci Λιτουργιου , Latini sacram oblationem appellant. Est autem Missa vi Io- docvs Clictioueus dissi nil diuinum os-ncium, ab Gelesia & primorum Patrum institutione in saero altari fieri solitum, in quo sanctae Eueharistiae secundum ritsi legitimum eonsentio fit & oblatio. Huius
partet essentiales sunt,consteratio corporis, & sanguinis Christi veteres benedictionem mystica appellarunt) oblatio. haea Christo ipso sunt institutae, Accide tales Ceremoniae sunt, quibus consecratio ipsa
& oblatio rite perfitiuntur, ut orationes, benedictione ,eratiarum actiones. oscula manuum,expositiones, et citationes, coplicationes, genu flexiones, signacula Crucis, colo, memoriae sanctorsi, salutationes, rh-siones, Oblatior es,& si quq sunt similes. Harum quaedam a conciliis ecclesiae sunt traditae. Isidorus ordinem Missae & Orationum, quibus Deo oblata sacriscia eonsecrantur primo a beato Petro constitutum esse, eiusdemque celebrationem uno eodemque modo, uniuersim orbem peragere adfirmat, quippe qui primam Millam Antiochiae celebrauerit. N. Doard.s κ M M A. x Episcopus celebraturus cluare praemittat psalmos. Et qui sim iE . x Magis, celebraturis ealciare debes: etiamsi di calciari soleam ambulari. De quinque Palmis, quos Pontifex eelebraturus dicit. Cap. 1.
missarum Q lenia, quosdam psalmos ct orationes, ex institutione Cet testini Primi, praemittit : quos interim dum caligis & sandaliis oris natur,dicit secundum exhortatione psalmistae dicetis: Praeoccupemus faciem eius in consessione,& in psalmis iii bilemus. Hi F psalmi sunt quinque videlicet, uam dilecta tabernacula tua. Benedixisti. Inclina. Credidi.& De prosundis, ut quicquid immundum quinque sensitum transgressione commisit, quinque psalmorum oratione detergat. Quaedam enim eontinentur iaquolibet ipsoru quae recte. eonueniunt celebraturis altaris mysterium & eucharistiae sacramentum. Orationes vero,quas dicit, manifeste pertinent ad impetrandum cordis & corporis munditiam , & munimen. Rursus ideo dicit. Quam dilecta taber.& alios psalmot ut in Christo,cuius typum gerit , virtutum plenitudo notetur. Et nota, t quδd religiosus seeundum or dines suae professionis discalciatus incedes missam celabraturus,se ealciat, essi Praece Pto
128쪽
pto Aposto. d icentis ad Eph. vj. State calciati pedes in praeparatione euangeli j pacis. Nempe per ealciamenta, quae fiunt depellibus animalium mortuorum, & calcat terram. & ssint clausa de subter, & aperta desii per, sigilificatur , quod sacerdos debet esse mortuus mundo, & debet eor habere clausum ad terrena: & ipsa tanquam lubrica calcare, & vilipendere,& apertu ad re
i Episi opus celebraturo tequi pectit. D quo id consilio, aut e emplo i m. .
3 Pecten discretionem signimat.
6 Sacerdos arue,quam ad altare accedas, quid agere debeas.
De capitis compositione, & manuum lotione. Cap. 3.
ALt cis 1 & sandalij impositis pontifex & sacerdos eaput pectinat: manus & faciem lauat. Nam & legalis sacerdos sacrificaturiis, lotis
prius manibus & pedibus induebat manastasim , cuius loco hodie sandalia habentur, prout dictum est in tertia parte sub titu. de legalibus indume tis. Pectinat ' igitur caput, bc faciem lauat, primo exemplo Mariae quae suturam Chri ibi passionem figurans unxit oleo caput eius, etenim in missae olfeio Christi Mai . passo representatur. Seeundo ex mandas. to Christi dicentis Luc. iii.Tu autem cum
ieiunas unge eaput tuu ac faciem tuam latia, per hoc significans quod in sanctis operibus nostris omnem fictionem & simul a-tionem a nobis amouere debemus. qTertio pectinatur caput, nam per capillos , superfluae cogitationes, S cura terrenae solici tudinis, per caput mens & intentio, iligcuncti, animae actibus, sicut caput caeteris membris superae minet significatur. Congrue isitur pectine capilli eomplananturia ordinantur,& euulsi separantur, ad no. randum,quod tuac specialiter mores componere & sit perfluas cogitationes a sere-- pellere debet, iuxta illud propheticii: Auferte malum cogitationum vestrarum, atque mes ipsius prauia discretione separari quietari & purgari a terrenis solicitudinibus & virtutibus ornari debet Pecte. n.propter i ordinatam in incisionibus diuisionem,discretionem significat, alia intentio 3 animae adornatur, sicut capilli capitis p ctine adornantur.g Manus t quoque lauat propter reuerentiam tanti sacra meti, qua εtenus ad illud per tractandum mun)issimus aceedat, unde Gregor. in pastora. lib. j.c. xi j. Necesse est, ut m uda studeat esse malaia,qui diluere sordes curat.Corporali igitur lauat manus, ut spiritualiter mundet actus, iuxta illud Psal. Lavabo inter inno-
centes manus meas,&c.ne qnasi illotis ma as. nibus ad mensam peruenire videantur: noquod lutum manuum diuina sacramenta contaminet, sed si quis indigne manducat, & bibit, iudicium sibi manducat & bibit. Unde in euangelio Matthaei, non lotis ma ,
nibus manducare,non coinquinat homine , quae vero de ore procedunt, & de corde exeunt,videlicet cogitationes malae,homicidia,& adulteria,& huiusmodi, haec sunt, δ' quae inquinant hominemΔolicite ergo satagedum est, ut non tam exteriora manuit,
quam interiora mentium inquinamenta purgentur. et Manuum autem lotio a Ie- spe sumpsit exordium,ut praeinlisum est. Legitur enim Exo. xxx. & xxxviij. Scxl. c. θMoses fecit labium aeneum de speculis mulierum, in quo lauabant se sacerdotes imgrella tabernacul i testimonij, quando a cestiri erant ad altare. Siquidem in labio
aeneo sonoro, signiscatur consessio, in altari aureo,mentis amaritudo, in speculis mulierum vitae sanctorum cosideratio. t Sa scerdos ergo prius, quam ad altare veniat, per consessionem, siue lachrymis poenitentiae se abluat: per mentis amaritudinem se purget, per considerationem vitae sanciorum se insorinet. De primo dicitur: Muri
damini, qui fertis vasa Domini. De secundo: Expurgate vetus se . &e. De tertior Habentes impositam nubem, deponamus omne pondus, ct circunstans nos peccatu, ivt sit in numero innocentium audacter di pr. cctium. Iudica tua Domine, quoniam egoia inuo.&e.& ilista Lavabo inter innoce tes
129쪽
tes manus meas de ei r. ali. tu u. Deinde manus lotas manu tergio tergit, quia post lacrymas contritioni, peccata abhorrere, &abolere, per opera sati, factionis debet. Linum quide per Iabarem ad cadorem peris ducitur, & poenitentes per satisfactionem ad perpetuam glorificationem perductu
tur. Crinium igitur, manuum,& faciei ornamenta, non sunt voluptatis oblectamenta ι sed in figuram a Domino sacerdotibus
et Astersio aquae benediciae,quid signifer. Es
Et quo consitio . . I qua cur ben catur qualibet die dominicas Aquae aspersis. varae fit. . Turificaris,quid designe . et chroni fuit ianceatus, in latera lavo.
A Aqua benedicenda, cur Iale condιatur. et forma benedictionu.s Sal eur pravi benedicatur quam aqua. io Aqua bened/ciae, genera qmGuor.
De aquae benedictae consecratione de aspersione. Cap. 4. ACER nos in domini eis diebus celebraturus,alba i & stola paratus, prius, quam planetam induat,ut liberius varare possit; aquam ex institutione Alexadri Papae primi benedicit,altare, Ecclesia, & populum aqua benedicta conspergit, ut omnis spirnuum immundorum spurcitia tam de habitaculo,quam de cordibus fidelium
. propellatur. Haec enim virtus aquae exo ci Zatae inest, & etla,quia omnis Christianoriim populus baptismatis secramento renatus; ita ministerio aquae tota renatorii corpora diluit, sicut sanguis agni a prisco populo, ad repellendum perciissorem, in postibus ponebaturi, unde ita canone Alea xandri ita legitur: Aquam i sale aspersam .' populis bene diei mus: ut ea cuncti aspersitanctificentur& purificentur, quod & omnibus sacerdotibus iaciendum esse man damus ; nam si ei nis vitulae aspersus populum sanctificabat, atque in udabat, sciliceta venialibus, multo magis aqua sale aspersa, diuinisq; precibus sacrata, populu sanctificat atque mundata venialibus, & si sale aspersa per Elis, uin sterilitas aquae sanata est, quanto magis diuini, precibus sacratus sal,sterilitatem rerum aufert humanarii, Sc coinquinatos factificat,& purgat,& caetera bona multiplicat,& insidias diaboli avertit;&a phantasmatis uersutiis homines defendit. Rursus tunc sacerdos iustus tabernaculum aspergit dum Dei misericordiam petit, Cyprianu, t quoq, Papa, ait,q, ideo homines aqua benedicta aspergunturi,quia valet ad sanctificatione; unde scriptura per Ezechiele dicit. Alpergam si per vos aquam mundam & mundabimini ab omnibus immundit ijs vestris: dc dabo vobis cor nouum,& spiritum nouum in vobis. Item Num. qui tetigerit cadalter homini, siue humanae animae morticin tu, id est a morte cadens,& propter hoc Octodiebus suerit immudus, aspergatur ex hac aqua die tertia & septima,& sic mundabiis tur a peccato. Si enim aspersius die tertia non fuerit, septima non poterit emundari. Item,qui ex hac commilitone asperitu, iasi fuerit, palluet tabernaculum, id est,tanquapollutus non intrabit euin aliis tabernaculum, id est, seipsum,qui est pars tabernaeuli Domini, id est, Ecclesia; & peribit ex
Israel. Item, qui aqua expiationis non est aspersus, immundus erit ;& manebit sporcitia eius super eum. Et iterum; purifica bis Lquitas circunspergens eos aqua purifieationis. Et iterum; aqua aspersionis puriscatio est; ex quibus apparet aspersi nem aquae instar salutari, lauacri obtin re. Quidam tamen praemissa referunt ad aquam baptismi. Aqua igitur in I mem riam baptismi omni dominica benedicitur,ut dicetur. In vj. parte sub ascensione; praeter qua in pascha: pcnt. quia in sabbatis dominicas illas praecedentibit, benedctis sontib. ante chrii hiatis infusione aquae r eipi,& ad spargendii nos,&domos, reseruatur sicut in ea non e cautu habetur. ex aqua ergo benedicta nos & loca in significati
ne baptismi aspergimus. Nec aspergimur, ut rebaptieemur : sed ut gratia diuini nominis
130쪽
minis eum memoria baptismatis inuocemus,& lieet in dictis duabus dominicis
aspergatur altare,non tamen tunc canta
tur antiphona: Asperges me domine , &c. quia tune potius lugendum nobis et cum T . recolimus nos esse a Christo in udatos, per suae supplicium passionis: iuxta illud. Me
moria memor ero, & tabe. in me anima mea. In dominicis ergo diebus, ante missisam, S maius altare tantum, di totus populus aspergu cur,quamuis in nocturnis & vesperis omnia altaria vel saltem praecipuas turificentur. g t Circa quod considerandum, ait Od huiuimodi asperso alia ratione iit super populum & sit per altaria, quia GaI. 1 enim conclusit Dcus omnes sub peccato, Prou. saltem veniali, quia septies in die cadit iuλ . stus, idcirco ipse populus Ecclesiam ingred iens dri is insistere in ledens, ipsa aqua sanctificata aspergitur, quae videlicet ad quotidiana delenda: sicut S cinis vitulae in . veteri test. Secundum quod ,qui imm sidusi cos erat, prohibebatur Ecclesiam ingredi: do-,6 nec aqua lauaretur. Altare enim aspergitur propter reuerentiam sacramenti, quod ibidem consecrandum cst, ut inde omnium mal: gnorum spirituum praesentia arceatur, quemadmodum Christus per altare,
quod esse debet lapidem, significatur, secur. c r. asi illii d Apostoli: Petra aut erat Christus: to. R sdex nos fa de uno Christo & no de pluribus est: idcirco ut signunt signato respondeat, unico altari asperso uniuersus aspergitur populus,quia ipse solus est,qui tollit peccata nasin di. Turiscatio vero quando ε que t representat diffusionem diuersarugratiar si spiritualium, & quoniam gratia non solum in capite, verum etiam in alij subiectis capiti inuenitur, ideo conuenienter post primum, secundario alia altaria: quae per diuersi gradus sanctorum intellipsitur, turifieari solet. Rursus thus i turibulo cor igne orationis accensium signiscar, quia vero solum oratio nostra ad Deum& christum mediatorem nostrum debet principaliter applicari : ideo & altare &crucifixus turificari solent. In paschali autem tempore ad aspergedum calamus: Via 47 di aqua,quod sumitur de Erechiel. c. xlvij. Cui Dominus civitatem ostedit aedificata super montem vergentem ad austriim in quaerat mirabile templum, ciuitas Ec-
elesia est, de qua dicitur, Non potest ab scondi ciuitas si pra montem posita, tem- Mc .ptu est eorpus Christi. deqtio dicitur. SoI- s. vite templum hoc,& post triduum reaed. il I x. lud. Aqua de templo egrediens,sons est baptismi de latere Xpi procedens. sed i cum fuerit in laeuolaceat iis,cur hie dξ a latere rdextro Respondeo,duo sunt latera Christi,scilicet, dextrum & laeusi. Dextrum, est diuinitas: S I iisi,humanitas: A latere igitur dextro, exiuit aqua,qade diuini Christi natura Spiritus sancti aqua inuisibilis procedit: de aqua inuisibili,quae latere laevo, id est, humanitate lanceata perfluxit saluandi virtutem tribuit. Recte igitur haec in procellione paschali eantamus ialaudem fluminis huius, inundatione per mortem Christi reuiximus. Verum post Octau am pentec. cantatur in domini eis ad aspergendum antiphona: Asperges me Domine&c. quae a pascha, usque tune intemmittitur:quia de fide passionis . & humilitate baptismi propheta praedixit. Porro P sca quat cum benedicitur, sal admiscetur, Squod ab Eliseo sim ipsit exordisi: ct si hoc a . D.
ad notandum . quod populus per aquam intellectus ut sanctificari possit per sacerdotis Oiscium verbo Dei imbuitur, quod per salem significatur. Fit ter crux super aquam,& salem: quia docetur populus sanctae trinitati gratias pro si a eruditione atque redemptione referre. Per aquam quoque, conse, sita: per salem, amaritudo significatur. Ex aqua mista geminus par tus procedit: scilicet diuisio seu separatio
delictor unu& ortus virtutum ac bonorum
operum. Sed ' quare prius benedicitur ssal,quam aqua Respondeo: per sal intelligitur amaritudo poenitentiae: per aquam baptisnus, quia ergo cor ilis contritio debet praecedere absilutionem, S poenitentia baptismum, ideo prius benedicitur sal, quam aqua. Et nota citra tuor esse pene
cium purgationis,quae in usu non est. E Se eunda aqua,qtiae sanctificat in dedicatione
Ecclesiae &, alteris , de quibus in prima parte dictum est, sub tit. de consecr. Eccle.& alta. q Tertia est, in qua in Ecclesia aspergimur. de qua hic agitur .g Quarta, aqua baptismi, de qua dicetur in sexta parte sub sabbato sancto: di hac sulcbant homines