장음표시 사용
151쪽
gratiarum actione. unde itidendum cst, quis debet orationes dicere. Qualiter repro quibus sit ora dum. Quid sit oratio. Et
quando. Et ubi. Et uersus qua partem ora-
tiones dicendae sint. De mutatione facerdotis ab una parte altaris,ad altera. Unde orationes dicatatur,& unde Origine habuerint. Qualiter verba eorum intelligantur.
Qii aliter rationes terminentur. Quare uocentur collectae. Qitae S quot oratione dicendae sunt, ct de inuentoribus earum.
Quomodo ponti sex uel sacerdos illas dia cens stare debet. Circar primum notandum est, quod ea quibus populus immediate ordinatur ad Deum sacerdotes tantum
ditatur, qui sunt mediatorex inter Deum& populum, quorum quidam dicuntur publice spectantia ad totum populum, in cuius persona ipse solus ea Deo proponit, sicut sunt orationes & gratiarii actiones, quidam privatim,qus ad officium eius ta.
tum spe erant, ut eonsierationes & huius modi orationes, quas ipse pro populo facit: non tamen in persona populi orans, ct in omnibus praemittit Dominus uobiccum, ut mens populi Deo coniungatur,&quia populus in his, quae ad Deum pertinent sacerdotem ducem habet, ideo in sine cuiustibet suae orationis populus cosentit, respon dens amen et ut iam dicetur propter quod & omnis oratio alte termin
tur, etiam si priuatim sat . Sane oradum 3 t est, breuibus uerbis, non in multiloquio, ut iam dicitur xij dist. omnia. xliij.drstimst rectori prope si . Vnde S praeci parum Sc requenter orant,sed in lachrymis S in puritate cordis, non in tioce clamosa, sed in mentis intentione & lachrymarum copunctione: sic in conspectu diuinae maiestatis N ι S at gelutu, oportet nos esse, ut mens no-' ' liratioci concordet,ii ixta illud Psal. Exau diuit Dominia, uoce fletus mei. Et iterum: sacrificium Deo spiritus esitribulatus dici
Debe etiam Oratio esse deuota: nam om-
Diu creatora cum deuotione est supplicandum Dum autem sacerdos alte dicit orationem, alii non debent uerbis orare, sed illa oratione attendere S ad eam respondere amen . Pro quibus sit oranda,dicetur
in sexta parte sub tit. de parasceve. Qii id sit oratio, & qua hora, Sc ubi hors cantani coicendet Gat,di versus qua partem Oraadu est, dieetur in prooemio. v. partis. Quil
significet oratio, quae dicitur ante cymo iam, dicetur sib ti .de sessione episcopi. Sane facerdos dum orat ad dextram etansistit altari, ,iuxta illud Exo. Depreeabitur Ea MAaron super cornu altaris, & placabit se. ι oper eu in generationibus suis, in licie illud signans, quod fuerat prophetatum Dens ab au illo ueniet. Christus enim lud os do εἷ-cuit, ad quos a patre missu, suit,qa dextra Iudaeos Gentiles sinistra figurat,& quo malaetitia per dextram, triuitia vero per sinistram designatur: idcirco ad dextram partem altaris primum accedit, ut gaudium dominicae nat tu itatis ostendat. Deinde dicturus Euangelium, ad snistram conuertiis tur,ut tristitiam passionis insinuet Sed iterum redit ad dextram, ut gaudium resu rectionis annuntiet. de hoc aliter dicetur seb tit. de mutatione sacerdotis. Romanus
uerδ pontifex oraturus, ad sedem post altare, vel alius episcopus adjlatui altaris ascendit . N ilans collectam pronuntiat qua in libro legit aperto, S deinde sedet, quia scut Euanget illa testatur,venit i esus in Nazareth, ubi nutritus su erat,& lintrauit secundum consuetudinem diei sabba
ditus est ei l iber Esaiae prophetae, quem ut
aperuit,inuenit locum, ubi scriptum erat,
Spiritus Domini super me , propter quod unxit me,& cum plicuit let librum, reddidit ni inistro S sedit. Rursiax Ponti sex adlatus altaris, ut q; ad dictu . illat torru moraturuit dictum est subii. qua later Cp, uel sacerdos. η ' Sequitur iridere unde oratio, dicatur, S unde Oratiooes originem habuerunt. Et qitide dicitur oratio,ab orando , eo quod per cam populo bona corporis, &aiae orando petuntur. Licet. n. D minus sciat,quibus egemus orare in debemus prout dicet sub oratione Ditiea. Drat enim sacerdos, pro bonis, ut adsint & pro malis,ut ab sint. Designatur auem orati nes,in Apoe per sumum aromatum,qui ascendit in conspectu Dim de manu Angeli Christus verus .n.UMNO, propter nos paci H b. sioni dedi tu . cuius illa vox est, holocausa etia prodeticto non postulasti, tunc dixi, ecce uento, semper pro nobis orabar,
quia secundum Apostolum. Exauditus est in omnibus pro sua reueretra. l Qualiter ς uerba
152쪽
uetha orationum intelligenda sint, videamus. Et quidem,quod in quibusdam codi-- cibus continetur, prosit huic, vel illi sancto talis oratio ad gloria & honorem, sic intelligi debet,quod ad hoc prosit, ut illi magis ac magis infidelibus gloris ceni, autetia honorentur in terris, extra,de celebr. mi f. cuin Mattiax. prope si. Cum . n. ipsi sint periecte beati,oia eis in estis ad votii su cedunt, unde non egent nostris orationiqbus, imo iniuria sacri martyri,qui orat pro martyre, licet pleriq; reputent non indi
num sanctorum gloriam polle usque intem iudicii augmentari, & ideo ecclesiam terina rite pro posse augmentationem orificationis ent si optare. Quia aut pothfinem orationis subiungitur, per Dominii nostrum Iesum Christum filium: illud significat quod ipse in euagelio dicit. Quicquid petieritis patrem meum, in nominero. x meo, fiet vobis. Orat. n. sacerdos ad Deum patrem, ut per filium situm, qui Dominus noster est aequaliter, sicut pater, oratio per . si elatur. Hinc t enim esto omnis oratio generaliter ad patrem dirigiturict termi natur in nomine filii. Non enim per aliam viam ad nos aeterna Dei beneficia possitne decurrere, quam per eum qui est media tor Dei & hominum homo,Christus Iesiis x. distinct. quoniam. sicut per mediantem e stallum mittitur ignis in e seam superpositam a sole longinquo. Et sumptum est
s. hoe de Epistola ad Romanos, ubi dicitur:
Gloriemur in Deo,per dominum nostrum Iesum. nemo enim venit ad patrem nisi
Io. t per me. Et ipse alibi dicit: Siquid petieritis patrem,in nomine meo, dabit vobis .i Et nota, quod i Iesus, est proprium nomen : prout dictum est in prooemio secundae partis. Quod vero sequitur, qui tecum vivit & regnat in unitate sipiritus sancti, dic. ita potest intelligi, in unitate spiritus sancti: hoetest una eum spiritu sancto. nam pater,& filius & spiritus sancius, sunt v nu.
e r vel in unitate spiritus sancti hoe est in spiritu sancto: qui est unitas patri, & fit ij, Samor,& connexio utriusque. Pol sunt etiaste exponi praemissa verba, per dominum nostrum,&e. ut sit sensus: O pater exaudi per filium tuum, qui hoc vult & potest
vult, quia vivit: potest, quia regnat. nauit inquam, & regnat tecum in unitate spitis utus Gncti. non quidem uiuit te reg at, ut tyrannus spiritu iniquitatis: sed inuit Seregnat Deus spiritu benignitatis. Quod
vero sequitur: Per omnia secula secul rum, vel consecuti ue: vel antinomat e
intelligi potest. Consecutive, sicut generationes generationum : quasi dicates,
per omnia secula seculorum sibi di uicem luceedenti- t Dicuntur enim secula quia 8 sequuntur: nam alijs discedetibus alia sequuntur. Antinomatich, sicut ea otiea canticoruin: S est sensius: sicut ante omnia se- eula si ius cu patre in unitate spiritus sancti, in deitate vixit & suit: ua ct in praesenti sirculo,& in saturo ubi uisti cum sanctis Angeli 3 permanebunt: S iniusti cum dialbo is cruciabuntur e credatur squaliter viuere cum patre,& spiritu sancto: & nullinfine concludi. t Sequitur amen: quod verri sbum Optantis vel a firmantis, ostendit assectum vel cynsensum, ut praemi ilum est rPopulus enim assentiens voci sacerdoti , qui dixit,per omnia secula leculorum. as sentit,quod seculum per eum creatum est. Unde in fine psalmorum, bi nos dicimus, fiat fiat, hebrae iis dicit a me amen. Et Christus in Evangelio cepe dicit, amen amere, id est, verum di eo vobis. Respicit ergo ad formam orationis, ut quDd oratur, Optetur, vel admodum conclusionis, ut quod concluditur amrmetur. verbi gratia, cum sacerdos orans dicit, Da nobis quaesiimus domine, salute mentis & corpori , popi liis respondet, amen, id est, fiat, ct cum sacerdos concludit, qui tecum vivit & rem gnat in unitate spiritus sancti Deus penomnia secula secutorii, populus affirmando respondet, men, id est, verum est, uelamen,interpretatur veritas, ut in Apocal.
hoe dicit amen, testis fidelis,de hoc dictu t est in praecedenti tractatu. Circa i termi
n tionem collectari im , notandum est, Pin eis quandoq; dirigitur sermo ad patre. quandoque ad filiis,quandoq; ad spirit 'sanctum,& qirandoq; ad totam trinitatem. Si sermo ad solum patrem dirigitur, no habita mentione de stio, neque ce spiritu sancto, tune dicetur in fine: Per Dominum nostrum Iesiim Christum filium tuum, qui tecum vivit Sc regnat in unitate spiritu, sancti Deus, per Omnia secilia se toruausine Per eundem,& eiusde, ut in illa oratione:
153쪽
Protector in te speratium,&e. Si verd fiat tune dieitur in fidet qui eum patre S slio
metio de filio, vel de spiritu sancto, refert vivit, & regnat Deus icte. Verumtamen an ante finalcm partem orationis, an in fi- t omnis oratio dirigitur ad patrem, vel ad itn Opsius fiat mentio de filio. dii vero diri- filium,& nulla ad spiritum sanctum : quia tur ad patrem, habita mentione de fi- spiritus sanctus ad donum & a dono nonsio, antellinem, tu e dieitur in fine Per eun- petitur donum: sed potius a Iargitore dodem dominum nostrum,&e. ut in illa ora- ni t petitur ergo a patre,&filio, Si ad eostione': Deus qui de beatae Mariae virginis, i sermo dirigitur,tanquam ad donatores, secte. si in fine, tune subi j eitur immediath, non a spiritu sancto,qui est donum .: Zt pa- qui ieeum: sine, per eundem, Sc eiusdem, riter ab utroque procedit. Si autem adtove in illa collecta sancti Stephani: Omni- tam trinitatem sermo dirigitur, tune di- potes sempite ae Deus,qui primitias mar eitur in fine: per dominum, sue, per eun-tyrum. Et in illa: Deus qui saluti si ternae: dem: dc eiusdem. vi in illa oratione ea n vel dominum nolitum iesum Christum: nis: Suscipe sancta trinitas, de in illa quae sine,per,ut in illa collecta: Deus, qui nos dicitur in fine Missae: Praeeat tibi sancta redemptione, quae dicitur in vigilia Nata- trinitas, in qitibus dicitur per Christuli, Iis. Si in illa: Illumina quae simus. quae di- dominum : quod succedit in orationibu ritur in Epiphania. vel Iesus Christus do- in locum, per dominum noli rum eausa breminus noster,ut in illa: Deus,qui ad aeter- uuatas. Idemque in oratione, quae ad Deanam, quae dicitur seria tertia post Pascha, patrem diritur,de eo mentio fiat, ut in itindi in se ereta illa, Ipsi tibi. quae dicitur in la, Omnipotens sempiternae Deus qui de- coena Domini. Si vero in oratione,quq ad disti famulis tuis; tunc dicunt quidam:qui patrem dirigitur, sit mentio de spiritu san vivis S regnas Deus,per omnia secula socto, dieitur in fine: Per Dominum nostru, culorum. Alii vero intel ligetes, quZd ora
sed tune dieitur ibi in unitate eiusdem spi tio ipsa ad Deum si iunx dirigatur: dicunt ritus sancti Deus,ut in illa: Deus, qui co tunc; qui mulso regnastin unitate spiriada fidelium,& in illa: Adsit nobis quaesu- tus sancti Deus per omnia secula seculo. inus virtus spiritus sancti,&c. Qui d si fiat rum,de in illa oratione Fidelisi Deus om- ibi mentio ite spiritu sancto: dc postea de nium conditore tota namq; trinitas con- filio, tu e subiicitur in fine immediate, qui ditor.& redemptor est licet Christus pro-
tecum, ut in illa oratione: Mentes noltras prie sic redemptor. Potest etiam diei,qubi quaesium iis Domine paractetus, & in illa: oratio, quae ad trinitatem dirigitur, eo n-Vre igne,&e. Rursus, quando ad patrem) cluditur sine aliqua personarum di istinct. dirigimus sermonem, orandb ut ipse det fic,qui vivis & regnas Deus per omnia si nobis spiritum vivifica di,vel huiusmodi: eula seculorum.Uel conuertat orans se tune dicitur, per dominum : sne per eun- monem ad se, vel a populium, dicens: quod dem, vel eiusdem, ut in illa oratione, quae ipsa praestare dignetur, di sic etiam concla. dicitur in benedictione cinerum. Deus qui ditur in orationibus benedictionalibus. humiliatione, Sc. & in illa quae dicitur in Sane in otatione i qua sermo dirigitur ad benedictione fontis: Omnipotens sempi- eaput Ecclesis, se videtur debere diei:qui ternae Deia , Respice,&c. di autem sermo vivis & regnas: cum Christus si eaput ec- ad filium dirigatur: ut in illa oratione . elesiae:extra de sacra unctione, p. primo, Excita domine potentiam tuam , & ueni sed non eli ita. ta nanun trinitas est e dc similiter in ala; s collectis, de aduentu put ecclesiae. ideoq; dici debet, per domi- Domini de in illa, Deus qiri virginalem au num nostrum. In exorcismisi verἰ, ad exa et iam : tuc dicitur in fine, sui vivis Sc regnas pellendum Letnonem aliter dicatur: quo eum Deo patre, in unitate spiritus sancti niam in aquae benedictione dicitur, per euDeus, Se. Et si fiat ibi mentio de patre, i sic qui veturus est iudieare vivos S mortuos, dicitur,qui cum Deo patre ,&c. xt in illa & seculum per ignem. Similiter & in ea te oratione eanonis: Domine Iesu Christe chismi, dieitur,qui venturus est,&e. quam fili Dei, die. Si vero sermo dirigitur ad . cito.n. diabolus audit Christiam Ellevetu spiritum sauctum, dicunt quidam, quod i ruiu iudicare laculum per ignem: fugit,t --υ. s bl mcna,
154쪽
, fiuvia iugleium ignis; quia stit se post diε
iudieii aeterno igne premendum./Eadem quoque ratione dieit magister Gilbertus, quod orationes in exequiis mortuorum debent simili modo siniri:eommunis tamevsis ecclesiae tenet,ut dicatur, Per domi i. 2- rarum nostrum, flee. in illa tamen orationueFidelium Deus omnium eisnditor rJdebet dici,qui uiuis & regnas, . ut praemissum est. Et aduerte, quod orationes in I udibus in missa minue siperis sub eodem & sole Ic et mori tono dicuntur, pro eo, qnod illae hoo. Ne solennius & sestiuius in ecclesia di euntur: in alijs vero horis &onio js altu, t nus minus Iblennis seruatur, tum quia minus solenniter dicuntur,itum quia illis ad' ' ' alium referri possund signatum. Omnibus autem orationibus praeterquam In exo insitis prςmittitur,oremus, non tam fi sem. . a per D minus vobiscum', ut dimim est in prae dent 'Seqnitur videret quare ora 3 ticines,quae ei rea principium Milse dicuntiir, collectae uocentur. Et quidem ideo, quia saeerdos qui sungitur legatione ad Deum pro popivo i in ei, petitiones omnium in unum eolligit,& concludit,ut eas ad dominu reserat, propriε tamen dicuntur collectae,quae super collectum popula dicunturi puta in processionibus, vel dum colligitur populus ad statio in facienda; ut de una ecclesia procedant ad altare. licdist.quoniam. de conster. dist. v. conuenit.
In urbe nanque quaelibet ecclesia stationali, habet aluitiam ecc lesiam sibi vieinam, in qua colligitur populus die stationis, &ini diei tureollecta super populum eo lis ctum: & inde omnes simul ad ecelesiam, in qua fit statio, aecedit et r. Unde in concilio Agaten.de conse distin. v.'conuenit, in s. dicitur quod plebs eollecta oratione ad vesperam dimittatur ab episeopo,cuin benedictione,& est silmptum hoc nomen de Levitico, ubi scenophegra, quae est viti insifestorum legalium, collecta voeatur , pro eo quia in fructuum col lectione sebat, &sgurabat suturam operum nostrorum collectionem eum direturi Fere homo, ct om nia opera eius cum eo. Orationum t uarii fuerunt doctores; quarum numerus &varietas in tantum excresiebat,qudd Octauum Asricanum concilium eonstituit, ut
nullae preces,vel orationes, vel Missae, vel v I
Praefationes, vel commendatione vel manuum imposition hs dieantur,nisi in conerulio fuerint approbatae. Et Gelassiis Papa tam a se,qua in ab alijs appositas preces dacitur ordinasse. Beatus Grego stellisis hiaque nimia,vel incongrua videbantur,r tionabilia eo ad una ui te congrua multa nihilominus per se necessaria superaddens. Caeteiam Muidam i modum S ordinem 1 3
excedente ,intantum orationes multiplicant,ut auditoribu, tantum taedium generent & fastidium, pia si Deus & homo, verborum multitudine flecti possit,ut praemissum est. de eota see dist. v. non nardioeriter. eum eeontra Esaias dieat lcum multipli- t. ea ueritis orat lones vestras non exaudia
de Dominus ioeeuangelio dieat,Cum oraM MMAE tis nolite multum loqui sient Ethnici foetunt. Putant enim in multa loquio exaudiri. Unde cum ei dixissent Aposti,ti. D mine doce nos oraret compendio sani cos orationem docuit: Pater noster, Atei Huitu modi ergo orationi, sormam sequentes saeerdotes in Missa septenariimi2 orationis numerum non excedunt. Nam Christus sieptem petitionibli aurinia eorpari , 8 τ .mae necessaria comprehendit in illa nro.
ut sub eo dicetur: quia verb numero Dima gaudet ampari,cuidam obseruat ut impari
res dicat an Missa orationes videlicet, vel unam tantum, sciat una epistola, vel unu in Evangelium dicuntur, de iste mi merui est ordinarius vel tre vel quinque, vel septo. Unum, ad designandum fidei unitatem. vel unitatis sacramentum.Tres, ad significanis I idum mysteria trinitatis, & quia Christus ter in passione orauit dicem: Pater, si seri potest transeat a me calix iste. Quinque,
ad designanda quinque plagas Chri si seu
in quinque partita Christi passionem. Ss ptem ad designandum spiritum gratiae s prisormis seu septem dona spiratus sancti. Deus enim ditiisionem Si discordiam detestatuta de cum csterorum dierum operibus benediceret, operibus tamen seminiadae diei benedixit se non legitur: eo ci, binarius numerus primo ab unitate recedebat:& ab eo exteri diuisibile, numeri originε iuntur,& impar numerus nati dux est. xxxii. qtiaest. i. nuptiae. Et nota, qtQd insimunis i festis tantummodo dicitur una eouectamisi sorte eadein d te aliud senum K occur-
155쪽
oecurrat. qiSelendu m qu oque est , qud diotidem mi lectae & eodem ordiae dici debent in secreta, post communi Uen, quot praecelserunt ante Epistolaui in exordio Mill .e nee plures nee pauciores: sint, nan
que debet suo principio & quilibet post
communionem eollectae & secreteiae praecedentibus conuenire. Cavendum eli mi iam , quia si collecta pro desunctis inter miseeatur in Misa quae dicitur pro uiuis non finalis, sed penulti ina, uel ante pranultima dieatur, quia finis dcbet ad uum principium retorqueri, de consec.ὸ illin-ctι o. prima. episcopus. Semper enim fa- i. cienda est memoria pro desuariis: prout dicetur sub ro. particula seeretae, supel. uerbo: Μemento etiam Domine, S c t. quia etiam uiuorum S etiam sanctorum , in quorum honore celebrantur , qui In viista gloriae uiuuiit, auxilio egent. Sed in Milla pro defunctis intermisceri non debet collecta pro uiuis: etiam, ut quidam dicunt, illa communis, Deus qui uiuorum dominaris, &e. ab Auguli. eomposita adnotandum, quda defuncti iuuare nequeuetii uentes in hac uita, nee etiam implorare aeternam uitam: licet ipsi iuuari ualeantiab utrisque. In Missa tamen pro defunctis Potest, ut quida in dicunt, esse penultimaevi lecta de sanctis, Se econuersio. Inno. Papa primus composilit quatuor collectas pro inense Septembri. Innocentius uero Papa tertius composuit illam. A eunctis nos quaesumus Dolmne, mentis & corpo a et ris defende. &e. In t ecclesia Laterania. unquam dicitur oratio, sed in Miltia&ια omnibus horis loco oratiosis alta uoce pronuntiatur oratio domini ea. quae in nouo testamento prima oratio hiit. Nam &in primitiua ecclesia se fiebat. r Sane ponti sex seu saeerdos dum orare seu orationem dieere incipit, manus eleuar, uextendit iuxta ill id He. ii. Manus remissas erigite, & genua debilia roborate, & Romano Pontifici, S etiam alij a cim vix in multi, ecclesiis ministri adliantes, elemtiatas manus sustentant: quae manuit m eicuatio a lege sumpsit exordium. Legitur nim Exod xvj. & cap. xxxvj distinet. si quis quod eum Israel pugnaret adii sus Am lecti in deserto , Moses ascςndat si per uen i in eoilis. Cumque lauaret manum iri
cebat Ismael: si ueri, siaululum tentisisset,
An alecti poseu Ium luperabat: Aaroo a Rrtem & Hur, stilleatabam n anus eius , utraque parte. Legitur etia I. Reg in cap. viii. quod Salom v lletit ante altare DoL. mini ine spessu e lesi Israel,& expaudit manus tuas in coelum Orans .pto POp lo.& Gene. 4. Leuo manum mea n ad Do minum Detini excelsum. Eleuatio autem ipsa, representat. quod Christus eleuatiam auibus ferebatur in eculum . Vel eleuat manu, ad instar Saluatoris in crucς pen dentis, Unde illud: Eleuatio manuu mearum Aacrificium uespertinum. Extensio uero in anuu, ideo fit. Nam Christus cum e palid illet manus in clute ι pro Persecut
ribus orauit, dicens: Pawr mi, dimitte illis, quia nesciunt quid faciunt, morat ter instruens, i quia Christus seniper pa r tus est recipere poenitentes. Iuxta illud , quod ipse promisit. oinnis qui uenit ad me, non eliciam foras, Quidam tamen perfidi haeretiei deridet huiusmodi manuum extensionem, propter illud Esa. Cum ex
156쪽
hi R Tio NE sinita, dieituri epistola, i quae signis.
eat doctrinam Aposto-o Iorum, Elegat et autem . illam praecedit oratio, Ic. i quia logitur Luc. x. ca. o l Rogate dominum mes. ει, t mittat operario, suo, in messem tua.
Sanὰ epit lota Graece di Latine superinis
bivel lii perogario, licitur ab tai θ elt supra,& σολον nainio' M. ita enim eli ab apo.. . stolis lupra legem Mosi, supra Psalmistast S Propheta, , supra Euangelia, sicut di prophetiae supra legem, unde N I iterae de una persona ad alia missae,appellantur epillo. lae,scilicet supra missae, quasi missae supra,scu praeter Id,quod refert nuntius uiua uoce, sicut S Apostolus supra id, quod dixerat Ephusis, Corinthiis & alijs, epistolas mittebat. Legi debet ' epistola secundum magistrum Petrum Anti si odore n. in dextra parte ecclesiae,quia Chrastus primἰ, uenit ad Iudaeos, qui dicebantur in dextera esse, Melius tame fit in medio ecclesae proia eo, ν Ioanes fuit medius inter Apostolos, ct prophetas, ut iam dicetur. Dicitur quό-e que epistola in loco inferiori. Euageliu in Luperiori, & supposito panno, de quo sub Euangelio dicetur. Prsmittitur 1 aute Epistola Euangelio. Epistola nam ii designatosseium,quod Ioannes ante Christu exercuit,qui prsiuit ante facie Diti parare vias
eius: sicut ipse testatur: Ego, vox clamantis Mob. in deserto, parate viam dnt. Ioannes ergo
1 o. - uas subdia eo nus&sub inimiter illius, qgese dicit: Non veni ministrare.Vnde sicut pridieatio Ioannis prseellit praedicatione Cliti silaita Epistola Euangeli uni m edit. Gerit quoq; F pistola, figuriam legis di prophetiae,quq Christi aduentum precessierat: sicut ipsa Euanselium praeeedit. Praecessit quidem lex Euangelium: sicut imbraduia cem, sicut timor charitate,& init min P - sectione in . Sane t subdiaconum epistialm lecturum unus tantum comitatur accilatus: unia praedicationem Ioannis patio secuti sunt: quoniam lex neminem ad peia sectionem ducit, sed diaconum Euang liuni lecturunt, tam subdiaconi quam aco.
Irti vi caeteri coalitantur: quia Maedica
eloneni Eu angelii, quae persectionem sa-cit, plurimi susteperim t. Dici etiam potenquod per subdiaconi & diaconi ad lege
dum processuu , duplex Christi manifest eio per duplicem eius aduentum signi sic tur, quorum primus unum tantum habuit praecursorem, scilicet Ioannem, qui posubdiaconunt praecedentem significatum. Seeundus duos habebit, videlicet Enoch N Heliam, qui per duos vel plure, pr ce dentes diaconum figuratur. Facie, autem 1 epistolam regentis respicere debet ali re, quod Christum significat,quia Ioannis praedicatio se Salios dirigebat in Christum, de euius vultu iudieiu,& aequita, procedunt, extra de eccle. ben. ut nostrum.Is vero, qui praecedit subdia eo num euntem legere, non vertit faciem ad Iegentem', quia Ioannes non ad se audientes, sed potius ad Christum diligebat. Sed qui diaconum euntem legere praecedebant, nunc respiciunt ad Euangelium ,& ad laetem recitantis. Primo, ut ex mutua utriusq I
spectione, amor & charitas Christi notet, qui in Euagelio praedicatur. Secundo, ut se esse contestes evagelieae doctrina Osteda sicut legitur in Esa. Vos e sti, testes mel, dicit Dia,. Quia vero Ioannes fuit limes prae V cedentium, & subseqtientis, mediu, inter ApostoIo, S Prophetas. Nam lex di prophetae usque ad Ioannem,& ex eo regnum Lω.i εDei euangeliratur. I dei, epistola nec semper legitur de prophetis, nee semper de Apostolis,sed interdum sumitur de veteri testamento, interdum de nouo. Ioannes enim, cuius vocem repraesentat epistola, cum antiqui, Christum pridixit futurum, dicens. Qui post me venit, ante mesactu est, & eum modehnis. Christum ostendit
repraesentem, dicens, Ecce agnus Dei,ecca
qui tollit peceata mundi. Inrerdum ergo sumitur de Apostolis, quia licet eorum doctrina non Praecesserit euangelium, inamen ad vitani aeternam re ituρ sciti lav& prophetia , Si inte dium de veteri lcsta. nto, raro tanum' quia velut tenti l Iesi scaeum, nee ponendum est ante-ochio vel unpistola tamen' non legitur re quinh, libris M. si , quia in illi, teri, poralia Dro mittebatur. In cuius signs lectione. de illis sumptς terminantur in se, ite in aeentu. e ut iam dicetur. Considerandimi l autem est,
157쪽
est, quod quando ectio uel epistola de Iibris Mosi,uel Salomonis sumitur: nomen eorum reeitatur , ut dicetur, in prooemio
sextae partis. Item in epistoli tiquae sumuntur de prophetis, uel de actibus Aoposto, lorum, siue de Apocalypsi ponitur in principio haee oratio: In diebus illis, S in fine
.dicitur : ait Dominus omnipoteNeo quod in libris illis hoe *pe scriptum mi nitur. Eadem etiam ratione , dicitur in epistolis
Iacobi & Petri, Charissimi, & in epistolis Pauli, fratres, S in Christo Iesu Domino
nostro. In epistola tamen ad Hebraeos dicunt quidam non debere apponi r Fratres, eo ,s, Apostolus suspeetiis erat Hebraeis, sed melius est,ut apponatur: quoniam quid a boni erant inter eos, ut ipse eos in qu dam loco eiu silem epistolae uocat fratres. Propter praemissam etiam caiisam dieitur in Evangelio. In illo tempore: proprie tamen loquendo nulla epistola est de ueteri testamento, sed illae lectiones uocantur.
Porid licet in epistoli quaedς Apoca. leguntur dicatur: Lectio libri Apocalypsis beati Ioannis Apostoli, in quibus da tameneeelesis δε Apo soli tacetur allud verbum beati. Certum est enim, quod beatu, Ioannes prseipue suit inter Apostol Machrusto Glectus. Dilectio aute laci, bonos nos emeit,quia beatus,quem elegisti & assiimpsisti. Hae ergo consideratione, eum sicut
caeteros sancto, supervactium cst beatiti dinis titulo sanctum cistet dere, & solem quodammodo facibus adiuuarta vj. quaest. i. cap. omnia . cum Ipse uelut titulus per se
pareos eructum beatitudini ι, scilicet dilectione Dsti sui denter phaecaeteris s sorti, lux, Caeterum nullus d bet 1 epistolam Gleniter in ecclesta legere nisi sit sit bdia eo nus,qui forte desuςrit, dicatur a diaeono, de quo dictui vest in secunda parte sub tit, de subdiacono,& de diacono, uel etiam a
sacerdote. Melius. n. est, ut sicerdos etiam
inissam x tans liam leg t, et si ab acosylo vel a lio iseriori, ordinis legatur, ' Cisca
hoc auxem notandum est,qubd populi ii
Deo per eius inistros ad populum peruenit : R ideb ea quae ad plebis in striictione pertinent, non a sacerdote, sed a ministrisi dicuntur. l Ministerium tamen verbi Dei uiplex est,' Primum, austoritati : quod eo petit Christo.qui minister dieitur, Ma
thaei septimo. Erat enim sub potestate docens. Secudum , manifestae ueritatis,quod competit praedicatoribus noui testamenti, de quo dieitur in secundo Corinth.tertio. Qui & idoneos fecit ministros. Tertium, figurationis: quod copetit praedicatombus ueteris testamentio de Oq: doctrina Christi proponit diaconus. Doctrina uero p dicatorii ueteris testa. proponitur per subdiacs nos. Nec obstat 9, aliqn per eos legit Deo
epistole aIi quid de ipso ueteri testat nimquia praedicatores noui testamenti etia uetus praedicant. Caeterum doctrina praedicatorum ueteris testamenti, non semperi
situr: sed illis diebus,quibus praecipue co- figuratio noui S ueteris testamenti desi gnatur: ut in ieiuniis quatuor temporum :& quando aliqua celebrantur et quae inu teri lege figurata sunt, sicut passici,naei uitas bapti sinus, ct aliquid huius odit & quoniam utraq; doctrina ordinat ad Christum& eorum, qui praeibant: & eorum , qui sequebantur : id doctrina Cliristi posep nitur quas finis. Cum autem dictuit, Epiri stola: genua non sectimiis, in ad inouum pertineant testaniciam : amb sedem ub: quia
doctrina in flentio & quiete audienda eae Visius 1 etiam sedendi a ueteri testamento
alii immir, sicut m Esdra legitur. Milites tam eii stare consileti Erniat, in Epistolla Pauli Ieguntur in honorem eui vitila miles fuit runde in signum inalitiae sitς di pingitur cum ense in manui uel ideo,quia ipse si iam praedicationem Euangelium nominauit. Et est sciendum, quod nunquam in quadraginsima legitur Epistola Pauli: nisi tantii in ine a Domini 1 quia ad nouum pertinet testanae tuum. l Sane lectiones apostolicas, & euangelicas, tuis primo ante sacrificium
diei debere statuerit. non omnino certum est. Creditur tamen, illi d primi succesi
res Apostolorum,eo in illis eadem sacrificia celebrari iubet tur Quaeritur aute, quare t prophetias voce inserius.deflexa i angelium uero ae Epistolam,vme exallado,finimusὸ Respia eo per propheta, qugest in veteri testamento,synagogorius i
clinata est S cecidit,intelligitur: ideoque inclinando uocem, de quas cadendo prophetia finitur. Hinc etiam est,quod synagoga depingitur, q si ira a liasi a rex illi:
158쪽
per Euangelium 'uero S Epistolam EeeIe-
Da militans repraesentatur, quae exaltata est S ideo illa eum exaltatione uocis finiuntur. Praeterea , inueteri testamento tem I oralia & eaduca promittebantur: in cu-us fgura Iectiones in gravamen accentum terminantur. In nouo uod testamen o spiritualia & eterna, in cuius rei smini Euan velium & Epistola in accentum terminantur acutum . Quaedam tamen Iulione, de ueteri testamento sumptae quae in ossicio Missae pro Epistolis saepe leguntur, in acutum terminantur accentum : Sc sib tono Epistolari leguntur. Cum enim tunc in totam Epistolae succedant, merito, Scquo ad hoc, & quo ad nomen, illarum de fit imitari sormam.
Misso.J Uidetur author hoe verbum minus duxisse a sia ἐτυμολογέα Dicitur enim ἐπιζιλῆ-του ἐπις ειν , quod est
mittere. Quia ad absentes mittitur. vel, si maius, επουρλη, iussiam, mandatum.
De reuerentia post lectam Epistolam
PO ντ lectam t epistolam, subdia
conus cum acolyto ad sacerdotem
accedit, illud insinuans Matth. tr. quod Ioanes cum audisset in vinculis opera Christi, misit duos ex discipulis suis noeredentes Christum esse M essam, ut interrogarent illum.Tu es qui venturus es: an
alium expectamus. Et respondens Iesus, ait illis. Euntes annunciate Ioanni,quae id illis &audistis.Coeci vident Sc. ut dic tur in sexta parte, sub tertia dominica aduentus, Quia uero illi per uisa miraculaeognouerunt hunc esse, de quo corum, magister praedixerat, Qui post me uenit,ante me factus est,cuhis non sium dignus solu te calet amenta sita, ideo pronus ad pedes
ealciamentum Roma. Pontificis subdiaeonus osculatur. Praeterea, quia dextra i Domini seeit virtutela , ideo siubdiaconus in quibusdam ecclesiis osculatur dextram sa / eerdotis ..Adhuc lecta Epistola subdiaconus librum elausum episcopo representat ipse uerb supra illum manum ponit,quam subdiaconuvosculatur. Nempe episcopus Christum figurat, qui clausu, liber repre sentatur, ad desisnaclum, quod solus christuς potuit aperire t ibrii, de soluere signacula eius: in quo & ipse Christu, & eius mysteria clausa erant, donee coepit ab idiso Christo per praedicationem Euangelii
aperiri. Christus autem Iege, in qua clausus tenebatur Opere impleuit, ut non uenit Iegem soluere, sed adimplere,qudd signifieat manus impositio se per libru. M a . dici nus enim, opus significat. Ipsa quoque manus impositio, significat desiderium & promissionem eredendi, & opere complendi, quae lecta sunt. Quia uerb nemo aecipit benedictionem in lege prona illam nisi qui cuni amore turpe rostulum designatur, opere perficit,quod sermones alios nee redoeet, ideo ad hoe designandum subdiaco
nus benedictione accepturus manum epuscopi osculatur. ' Rursius quia Ponti se κ
ut praemissum est Christum representa ,
tib diaeoniis & exteri debent ei actus suos humiliter subdere, & ab ipso benedicti nis gratiam postulare.Vnde in Evangelio: ' LM. TCsi omnia benefeceritis,diei te, Serui inutiles imus, q3 debuimus facere, secimus,& subsequenter episcopus uel sacerdos henedicit,quia & Cntistiis comendauit Ioan nem die ens: Quid existis uidere in de sese Math.
to prophetam λ etia dico vobis plus,quam ii prophetam. Amen amen, dico vobis Internatos mulierit,&e. Subdiaeoniis ergo post finem, diaconus uerd ante principium s ctionis ad sacerdotes aceedit, & exhibet It. reuerentia, quia lex finem accepit in Chri . Esto: sed Euangelium originem sumpsit ab .a ipso, nam lex de Prophetae usque ad Ioan - nem, Euangelium Clisisti & epistolae post Ioannem. In missa uero prodestinctis nub- Iia. i. diaconus lecta epistolai non uenit in ostulum manus tum quia ibi cessat ratio supra dicta, tum quia in illa missa quaelibet si Iennitates subtrahuntur.
159쪽
De consessione sacerdot i , uel episcopi diministrorum. Cap. lλ i
R Tioux finita f saeerados seu episcopus sedet. Et est nota dum, quod in Milis ossicio tribus horis sedet: videlicet duep stola legitur, de quo
in titu. de mutatione saeerdotas dicetur , & dum responsorium StAllelu-Ia cantanti ir, sisnificans tres dies,
De. 1 quibus dominus sedit Hierosolymis in te plo, in medio do torum, audiens S interis rogans illos. Sed eos autem stat conuersus ad populum, ut ostendat potestatem sibi a Deo elle .l itam , si iod pol si speculari ,&super intendere, qui itant in ecclesia humiliter, qui lupeibe, animae en ina e comisse sint, & de diis est rationem redditurus Deo. Sed etiam in loeo eminentiori, ut quali uineat cir custodiat uineam tuam, flepopulo sit perintendat: nain se dominus in alta polorum sede stans, custodit ei uitate AEI. t suam. Porrb,oratio, qu edicitur ante i piosare. stolam prius,quam sacerdos sedeat specialitet signifieat templi, illud quo Christus in oelum ascensurus Apostolis benedixit. Sesso uero, pis sequitur, si gruscat Christselsonem post Ascensionem ad dextra pat et is : sedes quippe uictoris est. Unde sesso sacerdotis, uictoriam Christi designati ut dicetur sub titui. de mutatione s.cerdoti v. x Se stioli ininistrorum, signis eat sessonem ipsoru,quibus dicitur. Sedebitis vos super sedes iudicantes i a. tribus I frael, scis . licet illos,.qui in coelestibus iarii regnant. 19. Qui uero in choro laborant, illos qui ad . tu. is huc in mundo peregrinantur. Unde Iectriares & cantores ad officium lamentes, negotium Dei agunt: quibus dicitur: neso tiamini, dum uenio. Quidam ergo min stroru cum episcopo sedent, per quos Chri
Frb. a sti membra in pace iam quiescentia, ibi intelliguntur,de quibus Apostolus. Consedere secit nos in cflestibus in c hristo, au talli,qui iudicabunt ir.tribus Israel,alij uerd stant, per quis Christi membra adhu
in eertamine posita intelligitntur. Nempe pontifice sedente in quibusdam eeclefijs, eandelabra mutantur de locis suis, et colis locantur in ordinem unius lingara primo, usque ad altare: ad notandum, quδd de plenitudine Christi omnes accepimus in sipitritus unitate: sed gratiarum ii arietate: divisiones enim simi erat larum; idem autem spiritus. de eons .dis . iiii. cum omni . Spiritus enim a primo cereo stato seu cand labro id est, a Christo proeedens,& usque ad altare, id est electorum corda peruenien alternatim in membris dona u*riat gratiarum. Et memento,quod acolyti d ponunt candelabia in terra in quom a post peracta pr dicationi officia per hymilitatem agnoscunt, quδd fiunt puluis & ei nix. sicut dicit AbrahM. Loquar. Domita O, cum sim puluis si ei ris. t In Romano ordinario legitur,ut Pontifex non sedeat: donee post prima orationem,dicatur amen. Non ergo debet se pre iis q. e ad tectione, quo-mam praecedens osse tum gratulationi de Aduentu δc operibus de Christi. deput
tur. Episcopus enim Christum uenientem Sc operantem. fgniscat, ea teri uero eo ,
qui praeibant, Ac qui sequebantur,& qui obulabant, representat dit.
8 Vers, resto diri , vel gradualis, quid In
β.nserium Misse, post horarum autem, sic. io Graduata, qκi composuerint. De gradu ali. Cap. Is . Os T epistolami eantatur gradu ale seu r sponsorium, quod ptrtinet ad opera activae
operibus respondere eis,ouae in lectione audiuimus, scilἰcet pretdicationem. Rurinsula
160쪽
sus, qudd Ioannes praedieabat poenitentia esione uit m vulgum transcendere debet... dicen ,: Poenitentiana agite, appropinqua in Hii .d stin .statuimus. Potest etiam diei,st Math. blt crum regnum e lorum. Et iterum, Fa per cpistolam Ioannis, per gradu ale Apos. cite digno, fructus pqm tetiae Merito post stoloruin praedicario intellieitur:pet alle epistola graduale sequitur,quod ps niten- lu-Ia,dmotio & laetitia. Rursus per Ie-tiae lamentum insinuat, propter quod in ctionem, vetus per eantum uero, nouum diebus Pentecostes de ossicio tollitur, ut intelligitur testa. Sie ergo eantus suavior iam dieitur. Tertio ideo post epistolam se est lectione, sicut notium testamen .silauius quitur graduale, quia post praedi eationem est ueteri. t Secundo dicitur graduale, a Ioannis discipuli sectiti sunt Christum, si- gradibus altaris,eo quod in sessi uis diebus cui Io annes Euangelista desicribit. Stabat in gradibus eantatur sicut & allelu-Ia, ad inquit)Ioannes & ex discipulis eius duo, notandum praemissos virtutum gradus. In S respiciens Iesiim ambulantem, dixit Ec profestis uer5 diebus in medio chori ante ce agnus Dei ,&audierunt duo distipuli gradus altaris eantatur, ad designandum, eum loquen rem,& secuti sunt Iesum. Ad quod in corde, quod est medio corporis, hoc cantus epistolam comitatur,quia prae praernissos gradus landare debemus. Ter- dicatione, oraedi eatorum secura sitne gaia tio, dicitur gradu ale qilonia apostoli post dium eeeleliae & Dei Iaudes, & praeeonia Dominum gradiebantur, ut iam dicetur. credentium de conuersione, quia per gra- Responsorium t uerd dicitur: quia uer- duale,couersio de Iudaris, perversum, con sin uel epistolae eorrespondere debet, ut uersio de Gentilibus per allelu. Ia, utrius si in epistoIa agaturde gaudro,& in respoque in fide laet it i a per sequentiam, canti- sorio simit ter, si ibi de tristitia, & hie simicum uictoria figuratur. Alia ratio pone- liter, ne possit nobis improperari, quod tur seb titu de tractu. t In quibusiam in Domnus dicit: Cantauimus vobis,& non men ece Iesiis gradu ale ante epistolam ca- saltastis: Iamentauimus, ct non plorastis. latur,ad nota dum, quo d praedicator prius Unde Apostolus: Gaudere cum gaudenti- opere, Sc postea verbo debet docere Uici- bus,& flere eum flentibus. Dicitur etia re. 3 tur autem r gradu ale,uel gradate, a grad. sponsorium, quia chciro respodente illud bus sellieet humilitatis, significans asi en- incipientibus cantatur: propter quod si-sus nostros de uirtute in uirtutenu sicut Q gni heat vitam activa, in qua sincti se adialij Israel de mansione in mansionem pro- uicem hortantur, ut ad aeterna perueniant cesserunt,ut radem uideamur Deus De uitam. Potest tamen responsorium ad rem . rum in Syon. Vnde in Deut. Terra nostra sponsionem Apostolorum referri. quoniai. monstruota est. Haec terra,est et testis Hie Christo vocante&dicente: Venite post Rc8s mirasen quae per cogitationes cavistium mer ipsi non tantum uerbo, sed opere re- habetur.Conuenit enim graduale illi,qui sponderunt, quia relictis omnibus secuti nedum ascedit de uirtute in uirtutem: sed sunt eum, Sc eradiebantur post Dominum,
adhuc in convalle positus sacrymatii: iam discipuli post magistrum . de hoe dicetur tamen ascensiones in eorde disposuit. Re- in prooemio quintae partiς. t Significat 4 ctiust ergo faciunα qui graduale non sessi autem gradu ale sol responsorium labo-uis & modulatis uocibus osterui: sed quasi rantes in hae vita, & ideo non dicitur ineantum grauem, asperum simpliciter p- era octauas pasche& pentecosteuper quaetius Ac lamentabiliter ea nunt: tamen re- octanae nostrae resurrectionis de synantur, sponsorium,per quod etiam pridicatio no quando omnis laboris expertes erimus,
ui testamenti figuratur, altius lectione & Absterget Deus omne lachrymam ab ocuepistola,quae si naseat praedicationem ue lis sanctorum suorum. Itaque in gradu aliteris testa. canitur, vis quis forte cordis seminam υτ in allelu-Ia, meremus.Uersus auribus obturatis, depressa Umonitione responsorij sic voc.itur: quoniam de eo fietesta.non excitat, salte excelsa min reuersio ad ipsum responsi lium prout sub dulatione noui demulceatur.Ucrutamen, tit.de allelu-Ia dicetur. Rursus gradu di lector & eantor officium suum impletu Ie bonum opus, flevita praetentem, in qua
ri gradum ascendunt, quia ductor Perse- seminamus, & a Domino peregrinamus, signita ο