장음표시 사용
171쪽
elium praedicaret, & aperiens os suum, docebat discipulos,dicens: Beati pauperes spiritu, cte. Lex etiam in monte data est. Evangelium ergo in alto & in emineti Ioco legitur: quia doctrina euangelica delata fuit ubique terrarum: unde in omnem terram exivit sonus eorum,&e. xix distinctio. ita. Epistola uerb in loco inseriori: quia lex & prophetae, qui per illam figurantur, clausi fuerunt in Iudςa: unde notu in Iudaea Deus,&c. Praeterea, per epistola praed i cario uete. testam .qus humilior, Er angeli una no . test quae ex e elsior est, in.
telligitur: doctrina enim Christi, uel lex euangelica excellit apostolicani,& apolloli ea legalem doctrina in . Unde Apollo lux ad Hebr. vij. Lex nc minem ad persectionem duc t: Euangelium autem dat salutem onini cledenti. In ntissa t autem prodestinctis non in illo loco ein ineliori, sed ii ixta altare Euangelium , & epistola leguntur , ad notandum quod quantum spectat ad defunctos, ncii prosunt praedicationes, quae ii iuri publice sunt. Ipsis alitem, cum sint absentes, fieri nequeunt publice, uel occulte , sed magis sunt pro ipsis orationes per qua, ad Chris lunt,qui per alta te signiscatur appropinquantes eis possumus reuelationem aliqua obtinere. η t Legitur etiam de more Euan elium super
Aquilam: iuxta illud Psalmi xvij. Et u lauit super pennas uentorum: & Aquila ipsa seu locus, in quo legitur in diebus se-stiuis aliutio panno lineo vel serico cooperitur,ad ligi iatica dum mollitiem eordium christianorum.Unde dominus per prophetam : Ecce cor carneum dabo uobi , & scribam lcgem meam in cord ibus uestris, Locus uera, , in quo epistola legitur non eooperitur, ad significandum duritia eordium Iudaeorum. r Lecturus autem Euageli una,
transi ad partem sinistram , prout iam &sii pra sub titu. de mutatione sacerdoti, dictum est ,& opponit saciem suana aquiloni, iuxta illud Esa. r. Dicam aquiloni da, Raustro noli probibere, ut Olfendat nos doctrina Euangelii debere armari,& pra dicationem Christi eontra illum specialiter dirigi, qui ait: Ponam sede in meam ab Aquilone,& similis ero altissimo: nam &secundum Nophetam. Ab aquilone pandetur omne malum stiper habitatores terrae. Rursus versus aquilone Euangelin m legitur, iuxta illud quod legitur in cantici, 4. Aquilo surgat, id est . diabolia fugiat,
& austet veniat. . Spus sarrimis accedar. Recte enim contra diabolum Euangelium legitur , vr illum sua virtute expellat, quoniam diabolus nihil tantum, quan u Euangelium Odir. Si quidem Aquilo, uentus frigidu, diabolum signis eat . qui flatu tentationum corda hominum a Dei timore --
gelat, ct res gerat. Cum ergo fide, in Euagelio contineatur: quae est armatura nostra contra diabolum: iuxta illud. Cui res t. P. stite sol te, in fide : merito legitur contra illum. Quando i etiam uersiis meridiem
legitur, quia doctrina Christi quae prima
fuit inter Iudaeo , ct nunc inter Gentiles, ad eos in fide rudibit. Hi uero qui eum inueniendo precesseriint, respiciunt ad Euangelium, S ad faciem recitantis, prout sub epillo la di tu est. Deinde t lecturus euan gelium, se lutat populit, ut illu ad audiendum uerbum Dei attentum reddat, dices: Dominus uobiscum rostendens etiam per
hoc se orare, ut dominus sit eum eis,& obseritans,quod dominus iustit: in quan cun- qtie domum intraueritis, pruauim dicite: Pax huic domui . Chorus uero re populus quasi redditus attentus. ad illu,& ad quacunque partem in qua Euagelium legitur se uertunt, quia omnibus propositum est: Ite in mundia uniuersum, praedicate Euangelium omni creaturae, id est, homini, pro quo facta est omnis ereatura vel qui haberaliquod participium eum otiani creatura ,
ct respondent, & eum spiritu tuo: sippie, ut digne possis Euan pelium legere,ae si dieant: tecum sit ad dicendum. N se mutuose salutant: prout siub praefatione dicetur.
t Sane Fuangelium stando & non s den- 13do auditur, stetit statuit Anastasius Papa de eonsee dis . j.apostolica. ut ad praelium pro Christi fide seruanda promptitudo notetur. Vnde Lueae vigesimo secundo. Qui non habet gladium vendat tunicam.& emat illum. Et quia ipsius doctritia ad amorem cadestium dirigit mentes nostras, ad
huiusmodi etiam promptitudinem destignandum, quidam dum Euangelium legitvr,chlamydes deponunt, & etiam ad n tandum,quὁd omnia teporal ia admittenda sunt propter Christum, iuxta illud Eua
172쪽
Maib. gelii: Ecce nos reliquimus omnia, & Ω-Iν cuti sui Mus te. Et ex quo standum est apparet, quod nec iacere nec appodiare debemus Euangelium audiendo. Reclinatoria ergo tunc relinquuntur: ad notandum θnon debemus eo fidere in principibus, nec sit stentari in terrenit: quia uanitas uanita ac L x tum , & omnia uanitat dixit Ecclesiastes. Subauditur comparatione Dei, in quem ram nostram iacta re dcbemus. Et secundum ipsum Ana ita sum, stantes curtii manere debemus, ut humilitatem,quae a d mino docetur, etiam corpore demonstre- 4 mus. g t Auditur etiam capite nudato . Primo, ut attentio adesse demonstretur , ob quam etiani causam quidam tunc na nistionem N genas manu tenent. Secundo, ut
quinque sensius patuli sint ad audiendum. Mara. Tertio, ad notadum, quδd omnia quae sibi γ uelam me & figura in lcge ac prophetis cotinebantur, si int in Evangelio manifestata. In Christi passione velum templi se icsum est,&e. gi Deponuntur etiam tunc baculi & arma. Primo, ne imitemur Iudaeos. in conspectu crucifixi arundines, & arma ferentes. Secundo,ad notandum, PChristo prς dicante omnes legales obseruanti eouae per baculos significantur, depositae sunt.Tertio, depositio bacillorum & armortim, humi litate notat, & Christianae persectionis esse non se vindieare, sed domino reseruare uindictam, iuxta illud, Mihi a vindictam,& ego retribuae dicit dominus,& Matth. s. Qui te percusserit in una maxilla, praebe ei de alteram. xxiij. quaestio. i. f. I. Auditur etiam Euangelium in silentio, quia omnia soluta sunt in Euangelio, quae in lege dc prophetis promissa erant. Pontifex veto seu sacerdos, dum Euangelium lcgitur, faciem vertit ad illud , adnotandum Φ Christus praedicatores Euania gelij semper ad adiuuadsi respicit stans suer scabellum, ad designandum, quod peruiusmodi praedicationem Omnis aduersa potestas debellat, & Christi pedibus sub- P . mittitur,& sie impletur, quod in Psal. di .iose eitur, Donec ponam inimicos tuos scabel. 16 &e. Diaconus veto statini t postquam sibi resposum est,& cum spiritu tuo, ut cunctos reddat dociles N benevolos, ad audie: . dum verbum Euangeli j id est, bonum nun
quentia sancti Euangelii, turificas librum, S signans s sno crucis. Et etiam in quihus. dam loci olculatur librum. q. d. hie est liber seu Euangelium Dei, hic est liber crucifixi, quem praedico , hic est liber pacifiei per quem recone illationem accepi nati . unde Apostolus. j. ad Cor. i. Praedicanuia vobis Christunt erucifixum. Per incesi autem fumum, bonae praedicationis opinio intelligitur. Deinde signat 1 se in ston- Ite, in ore, pariter & in pectore, seu in corde, ne diabolus, qui bonis operibu i n s diatur, tollat ei per et ubescentiam deuotionem de corde, uel sermonem de ore , ac si dicat Rom. i. Ego Chrili: crucem non erubesco, sed ea ore praedico, de corde credo , quia corde creditur ad iustitiam, ore autem eo sessio si ad salutem. j. r. i Pr dicamus, inquit Apostolus, Christum Iesum & hunc crucifixum, Iudaeis quidemseardalum, Gentibus autem stultu iam. Et
apostolus ad Gal. vi. M hi autem ab fit gloriari, nisi in eruce domini nostri Iesu Christi, Dominus etiam in Evangelio ait: Qui
me erubuerit, Sc sermones meos, huc filius hominis erubescet, cum uenerit in nraiestate sua Ac patris,& sanctorum Angeloiu. Vnde in Daniele legitur: Non est ei nsii-sio confitentibus te. Quidam aute signant se tantum in fronte, & in pectore quasi in utroq; super liminari. Clerus vero & populus audito titulo Euangeli j. s. sequentia&e. siue bono nuntio vertet es se ad orie te, siue ad altare, ut Deu, q est verus ories florificent, qa misit eis verba salutis sicut Asti. egitur in actibus apostolorum,& glorifi- cauerunt Deum dicetes, ergo Se Gentibus Deus penitentiam dedit & vita, cum reueretia di honore respodet: Gloria tibi dite. Proposito itaq; Euangelio ad lege dum, in quo agitur de gloria, εἰ de nostra liberatione scilicet qualiter Christus diabolum deuicit, & no, ab ipsius seruitute liberauit, ct uictor ad gloriam patris ascendit, ipsi auditores Euangeli j istantes in laude sui Saluatoris et amant, dicentes gloria tibi domine, luasi dicant, gloria tua,quae nobis in Evangelio praedicatur, nobi lcum, sine fine permaneat, A semper crescat, de haec dicendo signot cruci, in fronte in ore at& in pecto ie, se similiter contra diabo- tu muniunt, ne eos imped sat in audiendo: in
173쪽
in fronte, quia ibi est locus pudoris & uerecudiae. Unde per hoc, qu5d crucem fronti imprimunt, ostendunt se non erubescere credere crucifixum, cuius liber legitur , & eum habere Deum & dominum . Per hoc,quod in ore signat, significant crucem domini audacter praedicare. Per hoc, quod in pectore, ostedunt se libenter compati pro nomine Christi, qua etiam ratione quidam quandiu Euangelium legitur, cum utroque pollice ante pectus sis nuinctii cis figurant: Rursus nos in ore Iignamus, ad designandii, quod de uerbis Euangeli j debet esse locutio nostra. Ita pectore uero,ad designandum,qubd uerba Euag iij debent nos percutere in pectore, & in mente. Mox uero post factum signum crucis, versias diaconum audituri Euagelium se conuertunt. De erucis mysterio, dicetur ' in prooemio quintae partis t Porro alicubi subdiaconus dum legitur Euagelium sinistram manum librum supponit ad notandum,quod illi qui sub tepore legis fuerunt, quorum finis seu ultimus fuit Ioannes, quem significat subdiaconus,& si aliua bona agebant: illa tamen debila & in-rma erant quq per sinistram significatur, quia si lex ad gratiam disponeret, tamen illa gratiam non praebebat. Conuenienter
ergo sini stra manus libro Euangelij supponitur in quo Christi fides praedicatur, sine
qua per opera legis nemo saluatur. Rursus per sinistram manum temporalia, per librum Euangeli j, spiritualia congrue designantur. Manus ergo sinistra libro supponitur, ad notandum qiidd sicut anima sine corpore non uiuit, ita nec spiritualia diu sine temporalibus subsistere possunt. Terminatur autem Euangelium, exaltando uoce in fine , prout sub epi stola di ctum est.& mox illo finito munit se diaconus s-gno crucis , ne diabolus susceptum semen
in Evangelij de uase signato surripiat. t Et
deinde Euangelium Oseulatur, ad notan dum se ex charitate Scamore euangelizasse. Auditores uetd se uersus Orient in conuertunt, quasi ad Hierusalem gratias agetes, quia inde uenit ad nos Euangeliuiux-Τ ta illud , quod Dominus dixit in Evangelio A postol tu : Vos eritis mihi testes horii
in omnes gentes, incipientes ab Hierusa-I em, ct fguo crucis se in Pectute muniunt contra diabolumne semen ne ibi Dci sis cetur in eis, unde Lucs 8.Volucres coedi comederunt illud. Et ne sermonem domini rapiat de pectoribus eorum. q. d. Deus nos iaciat in doctrina Christi perseuerare,& ut significet se habere in corde,quod exprimitur Ore. Quod etiam apertius designatur in quibus da ecclesij in quibus finito Euangelio dicitur: amen:& bene, quasidieant uersi est, quod in Evangelio dictum est, quod est cotta quosdam haereticos, qui lecto Euangelio, qua si eontradicentes,4icunt, falsum est. Vel amen. l. d.sat nobis, quod dominus in Evangelio pollicetur. iuxta illud Neemiae 8. Benedixit Esdras Domino Deo magno. Et respondit Omnia
populus: amen amen. Et eleuantes manus
suas incuruati sunt N adorauerunt proni in terram. In alijs uelo ecclesij s, Dicitur Deo gratias. sicut fit post aliquam lectioncn , liel capitulum. Quidam ctiam Itierati dicunt : Benedictus qui uenit in nominc domini quod est fini, Euangelii Matthsi, quod legitur in festo beati Stephani, & in. Dominica palmarum. In qilibusdam locisceret qui.significabat doctores p quos ec- lesia illuminatur, perlectum Euagelium tinguuntur, quoniam Christo in cis i quente post ecclesiam illuminare: eo aut et tacente, id est Spiritu sancto ab eis rece dente, hard nequeunt. Praeterea Euangelii praedicatione finita, lex S prophetiae cessa bunt. In non ullis tamen ecclesijs du Euangelium legitur, candelabra cum cereis deponuntur ad terram, ad notandum legem& prophetiam inferiorem Euangelio illa. Consequenter i subdiaconus mdicem IaEvangeli j refert: diaconus uero uacuus redit: ut ostendat se praedicatione finita contemplationi uacare. Veniens autem prius' ad legendum Euangelium, librum in quibus iam ecclesijs serebat ad notandum, ς ipse non solum debebat docere: sed & facere. Redit etiam ad episcopum seu sacerdotem, unde uenit: ad notandum,quod Omnis doctrina a Deo est, &ad ipsim reuertitur.Vnde Salomon: Vnde exeunt sumina reuertuntur. Textus quoque Euangelii saper puluinar reportatur: quia ecclesia,ut audiuit Euangelium, illud suauiter corde suscepit,& laetata est. Iuxta illud: Audiuitia laetata est Sion, & ait:. Anima mea li. M. I
174쪽
tlire facta est, ut dilectus Iocutus in . Liber ilioque Euangeli j,& turibulum ad Pontiscem reportantur, quia ad eum omnia bona reserenda sunt, a quo cuncta pro ecdiit. Ipse en ina es finis consummans, sed no/ sumens, α & ω, primus S nouissimus, ini. tium &finis. Nam & Apostoli predicati ne peracta,ad Chrisum reuersi sunt, reserentes ei pratias de miraculis & praedica 3 itionis profectu. iEpiscopus uerό tus odorat,& Euagelium osculatur.Primo ad notanduin .quia quod episcopus inspirauit &docuit, hic approbat & acceptat. Deus .n. nihil accipit, nisi quod efficit, nec remunerat, si quod donata quia sicut euncta quae fecit . bona sunt: sic nulla sunt bona, nisi suae secit. Nam vidit Deus quae secerat, Sc ema erant valde Bona. Secundo apertum eo dicem osculatur , ad signis candum, quod scire debet quod Qtida ac aperta sibi esse debent quaecun lite sunt in lege: unde Luear. 8. Vobis datum est nosse ni ysterium regni Dei, & Malachiae. z. Labia sacer doti, custodiunt scientiam , & legem requirunt, supple subditi, de ore eius: cxtra de haer. cum ex iniuncto. Tettio quia ipse solus intrat in sancta sanctorum: pro . ut in prooemio huius partis dictum est. Quarto, quia huiusmodi osculumi significat affectum amori ,ad Euangelium, quae praecipue in episcopo uigere debet, adeo tu paratus sit mortem , pro eo subire. Hv. quaest io. j. violatores. ' Quinto, subdiaconus librum apertum praelato seu sacerdoti offert ad osculandum, ad notandum ipsim debere delectari in s de fidelium, quae insula est in eis: & patefacta per Euangelii
praedicationem: quae prius in Iege fuerat Hausi. Postea in quibusdam ecclesijs liber clausus illis, qui sunt in choro, Ostenditur, ς- . pro eo quod post praemiisa uerba uobis datu est&e. sequitur in Apostolo: caeteris au33 tem in parabolis. t Etest aduertendum, quod postquam diaconus lecto Euangelio librum osculatus est, ad notandum se ex charitate & amore euangelitasse: tune demum sertur Eliangeliu episcopo qui Chrisu signiscat ad osculandum,id est,ad prindiea tionem acceptandam , & non ante ad spura dum, qudd Deus illam duntaxat ad praedicationem acceptat quae si ex amorect charitate. Veruntamen in missa pro de-
sunctis Euangelium n5 semir Ponti sei ad
osculandum: tum quia tunc praemissae rationes cessant: tum quia in Missa illa omnis solenitas subtrahitur, ne festiuae solen nitates cum desblationis moeroribus mi sceantur. Le gens tamen Euangelium in
milia, pro defunctis: librum in quibusdam ecclesiis Osculatur: quia quicunque illud pronuncia debet charitatis amore in illum te derς, cuius doctrinam euangelicam recitauit, qui amor per osculum designatur. η Et est i aduertendum, quδd satin 34 post libri osculum : sacerdos minister Pontificem, qui Chri stum designat, incensat, ad ostendendum, quod sacerdotis maxime os scium est, orationis ignitum sacrificiu , quod per incensium significatur, Christo offerre Non solum in expiationem delictae
verum etiam in gratiarum actionem: proin
ut in Leuit. habetur. Potest etiam sub
epilogo dici: quia quod liber Evangelii
per siubdiaconum portatur: quod di ac nus pulpitum ascendit:.que,d aperto liabro populum salutati & omnes respondent: quod titulum Euangelii praemittit, quod ait a uoce & distincte, & contra aquilonem Iegit, quod omnis popu lus aures,&oculos ad librum dirigit, & in silentio ac sando audit,& in fine ad coelum manus leuans orat dicens, amen. Haec inquam omnia & singula ex lege sumuntur. Legitur enim in principio Neemiae, P congregato populo ad platea, quae est ante portam Nee. 8aquarum, Esdras scriba attulit librum te gi, Mosi & stetit super gradum ligneum, quem fecerat ad loquendum, & aperuit librum coram omni populo. Porro Levitae flentitim faciebant in populo, ad audiendum legem, benedicentes Deo magno, &omnis populus stans in gradu suo respondit, Amen. Et legerunt in libro legis Dradistincte & aperte ad intelligendum Omnis uero populus eleuates manus suas adorauerunt proni in terram. Illud i quoq; praetereundiim non est, quod Euangeliis, 3 squae in ecclesiis leguntur, generaliter duae praefationes praemittuntur: prima est. Initium sancti Euangelii fecitnda, Sequentia sancti Euangeli j. Siquidem prima praefatio praemittitur principio cuiussib et Euangeli j quatuor Euangelistarii. scilicet Euangelio Ioannis: In Principio erat verbum:
175쪽
& Euangelio M.ttthaeir Liber generationis : Euangelio Lucae: F. iit in diebus Herodis,& Euan relio Marei Prine ipsum Euanges ii Iesu Cliristi. Quod in ilitibusdam ccclesiis legitur in priina domini ea de aduentu,ut tibi dicetur, & tune non subi j citur illis: In illo tepore, quia in ipsis principiis agitur, & determinatur certum tem : unde esset negat io, Se superaueret ueralia illa. Secunda uero praefatio praemit ritur omnibus alijs Euangeliis, Et dieitur sequentia, luia verba ipsa ius lege da sunt, sequutur post initium, s. ii postea, tuae prSecdunt Euangelium, unde sumpta sunt verba sancti Euangelij,&e. vel sequentia, est numeri singularis ,& tune eum dicitur: sequentia sancti Euangeli j secundum to an . nem, suppletur haec est. t bane Euangelijs, quibus ipsa secunda praefatio praeponitur, si ibi j eitur qualidoque : In illo tempoxe,& quandoque non sub ij citur. Siquidem sine, in illo tempore : dicuntur,quando ex
Corum uerbis curtum est de tempore, ut
praemiisum est, & tunc incipiunt per aliquam determinationem regit uel alterius potestatis: ut illud , Anno quintodecimo Xyber ij, uel simplicem rei gestς narratio-Hem, Certum tempus determinantem, ut illud : Cum esset desiponsata, Si illud, Postquam consumati sunt,& illud: Clim natus csset Iesu, .& illud: Factum est autem, cuiri bapti Earetur, S illud: Cdm autem esset annorum duodecimi & illud , Postquam impleti sunt di et, D illud: Vespere aut e Sabbati δε illud i Elisabeth impletum est Se. Reliquis uerb Euangelii, subiicitur: in illo tempore: S est lentii A. In illo tempore, scilicet gratiar, de quo dicit Apostolus, Ecce nune temptis acceptabile Sec. de pix niten. distinctione. i. eeee. qNon t est etiam omittendum, quod Euangelium legitur inccclesia, quandoque secundum historiam,
ut illud quod dicitur in die pasciis , Maris Magdalenu, de Mariae Iacobi Sec. & illud
quod cantatur in natali ad secundam iri. s. iam de pastoribus. Quando i, secundum allegoria, ut illud quod legitur in assuiu Ptione beatae Mariae: in quo mentio fit de Maria & M irtha, ubi dicitur: Intrauit Iesus in quodd.im castellum &c. prout in se- Ptima parte dicetur. Quandoque secui dum rem , ut illud de se icta Trinitate. Qia indoque secundum pernnam, ut illud quod cantatur m scito sancti Thomae Apostoli, ubi dieitur: l homas unus de duodecim Qimodo lite secundum part m, ut illud, quod dicitur in selio cinctae erue is , de Nicodemo, ubi diei ξ: Sic oportet exaltari filium hominis Re. In quo verbo Christus pastionem suam significat,& exaltationem corporis sui in cruce. Et ideo Euangelium, iri quo haec et ait siti la continetur, legitur in sesto sanctae Crucit,& insecta Mi-ehaeli, Archageli. propter il ltim uersum: Angeli eorum semper uident iaciem patri, mei,qui in coelis est. Item etiam secundum partem,ut illud: Liber generationis Se . Et hoe propter ultimum uersim in catio fit mentio de Christo . Quandoque sectin dum totum,ut illud quod legitur in circunei sicine Domini: Postquam consumati sunt dies octo &e. Quandoque secundum tempus, ut illud quod dieitur in prima die quadragesimae, scilicet propter ie-uinium. iandoque propter lita ii as,ut illud: Si quid petieritis &e. quod in litam is dicitur, in quo fit mentio de aliquo pane & pisce. η Et quandoq; propter locum: ut illud,quod legitur in Dominica sexagesimae,scilicet exili,qui seminat,&c. g Sane mulier etiam i abbatilla non debet lege- 3 re Euangelium. Licet en ina beata uirgo di Ud irgnior & excellentior et set Apostolis uniuersas: Dominus tamen non commisit ei claues tegni coelorum : extra de poenit. &remis noua. Hine est qubd abbatissa no potest proprias moniale, benedicere, uel earum conscisione in eriminibus audire, uel Euangelium lcgcre, uel publice praedic re. In matutino tamen pollet,l ed non publicc Euangelium d icere. vij. q. j. diaconissam. Et nota, quod quatuor siunt Euangelia de beata Maria: ut dicetur in septima
parte sub scsto asiumptionis.s Viasias A.
176쪽
in Graeci temere Spiritum sancto a silio r-
De Symbolo. Cap. I F. UANCELio i lecto mox
cantatur alta uoce symbolum illud , scilicet
Credo iv unum Deum: iii ia enim corde creditur ad iustitia: ore au te
gelii uerbum seu praedi eatione fide & corde recipit, mox fidei symbolum ore decantat. Symbolum ergo post Euangelium, fidem post praedicationem ostendit. Vnde
Ioan .Hse eo loquente, multi crediderunt in eum. Nam secundum Apostolum ad Roma. i C. Fides est ex auditur auditus autemper uerbum Dei. i Dicitur autem alta uoce: ut omnes illud dicat S addiscant.Omnis enim Christianus tenetur publice fide catholica confiteri: propter quod in fronte signatur. In prima vero & in completorio sub silentici dicitur, ne muscae morientes perdant suauitatem ungueti, prout in quinta parte sub ti . de prima tangetur.
t Rursus ideo in milla patenter dicitur, ad notandum quod hodie fides catholica libere praedicatur & docetur. In prima vexo sub silentio dicitur, ad notandum quod in primitiua Ecclesia praesertim tempore passionis Christi praedicatores & fidei professores siluerunt. dc in completorio ad notandum, quod similiter in s ne seculorum, Antichi iiii nempe persecutione inualescente illorum hora clavdentur. San E sacerdos seu episcopus illud incipit, ad designandum, quod Omne bonum a Christo Dis. iprocediuinam omne datum optimum , &omne donum perfectum de sursum est.&e. t.' i. qi iam pio. Ne autem mu siciis ille ee -τlestis dicat: Cantauimus vobis,& non saltastis: ehoras Euangelicae doctrinae consona voce respondet, de solenni tripudio fidεeatholicam proseri,dicens: Patrem omnipotente,&c. quan vis in missa Papae quandoq; aliter observetur,prout iam dicetur. Adhoe sacerdos illud incipiens manet erectus ante medium altaris, manibus e teri sis, sursum eleuatis,quas postquam inceperit,iungit. Siquidem sacerdos Christum
representans, erectus manet: ad notadum,
uod Christus semper paratus est cunctispualia bona largiri. Et ante altaris medium: innuens quδd non est per natum acceptator: sed quantum in ipso est, omnibus aequaliter influit: nee angulum diligit,neque sinum. Manibus quoq; extensis: ad designandu,quod paratus est abundanter bene meritis illa largiri. Sursum tamε eleuatis, quasi ipso facto ostendens, quae sursum sunt, qrerc, atq; a Deo misericosed iam poscere, & in eo selo sperare debemus. Deinde postqua inceperit, manus iungit, quia ei soli de pereeptis bonis gratias agere, & nos humiliare jebemus. Et quo-ma symbolum, verbum eli euagelicsi, quoad sensit ni , ideo stado illud audire sicut Se Euangelium se sic illo dicto, sisnumeru- .ci, sacere debemus . t Συμβαλεν ' r aut Graece, Latine sonat iudicium uel signunt,uel collatio: tum quia regulam fidei plenam indicat,& persectam: tum quia simul in vis num fidei continet arti eulos. t Et nota, 'quod triplex est symbolum, primum est symbolum Apostolo , quod uocatur symbolii ni inus quod videlicet ex institutione Damasi Papae dicitur tacite per serias in singulis eanonici, horis. Et illud dicitur a OA qir est cu, S c ος quod est se tutia, qacopositu fuit ex diuersis verbis apostolora sicut pueri in sestiui, eo uenietes afferre mlant bolos, id est, frustra earnium N panis,
quae in unum collecta, symbolum vocatur,
id est, uectio ui utrarii .Hiij. distinctis
177쪽
non oportet. traditur. n.9, postst Apostoli dom scripturas, id est, eo modo,eo ordine, spiritu paracletu acceperui: cum ia solent di eo tempore, quo praedictum est in seria ad praedicand si Euangeliu profecturi, con- pturis. Sexta: Ascendit in coelum. Septia ferentes in uno super articulis fidei satiae mar Et iterum venturui est &e. OctauiaEtrunt: ut sicut oes erant in fide c5cordes, sic in Spiritum sancitam dominum. Nona: Et
oes unam fidem concorditer νια diearent. unam sanctam catholicam ecclesiam. De- εἰ ideo symbolum minus componentes, v- cima: Consteor unum baptisma. Unde eiunusquisq; bolum, id est, particulam unam ma: Et expecto resurrectionem mortu apposuit.Vnde siccundum Apostolorum ca rum. Duodecima : Et vitam venturi secutal Oguru sue numerum duodecim particu li, amen. Et est notandum quod in praedi' las dignoscitur eontinere. t Petrus nanq;.ctis Niceno & Consantinopolitano concias potitit, Credo in Desi patrem omnipo- lijs non leguntur verba illa: secundu scrutetatem, creatorem eqli & terrae. Andraeas. pturas: neq; illa, filioque procedit,ct qu Et in Iesum Christum filium eius unicum ii iam apud r graecox in fine ipsius ymboli, dominum noli rum. Iacobus: Qtii conce sub anathemate dicitiir prohiberi, ne quis plus est de Spiritu sancto, natus ex Maria de fide trinitatis aliud docere vel alit ehvirgine. Ioannes: Pasitis sub Pontio Pila praedicare litam ibi continetur prς sumat,to: crucifixus, mortuus,&sepultus. Phili sed & Calcedonense eianellium apud eos
lippus: Descendit ad insero, i tertia die celebratum anathemati Zare prsecpit cos, resurrexit a mortuis. Bartholomaeus: A- qui alteram fidem ausi essent componere, scendit ad coelos sedet ad dexteram Dei proserre, ueribete,docere, uel aliud Sym- patris omnipotentis. Thomas: Inde ven- bolum tradere, quam praemissi ini est, ideo turres in iudicare vivos & mortuos. Mat- ipsi graeci no unathemati Tatos asserunt thaeu : Credo in Spiritum sanctum. Iaco- pro eo, qu cid ibi addimus verba ipsa. Sed bus: Sanctam ecclesiam catholicam, Gn. minus benedicunt: isi quia illud non fuitctorum eommunionem. Simon : Reintilio canon latae sententiae: sed cominatioquPnem peccatorum . Thaddaeus: Carnis re- dam : tiam quia inferior potentiorem ligasi irrectionem. Matthias: Et vitam aeterna. re non poti st. xcj distin. io serio . Romanas Secundum symbolum est: t Quicunque enim ecclesia non subest concilijs, sed po- vult saluus esse Sc. Ab Athanasio patriar riu, concilia subsistunt sibi: extra de elee.
cha Alexandrino in ciuitate Treueri com signis casti. praeterea. verba illa: te eundum postum. Hoe tamen potest diei tertium : scriptura, : si impia sint ex expositione finam Niceniim de quo sequitur, suit prius dei e iisdem csicilii Constantinopol.& siein prima Nicena synodo eompilatum . nihil uidetur additum nee errorem alias Tortium est Nicenum. v. dii in eap. i. quem sapiunt: sane, vi supra sunt exposita. scilicet, Credo in unum Deum. quod Da- intellecta. Item per uerba illa : filioque massu, Papa ex codictio .uniuercilis syno- non docemus aliud uel aliter de trinitate di apud Constantinopolim celebrare , in- praedi eamus, imo idem. Cum enim filius siluit, in ni issa cantate patenter:qirai qua idem sit eum patre in substatia: ergo quod& Marcus Papa primus statuisset illud al- a patre procedit. R a filio procedit, ct seta voce eantarii & vocatur sumbolum ma nihil addimus, sed potiti, declaramus, neeius. A graecis ergo usus eantandi ad mis alteram fidem eomponimus , proferimus, sam sumbolum ereditur prouenisse : quod scribimus, vel aliud symbolum tradimu v. smi liter duodecim clausulas continet. nec in aliouo eontra praedictum facimus Io t Priina est: Credo in unum Deum &e. Se anathema. Mirum i tamen est, quo ausu- eundae Et in unum Dominum Iesum Chri ipsi praeci Spiritum canetiim a filio procestum. Tertia : Qui propter nos homines de re negare presumunt. cum & hoc iii con&e. Et eum dicitur ibi. Et homo factus est: eilio Ephesino apud eos edito cotineatur debemus penua si 'ctere. quia Christum ho expresse de conste dist. v. ult. Si penui sed minem factu At pro nobis crucifixum adi ipsi se errasse vidcntes,qiiosdam prHatos ramus. Quarta: Crucifixus etiam prono- de suis ad generale concilium Lugdi incia. bii. Quinta di resurrexit tertia die secun- sub Grego. Papa. x. celebratum miseriari,
178쪽
qui indicta eone illo publice nobi c. videntibiis suo & Omnium praelatoriam & Iinperatoris Rcimam nomine prostili sunt, QSpiritus sanctus aeteriraliter ex patre N sino: non tanquam ex duobus prineipi js, sed tan 'uam ex uno principio, non duabus spirationibu ,s i unica spiratione procedit, e tra de summa Trini. Si s de ea tho. prout in eiusdem Grego. constitutione habetur, coram toro concilio ter graece, & ter latine symbolum cum dictis uerbis, secundum ' scripturas, filioque similiter decantando. 3 qt innitatur autem hoc symbolum maius ins iennitatibus eorum duntaxat, qui it Iud composuerunt,& in il lis,de quibus ali qua mςntio fit in ipso e videlicet in omni- - - dii bps dominicis. Iu festiuitatibus Dornini, si licci in natali , Epiphania , coena Domini, pascha, ascensione,pentecoste,&transfigurali 0 ne, & in sesso de Trinitate , & in semetibus si stiuitatibus beatae Mariae, onctae Crucis, angelorum, & apostoloru, de quibus fit mentio ibi: Et apostolica te clesiam. In solennitar bus autem Lucae &Marct euangelissarum, dicunt quidam no/ebere eantari, quia illi Apostoli non suerunt. Idem dici debet in dedicationibus ecclesiarum, & in csi memoratione omnium sanctorum: quanquam S ipsa sit dedicationis selliu itas. Et dicitur etiam intra nctauam natalis D ni excepta die Innocentisi, in qua calica laetitis sublicetur. In octaua tamen cantatur prout in sexta parte si billo festo dicetur. Cantatur iti/intra octa uas Epiphaniae, Paschae, Ascensionis, Pcn- tecostes, Apostolorum Petri & Dan; i,& assumptioni, beatae Mari . Licet enim in na riuitatibus sanctorum Ioa. Baptistae, S san
cti Laurent ij, symbolum non cantetur: In octauis tamen eorum cantatur,eost intra
octavas Apostolorum & assumptionis occurrunt, Nob hoc etiam in octaua sincti J oan. Baptiste praefatio, te Aposiolis.& in
, i octaua beati Laurent ij. prx satio de assumptione cantatur. In quibusdam tamcn ecclesiudicitur sy mbolii in sino beati Ioanis Bapti stae εἰ non incompetenter, qui in symbolo de prophet fit mutui i . Qui locutus est per pi'phetas, Squia ipse non solum fuit propheta: sed plusqua prophera, deco quoque scriptum est. Fuit homo M s. missus a Deo, die. & ita suit Apostola de
ipso est, ait Ioeot aureum in sermone, qui I I. legitur in sesto decollationis Io. par angelis Apostolorum vox. Ipse etiam primo baptizauit & Baptismum praedieauit,& in symbolo fit mentio de baptismo. Horum quidem omnium fit comemoratio in symbolo. Quorundam tamen obscure, ut Epiphaniae est tamen illud prosectum Domini : est etiam festum illud baptismatis, de quo in symbolo continetur ibi: Confiteor
unum baptisina, der. & canae Domini, sed illa est solennitas eueharistis ad quam respicit illud : Sanctorum communionem,&angelorum, sed illi nomine coeli debent intelligi, de quo in symbolo dieitur, ibi:
Creatorem,uel factorem cali& terrς,cte Quibusdam tamen ii idetur tune non esse cantandum, eo quod Angeli nunquam habuerunt fidem, sed spem . nec credunt, sed sciunt: quoniam plenam scientia habent. Fit etiam comem ratio licet obscure de dicationis ecclesiarum: sed ad aliam respicit illud: Sanctam ecclesiam catholicam ttune enim sanctificatur,& ut ita di eam e tholia alii r ec lesia, cu dedicatur. Ad octauas uero respicit restir rectio mortuorum, de qua dic mi r ibi: Et expecto resurrectionem mortuorum. In festo sanctae Agnetis symbolum non cantatur: quia licet in ecclesia celebre rura non est tamen sestsi octauae: prout in septima parte sub ipso festo dicetur. t Porto quida non absiarde sym εbolum cantant stipulis diebus, a die resurrectionis utque ad sestum ascesionis, sicut in omnibus diebu Dominicis, & etiam insolennitate beatae Mariae Magdalenae . di centes illam fuisse Apostolorum epist Ia, eo quod ipsa prima restirrectionis gaudium Apostolis renutiaint.& in festo beati Martini Ruia de eo cantatur: Martinus par Apostolis. Quidam etiam dicunt ii 'ud in principali festo cuius bet ecclesiae seu
orator ile non tamen in octavi, it lorum, icas c lebrent. Veruntam en d e qu ibu sd anamentio si in symbolo in qu OrMm commemoratione lymbolum non cantatur, ut passepulturae, quoniam ilinorum di rudi officium aliorum regnorum resulam .non sectatur. Non d icitur etiam, uado in prostilis celcbratur ad honore beatae ma rix Dirgini, uel sanctae crucis,uel facti Spiritus: cxtradu ceic missarum,constriam.
179쪽
Is In quibusdam locis calato symbolo, vel
cum cantatur, populus cantat. Κύριε ἐλεηνον, quoniam postquam Christus de Ap stoli docuerut fideles, si de recepta, laudes Deo dederunt: quas forsitan representat
suavissimi symboli melodia. Illud autem sciendum est, quod Christus non uenit prς dicare Gentibus, sed Iudaeis: iuxta illud Euangelij: Non sum missus, nisi ad oves,
quae perierunt domus Israel. Unde praeeepit Apostolix: In uiam Gentium ne abieritis, ct in ciuitates Samaritanorum ne intraueritis : donec post resurrectionem prς hepit eis, dicens: Euntes in niundum un)uet sium, praedicate Euangelium omni ereaturae. Et idcirco Romano pontifice solen. niter celebrante symbolum fidei, non cantores in ehoro, sed subdiaconi ad altare decantant, di generaliter ipsi ad uniuersa respondet, usquedum ipse pontifex dicit :Pax Domini sit semper uobiscsi quoniam iisque post Christi resurrectionem sola Iudaeorum ecclesia, quae per subdiaconum, qui sursi,m ad altare consistat designatur: eorde creditur ad iustitiam Sc ore consecsio fit ad salutent i extra de sic r. eap. j. sed ex tunc cantores in choro respondent, scuniuersa decantant: quia post resurrectionem eeclesia Gentium,quam cantores qui
deorsum in choro sit,sistunt, designant, fidem Christi recepi, de laudum praeconia per Gnuit Saluatori. Inter Euangelium tamen d sacrificium chorus eo ne init offerto risi: quonia inter pastion ε Fc praedicationem Gentilitas fidei votum Deo offerens cantauit: quando mu lier Cananea de finibus Tyri & Sidonis egressa, et amavit 6 dixit: Miserere mei Domine,fili David. Filia mea male a daemonio vexaturaeuius tadem fidem commendans Dominus,ait. O mulier, magna est fides tua: ct fiat tibi si
cut petisti. - ' Postremo symbolum Apo
stolorum, tanquam breue & omnia continens, sub compendio exponamus. Credo in Deum patrem,omnipotentem, creat
rem coeli Sc terrae 5 c. Nota quod aliud est, ut ait August.eredere Deo: aliud est credere Deum, de credere in Deum t Credere Deo est credere uera esse, quae loquitur: quod etiam mali faciunt, te nos credimus homini,& non in hominem:Credere Ded,
di credere quod ipse sit Deus: quod etiam
de mones faciunt. Credere in Deum,& cradendo amare:&credendo in eum, iret credendo ei adhaerere, quod soli boni sa-eiunt: ergo qui dicit credo in Deum, mentitur, si non diligit Deum : nisi dixerit, νin persona e celectae loquitur: dicens aute Deum, singulariter, deorum fugit plurali tatem. Unde notabiliter in maiori symbolo additum est hoe verbum virum:iuxta illud i Audi Israel, Dominus Deus tuus, v-nus est. Et Apostolus, unus est Deus, vita fides, linum baptisma. t Dicens uero patrem, incipit personas distinguere, de quibus Esa. Quis appendet tribus digitis molem terrae . Et alibi: Seraphin clamabant sanctus, sanctus, sanetiis. Et Dominus : Baptizate omnes gentes in nomine Patris,&Filii, Si Spiritu, sancti. Et Ioan.Tres sunt, qui testimonium dant in eoelo: pater, uerbum,& Spiritus sanctus. Pater,est prima, non tempore, sed aut horitate in Trinitate persona. Quod sequitur,omnipotetem: nomen est ellentiale : ideoqi illud ad su stantiit si Deum, uel ad relatiuuna Patren , non sine ratione te ferimus, dicentes: Cre do in Deum patrem omnipotentem: uel credo in patrem Omnipotentem. Similiter S quod sequitur: Creatorem l coeli Sc terrae, tibi confutatur haereticus,qui altu coeli, alium terrς asserit creatorem, alium ritellium, alium terrestrium , alium corporum,alium animarum Yontra quos ait Moses. In principio creauit Deus elu Sc terram. Et Dauid . In principio tu Diae terra ibi standa sti, & opera manuum tuarum sunt rili. St Apostolus: In ip o condita sunt unia uersa in coelo Sc in terra. t Sequitur: de in Iesum Christum filium eius unicu Dominum nostru . Ecce altera in Trinitate, persona hie est Iesus,qui salus facit populum suu a peccatis eorti: hic est Christus oleo laetitiae prae cons ,rtibus unctus: hic est emnim unicus patris filius, de quo David. FAlius meus es tu, ego hodie genui te. Et Apostolus: Misit Deus situm suum, natum de muliere,factum sub lege, hic est Dominus noster, qui nos ereavit, qui nos suos alieno 3, pretio sanguinis emit. l Sequitur,qui conceptus est de Spiritu sancto, natus ex Maria virgine. Ecce primum Christi sacramentum, scilicet incarnatio, ac si dicat. Qui cum si Deus, factus est homo, non ex
180쪽
uirili semine r sed conceptus operatione Spiritus sancti, natus ex Maria uirgine. unde Esa. Ecce virgo eoncipiet, Sc pariet' Iium : & uocabitur nomen eius Emanuel. Et Angelus in Evangelio: Aue Maria fratia plena, Dominus te eum:& ille: Spiritus sanctus superueniet in te, & uirtus altissimi obumbrabit tibi. Quidam tamen hareuerba. Qui c6ceptus est de Spiritu sanctoriungunt O praecedentibus. Sequitiit: t passus sub Psitio Pilato, erucifixus, mortuu ,& 1epultus. Eeee secundu sacramentum: se eundum humanitatem Christi, scilicet pasfio,cuius lepus desci ibit ue sub Pontio Pi latin forti in subditur,erucifixus: finis cocluditur: mortuus,& sepultus: unde plangens dicit ex ore David, & Hieremi. Foderunt manus meas,& pedes meos: & dinumerauerunt omnia os la mea. De morte ait propheta: Domus Domini fuit exitus mortis. De sepulchro ait Esa. Sepulchrii eius extitit gloriosium. Haec siint in Evangelio manifella. Sequitur: t Descendit ad in setosrtertia die resurrexit a mortuis. Ecce te tium sacramentu, sei licet restit rectio: sed de descessi ad in serna praemittitur, ex quo mortui liberantur. unde in Osee: De manu mortis liberabo eos . de morte redima
eos: ero mors tua ,h mors,morsus tuus ero,
inferne. Hic est euangelicus seri is,qui sortem ligauit,& eius uasa dirupit hie est qui dicit in Ps. Ego dormiui & soporatus sum,& exurrexi,quonia Dominus suscepit me: qui patri dicenti: Exurge gloria mea,exurge cum psalmis,& cithara: breui semnone respondet: Exurgam diluculo,cuius resurrectioni mulieres,& uiri perhibet testimonium in Euangelio. Quod tamen dicitur in maiori symbolo. Resurrexit tertia die, secundum scripturas: exponitur, id est, eo modo ,eo ordin C,& eo tempore, quo praedictuin est ascripturis. Sequitur: t ascendit ad los, sed et ad dexteram Dei patris omnipotentis: Ecce quartu sacramentum, scilicet aseensio. Ascendit, enim sicut ait David,super cherubin,& uolauit se per pεnas ventoru, Se parauit in coelo sede siuam, de regnu eius omnibus dominabitur. Cui ait pater: Sede a dextris mei ,:donec ponainimicos tuos scabellum pedum tuoru. Et ut ad ascensionem, de uisis quoq; testimonium non deesset, ait Luc.tudentibua disci
pulis eleuatus est, & nubes suscepis eu ab oculis eorum. Sequitum inde uenturus est iudieare uiuos S mortuos. Ecce quintum, quod nondum apertum est sacramentum: lieni et enim rex manifeste, cui pater iudici si dedit,& sieut ait David : Parauit in tu Ps. νdicio thronum sutim, S iudicabit orbe terrae in aeqv itate: iudicabit populos in iusti- Ps irtia. Et alibi: Deus inaniscue ueniet, Deus O. . a noster, S non silebit. Et Lueas: Ita vcniet, AS. sicut uidistis eum euntem in eoelum.& Mi M. zb. ehatas. Iudicium Domini cum populo sivo. 6.
Sequiruta Credo in Spiritum sanctu. t EG x ee tertia in Trinitate per na, scilicet Spi Gm. iritus sanctus: de qua Mose, spiritus Domini serebat super aquas. Et Psal. Flabit spiri Ps. ι. tus eiu , , di fluent aquae. Et Dns in Eua Me- ι ν. lio: Spiritus,qui a patre procedit, doccbit, is uos omnia. Ille enim doceti ille sanctifi- eat:ille uiuit:ille peccata remittit P hune resur tectione in gloria per hunccosequimur uitam aeternam. Unde sequitur: Sanctam ecclesiam catholica. Et r possunt lite a verba & sequetia se intelligi & co iungit Credo in Spiritum sanctum, sancta eccleiasiam catholica, id emcredo per Spsim sanctum sanctam ecclesia fidei tu sancti fiea ri.
Item,eredo in spsm sanctum, sancto tu co- munione. i. per Spsim sanctu sanctos in uinculo charitati, uniri. Et eredo in Spsim sanctum. remission ε peccatorum . i. per Spum sanctu peccata remitti. Et credo in Spum sanctum, carnis resurrectionem,& vita aeternam, id est, per Spum sanctum gloriam carnem consecuturam, & anima uita aeternam,ia et sic: Credo sanctam eeclesiam ea- tholicam: non ita die imur, ut asserit Aug. de eon sec. dis iiij.prima. in fine. credere in ecclesia, sicut in Deu, sed in ecelcsa i san- iocta eat holica credimus,dii in ecclesia conuersantes & in Deum eredimus.& quae sequuntur: nox inde firmissin, eco sequi profitentur. s. sanctoru cotonem, S remissionem peceatorii,carnis resurrectionem & uitam aeternam: unde & se eoniunges: Credo in sanctam ecclesiam Otholicam, anctorumctionem .i .per fidem quam habeo,existens in facta & uniuersali ecclesa, assequor sanctorum cotonem. i. concordia & unionem. Si t. n. eil unus pastor, sic una ouile: sicut unus Deus, sic una fides, S unum bapti m. Via Praecipio sanctorum communio-M nc mi