장음표시 사용
161쪽
fignis eat: versius vero ad iii tori si designat. 8 q versirit ergo post gradu ale eam tur,quia adiutorium nobis eiu neeessarium, qua diu in hoc et gastulo detinenda. Graditate plan E incipitur, ne nimis uersus ascendant, in quo designant, qui religione propter eius austeritatem in eredi metuunt: versius vero alte, in quo designantur, qui ieiunando, orando, & alia hona faciendo ascendunt: non timentes carnem, quam cum uirijs &concupiscent ijs morti si eant. Ad hoc quandoq; unus solus uersium eantat, ad monendum P quisq; secum fragilitatem sua tractet. Et quanquam graduum tenore versus alte non inchoetur. I n quo etia significantur hi, qui consideratione propriet fragilitatis quicquid agunt, humiliter agunt. Finito tamen uersu, vox fiducialiter exalta tur, in quo defignatur, quod de misericordia Dei eonfisi fidueialiter omni me acticis ni insistunt.Cantaturi autem gradu ale aperfectis, prout in ii. sequenti dicetur. Porro, responsorium quod in missa cantatur.': nec persecte nee imperfecte repetitur: nec ei, gloria patri, subi j eitur, quod tamen in responsorio aliarum fit horarum . Cirea quod attendendum est, qu bd alie ea non i- eae horae institutae sunt, ad reserendu Deo
laudes, pro diuersis benefici j, in illi, horis ab eo receptis. Hine est,quod lectio in illis primo dicitur, in qua beneficium uel pars eius in illa hora datum designatur,
postea eantatur responsorium: in quo laus Hir benescio eorrespondet,quia ergo lau
peti debet, iuxta illud Apostoli:Gaudete in Domino semper: iterum dico, gaudete, id est laudem Deo dicite. ideo huiusmodi responsorium repetitur. Sed & quia quis benefactori suo tenetur, Deo uerb nihil aliud pollamus, nisi gloriam & honorem offerreti deo in sine responsorii & euius u-que nocturni: ubi in lectionibus aliquod
beneficium totum,vel pars eius est repetitum, reserimus gloriam, Ec gratiam trini-- tati. Responsorium autem, quod in missi tantatur gratiam designat, ut prae in illi imest responsori u Apollo lorum, Claristo eos uocante, nania relinquentium. Quia ergo illi nihil retinuerunt pro quo iterum eo uocari porteret, ideo responsorium illud nullo modo repetitur: sed nec cum
ἶluria patri unitur, quia nou ad gloriam, sed ad luctum uocati sunt, dieente Demiano in Ioa. Sicut misit me pater, Sc ego init G. 1. to vos. Et nota. t quod Gregorius, Am i. brosint Sc Gelasius composueriint gradi a lia: tractus, 3e allelu-Ia, & ad missam ea eantari statueriint. Caeterum, quandoque solum responsorium cantatur in missa, quandoque solum allelu-Ia:.quandoque responsorium, cum allelu-Ia, quandoque cum tractu: quandoque allelu- la, cum tractu,de quo dicetur in sexta patie,sub tit
de septem diebus post pascha .s V as M A.
s Alial. Ia quod e tetur in ecclesia. unda
' De hoe verbo magna est apud Doctos dissensior primum de significatione, proxime de orthographia. August. enim duas dictiones essicit: ut Allelu. sonet Iaudater Ia uerb, uniuersalem uel uniuersaliter, scilicet Dominu. Ia autem apud hebraeos, teste Hieronymo,vr si est de decem nominibus. Tu ex praesentium Authorum ua rietate,probabilius sequere iudicia. N. D. De Allelu-Ia. Cap. 1 o.
beati qui lugent i quoniam ipsi eonsolabuntur, ideo post gradu
te cantatur allelu-Ia,----- quod est laetitiae eant Leum, Sc auditum ab Angelis de eantati: fiaeut legitur in Apoc. I9. ς Rursus,quia a scensus de uirtute in uirtutem, percu O gradu
162쪽
F. gradu ale diximus significari, saepe taedio siellent, nisi gaudium haberent admistum, sicut fit ijs lsrael millia inconuenientia ac ciderunt, quando de mansione in mansionem processerunt, ideo post gradu ale can
sternuntur auro inundo, & eandido, ct in, uicis eius cantabitur allelu-Ia. Eu t autem, allelu-la, laus angelica: sententia quidem breuis, mapnum continens iubiluin, fine incitans ad iubilum. Iubilat enim ecclesia, sciens quod grandis restat uia usque ad molem Dei Oreb . quod interpretatur mensa timens,quod fideles obdormiant in fide, & faciant vitulum conflatilem, id est 3 Iasciuiant in temporalibus. Est autem l allelu. Ia,hqbraicum nomen: uocabulum siquidem significans potius,qi iam exprimes ineffabile gaudium , in hac uita peregria
nantium: gaudium, uidelicet angelorum, α hominum in aeterna felicitate laetantium, quod nec oculos uidit, nec auri, audiuit, nee in cor hominis ascendit. Cuius Durbi expositio secundum Innocen. III ex I Ia. Psal. habetur: cum allelu-Ia praemit. tatur in titu. statim Psalmus exponendo titu. incipit, Laudate pueri Dominum . vn- de,secundum eum t allelu Ia, interpretatur: Laudate pueri Dominum. Aug. vero se exponit a l. id est, saluum: le. id est,me,lu. id est,fae,ia. id est, Domine. Hiero . sic: alle. id est cantate, tu . id est, laudem, ia, id est, ad Dnm Greg. sic alle. id est, pater. tu, idest filiu , i a. idest Spus sanctus, uel alle..i .lux,lu. id est, vita, ia id est salus. Magister Petrus antisiodiorensis, sic a l. id est, latiis. mus,le. id est, leuatus elii a cruce, lit,id est
lugebant Apostoli. Ia, id est,iam surrexit Petrus comestor dixit super App.& Augus i. in glossa psalterii, O allelu-Ia est uerbum Imperatiui modi:&sonat allelu- id est, laudate, ia.id est uniuersalem, uel ia .id est, inuisibilem, scilicet Deum, quasi laus inuisibilis Dei. Et quoniam allelu-Ia, futurae beatitudinis quasi proprium in uocabulum,merito magis eo tempore, scilicet pasthali frequentatur: quo Christus resurgens eiusdem beatitudinis spem nobis tribuit & promissu: prout ibi dicetur. Quod enim t alijs temporibus caneretur ad mis. Em, olim ecclesiae Romanae consuetudo non erat: sed a beato Gregor. constitutum: imb potius restitutum est. Nam cum prius tempore Damasi Papae suisset ea dem consuetudo defecerat. Hieronymus dieir, qudd allelu-Ia dicatur in missa, tractum esse de Ecclesia Hierosolymitarum .
Canimus igitur allelu-Ia, post graduale, eanticum uidelicet laetitiae post luctum petnitentiae: suntino opere nitentes exprimere magnitudinem consolationis , quae
reposita est lugentibus. Iuxta illud : Be ii , qui lugent: quoniam ipsi eonsolabuntur : iubilante, potius , quam canentea
unamque breuem digni sermonis syllabam , in plures pneumas protrahimus tui iocundo auditu mens attonita reple tur. & rapiatur illuc, ubi semper erit useta sine morte: S dies sine nocte. Est tetiam allelu-Ia modicum in sermone, &multum in pneuma : quia gaudium illud maius est, quam possit explicari sermone. Pneuma cnim seu iubilus qui fit in fine exprimit gaudium,& amorem creden tium, & quanta laetitia & laus secuta sit, per praedicationem di fidem auditam. Iuxta illud: Audiuit& laetata est Syon Sc.& in canticis: Exultabimus,& laetabimur tu te. Quid sit pneuma, dicitur in proce nato quintae partis: Quando autem dicitur sequentia: non dicetur pneuma, post allelu-Ia prout sub tit. de sequentia dic tur. Potest etiain allelu-Ia referri ad exultationem eorum, qui de miraculis Christi gaudebant:laudantes Dominum,& dicen tes: Quia vidimus hodie mirabilia,& quia uisitavit Dominus plebem suam . Tunc eis
niua cantabatur iubilo allelu-Ia,quia Omnis plebs, ut uidit, dedit laudem Deo, stgaudebat de uniuersis, quae gloriose sebant ab eo. Hinc est, quod a septuagesima usque ad Pascha, non cantatur allelu Ia. quia tempore tristitiae non debet decantari carmen laetitiae: prout ibi in proemio sextae partis dicetur. Porro, quod allelu-la interposito uersu repetitur : Sese bis in milia dicitur, designat aeternae uitae gaudium: & quod interiecta laetitia Saeta geminam glorificationis stolam accipient, animae uidelicet S corporis. Nam secundum stolam mentis seu animae,exultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis. secundum stolam carnis sul
163쪽
de hoe dicetur in sexta parte sub sabbato
in albis. Uersus ergo nihil sinistrum aut triste, sed rotu tota du,& dulce debet sonare, Ps, y quales sunt illi. Dias reg aauit decore indu
T fys tu . Dias regnauit, exultet terra &e. Iubila
Ps yy te Deo ois terra &c. Iustus Ad palmas ore Ffu i bit Se. quonia absterget Deu , Oem lachry libe mam ab oculis sanctorum, & iam non erit ιι luctus, neque clamor, neque dolor erit ul-ν era. t versus quoque d icitur a reuertendo, eo quod per eum reuertimur ad allelu Ia,qui post allelu la seqimur.quia significat operationem , quae laudi e iniungi debet quia non bene Deum laudat,qui bene operari cessat. Pcr hoe veto quod allela Ia ta pneuma repetitur, laus S gaudium ineffabile patriae ligni fi eatur. In nsi nullis ecclesis allelu-Ia cantatur a pueris, gra-N 8. duale a magnu ut notetur, quod Deus ex A. ore insantium perfecit laudem,& psalmi II 2 sta . Laudate pueri Dominum, cuius psalmi titulus est a Melu Ia. Illi enim, qui pueri suntdalidi Christi conuenilunt sori s vero in s de & in tolerando aduersi, qui pugnare possunt, contra a malech ita Cradu at te debent cantare. Cirea thoen Orand si est quod cantorum alij sunt, qui in e horocantus uoce magna distribuunt: hi sunt rectores e celeste,qui Deum laudant,& alios verbo & exemplo ad laudandum inuitat,
alij sunt pueri, qui gradu ale in gradibus
cantant, hi sunt activi de uirtute in uirtutem , in charitatis gradibus ascendentes , qui dii gradu ale inchoant alios ad copii n-ctione inuitant. Dii uersiam concinunt ad se redeuntes suas cogitationes accendunt,& dum illum finiunt, se bonum certamens πη. eertasse. R eursum insinuant consummas
se. Alii sunt persecti viii,qui in alij, ecclesi allelu Ia uel tractiis in pulpitis conei
nunt, ii sunt contemplativi, carnem ami- gentes,& mentem excedentes quorsi conuersatio est in eeli , non est hic hominum, Phil. 1 sed Angelorum. Sequenti iiii uero non illi soli decantant, sed chori communiter iubilant,quoniam iubilus aeternus& ineia sabilis , angelis erit communis di hominibus. Deberet etiam allelu-Ia in gradibus S uersus Orientem de captari. & quoniam vitam contemplativam significar,debet legi in altiori loco,quam responso rasi quod
' activam designat. l Rursus in quibusdam
ecclesiis eantans allelu-Ia, sumit aliquid in manu, ut insinuet se Deum non silum
uoce, sed etiam opere collaudare, seu manus ducit, iuxta psalmistam . Omnes gen- Ps. stes plaudite manibus, iubilate,&c. In plerisque etiam ecclesiis alles lit-Ia de Tri nitare eantant in dominicis diebus, scili cet Benedictus, uel quat is pater, ut fidem hi later profitente, ad spe ni pervcniant. Et attende,quod allelu- Ia dominicale, a Pentecoste usq; ad Aduentiam saepeo mi timus quoniam aliter & aliter in alii R in alijs gradualibus disponuntur. Et igitur diligens cantor attendat, ' diligeter via, ne istatibus olsciorum assignet.
6 Tractus. hnificat captiuitat. Eablinica. 7 Versu sequontiarum, cur dicitur a duobus A
carmen lari itiae, loco allelu-Ia quod signifieat exultationem habitam de spe a te morum dicitur tractu, ex militutione Thelesphori Papae. Dieitur autem tractus, a trahendo, quia tractim & eum asperitate uo- eum & prolixitate uerborum canitur, eo qui id miseriam & laborem praesentis inco latus insinuat,de quo Psalmista. Heu mi- Π hi, quia incolatus meus pro lungatus, &e. 'In tractibus enim representatur longa sanct arum patrum expectatio.& Iudaeoru captiuorum m ceror,& afflictio, qui tempore
B iby loni captio itatis sedentes super flumina Babulonis,& flentes in salie ibiis sua V
organa suspenderunt: quod tempus ecclesia representat a septuagesima eanti ea laetitiae subiice..do, D tractus dieendo. santum t autem interest inter allelu-la, de atractum,quantum inter laetitiam εἰ tribulationem.
164쪽
lationem. Item tantum interest inter'r sponsorium, cui omnes respondent, S tractum, cui nemo quantum inter actitiam &contemplativam vitam. Est autem tractus medius inter resposorium Se allelu-la , ut
dicetur in v j. parte subiit. de septe diebus poli Pascha. Porro, tractus quia gemitum S eanticu lachryniabile exprimit: lachrymas sanctorum, siue in activa, siue in eon 3 templativa vita representat. t Unde tra-IUM. ctus dieitur, quia sancti suspirates ab imors pectoris gemitum trahunt quia licet gau- NH. deant, ut monet alle hi-Ia,ta me hie in val136 lelachrymarum commorant Es, habent irriguum sit pertu, & in serius t quod tractus mysticat: gemit enim flebiliter pro diis Oione superns beatitudinis,& super flumina Babylonis sedentes patriae suae memores: interim lachrymas sundunt pro suis& aliorum aecessibus: dum ex uicinitate
Babyloni ei fluuii seipso, vident se aspersos de alios penitus immersos: ipli fluuii rapiditate serri deorsum. Sed quia hie ploratus, quandoque est respectu sit perni audii: quandoque respectu nostrae miseriae: ideo tractus similiter quandoque ea de laetitia pro superiori irriguo, ut De prosundis Se aliis huiusmodi, de utroque irriguo tractat Greg. i iij. lib. dialo eoru c.xxxiiij.' l Et est aduertendum quia post duos tra, ctus tribulationis, sequitur tractus Iecitis: prout sub dominica septuagesimς, se domimicis sequetibus videri potest, & hoe ideo quia post duos dies sepulturae domini oecurrit tertius resurrectionis. Rursus, et a gaudium sanctorum non est hie plenum & continuum, sed saepe interriimpitur: ideo ecclesia quandoq, interponit tractum , ut in tempore septuagesimali: & eum in sabbato paschali, post alia sequatur, t ractiis, quia noc gaudiit m non expedit sine fletu :- in sabbato tamen in albis duplicatur alle-li Ia:quia aeterna vita persectum erit gau
dium: glori stata carne cum anima,& conapleta restirrectione sanctorum eum resuNs rectione Christi. Sane, in i dominica septuagesimς usque ad quartam seriam cinerum dicuntur tractus solum in dominicis ἡiebus, eo quod populus tunc melius conuenit in ecclesia, qui indiget edoceri, qiia liter captiuitatem diabolieam per babyloo nicam significata,debet deplorare. l Tra
ctus enim tempur ba bylonice eaptiuit alis representat, Led post dictam seriam, quae
est caput ieiuniorum, magis frequentatur, quia tunc magis est tempus moeroris S aia fictionis : utpote ordinatum ad cxcutiendum iugum diabolicae captiuitatis: Per ii qrore contritioni, ,& humilitate consessionis: atque aspera ratem satisfactionis. quae praecipite in ieiuniouigent. Sed licet & dominica dic, restit rectionis figuret, tamen in domini eis septuagesimae eanti ea laetitiae sublicentur, & tractus dicuntur, quia Iudaei toto septuagenario babylonicae captiuit at is continue am ict i suetunt, S non in istius uitae septii agenario , quae perseptenarium, & per consequens, per leptuagenarium dueitur, continue dolores &miserias experimur: donec ad octauam ue arae S persectae, l& non figuratae resurrectionis , per Christi misericordiam vcniamus. t Postremo considerandum est, rquod uersu L sequetiarum bini & bini, sub
eodem cantu dicuntur: quod contingit,
mos sub paribus syllabis componuntur, quod in uersibus tractuum non reperitur, sui ex sacra scriptura ut plurimum sumuntur: ideoque in tantum nequeunt combinari. Rursus illae sub uno cantu combinantur: ad notandum, quod exultatio uerae charitati, in uno Deo perficitur: sequetia enim exultationem, combinatio citaritatem designat. Versus uero tractuum, quia mςrorem significant. singulariter decantantur : iuxta i Ilud Psal. Singulariter Wal. sum ego , donee transeam. Hier. xj. quaeli. I Oj. quando. Solus sedebam, quia amaritudi- ne plenus eram. Non est etiam omittendum, quod licet regulariter graduale, et allelu-Ia immediate sequatur epistolam: ne nos o musicus ille reprehendat diccns: Cantauimus & non saltastis: lamentaui- LRc. 7mus,& non planxistis. Alteru-Ia .n. cant
tur pro saltatione: gradu ale pro planctu subiungitur poenitentiae. Hoe tamen fallit in sabbatis quatitor temporum : & in quarta & in sexta set ij, maioris hebdomads,&in quibus tractus immediate sequitur epistolam, S hoc ideo, quia in illis diebus nui sicus ille nobis aufertur : Nam in dicta
quarta seria ueditur. in sexta crucifigitur,
quod in dictis sabbatis, quo ad aliquid re-
165쪽
prvsentatur: & ideo ad maiorem luctum Di sinuandum , tractus in illis immediate
epistolam comitatur. Quod autem tractus maiorem in silua et luctum quam gradu ale: per hoc innuitur qu5d nunquam cum allelu - Iacantatur: nisi ob lpecialem causam
in sabbato paschali .. .s V M M . . t s. quo ita siu prola. quid o qui a nater.
De prosa seu sequentia. Cap. 12. Osr alle in Ia,lpr sa seu sequetia dicitur quod est similiter eanticum exultationis adnotandu gemitiam glorificationis stola, qua sancti accipient, prout
latri prauiHuum . Qitatur autem sequet tia ab Omnibus simul, In choro,' notetur concordia charitatas: talis enim laus Deo placet: unde in canti eis t vulnerasti corn eum, seror mea, sponsa mea an uno oculorum tuorum: ideo dicat in uno,ut notetur concordia S uoluntas uniformitiqui a
laus sic sacta, eli cibus delieatissimus Deo
haee est tunica illa incosutalis, quam Deus non patitur icindi.xvi.q.xj. sicut de hoc dictum est sub ti. deo uelu-Ia , ait dicetur iupro xivisci uintae partis, ubi de antipti a niK agitur. Noeberius abba, sancti l L, alli, in Thcuto ita, primo sequentias propiae uini, ipsiuq aliciu-la con polii it,&Nlcolaus Papa ad missas catari concellit. Scd sic Hermanus contratus Theuiciacus, inuentor astro labii, composuit sequentias il das: It ex omnipotes & sancti Spiratus,&α5 Aue Maria gratia.& antiphonam. AI-
Petrus uero Compo stellanus episcopus .fe, cit illam. 1 Saliae Regina misericordiae,m ta dulcedo, Ic spes Mostra, saliae: ad te. Cla ma tuis. Quidam uer 5 rex Franciae Robertus non rne composuit sequentia in illam: Veni sancte Spiritu4. ct hymnum Chorus noue Hierusalem. Antiquitu, enim mos
erat, ut semper cantaretur allelu-Ia, eumpneuma, sed postea dictus Papa instituit loco illius pneumae in praecipuis solennitatibus seque utias diei. Quando ergo non dieetur allelu Ia , non decet sequentia dici, quonia loco pneumae eius dicitur, & idem 1agnificat, quod pneuma, scilicet aeternς ν itae gaudium, S delicias : quae nullo uerbo exprimi possunt: & ideo perpneuma,quae est uox no significativa, intelbguntur. Et inde est, st quidam sequentiae antiquae solent uerba noua S in cognata habere & musata e tum quia coeli gaudium secre tum atque incognitum mortalibus est τ 1 itum quia nobis incognitus est modus laudandi Deum in patria, tum quia iubilus cordis in praesenti vita cognitus est ad plenum : tum quia omnia noua sunt pui chritudine decorata: ut in prooemio digeinnorum. Hodie vero sequentiae cum uoce significativa dicuntur,ad notandum,quod tu illa magna festiuitate uitae aeternae iubilus plene scietur. Sequentiae uero aeternae uitae mysticant laudes, iuxta illud: Beati,
qui habitant in domo tua Domine in se. ει si
Sc Habent enim uerba laudi sua a dii Lcem atque suavem cantum: quia ibi omnia erunt plena Iaude & melodia coelestis organi, abundauit dulciflua laetitia , quia
sicut laetitiam omnium habitatio erit ibi. . Rursus quoniam laudes aeternitati sucr bis humanis plene non resonantur, ideo quaedam ecclesiae mystice pneumatizant sequentias sine uerbis, aut saltem aliquos uersus earum . nulla enim erit significati Derborum necessaria , ubi singulorum corda patebunt singulis intuentibus librum uitae,& ubi idem crit testis accusator, A iudex. x. q. iij eorum. Et nota, secundum Indorum, quod prosa est producta ratio a lege metri resoluta ., sic dicta, ex eo quod sit prosula: sequetia uerd dicta est, quia pneumam iubili se intitur:&hic in Evangelici dicitur: sequentia sequentiae in numero
166쪽
De mutatione sacerdotis. Cap. 23. sinistra legitur Euangelium, sicut in se γ μῶ.
te Christus quodamodo tacebat: quia non non praedicauit Gentibus, sed Iudaeis: iix- Is. praedicabat aperte, sed dicturiis' huange- ta quod ipse dicit in Evangelio. Non sumis liuini surgit, quia ut Euangelista tradit: multis. nisi ad oves, quae perierunt domus postquam Ioannes traditus est, uenit Ie- lsrael. Utrum illud recte dicat tit: prudens N su, in Galilaeam praedicans huangelium auditor aduertat. De hoc dictum est sub regni Dei :& quoniam sedes uictoris est, ritu. qualiter episcopii, uel facerdos . Ad πιπιν. sessio sacerdotis, uictoriam Cliristi recte quancunque uero altari, pallem ille se significat, qui post ieiunium meit diabo- transferat, minis N Cum retro sic luuntur,lum nam reliquit eum tentator,& acces. prout dictum est ibidem. serunt Angeli & ministrabant ei. Post di ctam ergo sequentiam, surgens sacerdo, , S U'MiM A.
Et ad sinistram altaris partem accedens, pronunciat Euat pel una, significans, subd I Diac-- Lmous Euangelium, beneZEN Christia, non uenit uocare iussos, sed pec- nem petiι ει quorsum ιdιuum. nu. . catores t iuxta quod ipse in Evangelio di. 2 Tuangetium, unde dιcatur. Et qλιd. xit : Qi a non indigent qui sani sitiit,me- 3 Euangelium est rasteriorum omn1um esur. dico: sed qui male h ibent. ii. qiixssione. i. 4 macomo manuῶ Pomi ficu cuare os letur.' multi . per dextra enim uisti, per sinistram s Euangetiorum tib ,-desumat Laconu autem peccatores signiscantur: propter 6' Diac nin librum euageborum ab γtra sumas quod Dominus in iudicio statuet quidem poti in aliaris parte. oues a dextris . hoedos uerli a sinistris, de 8 Diaeona benedictio. Unde carperis., hoe dictum est sib titu. de oratione. Qui- 9 Diacon M qualem debeat se praestare., ι .'m t x meo dixerunt, qudd ideo facer- IO Diacon M et Iubd atomia eademne Hampa dos in principio inlisae consistit ad dextra, pitum ascendant. atque Tedeant. elim itero pronunciat Euangelium conuer Iet Putamar suppositum tibis etianoeliorum titur ad finistram, & circa finem iterum re quid notet. dit ad dextra: quia cultus Dei primosuit Ix Dracon M , cur praemittat ame Euangelιum in populo Iudaeo, & Iudaea tune erat ad turibulum cum incens. dextram : deinde Iudaeis non credentibus, I s Acolyti cum ruribulo O incenso praecedunt di uerbii in Dei tanquam md ignis resipuen diaconum Liaurum Euangelium. Et cui. ribus, cultus Dei transiuit ad Gentes, ad bis, d. eos. 3quas Apostoli transierunt, Se tune Iudaea Cerra. F significent. O nu t s.fuit a sinistra parte, & circa finem reuer- 16 Crux antecedat draconia m LMaoel. te Ita ., ptur iteri in ad ludaeos, ad praedicatione II Ambo ambo te'id, Guιdone notet. Lnoch&Heliae,qui conuertent eorda pa- Is Gangetium m auo ct sublio loco Lei νtrum in filios: quoniam in diebus illis sal fastis nu I9.uabitur Iuda & reliquiae Israel falliae fiet: zo Aquita Iuper ponitur liber manselior m.
qui enim primo dixerat in uiati, Gentilam d
Vll Acτε-us, dum epist pars altatis dextera missae, prinei pium fiaT la lecta fuerit, & ehoro nemque tenet mediumq; sinistra: Dexi gradu a te psallente, sa- ra Iudaeos, Gentiles laeua figurat.Cςpit ab titu. dicetur is unde versus: Est ratio, cur II eerdost tacitus ad dex his, desertum ad hos, resertur ad illos o tram partem sedebitat stra fides: & erunt omnes in fine fideles. Mitatis, Illud insinuans, Sed cum sacerdox, qui pronunciat Euan.
quod Ioanne praedican gelium, representat personam Christi,qui Mate.
167쪽
3 s Euangeliorum prafationis duae , O ,inlib. ι
3 6 Euangeliis, quibusnam praeponatur. In iliai tempore, e qu/b- non. 3 7 Euangelia legum ν ναπῶε. pro loci, remps
non solenniter celebras, ipsemet Euange istium dieit Neru,qua do episcopus uel facerdos celebrat eum ministis cunci .i s biennius peraguntur, tunc . n. in quibusdam eeelesias, ut Ronas, diaconus dextra manu Pontificis ostulata eodicem
Euangelii ii imit de altari: illum subdiacono ad serendum tradens: postea benedictionem postu la t ab episcopo, vel a saceris dote, Se ei benedicitur. In aliis tame ece Iesis prius benedictionem postulat, quam eo dicem accipiat de altare. Data itaq bene dctione procedit diaconus, ad pulpita per dextram partem chori:quem praecedit diaconus, cum textu Evangelii, & illii praeeedit turibulum cum incenso, ct ante turifcrarium cero sera rij eum iaculis accensis, ante illos in quibusdam ecclesiis Crucis uexillum : seque pulpitum ascendit S tau angelium incipit, in quo dicto ab epist pum uel sacerdotem simul redeunt, quae singula prosequemur. Notandu est autem,
quod in quibusdam ecclesijs in praec pulsielliuitatibus , diaconus proficit ei uolens, ad legendum Euangeliu . inei te antipha nam,quς est in nocturnis sit per benedictu.& dum ipse accedit ad pulpitum, illa ea
latur & finitur a choro, ut notet charitas. Ac cantatur sine pnetima: ad notandum, lamus non praecepi e nos habere, nisi simplicem charitatem. Sane iam figura mutatu e . nam d iaconiis, qu i Rriti s representabat prophetam iam, represen tat Ioannem Euangelistam : quoniam lex Ac prophetae
uique ad Ioannem, c ex eo regnum coel rum Euangeli Tatiir. Ideo autem Euangelium legitur, ut uelut Christus post lege, prophetias, & Psalmos ore suo praedic uit: ita post epistolam responsorium N aletu-la, per illud populo praedicatio eius annuntietur. Et dicitur Euangelisi quasi bonus nutius ab ευ quod eii bonum,S . - γ ἐλον id est nuntius. Est. n. Enagelia Chriui de Apostolo tu praedicatio: nuntiat quidem uitam,post morte: re illieni, post laboxem: regnum, post seruitium. i Eli autem sciendum, quod sicut caput praeeminet eaeteris corporis me bris, & illi caetera membra serviunt: fie & Euangelium principale ell omni u,quae ad offerum mi ista dicu tur,& toti prςeminet oi scio misis,& qu eunque ibi cantatur,& leguntur, illi eonsentiunt in intel Iectuali ratione prout in sexta parte sib qualibet dominica dicetur. qt Diaconus ergo primo dextram manum pontificis,osculatur, nihil dices: quia Prς dicator euangelizare debet pro gloria aeterna, de qua sponsa dicit in caticis: Dextera illius amplexabit me. Na & Angelus qui resuricctionis Chi isti gloriam uenerat nuntiare, ledebat m dextra,liola candida coopertus. In aliis in ecclesii non osculatur, sed solu inclinan, benedi ctione P scit.Verum subdiaconus uel diaconus non manus,sed pedes Ro. pontificis osculatur, ut summo poti fiet summa exhibeat reueretia, de ostendat eu esse illius vicario cuius pedes osculabatur mulier illa, quae fuerat in ciuitate peccatrix. Adora nau est.n. scabellum pedum eius. quia sanctu est, cuius etiam resurgentis a mortuis pedes mulieres tenentes, adorauerunt. Generaliter nemo debet manum stim mi Iti,ntificis osculari nisi cum de manibus eius aliquid accipit,vel cum ad manus eius aliquid tribuit ut ostendatur, quod ex utroque debemus
168쪽
ei pratias agere, qu i se it seni per dat propria: sic na nqua recipit aliena, nitas obi atione, Romanus Pontifex recipiat, sub titulo de oblationibus dicetur. g Subseque ter i diaconus textum Euangeli j I imit de altari, quia de Sion exibit lex, S: verbum Dornini de Hierusalei non utique mosaica lex quondam extu erat de monte Sinai, sed euangelica, de qua propheta ait: Ecce
dies veniunt, dicit Dominus, consium ma bot ita me uni nouum, supra domum Israel,
ct supra domum Iuda . Sumitur etia liberdu altari,quonia Apostoli, de altari Euan ellum acceperunt, eum praedicantes Pa C sionem Christi euangelizabant. Vel altare in hae loeo, signifieat Iudaeos, a quibus transfertur regnum Dei, Si datur Genti sacie uti fructum eiu 1. Et ex eo, D libcr sumi ut de altari, notatur .s, Euangeliu cst ueroum Dei. quod per altare inuiseatur, se. cundum illud taud. ro. Altare d e terra sacretis nulit. Et propter prς missas rationes, quidam volente, dicere finita milia Euan seliu sancti Ioannii, vel aliud, imprimunt prιmo Iagnu cinci, sis per altare, & postea in fici te Sum,t aut ein illum, ut quidam volunt, de dextra parte altariz, quia eccleti 'ς Lu i , a qua nostrum sumpsit exoria 'u antiquitus abit a dextras,& ponit eum an manu sinistra, dextram suppones: iuxta illud : Leva eius sub capite meo,& dextra, 's amplexabitur me,& hoc propter tri 'llce causam. Primo quia Euageli ita docet coelestia, lue per dextram, terrenisque Per sin utram intelliguntur, supponi. g Se--cundo, Inclinatur liber super sinistrum humerum, ad notandum quod Christi praedicatio de Gentili populo, ita libit ad Iudaicum. Ese. xx. e. in diebus illis saluabitur Iu. errio,quia in uitia teporali,qui nerillam signiscatur, necesse est Euangelium praedicare, Et textus Euangelii in quibus, am eccleiiD ornatur ext criti, argento, &ιapidiviis , prout dictu est in parte iij. subiit. de legalibus indumentis. Liber autem apse ab adue tu sacerdotis, ad altare,donec Luangeliu legatur, super altare remansit: quoiquant uni ad hoc signis eat Hierusa. se quoniam evageliea doctrina primum
in Hieracilem facta est, & ibi permalit ab aduentu Diai, donee pii blicaretur Genti- libris Iu ua illud: De Sion exibit lex,
ut supra, Hierusalem enim est loeus passio M. Ionta,qn e per altare etiam significatur. Cosequenter 1 benedictionem postulat, quia Tnullus debet p raedica re ni si mittatur. Iuxta illud: Quomodo praedicabunt,nisi init
tantur e extra de haere. eunt Ex iniuncto SDominus inquit Apostolis: Rogate Domi
mim mellis, ut mittat operarios in messem suam. xxv. dii l. in nouo. Esaias autem cum
audiit et uocem domini dicenti, i Quem mittam & quis ibit ex uobis. Respondit :Ecce ego sum, mitte me: dixitque Dominus. Vade,& die Ropulo huic: audite audietes, sic. viij. l. i. sciendum ' Rursii, t limus a
modi benedictionem praefigurauit Moses, qui ascendens in montein accepit tabulas di benedictionem, S populo mandata pr. Ea iapusuit, Se Dominus etiam benedixit Urdι- 1 ni dia oonali cui dedit Spiritum sanctum ,& nrisit ad praedi eandu per uniuersum orisbem . Pontifex ergo, uel sacerdos uisibiliter benedicit diacono, qui l ecturus Euangelium, quod non secerat subdiacono te.cturo epistolam, quia Christus inuisibilis manen . Iegem,& prophetias quae per epistolam significantur, inuisibiliter misit: sed postquam in terris uisiis,& cum hominibus conuer a tu, est, Aposto Ios & Euan gelistas u i sibi liter misit, & docuit. Euntes inquit praedicate, d icentes Appropinquabit regnum ecelorum , Illi autem regressi cireu ibant ea stella, euangelizantcs,& eurantes ubique. Et mittit eu ad Iegendum Euangelium, ad notandii qu5d Christis misit Apostolo, ad ii die an dum regnum Dei. f Diaeonu, autem, ea quae sibi in benedictione dicuntur c6siderans, se Ordc purum, ore mundum,& opere ea ita, studeat exhibere, quatenus saero sanctum Euangelisi pollit digne proferre, quia puteus aquarum uitientium, id est euangelica praedicatio,non fluit impetu, id est, libere, si de libano, id est, eorde casto, s ore eandido Non enim est speciosa lata, in ore ris .
Peccatoris, imo pecea ri dixit Deus: Qtiare tu enarras iustitias,& assumis testamentum in eum peros intim λH1.q viij. g. quod tet fatur, ek ideo signo eruet, ciuinitur , deinde licentia & benedicthone tibicinis, ct insupet cruce imprella,ut securus incedat, procedit ad pulpitum cum stet O, it KHinato capite: uiliu in qui fila ecclesiis L et surcna,
169쪽
G voL I E L. DURANDI OB. IIII.
serens, propter illud, quod di ipse praecepit Apostolis, quos in ilit ad praedicadu re . io gnu Dei. Nihil inquit tuleritis i uia,& nemine salutaueritis.In alijs t si ecclesjs diaconus fert libru,ut i a dicet. Sed peruenies ad ambone, salutat quasi intras domit cui offert pace, ut infra dicet,& traii si per dexteram parte chori ad sinistram , ut liber euangeli j de dextra ad sinistram transfertur: & ibi legitur,quia de Sion exibit lex
Ese. t. ct uerbum, ut supra . Iudaea enim respuente verbum Dei, Apostoli transierunt de Iudaeis ad gentes,& postea predicatum est Gentibus,quae per sini stram intelliguttae. Am. Vnde Apostolus ab He. dicit: Vobis opor- ι. tebat prius praedicare uerbsi Dei, sed quo. niam repulistis illud,& indignos uos iudicastis, ecce conuertimur ad gentes . extra
de renun. ni si de hoe si pra in tit proxi. In Io ecclesia i Romana & in quibusdam aliis subdiaeonus pertinam uiam, & diaconus per aliam in pulpi iam ascendit, quoniam ille docendo, R i ste di scendo in augmentum scientiae procedit,& quia ministrator
per meritum ope s, S praedicator per meis. ritum oris in augmentum iustitiς progreditur unde psalmista: Iustitia tua sicut moles Dei, per eandem tamen viam descendentes ad pontifice reuertuntur : quia per
finalem perseuera ut iam pertingunt prae-Moti mium: sicut dominus ait: Qui perseuera- Io, uerit usque in finem, S c. de poen. dici j. apostolus & e. multi. Et quia praedicatio sineia mi opere, non siis scit. Coepit enim Iesiit face re & docere, ideo praedicator per eandem
Miam reuertitur, per quam accelsorat ministrator. Praeterea, ideo lecturus Euangelisi ab una parte progreditnr,& ascendit: Se ab
altera regreditur & descendite iuxta illud Euangelii: Per aliam uiam reuersi sunt in regionem siram : quoniam Apostoli prius M pr dicauerunt Iudeis, S postea Gentibus, secundum illud Apostoli: Quoniam repu 3 lissis uerbum Dei, & indignos uosse. See. Sane diaconii mi subdiaconus antecedit, quia Ioannes Si eius prς dicatio Christum& eius praedicationem praecessit, portans an quibuidam ecclesjs, puluinar quod libro si pona . Per pia luinar quidem,quod libro supponitur, ad quietem, signiscaturtiitae solatium, siue teporalia : quas dicat, Si vobis semitramus ij3iritualia, uon est mii si s a uobis metimus carnalia d. r. '.t 3. q. i. g. j. Nam seclidum Apostolu I. ad Cor. I acis. Qui altari seruiunt cum altari participat. s. extra de praeben. cum secundum .dignus est enim operarius mercede sua Matili. io. de
dominus Prς cepit in rege: Non claudes os
bouis triturantis . extra de praeben. extirpadae. Rursus puluinar supponatur Euangelio,ad notandum,quod suave es uigum dona ini, siue onus ruangelii illud portare volentibus.Vnde in Matthςo: Iugu meum Mam. suave, & onus meum leue: huic iugo, qui subiicitur,omnia subiecta habet, seiadum Aug. puluinar ergo suauitas & dulcedo in
mandatis se ei. Vnde prophet λ; Parasti indulaedi ne tua pauperi Deus, & iterum, si P . dulcia faucibus meis eloquia tua domine. i is In ecclesia tamen Romana diaconus praecedit, ut doctor, subdiaconus sequitur, ut auditor: ille praecedit,ut prς dicet, iste sequitur,ut ministret. Post lectionem uero si bdiaconu,.quasi sufficienter edoctus pr
cedit reserens Euangelium, quoniam mercedem Euanges ij de ilia mimi iratione rota portar,secundum illud ,quod dominus idite pio ni sit in Evangelio, Qui recipit pro Miscphetam in nomine Prophetae, mercedem ioprophetae recipiet: quem ideo praemittit diaconus ad pontificem, ut ostendat se stuctum praedicationis reser re, de quo dominuς iusserat: posui vox, ut eatis & fructum G. asseratis, ct fructu, uester maneat, Adhaee subdiaconus librum,S puluinar r porta signiscat, quod praedicator bono opere debet uitam suam Deo offerre. unde Apostolus ad Cor. 9. Omne quodcunque facitis, aut verbo, aut opere in nomine domini Iesu Chris incite. xxvij. q. ult. non obstrue tis. Prν mittit quoq; t diaconus ante Euan Iagelium turibulii cum incenso: quia Christi opera prseesseri in t eius doctrinam:iu ta illud ,Coepit Iesus facere,& docere. ru . t. rribulum autem, cum ture significat orationem cum deuotione: quam tune maxime
debent habere fideles in audiendo diu ita sermonem. Rursus diaconus ideo prs mittit turibulum, quia praedicator debet odorem bonae opinionis ex se mittere iAxta illud Apostoli r Christi bonus odor, sumus
in omni loco : nam euius uita despicitur,
restat ut eius pridicatio coni Cm natur,extra de faciunc.c. I. lTertio turibulum p rq I I cedit
170쪽
d. eedit ut ipsiui diaconi/oratio sicut in e rao se in in eonspectu domini dirigatur. Ante
turibulum uero praemittit duos cero sera. rios eum ficulis accensis. Primo,quia debet desiderium & gaudium in eordibus audirorum accendere, quatenus S: libenter audiant,& gratanter obediant. In quibus dam tame ecclesiis turibulum cercos prς- cedit: quoniam orationes & opera uirtutes de Oratione simam, ruta,& signa prae- eedunt: iuxta illud : Luceat lux uestra, RM h illud. Et nimis exibat de illo, & sanabat
omnes. Secundo, sacerdos uel episcopus praemittit ante diaconum duos aeolytos portantes cureos,& incensum ad notanduquod Christus praemittebat binos nuntios ante faelem suam in omnem ciuitatem,&locum quo ipse erat venturus, pr serentes coruscationes miraculorum, & odore uir-Mas. I tutum. unde reuersi dixerunt: Domine in tuo nomine etiam daemonia subi jeiuntur nobis. Facies enim Christi conuenient crhie intelliginitur Apostoli, qui norma docti marsuae populis otandebant: propter quod ipsis aiebat: Qui uox recipit, me m-6 cipit. 'Tertio, ideo librum Euangeli j praecedunt turibulum,& candelabra, quia doctrina Christi uirilis & fama pr ibat, Eua- gelilla testante. Exivit Iesus iu uirtute sipi e. 4 ritus in Galilaeam, & fuma exivit de illo in uniuersam regionem, & ipse docebati ii synagogis eoru. Quarto, propter eausam, in secunda parte Iiub titu. de acolytoi scriptam. t Rursiis duo ee rei illuminati, doctores ecclesiae per quos ecclesia illuminatur,qui debent habere notitia utriusque te flamenti designant: Hine est, quod ipsi eerei plerunque quibusdamdiuerso tum Gelorum lineis decorantur, ad notandum quod per doctores ipsos sacra scriptura diuersissensibus exponitur prout dictu
est in prineipio libri. Si uet. linear ipse
aureae uel argenteae sine, designant quod in ipsis doctoribus est aurum sbpientiae, Srs argentum eloquentiq. t Uel cerei ipsi designant duo testamenta, quibus genus humanum illuminatur: uel legem, S prophetas, qui in quibusdam eceleiij , dum Euangelium legitur, in pauimento ponuntur: quonia legis umbra & prophetarum enigmata per lumen Euangelii etiam ab humilibus intelliguatur: quia PtOPter euangelieam doctrinam, lex D propbetia penitus' evanuerunt in litera. In quibusdam tame' . ecclesijs in diebus profestis, unus puer est uno latum cerco diaconum praecedit, per quod significatur . quod primum Christis aduentum, qui humilis suit & occultus Praevenit tantum unus praecursor, scilicet Ioanes Baptista, qui suit lucerna uerbi. In diebus uero festitii s duo cerei praecedunt: quia in secundo aduentu, qui solennis et ira& manifestus duo pr mittentur pr cones, se ilicet Helias & Henoch, qui interscient tur ab Ant: christo in Hierusalem, quod significatur per extinctionem cereo tu. De eandelabris S etiam cereis aliter dictum
est in prima parte sub ti .de picturis. Antecedisy quoq; erux,primo ad notandum, is quod diaconus debet praedi ea re erucifixu. Secundo, quod qui eum intuetur per fidem sanatur a morsu serpentis antiqui. ip se est enim serpen Pin palo. Gertio, Crun praecedit Euangelium in signum, q, praedicator sequi debet crucifixum. Unde dominus inquit Petro: Sequere me. roan.x j. c. Post haee diaconus super an ibonem ascendit: t dicitur autetii ambo,ambonis, pul- I pitum, ubi legitur Euangelium , dictus ab ambio,ambu : quia locus ille gradibus amb. tur. Sunt enim in quibusda eeclesijs duo paria graduum, siue duo ascensus in illam. per medium chori: unus a sinisthis: uidelicet uersus orientem, quo fit ascensus: altera dextris: uidelicet uersus occidente: quo fit descensus,ut praemisium est vel ascendit ab auiirali parte, nani Christus a Bethel, id est, Bethleem, quae est austrum, uenit, in Hierusalem. unde dicitur: Deus ab fas austro ueniet. Ascendit ergo super ambo- 3.
nem, ad notandum, qu6d Christus ambit omnes qui custodiunt uerbum EuangeliI,& ut pollit ambiri: di sie melius ab hominibus intelligi. Item ascendit i ut in edito & alta tioce annuntiet. Evangelium,ia.
quam ubique & ab omnibus audiendum, iuxta illud propheticum : Super mon rum excelsum ascende tu, qui euageli Zas Sion, exalta in sortitudinci uocem tuam , & do. minus inquit in Evangelio. Quod dico uobis tu tenebris,dicite in luce:&quod inam I Q. re auditis, praedicate super tecta: extra de
haeredit. cum ex iniuncto.ur imitemur domui a Pu In tuon m ascendit, ut Euan-1. 4 gelium