장음표시 사용
191쪽
aa 6 passionem eeelesia n5 desinit imitari.Corporale enim eandidatur, &ecclesia permultas tribulationes Chrisso consormatur. Subdia eonus etia noster, scilieet Christus paten anicum ea lice portauit quando eruce in passione bamlauit. 1 Primus eantor osteri oblatam eum satione, & vinum
cum ampulla, quia primitiua e eclesia de Iudaeis suscepit fidem passionis in deuotione mentis. Oblatam ergo non nudis manibus, sed eum fauone candido , id est, eum manipula alba,& munda offert ad notandum , qnod Christi corpus ab his tantum digne suscipitur,qui earnem suam crim vi- iis & eo neu piscent ijs crucifigunt. t Alius autem cantor offert:quanqua diaconus miseet vino, & offert presbytero seu episco Po : haec est Gentilitas. quaelsua ni obtulit multitudinem, quam Christus in passione obtulit Deo patri. Potest enim no incompetenter dici, quod altare mensam domini , in qua eum discipulis suis ronuiuaba
tur: ara,ctu ecm e calix, sepulchru vel pas
sonem Christ n. de quo in prima parte sub titu. de picturis dictuni est, ct patena, quae a patendo dicitur, eor latum N amplum signiscat. Super hac palenam, id est, super latitudinem charitatis, sacrificium iusti-trae debet offerri, ut holoeaustum anima pingue sat. Hanc cordis latitudinem ha. bebant Apostoli eum Petrus dicebat: Et soportuerit me mori tecum,no te negabo .
Similiter & omnes Apostoli Christo dixerunt. Sed latitudo eordis ab eis aufugit,&latuit, cum omnes magis ro relicto, supetunt & latuerunt. Ad t quod significandum post susceptam inde oblatam sacerdos abscondit, sub eorporali patenam: vel saltem eam ab altari remotam subdiaconus retro continet inuolutam. Per hoe erro discipulorum stiga, vel latibulum, vel infidelitatis ex coecatio designatur: qui dii verum sacriscium offerretur,Christo relicto superunt,& latuersit, sicut eis ipse praedixerat: Omnes inquit vos scand altim patiemini in me in hae nocte. Scriptum est enim: percutiam pastorem, S dispergentur oves pregis: posquam autem surrexero, praecedam vos in Galilaeam. Aliqnanta particula patenae no absconditur, ut ostendatur, qudd beata virgo & beatus Ioannes Euangelista non sugerunt,nec latuerunt .
de hoe dicetur seb titii. de salictis. Elidi, Iacerdos dicturus: pax domina,quasi dominicae resurrectionis annuntiaturus eui
gium, resumit patenam, quia eum esset I ro die illa una sabbatorum, S sores essent clauis, ubi erant discipuli eongregati, pymetum Iudaeorum. venit Iesus, & stans in medio,dixit eis: Pax vobis: resumes oves, quae trepidantes aufugeret. t Rursus patena quae propter sua formam, diurnitatem nae initio earet,& fine,significat, usque ad
ominicam orationem, absconsa tenetur,
ad designandum,quod diuinitas nobis ab sconsa S velata est in hoe mudo: sed quando in oratione dominica dicitur. Panem nostrum: manifestatur ad Ostendendum, quod quando ad panem nostrum,qui in HIis est perventemus, tunc diuinitas quae inhoe mundo absconsa & velata est,manis
stabit se nobis, & videbimus ipsuin sicuti
est. De hoc dicetur sub titu .de resumpti ne patenae. In quibusdam tamen loeis patena duco operta tenetur, ad designadum, quod saeerdos orat pro aeternis, quae per Christi praedicationem nobis reuelatur. Per patenam enim,quae rotunda est, ternitas,quae principio caret de fine, congruὶ
designatur. Sane subdiaconus t tenet patenam parte posteriori eleuata, qnas diceret. Imitamini me,qui posteriorum oblitus,ad anteriora me extendo: innuens et,
δ reser re debemus omnia opera nostra adhristum in ad coronam sternam. Patena quoque seorsum,a calice revoluta, scilicet pars superior subtus posita, significat lapidem a se pnlchro commotu S reuolntum. Et nota,quod draconus tradit patena su d iacono tenendam , innuens, quὁd Chriasus c6 tulit discipulis suis pote flatem prς dicandi regnum Dei. Circa hoc etiam vis debitur sub titui. de resumptione patenae. Circat oblationem populi,notandu est, quod populus offerre debet: iuxta illud, Exod. Non apparebis in conspectu Dei inivaenus.de consteratio. distin. j.omnis. Per oblata quoque munera possumus commemorare copiosam victunam,quq oblata est
a populo, eum Rex Salomon templum dea Ita re domino sacraret. Exemplo enim illius plebs fidelis offert se & dona Deo,sed in veteri tectamentore ueniebat populus in Hierusalem quibusdam magnis solennitatibus
192쪽
tatibus, leti ieet Paselia, Pente eoste, & infesto Scaeno phegiarum, ut orarent in templor S tunc tenebantur offerre. Et nota, quod in ueteri testamento, populus offerebat saetificium legale, & uolutarium pro peccato: pro gratiarum actione dona, uo33 ia,S holoea ulla. t Sacrificiu legale sunt decimae & primitiae: per ea quae lex iussit
offerri. De ut. xij. e. Voluntarium est,quod sponte pro peccato, R pro legis transgre L. sone Oiserebatu r. Dona sunt,quae in templi ornatum offerebantur. Vota, quae pro
periculis infirmitatis uel belli. De hol causto praemissum est: unde dieitur in Paralipom. quod obtulerunt principes pro uotis, pro spontaneis, pro peccato, pro re 34 gno, pro sanctuario, ro Iuda. Ritu t igitur Synagogae transulit in religionem ecclesiae,& sacrificia earnalis populi, mutata sint in Obseruatiam populi spiritualis . Nam sicut populia, ille Mosi descendentide monte, diuersa dona ad saciendum tabernaculum offerebat: se episcopo depulpito uenienti Christiani deuotas offerunt oblationes. Alius os seri aurum, imitatus Mara. Magos qui aurum domino obtulerunt. Α- lius argentum, sectitus illos,qui pecuniam in gazophylactio posuerunt. Alius uero aliquid de sita substantia, ut associetur illis qui per Paulum & Barnabam necessaria pauperibus transmiserunt. Nee est elirandum, quae quantitas, uel speetes offeratiir. sed potius mens attenditur offerentis,
eunt Christo nato auraim,thus,& murrha.
Matth. ij iuxta illud Psalm. Tibi offerent
reges munera. Nec secundum Grego. offerens a muneribus: sed munera ab offerente placent. Oiserunt quoque legale sacrificiu in decimis & primit ij,: uoluntarium in spontaneis oblationibus pro Peccato, dum p nitentias redimunt, pro pratiarum actione, du pro collatis a Deo aliqua pratia quicquam offerunt dona,dum in aedificio Getesiarum, uel utensilia, uel aliquid offerunt. Vota, dum quod in particulis voverunt, ex pluunt. Holocausium offerunt,
eum opere designatur: de quo etiam praemissu in est. Offeres uero panem & uinum, signifieat d iscipulos qui praeueniunt parare necessaria ad pascha. Uerum t es riei & monachi etiam administrationes habentes, non offerunt, nisi in osseio mortuorum, Se in noua celebratione sacerdotis, & in quibusdam praecipuis solennitatibus . de eonsecra.distin j. alia.cum enim ipsi de oblationibus uiuant,& ipsi ae sua Deo oblati sint, non tenentur ocerre.Viri ante mulieres offerunt. Ipsi enim sortes in Christo designant, scilicet martyres squi in primitiua ecelesia plures contum lias passi Christo uictimam obtulerunt, dum occubuerunt. Deinde mulieres, quae fragiliores designant,scilicet consessore qui tempore pacis domino laudis hostias obtulerunt. Praeterea,vir, eaput est mulieris, & ideo a capite ratio est reddenda. Tde edendo-argentarius q 'Subdiaeoniau 37tem uel acolyti reeipiunt oblationes, quae ad manum episcopi deferuntur: ad notandum qu bd ipse non sua, sed aliena manu is debet temporalia ministrare. l Sane Ro manus pontifex nullam oblationem manibus tangit, nisi illam , qtiae prodestinctis offertumquam ideo mani biis aecipit, ut tagillet errorem dogmatizantium, eleemosynas non prodesse defunctis, & nisi oblationem panis, quam tangit: tum propter reuerentiam saerificiis, quod ex pane conficitur: tum quia est uicarius eius, qui de se dieit : Ioan .vj. Ego sum panis uiuus Caeteras uerd oblati oes ad pedes accipit propter illud quod in actibus Apostolorsi habetur : quoniam offerebant pretia eorum, quae liendebantur, & ponebant antepedes Apostolorum. Actuum. iiij. Et quia omnia sita sunt: prout stib Euangelio tactum est Et sacerdos oblationes manu tangit represeritans illud Leui .i.& iiij. Ponetque manus sit per caput hostiae,& aeceptabilis erit atque in expiationem proficiens. Et 'not. Is
quod pro defunctis offertur panis & uino Iuxta illud Thobiae. iiij. Panem tuum Ruinum tuum super sepulturam iuxti con
stitue, id est , distribue. Et pecunia sue
argentum exemplo Iudae Machabaei, Qui misit offerri. xij. millia drachmas argenti pro peccatis mortuorum. h. Machab. xij. Et pretia eorum ponebantur ante pedes
193쪽
des Apostolorum,ut praemissum est. Et lumen, ad illuminandum illos, qui in tenebria purgatori, sedent. quasi offerens,ipso
facto: Lux aeterna luceat eis Domine &e.
' Sanet Moses,uidens ludd populus multa obtulisset, iussit praeeonis uoce cantari, ne quis ultra offerret, Exod.xxxv. Sc xxvj. e. Nullus tamen sacerdotum nostri temporis talia facere uisus est. In nonnullis locis
parochiani in die natalis domini osterunt facerdotibus panes, quos Calendarios voeant: propter illud quod legitur Leuitie. xxij. Offeretis panes duos sacerdoti qui ted ut in ustim eius. Et voeabitis hune diem celeberrimum atque sanctissimum Sce. Su- . . sceptis itaq; a populo oblationibus & cho ε'' ro offertorium eant ante, episcopia, uel sacerdos ad altare reuertitur: quonia Chrisiis susceptis fidelium uotis eantantibus turbis: Osanna in excelsis, in proximo immolandus intrauit in templum.
xl Turificaris altaris suscepta oblatione sit ea quid innuat. O nu. 3. Et qualiter, O quando feri debeat.
a Maria ter sexis erepita Christi. M Otomagense concilium, quid statuerit deiurificatione.
De secunda turiscatione. Cap. II. BLATroNE mystiea de ilia praemisitim es , su-cepta, flati in t adoletur incensum: per quod illud innuitur, quod statim subscribitur a Ioan ne in Eliangeli obde quo prς missum est prope principi u praecedetistitu. Maria ergo, scilicet, Magdalena accepit libram unguenti nardi, pistici pretiosi, S unxit pedes Iesu, S impleta est domus
ex odore unguenti. Et sacerdos in modum
eruet, superducit & circundu eit incensum super sacris citim, & altare, ut ' cruei ς si pnaeulo S turis incenso diabolicae fraudi malignitas extricetur, & effugiat. Quod uero tertio superducit & cirrainducit incensum, designat quod Maria ter j ex hiiabuit α adhibuit unguentum circa corpus Iesu. Primci . n. unxit pesses illius in domo Simoni pharisaei. Secundo,cu in domo Si Is e. rmoni leprosi super eaput eius tinguetum effidit. Tertio, eum emit aromata ut ue- Mara. lnies ungeret Iesum iam positum in monu- νυ.
mento: uoluntas enim reputatur prosa
cto. xvij. q. j. & si ergo, ciam perisani non steterit,quo minus expleuerit , quod inc
pit. Quod uetb postmodum undiq; totum
mcen fatur altarer designat, qudd post sactum illud totam respersteretesiam: sicut Dominus ipse testatur: Amen, amen dico Mass. uobis ubicunque praedicatum suerit Euan et figelium hoc in toto mundo, dicetur qubd Aro. r& ha e secit in memoriam eius. Potesu et Idici, quδd altare turificatur in figuram angeli, qui stetit iuxta aram templi habens turibulum in manu siuat de quo sumus atomatum in conspectu domini ascendebat. Christus enim magni eonsili j angelus, inem immaculata igne sancti Spiritus plenam,pro nobis in ara erueis obtulit Domino in suavitatem odoris. Fumus aromatu, sunt orationes sanctorum, ut per ardorem charitatis ex passione domini prorogatae ad D cum patrem ascendunt, & nos ad coronam Trinitatis prouehunt: ideoq; sacerdias tutis eat in modum crucis & c rtinae: si semel turificat, recolit unicam passonem: si autem semel coronat, unita denam j retributionem, Si uero ier, aeternitatis in pastione operati nem, de trium Ordinum glorifieationem, S ideo turis eam ait: Dirigatur domine oratio mea, siret
sum in conspecti itu &e. Moraliter , '
autem incensum deuotionis adolendu est 'in v ibulo eordis igne charalatis, ut odo 'rem siuauitatis emittat: ut videlicet tam nos, quam oblatio nostra, simus bonus o Lccis
dor Deo: de quo dieit scriptura, iungi sa- cerdotio, & habere laudem in nomine ipsius,&e. Hoc enim incensum sacerdos accipit, id est . Christus acceptat εἰ incensat ex eo saetis eium Sc altare. Potest etiam diei qubd turibulum,quod oblationi sacerdos supponit, significat Christia per quem petit, ut sibi propitietur Deus. Sane omnibus desertur incensum, ut oste latur,quhd omnia a sacerdote facta pertinent ad omnes: unde Psalmista,dirigatur Domine se ratio mea: sicut incensum in e6sipectu tum τε
nisi milia pro destinctis, ut dicetur in. vij.
194쪽
prtes ib titui. de osse: o mΛ tuorum. Ina erificium immolandum. Sacerdotis intI c ineuio Rhii tom1geri . in bucaldo, lib. natio, Chrilli humilitatem significat, quili I. c. ut tempore, ita legitur: In tempore exinanivit semetipsit ira, forniam serui acet Phic quo legitur Euangelium, finito Euangelio piens, factus obediens usque ad mortem:
super oblationem incensiim in mortem, mortem autem Criicis: qui ctra inclinaas uidelicet redemptoris nostri,ponatii Gil se ad pedes discipulorum , post sacramen- crevimus. Leci eis: Papa si attrit incenti irri tum in coena tradatum orauit ad patrem .sisper oblatam poni. Quidam tamen haere t Postea Dorci se crige: s, osculatur altare, a rici garriunt , non esse in inlisa turi hian- ad nota tum quida per passionem Christidum: quoniam Christus inc a terreati populus tiberatus est,& Dco patri reeon- mccasium non sumigauit St Esa. Incentari ei liatus : unde Apostolus ad Ephe. iij. λ-
est abominatio ni itis. Qnare altare & eru- eiens pacem,ut reconciliet ambos Deo inciti xus turificantu r,ut dicium est sis b ti. de uno corpore. Cons uenter sacramentum
aquae benedictae aspersione. Post turisca- incepturus, orat priinu Prose: deinde protionem, iterum digitos lauat. nee ulterius populo. Conuertens enim t se ad illum 3 usque post communionem cum eis, ea qui sit, silent i a dieit: Dominus uobiseum: si bux is eram hostia tracta e do bet, aliquid cui dictu cst sub titiae salutatione, R mox tangat: ted post cras elimationem e itin uoce aliquantulum Cleuata, ut oratio ompat,utili detur sub iij particula canoni nium aurali et ures, Irras non praesumens, , M inliter quoque episcopi trahit &super quod solus possit tantum myilerium ex brachia clus informat planetam, Malia in- qui monet illum dicens Uratc pro me sexdunaenta, nam de legalis sacerdos dum fa- tres,&α S ego pro uobis, in quo significa-
criticabat iam mitates balthei super hume tur allud ,quod Christus discipulis suis di-
tum rellectebat. . tu Mi. Lucae xxii. Orate e intretis in tenta-
II Sacerdos cur toliat vocem incipum: Per cim pro se . pater inquit uenit hora. et affiea 'I' Maseetita Iemlorum i filium tuum, ut filius tutis clarificet te. d Ia a cris manti tiaras ab abara ne pum, inde pro populo dicens. Pater sancte ser- . ua eos,quos dedisti mihi, ut sint i num, D. ... - . . - . . cui N Π extra de sui Trux e. ii. Dictu anclinatione facerdotis, oscillatione rus ergo. Orate pro me fratres, seuertit altaris, acora sone. Cap. 32. ad populum, quia ipsum distincte alloquitur, sed dicturus. Oremus post Dominus Uxi racinto v Is exple- uobiicum, se ad altare conuertit, quia ille
tomysterio , sacerdos' non distincte, sed per modum concepti l se inclinando dicit: Surinis ad aliquid excitat ad secum orandum,icipe sancta Trinitas , seu gracias rcferendum. . q Monito ita clue &c quod suinitur de ter populo sacerdos statim reuoluitur ad altatio Danielis: ut uideli- re per sim stram partem,prout sub titu. de; cet holitam offerat ex salutatione ad populum dictum est, & ide. . P guedine charitatis, ut sit digaus ad - tandem dicit orationem quam interivi -
195쪽
G V I L E L DURANDI LIB. I PII.
Iorat ab offertorio,citra,quando dixit. Oremus, ad notandum, quod Christus iterum rediit Ierosolyma ad domum orationis, quavi ad tempus deseruerat eum siccesserat in Esea. Sie enim legitur in Evangelio : Cum uenisset Iesus Ierosolymam, Intrauit in temptu,& eiecit ementes, & uendentes de templo,dieens: Domus mea, domus orationis uo abitur. Instat . n. sacerdos orationibus, ae indignus inueniatur, t ut Oza,qui tetigit temere arcam Domini,& perculsus est a Domino. Nec legitur aliud secisse, nisi uxorem propriam cognouis te in nocte praeeedenti. Bethsamitae quoque,quia temere noluerunt arcam Domini tangere, oeeisi sunt de populo lxxxviij. de plebe quinquaginta millia, pretiosa area est ealix Domini, orat autem uoc deviassa. t Primo, ne uilei cat officium mi Dcae, & ideo oratio ipsa persecrete, dicitura quibuslam secreta a quibusdam secrevella , ad differentiam maioris sectet aer a quibusdam velo sacra vocatur, de quo &de huiusmodi silentio sub titu. de secreta dicetur, ut dictum cst sub titu. de offertorio. Secundo orat in t silentio,ut deuC
tius Oret, nec cogitet quomodo clus vox
ia corporis compositio placeant populo , quia & Dominus elongatus est a diici pu-lis,quantum continet iactus lapidis ut oraret. Tertio,in t hoe quod secrete iarat, significat secretas prece, Christi dicentis: Pater ini, si seri potest,transeat a me calixisse. Mat.xxvj. Quarto, hoc silentium I recolit sacramentum in sacrificiis patru ab sconditum, ut in Abel, Isaae, in agno pacchali, in uitula ruffa, in luteo emissorio. Quinto, in hoc t representatur silentiu , quod Dominus habuit in passione,quia taquam oui, ad occasionem ductus est, quod di martyres imitata sunt. Vnde non muris mur ictinat,non quaeriinonia Ac. Sexto, ideo t orationes quae post oblationes sequuntur in flentio & sectete dicuntur , quia Iudaei statim post sese itationem Lazari, uoluerunt occidere Iesum, ille uero abscondit se in civitatem Esen, in solitudine,& tacuit a praedicatione,& miraculorum operatione, usque in sabbatum in ra-inis palmarum, quo uenit in domum Sunionis leprosi, & tunc praedicauit aperte,
ad quod desgnandum sacerdos in nae se-eretae eleuat iterum uocem, dicens palam& alta t uoce: Per omnia secu.se .quod expositum est sub titu. de oratione.Secundo ideo dicitur alte. Per omnia,ad nota dum , quod post resurrectione ut Christus praedicauit aperte.Tettio,quia est principium sequentis orationis, ut iam dicetur.
ruta uero quaerit assieniani populi, & conis rinatione, quia ipse est quasi legatus p puli : ideo populus assentiens uoci eius dicit, Amen; quia seculum per ipsum creatum est, et adhue dicturus, per omnia meula lecti lorum, deponit manus sub ali re. Primo,ad notandum,quod omnem c gitatum temporalem deponit, de se totaliter Deo committit immolationi dutaxat tota mete intendens. Secundo manus deponit: cum enim nunc ad cordis eleuatit uem,& ad gratiarum actionem inuit et, α eleuationein eoidis per cotemplationem praeced te debeat,exercitum bong Oper
tionis, qua manuum depositio, significat. Da qua operatione Postea gratias reseriamus ei, qui in nobis incipit opus bonum, ut perficiat, sicut dicit Apostolus: idcirco
Io Angelorum so tantum ordanes cur In co-
196쪽
Gelasim Papa, praefatis res communes dia
Urbanua Papa, quid addideris praefati
De praefatione. Cap. 33-NTE pr sationem deseribitur in libris quaeda t figura representas
cx parte anteriori literam, v. ex parte vero po
steriori, lueram d. quae duae literae conitinctae pro Vere dignum. potiuntur, litera videli. t, pro dictione. Sane per literam v. quae in serius elausa S superius aperta est, habens initium a linea longiori humanitas siue humana Christi natura, quae In virgine principium habuit, sed fine carebit: per d. vero circulariter clausum diuinitas, seu
diuina natura, quae nec principium nec finem habet figuratur.Tractus autem in medio utranque copulans partem : crux est,
perquam diu in is sociantur & vniuntur humana. Ideo ergo haec figura in pretiationis principio ponitur: quia per mysertu unionis,& dominicae passionis pacificantur homines angelis, & sociantur humana diuinis, in pr conia saluatoris. t In praesari nibus enim omnibus conueniunt homines Rangeli,ad concinendum praeconia regi: unde & alta S delectabili voce cantatur: quia in eis angelorum praeconia representantur. Et ean tantur coram altari,S a Q-lo sacerdote, iuxta illud Apo. xiiii. & cantabunt quasi calicum nouum ante sede, &nemo poterat dicere canticum,nisi &e.Siquid e t haec oratio vocatur praefatio, quia
praecedit facrificium principale . Est enim quasi praelocutio, id est, ad ministrium pretparatio: praelocutio, videlicet totius orationis secuturae a,Te igitur, usq; ad, Agnus Dei. In hae enim prς loquitur sacerdos grates laudes Deo, ut melius ad consecrandum eorpus Christi valeat peruenire. Vo-eatur etiam praeparatio: quia praeparat fidelium mentes ad suturae reuerentia consecrationis. Dicitur t etiam hymnus angelicus : quia angelici, laudibus est plenus . verunta mea sacrificium vocatur, in
seeretella oblatio, sed a, Diis vobiseum r
uod statim post illam sequitur, usque ad
anctus, vocatur hymnus. Sane in proximot i. d letum est in s ne se eret citae dicitur alta voce: per omnia sec. secv.quod quidem est finis illius orationis, & initium prHationis per ν sacerdos insinuat, ς, Christus est lapis angularis,qui secit utraque,vnu in Iu Ie. Iod eos continens & Gentile ,,ut sit unu oui te, & unus pastor. Dictu rus ergo sacerdos rem attentione dignissimana, salutat populum dicens, Dii, vobiscum, optan NUs ta les ex ille te, cum quibus diis mauete dignetur, S illud nobiscum culebrare conuiuiuad quod mulier attulit alabastru unguenti nardi, pisiici pietios,& effudit illud super caput d ni recumbentis,& populus re- odet,& cum spiritu tuo:& si e mutuo pro
se orant. Nam l& in v e. testamento Omnes ssacerdotes orabant, dum conium marctur
sacrificium Ionatha inchoante, & caeteris respondentibus. Postea sacerdos eos lucitans, subiungit: Sursum eorda, scilicet in coelestibus, no in terrenis,& eleuat manus, Spter rationes sub titulo de oratione scristas ad fi.Chorus respondet. Habemus ad ominum, id est, habere debemus. unde in ea non e Cypriani. de consce. dist. i. quando Papae ita dicitur: ideo sacerdos ante Urationem canonis prςsatione prsmissa parat fratrum mentes dicendo : Sursum corda. ut dum plebs respondet habemus ad Dominum. admoneatur nihil se quam Dominum eos itare debere. Rursus ideo chorus subiungit: habemus ad Dominum, ut ecclesia sicut mulier unguentaria, sursum ad illam verbi diuinitatem eor eleuet, & illud caput aequale Deo patri, fide contingens, ungueto catholicae professionis perungat, cuius sane praeconium sacerdos prosequitur dices: Gratias i agamus Domino Deo nostro, quia pro omnibus beneficiis q. aenobis cotulit, gratias ei referre debemus. Chorus respondet: Dignum & iustum est: quoniam gratias omnipotenti Deo reser-re dc bemus. Sequitur per Christum Dominum nostrum. supplendum est: confidentes & credentes, quod per Christu maiestatem eius laudant an peli:adorant domina
tiones a remunt potestates. Hoc sacrς confessionis praeconium ita recte concludit ec
clesia: vi cu angelis & hominibus decantet N hunc
197쪽
hune deuoti pectoria Hymnum: Sismis ,
Sanctus, Samstus Dominus, Deus sabaoth et pleni sunt coel. Re. de quo.infra dicetur. Potest i etiam praefationis ossicium ad illud referri: quia Iesus alcendit in coenaculum magnum stratum in quo multa locutus eli cum di lcipulis sit is, & gratias a gens, hymnum illum retulit Deo patri de quo d. Matili. de hymno dicto cxluerunt in montem Oliveti. Ergo per, Dominus uobiscum oratio, quam discipulis secit,aecipitur. per, Sursim corda, ascen sus ad enaculum: iterum, per sursum corda, ad confitendum filio surgimus: & angelorum minit tertii :mploramus, qui uota nostra suscipiant,& ad Deum perserant. Pergratias agamus, Christo recolimus gratiarum actionem: de inuitamus populum ad agendum gratias Deo patri, per filium :pcr quem redimimur: Se cum Angelis ad laudandum admittimur. Monet ergo sacerdos populum, sursum, id ell, supra semetipsum habere ueI eleuare eorda, ad Dominum: iuxta exhortationem Apostoli dicentis: Quae sursum sunt, quaerite: non quae super terram, Nam quae in terrenis sunt, nihil dignit Deo offerre pollunt: ubi enim eii thesaurus tuus, ibi eli & eortuum. Multi quidem dum ore loquuntur coelestia, corde meditantur terrena: quibus Dominus improperat, per prophziam : Populus hie labiis me honorat: coralitem eorum longe est a me. Chorus itero re Gonden ς profitetur se sacerdotis mouita suscepille, dicens: Habemus ad Dominum,unde d iligenter prouideat,ne cor habens deorsum ad seculum , spiriti ii sancto damnabiliter mentiatur. Sacerdos tiam, postquam attento, reddidit, & deuotos hortatur, ut gratias agamus Domino Deo nostro: quoniam ipse est Deus, id est, Creator: iple est Dominus, id est re- Eemptor: ipse eis noster scilicet Saluator.
ac enim erit uerit si me noster, cum erit
omnia in omnibus, id est, sussicientia singulorum. Rursuς, quia ' populus proselsus est, se intentum et se ad Dominum: ideo presbyter subiugit. Gratias agamus. Chorus uero facerdotis uerba approbans,& assirmaus respondet: Dignum & i iritum cist: Dignum quidem quantum ad Deum:
quia ipse est Dominus Deus noster. iustu,
quantum ad nos: quia nos sumuς populuscius, Roues pascuae eius. Dignum quo que, R i ustum est, quantum ad utrimque rvt, scilicet populus simul eu facerdote gratias agat Deo: a quo omnia bona su scepimus. ' Subsequenter subiungit sacerdos: Vere dignum S e. Et secundum ma- pistrii in Petrum Anti modo ren. hie, incipit prauatio, id est, prologus uel prolo cutio sequentis canonite captans domini beneuolentiam, dicens: Vere diςnum leius tum est,aequum S salutare, digiast, qliod bonus est . iustum quia beneficus. aequum, quia misericors: salutare, quia saltis . vel, dignum, quia nos mera uoluntate fecisti: tu lium , quia nos pura miserieurilia rede in milii: aequum quia gratuite nos iustificas rsalutare, id est salute pleno ira: quia perpetuo nos glorificas. Nos tibi semper & ubique gratias agere. Domine sancte pater omnipotens aeterne Deus. ubiq; enim est Dominus sanctus: ubique est pater omnipotens, & semper est aeternus Deus. Unde Psalm. In omni loco dominationis eius bene die anima mea Domino. Et iterum, benedicam Dom: num in omni tempore, semper laus eius in ore meo. Sequitur 3 per Cluillum Dominum nostru . Advocat timenim habemus seesidum Apostolum apud patrem , Iesum Christum dominum n si runa ,qui interpellat pro nobiu& ipse ei hpropitiatio pro peccatis nostris,qui exau. ditur in omnibus, pro sua reuerentia. Percum ergo, quasi per mediatorem laudes offerimus: per eum,quasi aduocatum gratias exhibemus . t Per quem maiestatem tua &e. Maiestat dicitur quasi maior sans, uel maior potestas, quia maior est eius potestas, quam hominum. Laudant Angeli,
adorant dominationes, tremunt potest tes: utique illum laudant adorant,& tremunt, per que omnia facta sunt: per quem
simul cum patre o Es spiritu si ordines sunt creati. Na dixit Dcur: Fiat lux,& sacta est lux. Uerbo dixit, se uerbo fecit, uia uerbo Diti eruti firmati sunt, Si omnia per ipsi musaei a simi & sine i plo factu est nihil. Chorus angelorum nominatiuia Aneeli huieossicio,non dubitantur ad else. Et est notandum, quod ecclesia Angelis est ammt-landa , ad Loe ut placeat Deo. Rursust per boc, quod dieitur: Domine sancte
198쪽
IO3 pater omnipotens aeterne Deus, per Christum Dominum nostrum, quem laudant Aia geli,adorant,&c. intelligitur,lluod ecclesia & Angeli laudat Deum: non solum inquantiim Deum: uerum etiam inqua I tum hominem : Dicitur ergo laudant. Vnde Psilmistae: Laudate eum omnes Angeli eius. adorate Se. unde Esdras: Exercitu, coeli te ad Orant.Tremunt. t Vnde Iob: Columnae coeli contremiscunt, ct pavent
aduentum eius . Tremere uero, dicuntur
non metu sortitudinis , cum sint persectEbeati, sed administrationis affectit, uel Obedientiae famulatu : cum fecundum Apollo tum , omnes sint administrator ij spiritus in minis letium de istinati. Trem Rot quoq; potestates, non quod ordines angelorum corporales sint, sed ideo dicitur, ut intelligamus omnia coelestia,terrestria,& insernalia ante conspectum diuinae maiestatis tremere atq; timere: sicut& nos tremere ac timere ante dominos nostro, solemus. t Se iiii tum cali coelo tu: per coelos throni accipiuntur,quia Dominus ait:Cceri immitii sedes est, ct dicuntur coeli laudare Deum:quia laudis materiam praebent .vnde prophcta: Coeli coelorum, di aquae quae super estos sunt, laudent nomen Domini. Coeli quidem diuinae iussioni obediunt, quia se ostendere serenos & nebulosos, potestatem non habent. Cherubin quoque& Seraphin. t Ad intelligentiam eorum, qua hic dicuntur,notandum est nouem csse ordines angelorum, uidelicet Angeli, Archangeli, throni,& dominationes, ut tutes, principatus. Dotestates, Cherubin, R Seraphin. A γγ quoque Graece dicuntur nuntii Latine, scilicet excelsi & coelestes, eo quod de estis ad annuntiandum &exequendi im Domini voluntatem mittuntur. 1 Angelorum autem uocabuli in , ossicii nomen est,no naturae: spiritus enim sint super, sed cum mittuntur Angeli, tio- cantur, Quibus ideo pictor licentias pei nas facit, ut celebrem eorum in cunctis discursum significet: sicut & iuxta sabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet iuxta illud : Quia ambulant super pcnnas ventorum . Αρχάγγ tergo Grice, in i nunt ij ii et ipsi ciantur: qui enim parua vel minima annuntiant, Angeli sunt, qui sumata, A III sehangeli nuneupantur. Archangeli ergo
dicuntur, eo quod inter Angelos teneant principatum, nam αρχων Graece, Latine princeps interpretatui. diu tenim duces Rprincipes sub quorum Ordine unicuiq; an
gelorum sunt ollicia deputata. Quid a a tem Archangelorum priuatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo, quid valeant designetur. q r Gabriel nanque hebraice, interpretatur laxi ne sortitudo Dei. ubi enim ipsa potetia diuina, vel sortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. unde ipse an intiauit Christum nasciturum: qui diabolum deuicit , di humiliter ad debella das aereas potestates venit. g t Michael interpretatur, quis ut Deu S, qua do enim ali pud latirae virtutis in mundo fit, hic Archangelus mittitur,& cx ipsis opere nomen in ei: quia nemo valet facere, quod facere potest Deus: vnde ipse mi sus est in Aegyptum ad immittendas illa plagas sanaosas. Quidam tamen dixerunt, θ Michael est nomen unius Angeli. q illa Τ'
phael interpretatur curatio vel medecii a Dei. ubicunque enim curandi vel medicandi opus necessariuna cii: Raphael Archangelus mittitur. unde ad Thobiam misi uaest, ut eum . a coecitate liberaret. de G bri
te, Michaelo,& Raphaere, dicetur in septima parte sub se sto Michaelis. 4 Uriel, interpretat i igni, Dei, siciit legimus appatuisse igne in rubo: lepimus et ignem missum desuper, ct imple isse quod pracep timest: haec sunt nomina personalia anget rum,qitae nec a seipsis,nee a Deo imposita sunt: sed ab hominibus, & nescitur a quibus- nec alia personalia inuentu tur in scriptura. Alia vero sunt nomina ordinum Caeterii throni, dominationes, virtute , principatus S potet ates: quibus tin ue sim coelestem societatem Apostolus complectitur: ordines angeloru & dignitates
intelliguntur,ut iam dicetur. g t Sed pro a Iliae ipsa distributione offetorii, alii throni, alii domi iratices, alii virtutes, alii prmcipatus,ali j potestates A icuntur pro cci t is dignitatibus quibus ad inuice diurnpulli. t. Thronii sunt agmina angelo tu, qui latra C sedes interpretantur, & uocati sunt thr ni, quia illic conditor praesidet, diser eos iudicia sua disponit. Dominatione 1M illi qui in intutibus,& principatibus prcE N a ui incuc
199쪽
u. 6. minent,qui pro eo,quod caeteris angelorudominantur agminibus, dominationes voeantiir. Nominantur ergo hic ad notandu,
quod eis magis assimilari debemus: quia usum dominandi docent. Eil enim dominatio, facere Dei voluntatem. Uirtutest angelieae quaedam minis feria perhibent, per quos iii mundo signa & miracula fi ut: propter quod Se virtutes dieiintur. η Principatus si iniqiii angelorum i agminibus praesuat,qui pro eo quod sit bdictos Angelos ad explendum ministerium diuinii disponunt, principatus voeabulla aecepersit, na alii sunt, qui adni inittrant: alij, aut adsistunt: sielit S per Danielem dieitur: Milia milium ministrabant ei, Sc decies miliescentena milia ad listebant ei. ' Potestates' sunt, quibus virtutes adueriae subiectaesiant, & inde pote libitu nomine nuncupan tur, quia maligni spiritus eoru potestates
coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. nominantur ergo hic, ad notandum in potestate diaboli arcere debemus. l Cherubin autem & ipsi sublimes esto. tu potestates, Sc angelica ministeria perhibent, qui ex liebrgo in latino scientiae multitudo seu plenitudo,interpretantur. Sunt. n. sublimiora agmina angelorum,qui pro eo,* vicinius sitiat positi, diuina scietia earteris amplius sunt pleni. Ipsi sunt illa duo animalia,si per propitiatori u ares ficta ex metallo, propter signi scandum Apollo loru prs senti ad n quoru medio medius ostenditur Deus. 'Seraphin vero, est multitudo angelorii, tui ex hebraeo in latinum ardentes vel incendentes interpretantur, eo P Pra: csteris ardent,& acceduntur in charitate,& quia inter eo, & Deu nulli Angeli consisti int, R ideo quanto vicinius coram consiliunt, tanto magis elaritate diuini luminis inllamantur: unde & ipsi t sicut in Esa. legitur: Velant faciem,& pedes sedentis in throno Dei. Et idcirco et tera angelorum turba videre plene Dei essentia novalet,quonia Seraphin eam tegit: secundu Esa. nominatur ergo hie Cherubin de S raphin:quia sicut illa toti in Dei dilecti
ne ardere debem ii . Reperitur autem hoenonae Seraphin neutrum S masculi iriim, sed neutraliter terminatur in o , ut in hoc loco: beata Seraphin. Masculini vero te
minatur, in m, vade propheta: Serapbim clamabant alter ad alterum. Hiero.diei ς Cherubin & Seraphin singularis sunt numeri,& generis masculini: cuius tetmin
rio pluralis est per n,no quod in ministris Dei sit sextus. sed voeabula diuersis generibus iuxta linguae proprietatem appellatur. Graeca vero consuetudo neutro gen
re per m, scribit. Iosephii, dicit Cherubia& Seraphin et se duci animalia volatilia: prout dictum est in protentio huius partis. Praemissa autem ordinum numina praeder Cherubin se seraphin, & pter non rna a. pelorinia, latina sunt. Verum cum nouem sint ordines angelorum , sicut dictum eil .
t Qui postqua deeimus ea dens propter iu- 3
perbia, versus est in diabolii, in perseueraria ς ternς beatiti id misi olidati si in t . aliaeritur quare tribus exclusis sextantia in pissatione coi anunt m qua per c ios thtOni accipiuntur: ut dictum es f. Videtur. n. ex hoe quod illi, cum ceteri, mai Cilatent . diu nam no glorificant,& adorant: sed a sit hoc. Nam virtutes ccelori im omnes o dines comprehendunt, ut testatur Gregorius in homelia illius Eua elii: Erat signa in sole & luna. unde Psalmi ista: Uerbo tante ili firmati sunt, & in spiritu ori, cuis,
omnis virtus eorum. Et iterutri: Dus virtutum ipse est rex gloriae. vel forte licet o culta , in circa hoe prouisum est ratione. Dionysiust quippe tres elle tradidit hie- 3
rarchias, siue ordines angelorum,trinos in
singulis pones, ut similitudo Trinitatis in ei, insinuet i inpressa, ct di ἰε ἱερὸν id ea saeruin, 5 αρχῆ, ud est princi alio,
raphin,& throni. Medij sun , dominationes, principatus,& pcitcstates. Inseriores sunt, virtutes,archangeli,&angeli de litorum singulis medius t ordo in praefatione 3
subtrahitur: ad nota dum,in comparatione Trinitatis me me cuiu, matella, in ea preteipue eommendatu , omni, alia Trinita, diminuta reperitur,& impet sectarna quis in nubibus aequabitur Domino et quis i mili erit Domino in f his Dei. De si perio- saribus subtrahit Cherubin, de mediis principariis,de inserioribus archangeli. Hanc quippe a ternam & indiuiduam Trinit tu laudant angelis Adorant dominationcs:
200쪽
tremunt potestates: enm quibus it nostras uoces,&c. meust omnipotens, duas rationales edidit ereaturas,angelicam uidelicet, & humanam: quae laudibus diuinis insisterent, & ei gratiarii redderent acti nes quas dum pari voto concelebrant tanquam superiores cum inferioribus corde ine elem cythara sociantur: de qua dicit Ioannes. Et audiui uocem cytharoedorum cytharrinantium in cytharis suis: & cantabant quasi canticum nouum. Apoca.xiiij. 3 Ideo ergo die: t Sceia exultatione concelebrant. quoniam omnes praedicti ordines & etiam humana creatura maiestatem
Dei patris per Christum, Geta exultatione aequat ter concelebrant: supplici consessione et quasi non superba praesumptione, sed humili laude dicentes: Sanctus,3 F Sanctus, Sanctus, Sec. 't Porro Gelasius Papa tractus, & hymnos composilit, Spraefationes cantuum quidem, &non elimato sermone dictauit. Et est notandum, quod licet olim innumerae essent praefationes: hodie dccem tantum sunt canonitatae. Unde Gelasius Papa de consecratione, distinctio. j. inuenimus. inquit: Invenimus has nouem praefationes in sacro catalogo tantummodo recipiendas: unam, in resurrectione, & in albis paschalibus, id est, septimana paschali: aliam, in die ascensionis Domini: tertiam, in die Pentecostei: quartam, in natali Domini: quintam, in epiphania Domini: sextam,
de Apollo lis: septimam, de sancta Trinitate : Octauam, de cruce: nonam, de ieiunio in quadragesima tantummodo dicendam, de qua dicetur, in vj. parte sub quar3ο ta seria cinerum. Urbanus t quoque Papa lxx distinctio. sanctorii m. addidit decimam de beata virgine Maria. illam videlicet , Aequum & salutare: quae & unige-uitum tuum Sancti spiritus&e.
ii Draconus O subdiaconus fiam post sacerde is
De Sanctus. Cap. I C C L E si A sperans sociari Angelis,& Aseclisoselis, de qui bis E t in praefatione men- ttio facta e , satim post illam conformat se Angelico canini canens hymnum illuna: Sanctus, sanctus, sanctus. quem Sixtus Papa primus instituit decantari. Hie enim est eantus puerorum , quem cantauerunt Domino offerenti se illis in decima luna, qui quasi ioseruatus suit, usque ad quartamdecimam lunam in Bethania. Cum ergo si cerdos finit laudem siue praefationem, totu, chorus, qui representat ecclesiam, simul ea nitdictum euangelicum hymnum , , t ina&aequalis gloria di laus& honor dccantetur Patri & Filio & Spiritui sancto. .l No itandum autem est, qudd hymnus iste partim angelorum & partini hominum verba complectitur. Prima eni in pars lavdcmeontinet Angelorum , ultima hominum. Legitur enim Esa. vi. e. luod Seraphin clamabant alter ad alterum,& dieebant: Sanctus, Sanctus, Sactus, Dominu, , Deus exe eituum: plena est omnis terra gloria eius. Legitur quoque in Evangelio Mati. xxj.c.& Marci xj. e. quod qui praeibant,& qui sequebantur, clamabant dicentes: Osanna filio David: benedictus,qui venit in nomine Domini. Siquidem vox angelorum, scilicet Osanna in altissimis Trinitatis,& v-nitatis in Deo, commendat areanum vox
hominum,scit icet Osanna slio David, diuinitatis & humanitatis in Chr: sto, personat sacramentum. Merito autem cantica
angelorum in ecclesia cantamus: quia per hoc saetiscium terrena coelestibus iunν inon dubitamus, de ideo tum ei, in cxcelli, saluari clamamus. t Illud enim aduer- 3 tendum quδd ter dieitur sanctus: ut not tui triaitas seu distinctio personatu sed sie