장음표시 사용
201쪽
mel tantum dieitur: Dominus Deus Sa. tas tua, sicu i in ecclo & in terra. Dum au- Mau. baotli tui notetur diuinae usiae unitas. de tem dicimus : Pleni sunt est i S terra glo- 6. consecra. distinct. ij. ego. quia unitas adora ria tua. agimus gratias ercatori,de omnitur, ut se Trinitati, & unitatis mysterio bus benenc ijs. Dum vero dicimus t Bene- reomprobetur. Item, dicitur ter, in singu- dictus qui venit, &c. agimus gratias se lara numero sanctus: & non dicitur plura- cialiter de beneficio redemptionis. Quialiter sancti, ut una sanctitas in his tribus enim necessarium est ad aeternamsalutem perlonis, & una aeternitas intelligatur. incarnationis mysterium confiteri, rectEHoenon solum Seraphin clamabant, sub subiungitur: benedictus, qui venit in ii excelso Dei solio, secundum prophetam : mine Ddimini. Ego, inquit, veni in nomi- sed & qtra tuor animalia, secundum Apoc. ne patris mei: nomen patris, est filius: de in e reuitu Iedis requiem non habebant quo dicit prophetar Ecce nomen Domin V. sodie ae nocte, dicentia. Sanctus, Sanctus, ni, venit de longinquo. Dum ergo sat Sanctus, Dominus Deus omnipotens. Di ctus inchoatur, ine linati stare debemus: eitur autem Deus sanctus, id est, sanctificas quia tunc incarnationem maiestatemque non autem sanctificatus: unde sancti esto- diuinam per angelorum hominumq; eante: quia ego sanctus sum Dominus Deus tum incognitam veneramur Rursiis di- vester. Dicitur pater sanctiis,dicente filio: eendo: Benedicturis c. & cum haec sint de Pater sanctisca cos in veritate, quos dedi Euangelio, debemus signum seu vexillumni mihi, quia tu sanctus es. Dicitur filius crucis nobis facere seu imponere, ra Chrisanctus, angelo protestante: Quod nasce. stus per crucem triumphauit,& nos trium tur inquit) ex re fictum, vocabitur filius pharesacit. Quando enim Christus venit Dei. Dicitur Sactus, sanctu , sanctus, Chri- ad Hierosolynia descendit de monte olisto dicente: Accipite Spiritum sanctu ni : ueti: tunc fili j Israel clamauerunt, dicen- quorum remiseritis peccata, remissa ersi. tes: Benedictus, qui venit in nomine Do Dicitur ' quoq; Dominus Deus fabaoth, mini. quia aduentus Christi in Hierusa- id est, Dominus exercituum e videlicet an lem signiscat suturam resurrectione, luangelorum & hominum , quorum terribilis do ipse venici iudicare vivos & mortuos, est, ut castro retina acies ordinata, te quo in ct apparebit nobis in eadem carne, in qua psalmo dicitur ab Angelis. Quis est iste pro nobis passus est,& tunc in nomine Ie- Niti rex gloriae λ Dominii, virtutum,&c. tot e- su omne genuflectetur coelestium, terrenim exercitus habet Deus in terra, quot strium, & in sernorum: unde &ex tunc quisu ni ord ines in ecclesia: tot habet in coe- dam incipiunt genu flectere, & deuote oralis quot ordines sunt in Angelis. Nomine re. Sequitur: l osanna, quod est verba ictgo celorum S terrae, Angeli & homines hebraeum S significat: salua obsecro: sup- diuina pleni pratia, hic perhibenturis vel plendum est populuin tuum, vel totu muri ad sit eram coeli R terra gratia diuina re- dum . compositum quidem verbum est, explentur,quia deitas est bique. unde pro- osi, quod interpretatur salvifica , ct anna, pheta: Si ascendero in coelum,in illices: quod est apud hebraeos interiectio obs si descenderis ad infernum,ades. Sabaoth crantis, motum animi significans, sub det ergo Don ius exercituum siue milita- precatis affectu. Integre ergo,dicitur Osirium virtutum, siue ilictoriarum interpre na: quod nos corrupta, i, vocati l itera ditatui : vel omnipotens , ut ipse sit Domi- elisa,dicimus Osanna: qa secimus ex igno-nus Deus & ipse omnipotens: qui e eui- rantia, auiscienter synalephantes vocale, tus angelorum atque nominum disponit . elidimus prout in metrix fieri consueuit . Et ideo subditi Pleni simi coeli S terra Dicitur autem bis frosanna in excellis, sploria tua: hoc est ut eius gloria cςlι & ter propter duas partes salutis,quae sunt stolar i gilbernetum& qui in coelis, S qui in ter mentis, & stola carnis: quibus sancti bea-ra sunt, glorifieent & honorent nonae fan- tificantur in gloria: ut videlicet anima &ctum eius re eli autem pleni sunt gloria, corpore caluati inter angelos deputemurre, terra vero, spe. Tunc Nix, in rc plena in excelsis dest altis cilicet in coelo. R
202쪽
quod enim turbae dixerunt: Osanna, hoe est quod hie dieitur: O Domine calusi mesae, Reisdem verbis ibi subiungitur: Benedictus, qui venit in nomine Domini. qt Sane in hoc angelorum & hominum concentu,quandoque organa concrcpant, quod a Dauid & a Salomone introductum est,qui instituerunt hymnos in sacrificio Domini organis , & alijs instrumentis musicis concrepari ,& laudes a populo conclamari.
Veruntamen quanto cor est maius corpore, tanto Domino deuotius corde, quam corpore constemur, de hoe dicetur in ii
ne prooemi i v. partis. Ex nunc aut si i verbis & gestibus Christi passio reprelent tur. Nam diaconus & subdiaconus vadunt post dorsum episcopi seu sacerdotis, i quo fuga Apostolorum in Christi pastione significatur, prout in tit. de oblatione dicta est, Si qui vero stant retro altare prospicientes in eliscopum . significat mulieres, quae a longe stante, eius passionem viderunt . Omnes autem,& qui retro nant, Squi iaciem episcopi inspiciunt, inclinant
se, malinatem diuiuam,& incarnationem Domini uenerantes: quae per cantum an-Ielorum,& hominum introducta sunt. Oro enim angelorum d. sanctus, sanctus, sanctus, Dominii, Deus sabaoth: maiestatem introduxit diuinam Ordo uero hominum dicens: Benedictu, , qui uenit in nomine Domini: aduentum fgnis eauit in carne, ipsa quoque inclinatio moestitiam signifieat discipuloru, de morte Christi qui non audebant se eristere & consteri se esse discipulas eius: ia eoque ilant inclinati, donec dicatur: libera nos a malo. Vanum. n. erat eis ante lucem sargere, id est, ante resurrectione de Christo gloriari: per quam sunt ab omnibus tribulationibus liberati: Vnde S haec petitio in Dominica oratione septima est: qui numerus est uniuersitatis. De hoc dictum est sub ti.qualiter episcopus uel sacerdos ad altare Sc.
tum quoddam O prodigium emersis. 8 consecramis meris qua jori debeas. 9 canon expedite dici debet cur ira.
io Camonis Missae substantia, se quadam palpa
iaccamnum Gelasitu Papa, a Petro ordinauis.1 3 In eanone Missa I edenter, quid nuten . ItemPid Hames. De secreta vel canone Missae. Cap. 3 s. O s T acclamatum prς conium secretum sile-tiu, in quo & missae e non deuote dicitur,&sacrum ni ysterium peragitur, itiod fit per I lum facerdotem: quo niam secundum Matthaeum, Christus solus oratiit. Et secundum quosdam hic incipit mista: quoniam extera sunt de solennitate de conseridis .ij. panis est. t Canon aute i mis p & oblatio, ut dictum est in titu de praefatione, & actio Se ea non & cacrificium,& secreta uocatur. Actio dicitur pro pter facta mysteria, quae in eo aguntur, &quia tune cum Deo agitur causa nostra, vedictum est in prooemio huius partis. unde quia in eap. illo: commuta leante, Re. &in illo: Hane igitur oblationem certi xl diebus ultra ordinaria canonis seu acti O-nis uerba , quaedam adduntur S dicuntur ,
ideo in mi is alibus in uariis locissuper illas additiones scribit tir talis titulus seu rubrica: Infra actionem,eo quod ille insta, seu quasi in medio ipsius actionis siue ea- nonis dici debet . Canon t Derd dicitur, quod regulis patrum compositus est,a sanctis enim patribus aliqua uerba mystica sunt ibi instituta. Κανων autem Graech,dicitur regula Latine. Dicitur etiam ca- non, quia regulariter Christus ti crus Deerdos in eo representatur, seu quia per hunc regulariter fit consecratio sacran enti. Sacrificium aute dicitur a sua parte digniori, de quo dictum est sub tit de os latione. Secreta dicitur, quasi nobis occulta, quia
humana ratio nequaquam tantum mystcrium plenarie corpore potest, ad quod s-
203쪽
entseata tum, merito se ereta uoce celebra
do, secretam intrans quasi uelatu emtibus d im cortini quς sunt in lateribus altaria prout infra diectur in quarta parte illa cationis super uerbo: Hane igitur. Dieitue etiam secreta: quia secrete & sub silentio die tur. Christus enim ad eonsecrationem corporis sui uenturus, secrete,& solus orabat ab hora es nae, usque dum suspensit, est in cruce, qua, oratione, secrete signiscat. Priscis qu sque te raporibus antiqui patres sub silentio saerificabant, Scommunicabant, quod etiam in sabbato sancto obser D. Iam uamus: Praeterea, ut Ioannes Euangelisa describit, postquam Chrisus honori si .ee suit receptus & magnificatus a turbis, cum Psalmis Se laudibus, abi jt, & abscondit se: non utique trepidantis formidine, sed dispensatio iis officio: quia nondum uenerat hora eius, quae postquam post aduenit, spontaneus ad passionem accussit. Illud ergo Christi latibulum , hoc secretum silenti im representat: . in quo sola. dirigitur ad Dominum intenta deuotio . Tune enim sacerdos intrare debet in eubiculum cordis, & ostio sensuum Orporistin. claum, Deum patrem orare: qui exaudi. l. tor est clamoris cordis, non uo eis. Vnde 4 Anna 1 typum gerens ecclesiae,non petitione clanion, sed tacita deuotione, quod
petiuit impetrauit, de qua in libro Regulegitur, quod loquebatur in eoiaesio, &labia eius tantum mouebantur: sed uox penitus non audiebatur. Vnde&Mosi Do . minus inquit: Qui clamas ad me λ cum tamen ipse tacer. t. Propheta etiam dicit: Dicite incud: bus uesir s, de in cubilibust uestris compungimini. Potest tamen i di. ei, quod prima secretella representat tem pus illud . quando Christus Menit Hierosolytria maci diem sustum non manis sterhaec autem secreta tempus illud quo receptus fuit in Hierusaletu cum hymni, S ramis,& sexta seria sequenti erucifixus suit. praelatio uero illud, quando Christu, in coenaculo hymnum retulis,&illo dicto exierunt in montem Oliueti: sir sum eorda a censionem. Secundo ideo secreta ε ' in silentio dicitur, ne sacerdas et amando hi, quae aguntur, minus intendat. Tert irine uox sacerdotis nimio clamore deis
ciat. Quarto, ne sacrosancta vecta lin scant. pertur ' enim, quod cum antia ν.. quatus publice & alta voce ea non dicere- . tur, omnes pene perii sum illum sciebat, .& in platei, δή in liteis decantabant. Vnde cum quidam pastores illum in aero cantaret, & panem super lapidem potuit sent, ad uerborum ipsoru ni prolationem panis in carnem conuersit, est: ipsi tamen diuino indicio igne coeli lux millo perculi sunt, propter quod patres statuerunt uerba ista sub silentio diei, inhibentes sub anathemate, ne proferantur, nisi a sacet dotibus super altare, & in mi ira & cum ii cstibus acris. Quaedam etiam orationes, quae ante praefationem sub silentio die untur, scer tae uocantur: de quo Se de silentio sub dici de inclinatione sacerdotis dictuni est.Co-secrantis ergo i mens, ut praemissum est, sad id solum debet esse intenta: nam eo, I r. . qui adorant, in spiritu & ueritate adorare ricti.
Oportet. Ne uero muscae uenientes perdat IO. suauitatem unguenti, id est, ne importui et cogitationes tollant deuotionem orationis,flabello spiritus abigantur, id est, inspiratione gratiae repellantur: quatenus auster aduenient & Spiritus sanctus accede ,
persi et hortum, id est, mentem tacun det: ca'. ut aromata fluant, id est uirtutes abundet. ι Ad quod etiam significandu , aestiuo tempore materiale flabellum,dum secreta diei Mir,adhibetur. Hac etiam 1 ratione ut, νd Edicet ne muscae uenientes perdant suam tale unguentit dici potest quod ea non dici debet expedite, non morose,& nc auditoribus taediunt generet. Unde in Exod . diim citur: Fac festinanter atriod de imm a tione agni dictum est. Et probatur etiam ilibi: Et eo medetis sustinantur, sed nec nimis etiam festinant er: quia nun debet sacriscium sine sale, id est, d. scretione&d
uotione offerri. Debet etiam in libro legi, ne ullus error coni ingere possit. Porro io sacerdos avillam celebrans, representat ea, quae olini pontifex inter sancta sanctorum
egit,& quae Christus egit,qtiem ille prae Dputauit. Siquidem ea, quae fiunt a princi-p:o secretae, usque in finem, passio.iem du-mini, sepultura in & resurrectionem dominicani representat. Recolitur enim ibi memoria eorum, que gesta sunt per hebdomadam ante Paschalem a decima luna primi
204쪽
miri ei,ssη, quando Iesus abi jt H ierosolynia, dicta est,& de his per se a loca dicetur Traui trie ad septimam decimam quando re. ditiir 3 autem quδd Gelasius Papa quin- i Eserrexit a mortuis propter quod in pleris quagesimusprimus a beato Petro, eanon εque sacrari is inter pr dieationem & cano principaliter ordinauit Non enim secretanem imago erucifixi depingitur, ut non so tota simul ab uno composita est, prout di-lum intellectus literae, uerum etiam aspe- cetur in tertia particula sis per uerbo: co- , picturae memoriam dominicae palli O- n unicantes . Et licet aliqua uerba sint ab ianis inspiretu et Et forte diuina factum est aliquibus,quos tamen ignoramus: addita, prouidentia : licet humana non sit indu - quae in Evangeli j textu non continentur, stria procuratum: ut ab ea latera cano a in ut dicetur in sexta particula super uerbo :eiperessicilicet a T. quq hebraice thau, que Elcitatis oculis: nulli tame subtrahere uel in sui forma signum & mysterium crucis addere licet: nisi sorte quandoque eorum Ostendit, & exprimit, dicente domino per nomina, pro quibus nominatura sacrifici si Eaechielem: Signa rhau in frontibus uia offertur,sicut inferius in deeima particularorum dolentium, S gementiu super ab ostendetur. 1 Notandum ueris est quod 3 minationibus Hierusalem, quoniam per quidam sedent in canone missae: significan Christi passione haec uix in cruee impleta tes Apostolos, qui sedebant triste, de ne sant & e dicaciam habet. In quibus sani in ce domini in eς naculo,alij stant, significa- codicibus & maiestatis patris,di ctia ima-ites Mosen, qui extensis manibus orabar,&go depingitur erucifixi, ut sacerdos quasi Aaron,& Hur illiu , manus sustentabant, Ea M. Praesentem ii deat, quem inuocat, & quem de quo sub ti. de oratione dictum est. Qui- i alloquitur, dicens. Te igitur &c. Sc passio, dam uero ut aliqui ex ministris, nec sedet quae luc representatur, cordis oculis inge- nec stant: sed in uestibus sacris stant rapiratur. Sacerdos autem osculatur pede, ip te inclinati, prout dictum est sub ti de fansus maiestatis, & se signat in fronte. Ἀ- ctis, & sub tit.qualiter sacerdo, & ministrinuens,qt od reuerenter ad mysterium pas ad altare debent stare. sonis accedit. Quidam tamen prius ostii
iantur pedes maiestatis, & possea erucifixi, secudum seriem canonis. Alis econtra, Quia per filium peruenitur ad patre Deinde dicens. Te igitur, se inelinat, ut ibi di-eetur. Secreta ergo passione representat: 'assi' incipit ibi: inde & memores Sc.cruei fixio ibi: Hostiam puram , hostiam sanctam,hostiani immaculatam. Oratio uerba Christo in eruce incepta ibi: supplices..te rogamus &e. Episcopi seu sacerdotis in-elinatio tune facta aute sitare, signis eat emissionem spiritus, pite inclinato. Eleuatio vocis, ci in dicitur: Nobis quoque, significat exclamationem Centurioni , dicentis: Vere filius Dei,erat iste. Duae cruces supra cor pia Scalicem factae, docent Christum pro duobus populis cruc. fixum
' Sacerdo i benediceni, dicit: haec dona, hae munera ει qua ιdsignificatione. Fr an . quatenus illa disserama late. Fι cur dona ,
Ia Illibata dona o munera, duis sacerdos, is benedictione. Et quae dico: ν νὼ bala. ix Sacrificia recisae, quo . 3 3 canonis secunda pars,cum expositione. Ala oblata in calice, signiscat corpus Christi. I Sacrificia altaris, pro quibuι erri debeas. Vinum in ea lice languinem eius. Subdia- I 1 Pacificareo adtinare,an idem. Dem,cust conui recedens a iacie episcopi, incipientis, Pater noster signiscat mulieres,sepul
to domino recedentes a monumento. Pa
tena,significat stam marum eorda in obsequio sepulturae Christ latitudine charita D P a timuia: Prout sub titu.de oblatione
17 Orationes pro quibuι faciendae.18 Hiestates duae sun . De
205쪽
De expostione Canonis, qui incipit: Te igitur. Cap. 3 6- clarissima mente abundantissime, uel, id
est, misericordissime, uel, id est, mentem ..clarificans. Mens enim claiestat,cu Deum X post Tio Ni canonis propitium sentit, quae uerba dicendo, ca-
hie vacare prsuidimus. cerdos se ante altare inclinat, significans, Veruntamen quicquid suod Petrus inclinauit se, dum prospexit Ima. exponedo conamur ex in monumentum Rursus hae e sacerdotis primere, uix ullius ap- inclinatio in principio canonis humilit paret esse mometi De- tem Chri iti ad passionem. quddque iaceo ficit nanque lingua ser dos ipse cum ireuerentia ad mysterium crumo disparet, tu petatur ingenium, oppri- eis accedit, signiscat. Et in his uerbi mitur intellectu, . Pulsabo tamen ad ostio, notatur, quod sicut legalis sacerdos vultu ut amicus acconio det mihi tres panes de uersus propitiatorium habebat, prout di- poeniten distinct. j. opportuna. qui maxi- ctum est in prooemio huius partis sie de nonae in hoc conuiuio nec elsari j erunt:uide- ster ad Dei clementiam cor debet habere licet fidem,quq petit & accipit uita spem, & sicut pontifes intrabat in fauct sancto quae quaerit, ct imi enitu iam, Scharitate, rum semel in anno serens sanguinem hirciqitae pullat,& aperit uelitatem. 'Canori aut uituli, sic do Christus per propriu san- 'autem undecim continet .partes. Secunda guinem introiuit semel in .sancta, aeterna incipi ibi: Memento Domine.Tettia ibi: redemptione inuenta,sic & minister eccleCommunicantes. Quarta ibi: Hac igitur. sis intrat eum sanguine in sancta sanctorii, Quinta ibi: Quam oblationem. Sexta ibi: quoties in mute memoria sanguinis Chri
Qui pridie. Septima ibi: Simili modo.
Octaua ibi: Vnde & memores. Nona ibi: Supplices te rogamus. Decima ibi: Memem. Vndecima ibi: Nobis quoque. l Alij
dicunt, qudd continet duodecim partes. Secunda pars ibi: In prirnixaertia ibi: Menieto. Quarta ibi Communicantes. Quinta ibi: Hanc igitur.Sexta ibi. Qui pridie. Septima ibi: Vnde & memores. Octava ibi: Supra, quae propitio. Nona ibi : Nemento. Decima ibi: Nobis quoque.Vndecima ibi: Per quem haec omnia. Duodecuma ibi: Oremus pceptis salut .moni. : Sed secundum alios ex solum cotinet partes. Secunda incipit ibi : In primis.Tertia ibi: Communicantes. Quarta ibi: Hanc igitur . Quinta ibi: Supplices te rogamus. ν Sexta ibi e Oremus praeceptis. Sunt i et qui dicunt,quδd quinque tantum sunt parsti geren, secrete inchoat mysterium, qui non solum mente sed etiam cincis signaculo, de quo ia in dicetur, risti ree tat passionem. Sequitur: l. Supplices, id est, humiles, uti accepta habeas, id est, ut accipias seu grata habeas,& hic osculatur altare in rcuerentiam Passionis, per hoc compati se ostendens. sane eodem die, quat laudes a turbis Christo sunt acclamatς, uidelicet decima luna primi mensis, quando secundum legem typicus agnus indo mox Hebraeorum insereba i r uerus agnus Iesus Christus ingressus est Hierosolyma & multis insidijs quaerebatur ad mortem. Traditus aut ea tribus , scilicet a Deo pro nobis. unde Apostolus . Proprio filio suo no pepercit Deus: sed pro nobis Omnibus tradidit illo, a Iuda: unde in Mat. Quaere
tes: unde & quinquies concludit. per Chri Iudsis Si a Iud sis Pilato ut in Ioan e: Ges ι'. I stum Dominu nostrum, eo iudd per quin- tua ct pontifices tui tradiderunt te mihi. si ι. eu partitam Domini pactioncm oratio fide Prima traditio, si lx ex gratia, quia dilexit M ib. lium exauditur, de hoe dictum est in sine nos.& tradidit se ipsunt pro nobis. Secun- 16 prooemia huius partis. Incipit ergo 1 c - da ex avaritia , quia constituerunt et xxx. Matb. non,& eius prima particula. Te igitur. Et argenteos.Tertia, suit ex inuidia. Sciebat 27 exponitur igitur, id est, certc. Sacerdos e enim Pilatus, quod per inuidiam tradidis
e sent eum , Deus ergo tradidit ex dono: Iudas pro munere: Iudaeus iii sacrifici uin ID
libatum. Ad quod a designandum sacer
dos iacit tres cruces super oblatam, & licemnim hoc dicens alloquitur Deum tanquapraesentem. uel igitur istud continuat ad Caecedentia, quasi diceret. Tu es sanctus eua. igitur clementissimc pater, id est,
206쪽
Iieem eum dicit'. Haec dona,huc munera, haec sincta Lacrificia illibata, uiui si dicat, diserimus tibi elementillime pater, hete dona, haec munera, b ec sinina saeri sieta, eo m. memorantes illam traditionem,qua Deus seeit ex dono, Iudas pro iii inere: Iudaeus
Phil. in Deri sic turn illibatum: singuli tamen ad
mor em: mortem autem crucis. Secundo etiam fiunt tres erucus in reuerentiam eius, qui est trinus Deus, cuiu, potentia fiteonuersio panis & uini. rettio, in figura - triplicis unionis in acceptatione saluatoris. Quarto, in memoriam trinae erucifi-xionis. Prima fuit in uoluntate persequentium, de quo Io.ij. Collegerunt ergo pontigees&pharistaei concilium &e. Secunda
, fuit in uoce clamantium, de qua Mar. At illi magiι clamabant, erucifige eum. Tertia fuit in cruei fixione manuit, Sc pedum, de qua Luc. crucifixerunt eum. Quinto, in tribus crucibus tempus ante lege, quod
thibus distinguitur interuallis, innuimus, se ilicet ab Adam ad Noe, inde ad Abraha, ct inde ad Mosen. In quibus tribus temporibu , iusti Christum suis saeris ei js praefigurauerunt,ut Abel in ag io. Melchisedech, in pane se uino, d Abraha, in filio. Verum per praemissa tria uerba, non aliud atque aliud dieitur,sed rex una pro sit magnitii-d ine diuersa appellatione laudatur, donui quidem, dantis: munus accipientis: sacri fetum offerentis. Pater dedit: Filius obtu lit. Spiritus sanctus recepit: unde Apostolus. Christus per Spiritum sanctum semetipsim obtulit Deo immaeulatum, singuli tamen dederunt & obtulerunt &accepe hi iunt, sed ad distinctione pater dicitur dedisse propter aut horitatem, filius obtulit se propter humilitatem , Spiritus sanctus ac pisse propter benignitatem. Eadem e-' ni in t sacrificia dona fiunt, simul & munera, dona sunt, a nobis ad sustentationem, a
Deo collata .anunera sint nobis Deo, ut laudetur, oblata.Na N quae sacris offerun-u tur altaribus S munera nuncupantur,&M dona, unde & Dominus inquit in Evang. .: Si offers munus tu si ante altare,vade prius πιο ς .eeonditiari fratri tuo. Et Daniel dixit ad Balthasar. Munera tua tibi sint,& dona tua alteri da.xiiij. qu stio. v. rescriptu vi,&s cm. s a tibi. respexit dominus ad Abel,& ad mutio. F nera eius. Sacrificia diluatur,quia sacrifieantur & offeruntur, pro peceatis nostrit, ut nos sacros efficiant. Unde populus inquit, de pontifice, ut o Drat doni & sacri ἀcia pro peccatis. Sermonum igitur inculcatio, pis deuotionis est exercitatio,& ineta fabilis commendatiosae ramenti, quod sic tamentum disne eucharistia appellatur, . prout dicetur in v j. particula, seper uerbo. Qui pridie, quam pateretur. Proprie autε munus homini, donum Dbo datur. Na munera dicuntur, quae manibus dantur uel aecipiuntur. Rursus diculur dona,quo ad panem in quo est farina & aqua, munera quoad iii num in quo est vinum & aqua. Haec sancta sunt acrificia quo ad utrunque secundum Augit. Dona reserimus, cum non metipsos Deo offerimus, Se donamus munera'. cum eius beneficiorum memores sumus,saerificia illibata, eum et humilitate,& laudes impendimus, de hoc uide, de coissecrat. distinct. ij. in canone comperiimus.
Et i nota, quod ideo dicitur pluraliter I
ona, munera, sacrificia, quia panis & uinuPrius, quam consecretur, diuersae sunt speetes substantiarum, & diuersae substantiae speei eruin, sed ubi consecratio coelestis aecess erit, species quidem remanent, sed substantiae conuertuntur. itaque diuersa sunt continentia, sed unicum est cootentum,nim idem sub utraq; continetur. licet non in idem utraque sub liantia conuertantur: sicut infra plenius ostendetur. Dicuntur
etiam 1 sancta,& illibata,quia panis & vi is
num sanctificantur in sacrosanctu corpus,& immaculatum sanguinem Christi. Non enim dicuntur illibata, uasi nondum gu. stata sed potius dicut urat libata, id est, inam aculata, quae sine macula eordis & eorporis oportet offerri. quatenas & eor ab iniquitate, ct corpus ab immunditia pumgetur,ante,quam osserantur, quoniam ut ait Apostolus, de consecra.d istin. ij.qu i caelare. & e. sequen. lieunque manduca- .cem uerit panem,& biberat calice domini iudi ligne, reus erit corporis, & sanguinis domini. probet autem seipstim homo, sic de pane illo edat,& de caliee bibatiqui enim manducat & bibit insigne, iudicium sibi manducat & bibit . Dicuntur ergo illiba ta, id est . sine labe: sicut agnus paschali sim maculatus, qui significat Christunt qui est sine tiracula, i dxa, ruga. t illibata id est
207쪽
ineorrnpta: non quia substantia panis uini corrumpi non possit: sed quia eorpus tisannii, si ij Dei, in qua virtute verborum
species la transubstantiatae sunt, corriim.
N. is yi non possunt. Vnde Psalmista: Non da
bis sanctum tuum videre corniptione.Tertio, dicuntur illibata, ad notandum, quδd nullus extraneus ad fident debet approximare illis, ut dicetur in tertia particula, It super verbo: Communicantes. Triat autem sunt e celesiae sacriscia, per tria, quae fiebant in veteri testamento, figurata pro
ut dictsi est in procaemio huiux partis. Se- 13 quitur ' in primis, liue tibi oderimus &e. Sane legalis ponti sex ingrediens in cincta
sanctorum orabat, ut dictum est in procemio huiu, parti,,& Christus ante passio- Dear orauit se glorificari ,discipitioiq; conseruari, & nunc etiam sedens dextram Patris interpellat pro nobis: sic & nosterminister sequens Aaron & Chri sum pro tota supplicat ecclesia,quae eoosilit in prs
latis, Ac lubditis Sc. Licet auteni unus tantum sacrificium offerat: tamen pluraliter dicit offerimu , quia saeerdos non tantum in sua, sed in totius ececlesiae persona cierificat. Quapropter in si cramento corpori
Christi, nil a bono maius, nil a malo minus perficitur sacerdote: prout dictum est
A in prooemio huius partis. Veruin t nobis
hie in uestigandum occurrit, iis buf,S Priaquibus,& qii aliter,& quare, debeamus fa- a criscium altaris offerre. Et quidem haec quatuor cx ipso canone colligere possit-mus euidenter: quibus soli Deo. videlicet indiuiduae Trinitati: pro quibus ecclesia sancta Otholica,videlicet pro omnibus orthodoxis, qualiter, in una fidei, uidelicet
in communione sanctorum: quare,pro beneficiis corporalibus, spiritualibus,de aetertiis, sed omnibus propter Deum . Primum liotatur ibi: Tibi reddunt uota sua a te no Deo,uiuo S uero . Secundiam ibi: Pro . ecelesia tua sancta catholica.Tertium ibi:
Communicates & memo. uene. Quartum ibi: Pro redemptione animarum uiarum:
pro spe falli.& incolu .suae. Sacrificium erro Iaudis offertur, & generaliter pro cundis , & specialiter pro quibusdam, id est, 3 pro pix lati. qui iunt iuxta Apostolum
in sublimitate constituti,& pro subditis
uiri, mulieribus, ε sacerdotibus & ad-
stantibuς, pro nobis & nostris. De praelatu de si bditis ibi: Una eum famulo tuo Papa
nostro,& omnibuς orthodoxis. De uiris et mulier bus, ibi: Memento Domine sanaulorum famula. tua. De sacerdotibus,& stantibiis, ibi: Omnium circunstantium.& qui tibi offerunt hoc sacrificium. De no- .
bis & nostris, ibit Pro se suisque omnibus. Sic ergo exponenda est litera, tuae tibi osserimus in primis, id est, principaliter pro ecclesia tua sancta,catholica, id est, uniuersali toto terrarum orbe diffiisa, sed fidei sacramentis unita: quam, id est,ut eam paci sica re digneris, ut habeat pacem ab haerς
tieis, & schisuaticis: & adunate , quae dispersa est inter perfidos, & paganos. Vel hic dicitur, quod orandum est pro discordantibus ab inuicem: quam & eustodite digneris a viiij, & daemonibus, ct regere in prosperis & aduersis. Idem tamen videtur ei se t pacificare. quod adunare, eustodi- Irre, Quod regere. Tunc enim paciscat, eum fidei uui mentes adtinantur, ut per Spiristum sanctum charitate diffiici multitudi- v. s. nis credentium sint cor unum,dc anima u- Aes. na:extra de sui n.Ttiniae. ij. Tunc custodit, Ps i scum inter mundi pericula regitur, ut de sancto mittens auxilium : ea de Suoii tueatur. Licet enim in Apoc. septem scribatur Ars iecclesiis: una tamcn in Canticis est eo lum Gin. οba, nam sap. edi. si .d O. Sc excidit co.septem.
Vna igitur est ecelesia septem Ordinibus d stributa, vel septem chrismata bus insignita: quam ipse pacificat S adunat: illet cu is sodit & regit qui propter ipsius regimen,& munime proposuit liniuersis, ut omnes ab uno sicut corpus a capite gubernentur, pro quo statim oratur re dieitur. Vna eum famulo tuo Papa nostro,q uerba Clemens Papa addidit. Nam ut inquit Pelagius Papa, constat ab uniuerso orbe separatos esisc,qui qualibet dissensione inter sacra mysteria. Apostolici pontificis memoriam secundum consiletudinem non frequentant,
qui uero no sunt de Romana ecclesia dice-ces,pro suo quoque debent orare pontifice, quatenus unitatem spiritus in uinculo pacis obseruet : unde debent dicere uerba sequenti ascilicet & antistite nostro.Anti stes tamen ipse celebraus non debet ea dicere. Quod uero addunt, quidam de anti
208쪽
Io 3 e se pro praelatis ostenditur orandu etiam etiam euidenter apparet, quod sanctii mei se pro principe, Apostolus doeet j. ad sit & salubre mill arum interesse mysteriis: tr Tim. ii. c. t Obsecro inquit primo omni u eum sacrificium eueharistiς pro circunst seri obsecrationes, orationes, & postula- tibus specialiter offeratur. Verum i cum Σtiones, &gratia ruactiones, pro omnibus Deus nihil ignoret, nec alicuius valeat hominibus, pro regibus, & omni biis, sui in obliuisti: quid est quod petimus ut Deus Giblimitate sunt constituti, ut quietam & meminerit nostri λ Porro Deus dicitur sciatranquillam vitam ag. mus, in omni pieta- re, quos approbat: unde noti it Dominus
te,& castitate de cole era. distin .i de hvm- qui sunt eius: & discitur nescire quos r nis ad fi. Sicut enim duae sunt vitae, testis probat unde: No noui vos. Rursus, dicitur videlicet,& terrena, unaqua spiritus vivit obliuisci malorum, cum malus ad bonu reex Deo, ct altera qua caro vivit ex spiritu, uertitur, unde si impius egerit poenitentia is ita duae sunt i Potestates: ecclesiasti ea vi- omnium iniquitatum eius no recordabori delicet,& mundana: unaquae moderatur Et dieitur obliuisci bonorum, cum bonus spiritualia: altera sitiς moderatur carnalia ad malum peruertitur: unde si iustus a iu- ista per clericos :& illa per la eos. xvj. di- stitia sua auertit se, oes ivllietas eius non , si in .d io. Post vii aque Potestatem, orandii recordabor. Deus etia quandoq; recorda- 7 est pro omnibus orthodoxis, qui utranque tur ad miserendum: vnde Memento mei Psal. fidem .eatlioli eam videlicet, & apostolica Deus meus: luia ventus est vita mea: luan- I39 veneratur & colunt: Si sic hereti ei & schisi doq; ad puniendum unde: Memento Diae qmatici exeludiitur. Orthodoxi enim quasi filiaru Edom in die Hierusalem. Petimus gloriante, dicuntur: qui videlicet Deum ergo non ut nostri meminerit, sed ut nostri rectae fidei consessione glorificant. misereatur seeundum illud: Reminiscere
miserationum tuarum Domine:& miseri-S U M M A. cordiarum tuarum qiis a neculo siunt. Sequitur: Quorum tibi fides cognita est, &t canon memoriam 'νΠνorum continere deb t. nota deuotio Sc. quasi qui propitiaris si
a Driis scis eos quo approbat: Obliuisitur, delibus & deuotis, qui soliis vides in con- quos reprobat. scientiis, quae recte eredant, & deuote ter orandum pro omnibus Metibus. diligant, utpote regnum scrutator S co 4 Sacrificium laudis. dium Deus, sciet laru dias, occulto tu olum s Amicos Hugere debemtas, ut eharitatis ordo perscrutator in cuius mediii nulla crea- serueι-. tura est inuisibilis. Pro quibus tibi offeris Bona hominis tria , pro quisus seerris os muri vel qui tibi osse tunt, hoe sacrifici uin ri Deo. laudis Re. quasi diceret: Memento Do ini-7 Vota quae ἐιcantur. ne, non solum eo rii, pro qubus offerimuri sed etiam sacerdotum, qui omentur hoc Δ- De secunda parte ea noni q. scilicet Meme- erificium laudi &e. Cum enim sacerdmio domine. Cap. XXXVII. Differt pro populo, nihilominus δἰ prole. 3Vel ideo dieit: Pro quibu , t tibi offerimus Emento Domine famu- vel qui tibi offerunt, quia no solu offeruntiorum famularumq; tua- sacerdotes, sed & uniuersi s deles, nam &rum & omnium cireun- quod 'ecialiter adimuletur ministeriollantium &c. Secundat sacerdoti nuhoe uniuersaliter agitur voto pars in qua etiam osten- fidelium, vel pro quibus ei serimuς,2 ilicoditur orandum esse pro ami, vel iiiii tibi offerunt, scilieet deuori subditis. Et ex hac iunctu- ne. Dieitur autem sieriscium laudis: secὐ- i. ra verborum euidenter conuincitur, quod dum illud Apostoli:'Quicquid Beere de- io in hoe loco debeat sacerdos specialiter betis,oia, in laudε Dei facite:xt Deus lau- vivos quos volucrit memorare, quoniam dei in vobis, Scito sacrificiu laudis dicitur, .
rub inquenti: Memento defunctorum, po- qa i Christus gra age, illud istituit, prout terit agere memoriam specialem. Hine dicet i sexta pallicula sup verbo gras ages
209쪽
M, ' Tertio ideo quia cuiri Deo quicquam Oiscrimus, sua sibi reddimus, non nolita largimur: unde si esuriero, no dicam tibi, meus est enim orbis terrae,5 plenitudo eiu se er-Maib. go immo Ia Deo sacri Miu laudis, & redde altissimo vota tua. Quarto,quia Deu laudare debemus non io tu quia passus est pro nobis, sed etiam, quia nobiscum est quotidie , usque ad consummationem vitae , vel quia non solum se dedit pro nobis in pretias lium, sed etiam quia dedit se pro nobis in
cibum, ut per pretia redimeret uos a morte , per cibum aleret nos ad vitam. unde: Qui manducat me, vivit propter me, pro se, se σιου est, id est,expositio eius, quod sequitur, scilicet pro redemptione animatu nostrarum: pro spe salutis 2 incolia. suae.
Τ Sequitur ' suisq; omnibus &e. videlicet
consanguineis vel allinibus, familiaribus M v, vel amicis: licet enim diligere teneamurs' etiam inimicos, secundum illud : Diligite
inimicos vestros: seritare tamen debemuscan. bordinem charitatis, qui incipit a seipso Mn. xxiij. q. v. si non licet. de pirenita dist. iij. sane cauendum. extra de usu paNu. ins, cinii dum .illitis: Introduxit me rex in cellam vinaria,& ordinauit in me es aritat m. nam ct Apostolus ait: Dum tempus habemus, operemur bonum ad omnes: maxime autem ad domesticos fidei. Pro redemptione animarum suaru Sc. qua si non pro tetri .porali lucro vel appetitu terrenorum, sed
pro spe silutis S incolumitatis sudi, id est, pro salute vel incolumitate spiranda. spe enim salui sumus pro salute quidem mentis & incolumitate corporis, nam traque
sanitas est ab illo qui dicit. Salus populi,
ego sim. Verum utraque sanitas prouenit ex redemptione animae, id est, te remissi me peccati: sic ecotra de reatu peccati procedit infirmitas utriusque, iuxta sententiaveritati ,: Ecce sanus inquit famis ex iam noli peccare: ne deterius aliquid tibi con-ι a. 7. tingat: extra depcenit. S rei nil s. cum infr6 initas. in princ. ς Porro i tria fiunt hominis bona, corporalia, spiritualia, ct aeterna . Videlicet inlima , media&su preio arpro sibus sacerdos dicit ste Oitur . Pro corporalibus, id est, pro incolumitate, pro spiritualibu , id est, pro redeptione, pro aeternis, id est, pro salute. Nam & Dominus docet ;:0ν pro his tribus orare, videlicet pro
aeternis. unde: Adueniat regna tua : pro spiritualibus. unde: Fiat voluntas tua, sicut in eclo,& in icrra: pro corporalibus. nde Pane nolit u quot id ianu da nobis hod te. Oiserimus enim sacrificium pro sternis, videntur nobis in praemium, .pro spiritualibus, M in
ut dentur nobis in meritum, Pro corporalibus, ut dentur nobi , ad adminiculum, ut
per haec & illa perueniamin ad illa. q Verum cum dicat Apostolus, quod virtus in a. pr. infirmitate persicitur. extra de sacra. unct. 8.e. j. & iterum cum infirmior, tunc sortiorsum. Quid est, quod pro corporali incolumitate sacrificium laudis onerimus, nisi ut nobis conserta vel reddita sanitate gratia tu actiones in ecclesia rcferamus. 'Sequitur. Tibique reddunt vota &c..t Vota 7
sua dicuntur, quae voluntarie promittuntur, quia volenter & libenter Deo vovere & votum reddere debem ira:extra de voto, magna . Verum, cum nostra donemus,&aliena reddamus: quomodo vota, si tua sunt, reddunt: & non potius donant, vel si reddunt quomodo sua, & non potius aliena y Sane votum & hominis & Dei est, sed Dei propter aut horitatem gratiae : homunis, propter libertatem arbitruo propter quod dicit Apostolus: Non autem ego, sed gratias Dei mecum. Vel vovere, hominis est, reddere vero, Dei.
I canenis tertia pars: Communicantes.D qnis eam addiderit.
2 canonis ADHae, a pluribus compostus fuit :
Ecclesia ex multis consta . De tertia parte canonis. Cap. 3 L
t ia pars. t Cititius Pa res pa addidit haec verba .
Communicantes & memoria venerantes. Sane pontifex, ut lex iubebat, turribulum uiuiscat bonibus plena intra cincta sanctorum
210쪽
secti portabatis cui in prooemio huius par tis dictum ell, de Christus carnis sua turribulum omni virtute plenu tulit ad astra, se & facerdos noster Christi vicem tenes, vacuus a 'eceatis & plenus virtutum, odoribus ad sacrificiu altaris aeredere debet.
Communieantcs &'memoriam venerantes. Communicare idem est, quod participare quia sanctorum & angelorum pascuis eo in munieare debemus. Q iatuor autemna odis in Ecclesia communicatur, prout
dieetur in vj. particula super verbo, qui pridie. Memoriam venerari, ide est quod memoria honorabiliter colere, quod beata Maria virgo per ad iterum Spiritus san
cti genitrix facta est fili , Dhi Iesu Christi
domini nostri, qui Deus & homo est. g Ilis lud tautem nota dum est, quod secreta notota simul ab uno sed particulatim a pluribus ex eo perpenditur suis se composita quia ter in ea sanctorum commemoratio repetitur, licet hoc ipsum prouenerit ad
Iaudem & gloriam Trinitatis. In secunda ruippe commemoratione stupplentur, qui e primitivi, fanctis deesse videbantur in
prima, verum in ea commemoratione, lugia ante consecrationem eorporis Chri ili, postulatur sanctorum suffragium, in ea vcro, quae fit post consecrationem corporis Christi, sanctorum consortium imploratur, quia nimi tu ante, quam corpus Christi, quod est uniuersalis Ecclesia consecte tur, id est, ante, quam regnum adueniat, necessarium est nobis in via sanctorsi suia fragium , ut meritis eorum & precibus diuitas protectionis muniamur auxilio, sed ubi corpus Christi fuerit consecratum, Id est, ubi regnum aduenerit, assequemur in patria sanctorum consortium, ut Geietatε de partem cum sanctis Apostolis S martyribus habeamus. In via quippe communi eamus cuin sanctis per fidem, qua ipsi hie habuerunt,& nos habemus, in patria vero paticipabimus eum sanctis per spem, qua
ipsi habent & nos habebimus. Nos i enim fidem habemus,& spem, se illi spem habet,& rem, nos percurrimus stadium,illi poss-
dent bratarum, nos pugnamus in via, illi triumphant in patria. Communicamus igitur& memoriam veneramur Apostoloriam ac martyrum, & praecipue plorius e
virginis Dei genitricis Moriar, , t eiarum suffragio, de fide, perducamur ad spem, de
stadio, perueniamus ad bravium, de via, ad patriam transeamus. In primis autem no minatur nomen beatς Mariς, quia ipsa eu,.qui oblaturus est, & qui vere hostia est, genuit, & in coelis obtinet principatum. Nominatur & xij. Apostoli & xij. Marty- - ,qui omnes huius faerifieij testes metu & pastionem Christi, verbis, & est istonia
sanguinis testimonio probauerunt. In haergitur commemoratione sanctorum illud obseruat Ecclesia, quod antiquitus agere consueuit, ut in orationibus suis recolae
patrum memoriam, quatenus eorum me
ritis suffragantibus sacilius obtineat,quod implorat. Sic & Moses, pro peccante populo intercedens, patrii memoriam imposuit, dicens Recordare Abraham, Isaae, & IIacob, seruorum,&c. Exod. xxxj. Sic&AZarias orasse legitur in fornace. Neqns sumus auferas misericordiam tuam a nobis Domine Deus noster, propter Abraham dilectum tuum, & Isaac seruum tuum , α
Israel sanctum tuum. Et quonia extra uni talem ecclesiae non est loeus offerendi s erificium unitatis: ideo sanctorum memoriae communicamus in s crificio, qua temta in communione sanctorum sacriscium os seramus. nam sicut i unus panis ex mul- εtis granis,& unum corpii, ex multis membris,sie ex multis fidelibus una eonstat eo
elelia. Scriptum est enim alienigena non vestetur ex eis,quom a sancta sunt, & ideo Exod. solum illum ad estim eius agni reeipimus, I aqui nostrae eoniunctus est domui: videlicet Oirmem domesticuni fidei, a principe, usi sad plebeium, a populo, usque ad publicanum. Scripserui autem quidam,quod quia sacerdos legalis scripta habebat in λογείω nomina duodecim tribuum seu patrum. Exod. xxx. ideo in huius rei memoria presbyter nominat memoriam beatae virginis& Apostolorum & quorundam martyrum Sed r eum Ecclesia inter sanctos magnisce memoriam consessorum veneretur , quare in ea non e non sit de illis comenio
ratios Responderi potest; quod cansi prius
suit editus, quam memoriam sanctorii co- sessorum Ecclesia celebraret. Nam omnessere sancti qui in ea none eo inmemorantur praecelsere. Siluestrum , praeter Ioa nem, dia Paulum, di Marcellinuin,& Petre,