장음표시 사용
211쪽
qui proxime silccesserunt. Ecclesia vero post tempus beati Siluestri, capit memoriam sanctorum cosessorum venerari. Ca- non autem ex eo conuincitur praecessisse, quod Apostolorum catalogus non ita reperitur in illo dispositus, sicut in emendatior ibus codicibus, siue euangeli is inueniatur. In prioribus enim editionibus, ut dicit Hierony. non solum euangelistarum mutatus est ordo: sed etiam verborum S se . tentiarum erat consula commistio. l Potest etiam dici,quod ideo in ea none solum fit mentio de martyribus,quia cum hoc sacramentum sit sacramentum amoris, in i P.
sui sacramenti ministerio debet solum memoria fieri de illis, in quibus speei alius apparuit signum veri amori, In Apollolii
apparuit per temporalium abiectionem, in martyribus per corporum tornu ntis expositionem. De primo, Matth. xl x. Ecce nos relinquimus omnia Ic. De secundo, Sapient. vi. R s coram hominibus torme-y ta passi sunt Se. ' Rursis i ideo non fit
mentio de consessioribus, quia illi non sunt passi, sicut Christus, cuius passionis eli memoriale hoc sacramentum. Grego. III.addidit haec verba , scilicet illa , quae in quibusdam Ecclesus dicuntur,scilicet: Quorusolennitas hodie in conspectu tus maie- statis celebratur, Domine Deus noster, in
toto orbe terrarum. Tcrminatur aute haerarticula per eundem Dominum nostrum: scut enim per filium omnia satia sunt, &ita per ipsunt habent omnia e sic reparata, di terminata di secundum quosdam no debet hie responderi anten : neque u sciue ad fractionem hostis, quia angelorum cnorus sancto ministerio adsistens, respondet amehoc tamen non ubiq; seruatur, de hoe dicetur in ij.particula.
i canonis quarta pars. Et eius ea positis.1 Sm itutis a me Perier. 3 A doratio Iob Deo competis: non imaginibus. Leo Papa, quid addiderii canoni missis.1 Pat varia O multipliciter accipuur. 4 Osculatio aliaris,er Otuplo D etdsignificet. ν Osculatur alteresacerdos manibus ab is altara remotis. Et qiud ita
De quarta parte canonia Cap. XXXILAtic igitur oblatione. Quarta pars, ct hoe di- cedo, lacerdo, i in quibus da Ecclesijs profun- de se inelinat. Sane
legalis pontifex orans, sumo thimiamatis obiibrabatur, S tegebatur, ne pateret alicui
dum cremaret incentum, sicut in prooemio
huius partis dictum est. Et Christus dum M. t. patrem interpellat pro nobis, angelorum Mo. pertransit intuitu, quia intelligino potest
quantum praesentia sumptae earnis imp
tret apud patrem pro nobis. Sacerdos quoque dum vicem Christi gerit, quodam in eo tegitur, & latet, quia nec cogitari, nec narrari potest, quanta virtus S potentiast in verbis eius N in hoe mysterio, quod latet homines & angelos, ad quod repre senta dum in quibusdam ecclesiis facerdos
secreta listra, , quibusda cortinis, quae sunt in utroque latere altaris, quae tunc extenduntur,quas tegitur & velatur. Seruituti, noli re, id est,meς & cunctorum, qui tibi iseruiunt, S samulantur. Et i nota , quod duae sunt seruitutis species, unaquae soli
creatori debct: tuae dicitur λατρέηα altera quae creaturis impenditur, quae vocatur δουλεια. Quasdam enim creaturas poni
inii, inter omnia venerari. Vtranque spe
ciem Dominus determinat, dicens: Reddis te quae sint Caesitis, Caesari: & quae sunt Dei, Deo. Vnde versus. Latria sit Domino, debet dulia seruo. Ad corpus Christi sertur perdulia sere. Latria ergo est seruit tu, sue cultus soli Deo creatori debitus, que debemus super omnia reuereri. Ad eam quidem pertinet templa, de altaria, sacerdotalia, sacrificia, festiuitates,ceremoniae,& huius inodi: quae soli Deo sunt exhibenda iuxta illud: Dominum Deum tuum adorabis, di illi soli seruies, id est soli Deo Deus.
seruitutem adorationis impendes. Non
enim se iactis & angeli, ad honorem Dei, sed potius Deo ad honorem sanctorum, &angelorum dedicantur templa, & altaria consecrantur, & sacrificia offeruntur, nec ipsis adorationis fetui tun led soli Deo impenditur, ut dicetur in procvmio vij. partis.
ne si secus fiat, non θερσι ας cultus exhia
212쪽
cerivendo ereatum tanquam creatori, Adv. D mutando gloriam iocorrii ptibili et Dei. infinia litudinem corruptibilis homini . si 3 t igitur nec homines nec angelὶ adorandishnt, attendant quid agunt qui sub praetexti eiii isdam religionis seu pietatis diuer-
sex adorant ima in s. non.'. licet aliqv d manufactum adorare, prout probatum est
in parte prima, sub ti. le p cturis. Una qui dem tantum Dei patris est imago, quam
una cum patris ad ratione uenerari debem inus, sest: tunigenitum Dei situ, Iesum Christum qui est splendor gloriae. Se figura substantiae eius cuius non solum deitatem, sed etiam humanitatem adorare debemus, iuxta illud. Adorate scabellum pedum eius,quonia sanctum est. Caeteras ue iatd imagines & creaturas sacras de sarctas,. i. anῆ lox, homines,& sacramenta, non lamno tria, sed dulia possumus uenerari. De ado. 18 ratione angelorum legitur. DAbria iam G..it Oollis elluatis in convalle Mambre tres uidit, & unum adoravit ex angelis. Loth quoque duobus angelis intrant bus citi itatem, occurretis adora ii ii, petens ut in domu in suam hospitio declinarent. De ad ratione hominum, legitur st Iacob videns E lau ueniento,praecessito tranq; rurmam ,
o pronus in terram septies adorauit. Filii quoq; Iacob adorauerunt Ioseph in Aegypto. De adoratione sanctorum dicit eccletia.Crucem tuam adoramus Diae. Et alibi legitur Chr st ani Caeras imagines p e u nerantur &adorat. Seqiirtur. Diest quoque nostros, A nota, quod Leo Papa adiunxit insea actione. Hanc igitur oblationem usque placitus accipias. Beatus a sit Grer. has tres petitiones in ea nove dicitur addidisse. Prima e si, diesq; nostros in tua pace disponas, suppla, per cii, qui pro nobis est
tradstras in manus eorum, qui pacem Oderunt. Soci mda,ab aeterna damnatione nos
eripi: supple per cum qui pro nobis temporali morte dariatus est. Tertia, ct inelectorii iubeas prege nunerari: supple, pereu, qui pro ni bis damnatus Ost cu in 'iis .
catorii, pax iusto: o,qitae dr pax pectoris siue spiratas, pax t sporalis & Pax aeterrit lis. De pace prccotcrsi dixit psalmista. Ze-Gal ri Iat i super iniquo, pace peccatorii uidens. ra. ro Et dei aceti si iuste taposio uxa ructus spus est: eharitas, gaudiu: pax.pat etia. Π3e reliquit Dns apostoli dicens. Pace relin Io. squo uobis. De pace reporis inquit prophata. Orietur in diebus eiu iussit in & abundantia paeis. De pace aeterni raris, lanx dixxit Apostolis. Pace mea do volat nor si
mundus dat, ego do vobN. Pro hae triplicipaee ter oramus in missa. Ptirnis ito hae οὐ ratione. Hane igitur, ibi die q; nostros int a pace dispone. Secudo, in oratione libera nos. ibi. Da propitius pace in die ut nostri .Tertio. in pax Diat bi. Da tib A pace, ut de pace tepolis, per pace pectori transeamus ad pace eternitatis. Ob hoe et a- cerdos in missa ter osculatur altare, vide acet in princi canonis date, .uti acccpta, Se.& in oratione. Supplices e pon oration
Dne Iesu Christe, q dixisti apostolis, licet
quid a noui exoscule trir. ut siti adiutorium ad hoe impetra indu roue choros uel ordines angelot v, in quibus oes , acti locati vel locadi, simi, in docet, lici inducar,uel hoesica sit, quasi gratias apeleg de noue ordinibus quos quilibet sacerdos gradatim sit scepit. Circa huiusmodi et altaris oscula no- ctandu cit it lacerdos ea Leit tribus ic poribus in in istae, iuxta tria, quibus indiget, Ralia tria ab eo in alaris ageda Primo enim
stiae & calicis. quando primo ad altare accedit,c si ad primum collecta distitiis est, Dias uobiscum, ct iterum pi st Euageli uni dicturus. Dris uobiscum . qui cistula sac: t, ut fiat dignus minister in sacrisiade .g S eundo facit alia post collocationem cali- eis S hostiae priu , quam coae unicer scili-eet dicturus. Orate 'ratres &e. ct quando in ea none dicitur. Vt accepta, ct quando
dicit Ex hae altaris participatione.& si ita δε ratione illa. Dom ne Iesu Christe, alii dixisti Api, stoli quae facit, ut sit iustis in Cluisti corpore recipiendo. Tertio uero
facit alia postqua Gmni unicauit, scilicet dicturus D n uobiscum, ante post mmmum .nionem,& complera oratione,Placeat tibi sancta dec. quae facit ut stili cie ins inuen atur gratia De mino Deo pro receptis reserenda Veis oscula, quae sunt ante collocat one hostiae ' calicis,' ea quae furt
tis dignitam caut horaia, in sacr scando, O rec
213쪽
et non suiseientia ad reserendas gratias de aeceptis, sit solum a Deo, a quo nostra
sufficientia est: idcireo ante calicis, Sc hostiae loeationein,& postquam eommunicauit, osculatur mediu altaris, per quod propter virtutem consecrationis Se unxionis ibi in missa altaris tactae maxime representatur Deus, in quo uniuntur extrema . Oscula vero, quae fiunt post eali eis de hostiae
collocationem ante, quam communicet,
sunt a sinistris ealicis, prope hostiam. Ad hoc enim, iudd Deerdoc sit iustiis, in saerificando, requiritur no solum adtio diuina, veru metiam sita. unde Aug. Qui fecit te sine te, non iustificabit te, sine te. Requi-rie ergo dispositio ex parte sita, quod fit, si non resistit diuinis monitibus, sed insu-sio gratiae fit ex parte Dei. ideoque oscula quae fiunt ante communionem non directe sunt in medio altaris. Rursiis illud quod est ex nobis in ius is eatione nostra , eli quid diminiit tuum,& est modicum respectu eius,quod ex Deo est, merito ergo fiunt a sinistra parte eati eis, ouae est pars diminuta de obliqua respectu dextrae. Fluit mea iuxta hostiam tum quia in iustificatione plura & nobιliora sunt a Deo seu a Christa, tum quia etiam illud, quod a n bi, et potius haberet ratione mali, quam boni, nisi quodammodo esset a Deo per gratiam praeucatentem elicitum, regula tum de aceeptum, Potest etiam seeundo dici,quod ideo quando calix ad hostia non sitit super altare oscula fiunt in medio altaris videlicet directe su per locum crucis, ex eliri sinate in ipsius cosecratione factae, D. xo Christus stas in medio disti putorii su rum lixis eis Pax vobis, quae pax per ipsa oscula designatur Tertio, ad delignan can. I dum quδd sicut habetur in Cantici Christus ascensu in in eruce purpureu, id est can
uine rubricatum, media charitate monis rauid, quae charitas per osculum designatur, quae etiam media dicitur, quia comis nuclis omnibns: pro omnibus enim voluter stati ex ebaritate. Porrue t sunt osseula
ipsa manibus supe altare depositis. Priamo ad notandum, ' ios charitas per oscu-I i ra dessanata, operibus debet innitit nam seruii Ju ri Greg. 'eratur maraa, si esti si autem tenuit operari, amor non est Se --e ado, ad notandum. luoaia altaris sacri
scio iacerdos omnium tempora utim Gradeponere, & solum ipsi lacrificio astixam mentem debet habere.Tert id ad designandum, audd ad haee opera eius, non sufficit,qubd solum Dei misericordia obririetur. Adhue nonnulli in locis ipsis osculandia signum erueis cum tribus extensia dieitis prius imprimunt: tum quia omnia in fide Trinitatis agenda sunt, tum quia regulariter quicquid ori applieandum est, debet prius ervet, signaculo insigniri. Et quanquam altaris niens a consecrata fuerit. Ralia multa erueis signa in ipso missae Oiscio praecesserint non tamen hoe superfusitum quia non ratione ipsius loci, sed ratione operis in Ioeo ipso fienda fiunt: tu quia
quantii mei inque altaris mensa suerit eonsecrata: nescitur in quid in loco ipso maligno spiritui permittat a Deo , alia et multa signa prius facta non rone loci sed r5ne consterationis eorporis & sanguinis Christi facta suerunt. Alij tamen in penultimo de finali. Dominus vobiscum, nee ostia lat tur altare, nee in illo imprimunt signumeruers,sed se solum ante saeie sita signant, Se bene, tum quia per altaris osculii, quod in s ne missae fit. intelligitur sacerdos omnia prςcedetia approbare,& eis toto mentis alsectu assentire t tum quia per corp-ris Domini praesentiam omnis immundus spiritus loco ipso credendus et aufugisse. De osculo etiam altaria & libri, subii. deosculo altaris diinum est.
Dicitur λατρωα Paulus ad Roma xii.
Rationem cultum. quem Deci praestare deb mu . τήν λογικην λατρειεν apellat, θυσἰαν-αγῖαν , ευάρευν τώ γεω :hostia iri viueotem, sanctam, aeceptamque Deo. Cς olim enim ille omnem victimarum immolationem & oblationem, omnem item idolorum seruitutem aspernatur abhorretque. N. D..s V M M A t can nu quisua pari. Quin σblationem. O
L Iudas, quam seris, ammane scolae
214쪽
De quinta canonis parte. Cap. 4P. U A M oblationem &c.
Quinta f pars in qua sacerdos accedit ad dominici eorporis consecrationem dicens, Quam oblationem, id est ter-
pus tui si ij destinata, tu Deus quae stamus in omnibus, id est, tota cogitatione, tota mente, & toto intellectu , digneris sacere benedictam Sc. Sane quarta seria Iudast unus ex duodecim, a diabolo supplantatus, immane sacrilegi si perpetrauit: dum filium Dei.xx x. argenteis vendidit Pharisaeis in re compensatione damni, quod incurrerat propter effusione unguenti. Quare, inquit, lice unguentu non venditur trecentis denarijs & datum est egenis Dixit autem hoc non quia de egenis pertinebat ad tu, sed quia sur erat, & loculos habens, ea quae mittebantur, asportabat, Quilibet
aute in algenteus ualebat decem denariosnsuales.& ita damnum lan uenti,st valuerat trecentos denarios, triginta compen-
fallit arguteis. Si uerδ dicamus argenteos suisse denarios usuales, dicemus, st Iudas
uendidit Chri sum quasi vile mancipium
triginta denarijs, qui sunt decima trecentorum denariorum quos ualuerat unguentum , propter quod Dominus de specii ueloquitur per prophetam. Appederunt inquit mercedem meam triginta arget eos, pretium appretiati, quo appretiatus sum
ab eis. Ad designandum t ergo pretij qualitatem,quo Christus uenditus est, face do, hic iacit tres eruces communiter sib- per oblatam & calicem eum dicit: benedictam, adscriptam,& ratam : nam ct trecenta pariter & triginta multiplicationem suscipiunt a ternario:postmodum autem ad designa dum uenditionem & emptionem , duas crucem imprimit sigillatim, nam ut
super hostiam, & alteram super caliccm , Iοι cum dicit. Ut nobis corpus & sanguis fias q. d. Illa uenditio fuerat maledicta, proscripta, irrita, iniqua, & detestabilis, sed
tu Deus hane oblationem digneris sace- Ps, re benedictam,adscriptam, ratam, rationa io 8bilem & acceptabilem. Iudas enim dilexit maledictionem,& uenit ei, S noluit benedictione, & elogata est ab eo, sed tu Deus hanc oblationem digneris sacere benedia istam, per quam nos in ecclestibus benedicas. Iudas deletus est de libro uiuentium Ps. ε g&eum iustis non scribetur. Sed tu Deus hanc oblationem digneris sacer. adscriptam, per quam nos inter electos adscribas, Iudas laqueo se suspendit,& episcopatum eius accepit alter. Sed tu Deus digne Naris hae oblatione facere ratam, perquam io aratum sit nostrae salutis promi num. uel rata quo ad consrmationem in omnibus bonisne sicut Cain offeramus, qui se non Deo, sed diabolo obtulit sacrinei v. Item Iudas exivit eondemnatus, & oratio eius facta est in peccatum. Sed tu Deus, hanc oblatione sacere d gneris rationabilem, . id est, ratione plenam, per quam rationabile fiat nostrae seruitutis Obseqilium. Iudas quoque reddidit malum pio bono,& odiupro dilectione retribuit. Sed tu Deus, hae oblationem facere digneris acceptabilem per quam nos tibi reddas acceptos. Se-
eundo fiunt trex cruces t communiter su- per oblatam ct calicem,quia Cluistus tria communiter egit circa panem &uinum, uidelicet accepit, benedixit,& dedit. Postmodum specialiter Deit unam crucem se per oblatam,quia dixit e comedite, hoc, est corpus meum, & alteram super calicem,
quia dixit: Bibite,hie est sanguis meus,&seeundum hune sensium recte subiungitur. Qui pridie quam pateretiir &c. qt Ter- stio sunt tres eruces quia Iudas uendidit Christum ad Crucifigendum tribus, scilicet sacerdotibus, Scribis,& Pharisaeis. Adnotandum ergo communiter tres emptores, sicit sacerdos tres cruces communiter
super oblatam,& calicem, dum dicit: benedictam, adscriptam & rata. Ad notandum uero discrete uenditorem, & uenditum , vel tradentem, S traditum, sicit duas cruce, discrete se per oblatam A calice, cum dicit. Vt sat corpus & sanguis. Quarto tres t Primae cruces notant, quod factum 6, O i est.
215쪽
esi, cise ex uirtute erueisi xi. Uel, significati re di s quibuι Chri lius praedicauit posὶ ,
Doluin Hain tit rami, palmarum , uel tri
dat i qi iam te palatiro quieuit: uci tria loca corporis , in quibus pastus cst, id cli, manu S, pcde, ,ec latus. Dux uero sinu eu-tes signit ea iri diuinam di humanam naturam, uel quod Christus in ama a & cor pore pallirit st. Et funt quinque in figuram , quo a Cli: utas quinq ae vulnera na- buat, u l in quioquc crucebus tempua le- P, cxprimimus, quod qu Inq; libri, distin guitur, V n quoI: bcr luitii passo denotatur, quae lux quinq; personis rcgebatur, icilicet iudice, rege principe, Propheta, sa . cerdote,quibus Cluilius assii latur.q Possunt quoque praenusta uerba secundo m do sic exponi, petimii, ut Deus hanc obla 7 ticinem t faciat benedictana, adscriptam,&ratam, id est, ut cam consecret, approbur, de coasi ritici in rationabilem hostiam, &acceptabile sacrificiun .ita ut nobis, id est ad iacit iram calutem panis, fiat corpus, &umum,sanguis dilectit simi filii tui Domini nostri Iesu Christi, Patri quidem dilectus est filius, sicii t ipse patcr de coelo testan .i , tus cst,dicens. Hic est litius meus dilectus Sic de nos cum d: ligere debemus,quia ip-- tu prior dilexit nos,& pro nobis pals is eli. . A r Tertio modo sic. inaesus nus, ut tu. Deus hanc oblationem sacere d igneri, benedicta in id cli, ut a te spiritualiter benedicatur.Unde uirtute patris nostri fuit benedictas fructus uirginis Mariet,adscripta iacit, tale quae de memoria tui nulla possit obliuione deleri: ratam, id est talem , quae de beneplacito tuo nulla pollit obliuioae GazIli, ration ibi leti id es ,ralem, i a T cus diuuie rationi conueniat. Differt citia, i inter rationabile de rationale: r t. Unabile dicitur, quod de ratione proce die, rationale uero d icitur, quod utitur rati cine . unde α IIbur iste rationale uocat, quia eorum, quae in ecclesia ilicis ollieu, -guntur, rati in Glance. Acce ab I em, laesi, ut peream tibi Deo accopi mar.
icripta. i. itarim ali adscribere, ratam. i. iaveritate, ut ad salutem susciat so li dare, xatioua biluin id est, in tiost a si te, accepta
toniodo sic, quam i oblationem tu Deus et Torrini potes digne iis sacere in omnibus benedictam, lute intraus serie in ea hostiam quet est omnimode benedifra, ad scripta, ratia, latici nab .lis, di a cetabilis. benedicta dicitur liostia salutaris. i. ab r omni causa I a. inaledictioni, immunis tam originali stactisali, in eraminati. quam ueniali, sicut
Elisabet tu quit ad viis ine. Benedictu, seu D c. Ictu. uentria tui. adlviIpta dicitur, id est,fisuiu & scripturis uineribu, designata. ta riu aga o paschali,quam tu manna euelcsti,ta in Isaac immolaudo, qui in in Abel in molato, quoniam ut inquit Ioannes. Ilic est agnus, qui Occisus cit ab originς nisi di . Rata dicitur quasn6 transitoria, sicut , ius lex, quae cellit, ubi noua succesiit, sed
quae permaenet in eterdum secundum ordiuem Melei viedcch. Rationabilis dicitur, quasi noti pecualis, sic ut erat legalis, quae sanguiue taurorum & hucorum non poterat a peccato mundare , sed quae sanguine proprio costientias cmundat ab Gheribus mortuis. Acceptabilis dicitur,quali non ill de qua dicit propheta, Sacrificium di O- Ff . ublationem uoluini, sicut Dns ait Non ac ei p. alii ded.1mo tua uiuilia neque de Rrc'P I.
gibus tui. hircos, ita illa, de qua dicit Pi l ii , mista .a ibi factis bo li Ostiam laudis. Vn- Ps s
de Diis ait. Sacrificium laudi, honorifieabit me. Et sucirudum banc dispostione re siste subiungit ut . uti tar corpus & languis dilectissimi filior tua mi,&GPatri enim di i lectus est filias. Itina illud. Hicere filius
listae usque i. Accipive ct manducate, de bibite in hoc omne, . Alii uer5 dicunt P
216쪽
verba illa. Qui pridie, usque: Hoeest cor , minos rei a sacerdor, Hi p.
pu meum . , i ib. I 8 Iudae Christut ne dedera sacramentum, edrinum, an malum potius eius.
3, charistia da ν post baptisma , sicut Obm aut econtra aut simul O , . manna pori transiduum maris rubri, O 46 Sacraminiti forma nihil en addendum, Δ. ud Eucharistia . trasendum a rearistonmdum , auI m. Hostia dedicatur. randum. M lchisedech pa rem O vinum os s. pH- 47 Sacerdote una desciente quouis easu, eon
mus iuum sacraneu ruum eaercior. consecrationem, an alma debeas rerum, vel
x Panis senser, debet carere sale. Et de eius
ν-Panufacrifici, non debet esse fermentatur, sed at mus. ro Graeci sacrificans o fermentato pane, falsea
tacti errore. ε t Sacrificans in fermentato, o eonficiat. 13 consecrationis firma eur alia utatur reci
si quam fuerit tradita ab Euangelistis. t s Sacramenti Dctio. Et an Chrisim pri-D-
19 Hugo de Sancto Uctore quid responderis Diribus, simplicem sibi obserentibuι ha-
sacerdoti. so Sacridotibus pluribus Hi episicopo temetiis brantibαι Man Eustus conficiat: qui primi
I 3 campamia, cur pulpetur in eleuatisne se.
v r pridie, quam pateretur &e. Sexta pars &haee verba dieitur ' Alexander Papa primus addid is scivi prsmissum est. Quod autem hoc
tat id , quod Christus in coena secit: &est
so cium c in iistibal aspecies itur, quin- sensus horum verborum. Qui pridieque pin mum de cosii. quam pateretur, id est una die nie,quam 3 i Pani, famο,mal ra. O mu murictu. . ipse passus est pro nobis: voluit tradere 32 Sacramentum mure corrodente , quid como. disciputri suis eorporis & sanguinis sui datur. Item quid λcmeratur, dumsae-- mysterium, ut illi traderent nobis. Quin- mentim crematur, Nu. 73 tadecima t nanque die primi mensis,3 Chri f- , quale earρον δε--dera mearna qui tune extitit seria sexta, passiis est Chrimoriale,an immortale,ri bile, an impas sius, & praecedente nocte: videlicet deci- siti, Onu. 3 . maquarta luna primi menss ad vesperam, 36 Iada. an cum abys Aristolis, eστω Christi ut leges scriptura impleret post typicum u . In utroque partem rasionea pascha, corporis & sanguinis sui sacramen ' py, tum instituit : de Ecclesiae tradidit De I rucharistiam an dileat negare homini cria queatandum. Sic enim fuerat' praessura-
217쪽
tum in Exod. x. die mensis primi tollat v- ristia ,ssint euenit de manna: quia nee qui nusquisq; agnum per familia, domos sitas: p Ius eoi legerat, habuit amplius, ec et mi-5c seruabit eum, usque ad quartamdeci- nus parauerat, reperit minus. Hanc ergo
mani diem me sis huius: immolabitq; cum praefigurabat panis ille eis testis, de quosa . uniuersa multitudo filiorum Israel ad ve piens protestatur: Panem de coelo praesti- speram,& sument de sanguine agni, ac po tit tae labore omne delem mentit in 'in se 'nent super utrunque postem, Sc super limi habentem, Sc omnis saporis Dauitatem rnaribus domorum, in quibus comedent ii quod de se Christus expones Ego inquit
lum, scpost pauca. Est enim Phase hebrai- tan panis vivus, qui de elo deicendi sice: πατια Iraeeae: Latine transitus Domi quis mandaea uerit ex hoe pane, vivet ira ni. g i lilii s autem notandum est, sub d si- aeternum. Et panis. quem ego dabo, caro cui manna data fuit Hebraeis post transiis mea est pro mundi vita. Et est notandum, tum maris rubri iam sibmersis aegypt ijs: ς, in ecesesia communicatur corpus Chri
se Eueharistia datur Christianit post abso sti sumendo paeem, dando panem bene di- Iutionem baptismi, iam deleti, peceatis: ctum, si benedictionem suscipiendo ut divi per baptismum emundetur a malo. per cetur stibiitulo de paeis osculo. Qui au- Eucharistiam eonfirmemur in bono. si eut tem vult communieare, debet timorem,si
enim manna populuillum pervastitatem demige dilectionem habere, de consecra- G..i io uiae solitudinis ad terram promistionis tione dissim'iones inda, timoreio. S perduxit: sie Elicharistia populum istum quitumaecepit panem Sec. Hune t si cri- per incollatum vitae praesentix ad patriam sei j ritum Melchisedeeli legitur celebras paradisi perlucit: sic dicta, quia non aliud se primus, offerens panem & vinum . Erat inuenitur vocabulum, quo digne tantum enim sacerdos Dei altissimi. Unde David sacramentum valeat appellari, nisi quδd inquit ad Christum Tu es sacerdos in ster Greee melius dicitur ἐυχαρι α quod lati num secundum ordine Melchisedech Z e. ne exponitur secundum Ilidor. bona gra- Saerificium igitur euangeli eum praecessittia: vel secundum alios,dator gratiae via- legale, nololii in dignitate, sed etiam temdicum quoque recte appellatur, quia defi. pore, sicut Apostolus plenius ostendit. meientes in via, deducit ad patriam. Sicut epistola ad Hebraeos. Ideo verd panem Scenim filiis Israel a tralitu maris rubri ma- vinum in sacrificium corporis & san suina no a defuit, donec venirent ad terram nis sui Christuς instituit: ut in sumptionesteo mi ilionis: ita & fidelibus renatis per eorporis de sanguinis Christi doeeatures. bapti suiu in rubricatum Sc sancti at si san se persecta reseci ita: quia sicut prae caeteris guine Christi non desciet Eucharistia, do e ibis S potibus corporalibus, panis cornee veniet finis huius seculi : Sed nec tue, hominis confirmat, & vinum cor hominis nisi quo ad hoe, quia ulterius no sumetur laetificat: ita & eorpus At sanguis Christi δ' sub speete, Sed videbimus Deum facie ad prae caeteris eibi, potibus spiritualibus faciem. Hostia i vero secundu Hebraeos interiorem hominem reste iunt &satiant: dicitur ab hostio: quoniam ad liostium ta unde Poculum tuum inebrians quam pre-bernaculi offerebatur Sed se euntum Gen elarum est. In his enim duobius plena contiles dicitur ab hoste: cuia deuictis hosti- sistit, & persecta refectio: sicut ipse testa-bus fiebat hostia, id est saeri seium: Si victi turi Caro mea, vere est ei bux, & san puis ama pro vincendis:de quo dictam est sib ti meus, vere est potus. De hoe etiam dice-tulo de oblatione. Dicitur quoque holi ia tur in septima particula super verbo: Hier no latio: qa ibi Christus sacramentali- est ealix. Caeterum t pani, debet esse de .
ter immolat, agi semel in veritate pro pec frumento, vinumque de vite r quia Chricatis immolatus est in emice, quod tractu stus semetipsum comparauit frumento, inest a mola,quae fieri solebat de quodam ge ait: NHῖ granum humenti cadens in tern re frumenti : quod farien ador dicitur. ram . mortuum suerit, ipsum solutuma Quod ergosin manna praece sit,in Euchari net. Et vitis,cdm dixit: Eaci stim vitis vestra consimatur: nam quantam libet quis- ra. Ipse etiam sui racemus torculari e uisque parte accipiat, totam pzrcipa Eacbλ- cis praelius. Unde Esa.lxiii. Vestimeta tua,
218쪽
si telacantium in toreulari.J Porse nee ram eoenauerit eum dise pulli: 8e agnum Nemus uuae, nee granum frumenti debet pasehalem eomederit: S utique ritu lega-osterra, m si vel expressum in vinum, vel re ii cum azymis panibus & lactum agrest id actitro in panem de eon Iecra. dist.11. eum.bus, conifat quod ea hora fermentatsi non omne, quia Christus & panem se dicit, & inueniebatur in domibus Hebraeorum: &frumento se comparat. In canone tament ita panem a Tymum in corpus suum absq; Apostolorum in burardo lib. v. c. si quis id ubio eonsecrauit. Cum enim fermen nrta canitur: Si quis episcopus vel presby- corruptionem significet: Unde secundum ter praeter ordinatione Domini alia quae- Apostolum: Modicum fermentum totam r.cis dam in aedificio offerat super altare, sci- mallam corrumpit ut nihil cormptum .vel elicet mei, aut lac, aut pro vino liceram, corrumpens: torum syncerum atque syn- 'aut confecta quaedam, aut volatilia , aut coram in hoc esse sacramento moliretur: ammalia aliqua, aut legitimam eonstito non fermentatum: sed a Zymum consecrationem faciens, deponatur. de hoc dictum mu . Iuxta illud Apostolia P scha nostrum est sub tatu.de oblatione sacerdotis. Non,immolatus est Chri u e itaque epulemur I debet etiam in pane ipsis poni saliquan- non in fur mento vetcti sed in a Zymis synuisqtridam haeretici contra Deiant, pro-iceritatis,& veritatis. Grae t tamen in pter illud, quod scrip una est: Quicquid suo persistentes errore de sermentato cono tulem lacritici j,iale condies. S illud: sciunt e latinosaΣyninas vocante , in ip on aufera, sal dems Domini Dei tui s varius sermentarii valeant nuncupari. de lacrificio tuo.& illud: . In omni obla- Dicut enim in Parasceve lunam xiiii. ea,tione tua offeres sal. Et in Euangelio:Omitit se, in qua verus agnus est immolatus, nis νactima lalsetur. quς de sal diseretio- ut legis impleretur figura, quae xiiii. 'unanis non materiali intelliguntur. Panis auuprinu niensi, paschalem agna iusserat im t nic tormatur in modum denarii rimo Iari. Dominus igitur eo die se pastii ristum quia panis vitae pro denariis traditus esse praenoscens, in praecedenti vespera,neeli, tum quia idem denarius in vinea lab - cessitate ductus, anticipauit comedere parantibus in praenuum dandus est,& in se .scha r.& quia tunc licite poterat eo mede ma rotunda, ut dictum est sim titu. de obla re sermentatum,ideo & ipsi eorpus Domitione. In hoc.n.pane saepe 'cribitur nome, ni de fermentato eonsciunt, Dicunt enim G Φmago Imperatoris nostri.q. i. quod qui quod cum beata virgo Maria praegnasse edam. i' fine: quia per eum ad imaginem ri de Spiritu sancto recte per sermenta- vel reformamur, & nomina nostra in luti eum significatur Domini incarnatio, pr m vi lcribtintur.Nonnulli etiam ibi a. pye virginei uteri tumorem. Sed resipon-gnum rigurant: tu.quia is,qui immolatur, deri potest, quod non offerimus tu sacra verus eli agnus: tum etiam, propter illud cium virginis ut erum: nec i ile est ad trans quod legitur Exod. xxix. Haec quide saeies substantiand necessarius, sed fides S Dei in altari, Usteres agnos iugiter&vinu, ad. verbum. Sed i nunquid conficit, qui serii dandum in agno. Panis i quoque non mentatum, vel a Zymum simul, & sermentermentarus, sed a Zymut in sacrificium de latum, hodie apud nos sacrificat & vid vel offerri: tum ratione facti rum ratione tur quod non et cum Chrisu aTynatim conmysteril, bcriptum nanque est in Exo. pri- secrauer: siquando sacramentum institi a madc decimaquarta die primi mes, ad ve v*dictum et . Praeterea, ut iam dicetur. Eciperam : con edetis aetyma usque ad diem elesa a beatis Petro S Paulo hunc caeris x xl. eiusdem mensis ad vesperam. Item, se- eii ritum aecepit. Quidam tamen contraptem diebu, fermentatum n 6 inuenietur dicunt, praesertim si negligentia vel ipo In domibus vestri . t te, qui eo mederit sem rantia hoc facit: extra de celeb. miis cap. meo rarum peribit anima eius de coetu Ic.s n. Nam ct Iegitur in Leuitico: Osteretis rael. Item omne sermentatum non come- panes sementatos,eum hostia gratiarum, detis. Item in cuncti ε habitaculis vestri, qui offerentur pro pacificis. item in Pen- mrdetis Myma. Cum ereo Christus rateuco legitur: Cecretis panes primitia rotidie Prartadecima primi menta ad respe- rym, de duabus decimis sermentatae simi- γ
219쪽
Leni . Iae,3c multis cum Atmentato sacrifieantiri bus ecclesia communicat. t Sequitur: o Eleuatis occulis in coelum &e. Per hoc, qudd Christus oculos in eoelum leuauit, insinuat nobis se habere a patre,quod ira bet,quodque in principio nostrorum operum debemus dirigere mentis oeulos ad Dominii, tanquam ad doctorem omnium operum bonoruin. Item per hoe,quod oculos ad ri tum leuauit,& patri gratias egit docuit nos, quod semper patri supplicare
debemus, ut hoc tam magnum sacramen- tu per manus nostras perficere dignetur. 3 g Hie autem l tria commemorantur, quq nullus euangelistarum describit, videlicet Eleuatis oculis in eoelum &e. usque, disci- Lilis suis. Item, aeterni testamenti. Ite, myerium fidei. quis ergo tantae audaciae extitit, ut hoe de eorde suo tentaverit interponere. extra de celeb. mill . cum Marthae.
Sane formam illam verborum ab ipso Christo acceperat Apostoli, & ab ipsis e clesia. Multa quidem tam de verbis, quam de factis Dominicis propter breuitate pilternia serunt Euangelistae,quae tamen Apostoli suppleuerunt: ut est, quod Apost. ait in epili. i. Cor. xv. Visus est plusquam qui gentis fratribus fimul e deinde visus est &iaeobo: deinde Apostolis omnibus: nouissime autem tanquam abortivo visius est &mihi. Na & inter ipsos Euangelistas quaeda omittuntur ab uno, quae supplentur ab alio: unde eum tres Euangelistae eomme morent. hoc est corpus meum. solus Lucas adiecit, quod pro vobis tradetur. Et cum Μ uth eu, & Marcus dicant, spro multis, Lucas dieir, pro vobis: sed Matthaeus ad-r didit in remissionem peccatorum. Ut S 'uitur, Gratias ages &e. Hic colligitur unde sacrifiei ii laudis dicatur. Dicitur enim illa: Chrillus gratias agens Ste. illud instratuit. Gratias auteriae agebat, non pro se sed pto nobi x, id est, 'ro re aratione omnium satura, de hoe dicta ea in secunda particu is, ses er verbo, pro quiba, benedi ih cte. Benedixit. n. benedictione coelesti,& virtute vcrbi, qua cAuertitur parii, in substatiae Ir raris Christi . scilicet, hoe est corpus mea. lit prolatione huitis verbi, sit crux so per P ine: n, luet significat qiuod Christuc pati ixeii etiam in natura: totus enim passista est: bc secundum animam Sc leti indum corpus,ut dicetur in xl. particula super verbo: sc praestas r ut totum hominem redimeret. Quia enim Chrillus aecepit panem αealicem, in sanetas ae venerabiles manus siris, utruq; benedixit: ideo saeerdoi Christi exemplo, panem & ealieem in manus accipiens, utrunque per se erucis signae' lo benedicit quae duae eruces innuunt tempus coenae, Sc tempus gratiae, in qua duo parietes in angulari Iapide coniunguntur, vel quod Gigas geminae substantiae cruei figitur. Cum autem ad prolationem ver- , . borum istorum. Hoe est corpus meti. Hieest sanguis meus: sacerdos coficiat. de consecratione distinct. il panis est credibile hidieatur,quod & Chri istis eadem verba di- cendo confecit . Uerum i eum Dominus is prius stege Vit,quam cosectauerit, videtur quod ecclesia quae prius eonsecrat, quam frangat, aliter agat, quam Christus egerit,& sie peccat, quoniam eius actio, nolira debet elle instructio.xij. q. i. exemplum . Super hoe dixerunt quidam, qudd Christus
post benedictionsi & eonuertionem fregit: nam tune eonsedit eum benedixit literam . hoc ord me construentes. Aec pit panem, benedixit subaudiendum est, dicens: Hoc est corpus meum, & tune fregit,& dedit,&ait: Aeeipite, Se eo medite , iterati it : hoe est corpus in eum: Prius ergo protulit lixe verba, ut eis vim conficiendi tribueret: d inde protulit eade, ut Apostolos formam eonficiendi doreret. Alij dixerunt, quod etia Christus prius fregit, ii conlecrauit, na prius benedixit. & postea fregit, de demii protulit verba illa, hoc est eorpii, inca&c. di tunc dedit. eundu hoe de sacra hie, tum eonfecit, Si soranam instituit post benedictionem, cum dixit. Hae est corpus meum t intelli uentes illam benedicti nem fuisse vel aliquod signum quod super panem impressi, vel aliquod, quod sit per panem expressit, quibus illud vide tur obstitere, quod prius fregit, qua ira dixit . Hoc est eorpus meum, nee est credi bile, quod prius dederit, quam consece
rit. Sane dici potest, quot Christus virtute diuina nobis Oeeulta primo con cit,& postea sormam expressit, sub qua posteri bene dicunt. Ipse nanque virtute propria benedixit, nos vero ex illa virtute,
quam indidit verbis. Cum ergo sacerdo,
220쪽
IIIa Christi verba pronuntiat,hoe est corpus meum,& hic est sanguis meus, panis Sevinum in carnem, & sanguinem conuertuntur,illa verbi virtute, qua verbum earo factum est, Sc habitauit in nobis,quia dixit& facta sunt, mandauit δι creata sunt, quasceminam mutauit in statuam, de virgam conuertit in colubrem,qua sontes mutauit in sanguinem , Se aquam conuertit in vinum. Nam si verbum Heliae potuit ignem de coelo deponere, nonne verbum Curisti poterit panem in carnem mutare,certhmaius est de nihilo ereare, quod non est, quam quod est in aliud transmutare. de e5seer. dillinct. ij. re veta. Sc cap. panis. 6c incoparabiliter maius est quam Deus ita factus est homo quod non desij t et se Deus, quam quod panis ita fit caro, qudd desinit elle panis. Illud per incarnationem semel iactum est, istud per consecrationem iugiter fit. Ad prolationem ergo verborum panis diuinitus transsubstantiatur in earnem diuina enim & materialis huius faetificii: substantia, est verbum, quod accedens ad elementum . perficit sacramentum, sicut verbum carni v natum effecit homine Chriιο stum. Notandum t est autem quod ineorpore Christi undecim miracula constiderantur, de quibus ex prella reddi ratio
non potest, licet similitudinarie rationes ad hoe deserviant. Primum t est,quod
panis de vinum transsibstantiantur in eorpus,& sanguinem .de quo iam rationes positae sunt Alia etiam ratio huic deseruit: quia & eibus Se potus Orporalis, si ea ro, Si sanguis mediate natura multo ergo sis ritus ipsa natura, scilieet Deus immediate sacere potest, quod panis contiertatur in corpus suum Sc vinum, in sanguinem. Seit eundum t est,quod quotidie panis trans- substantiatur in eorpus, & nullum fit aug. I mi mentum in Deo, ratio huic deseruit, quia .l. Be si scio aliquod steretum, quod pluribus148. manifesto, licet illud omnes illi me reue EAM. lante sciant, tamen in me solo siue in meu te mea nullum propter hoc sit augmenta Tertium t quia quotidie sumitur, S cci meditur,nec aliqua fit eius diminutio. ratio. quia & si de lumine meo lumina mille sumantur, nil deperit in meo, nam & vidua Sareptana eomedebat,& nunquam diminuc batur satina de hIdria, nec oleum
de lechito. Quartnm ' est, quia indiuisibile diuiditur, Se in qualibet parte eucha
ristiae totus de integer remanet . ratio in
speculo, in quo aliquid representatur, &si diuidatur per partes, in qualibet parte idem representatur, ut dicetur in sequenti particula sup verbo, Simili modo. Quintum, i quia aeriminosis silmptum, non incoinquinatur. ratio,quia nee Bl transiens super loca foetida coinquinatur. xix. disti secundum .' Sextum , quia i corpus Christi quod est cibus vitae, peccatoribus est mortale , ut dictum est in prooemici huius partis, ratio quia de infirmis Se debilibus eorpore bona cibaria , .ut capo
nes , Se bona vina, sunt noctua . Septimum , quia titumptum a Deerdote *3 Se quolibet alio ore elauso in coelum rapitur. de consecra.distinctio. ij. quia eorpus, in princ. ut iam dicetur sit προ verbo, Accipite. ratio, quia, de corpore virginis incorrupis Christuve ciuic, quia etiam de monumento clauso iurrexit , cum sit res simplieissima, & ostio elauso in locum ubi erant discipuli intrauit. Octavum, reum δε sit eorpus immensum , quod in tam parita hollia stat. ratio, quia & pupilla oculi,quet
minima est, magnum montem apprehendit. Noniam, liquia idem corpus totum Issimul in dii tersis io eis eonsistit,& a diuersis percipitur, & videtur ratio, quia & uerbum hominis semel prolatum, iuxta tioei naturam, totum simul est in auribus diuersorum. Praetere qui fecit corpus de locum utrunque secit in altero esse , ut uult Ru sus,qui a & sol, Sc lumen, in diuersis to ei, adiuersis videntur. Deeimum, 1 qi ita pane
transsubstautiato. remanent accidentia panisi scilieet tactus, color, & sapore ratio,
per similitudine in defecit hic vi dicetur sit per verbo. Fregit. f Vndeeimum,quia 'sub specie panis est, Ze sumitur corpus &sangui Christi imo totus Christiis Similiter sub specie vini est, ct sumitur utrunque, de tamen non est ibi dupleκ Iiimi,t ocorporis S sanguinis Chri si ratio quia li- t in uno prandio comedam ante potum, & post, non tamen dieor bis prandere : Sede hoe dicetur sub vii. parti ei Ia super vel bo: simili modo. Ucrumtamen sicut ait Leo Papa de conseera. disti u ct .i j.ia quibus Qui d lux ris naturae ordinenu