장음표시 사용
241쪽
orat ean cel Iatis manibus ante pectus,quasi ipso facto.Obsecro te per crucem & pa
sicine natuam, ut iubeas hae e perserri &e.
Cancellatio enim manuum passione Christi figurat, R dextera per qua resurrectio, laeuae, per quam passio designatur superponitur,ut per hoe Christi resurrectio a mortuis insinuetur. η Verum in nonnullis te. - 1 eleshal diaconus insta actionem lauat manus, si is cans primo, quod Pilatus se lati it c si se mundum a Christi san girine proclamauit. vel secundo,quod nostra sordida opera Christi passione mundantur.Tertio quod nullus nisi mundus ad pereipienda fidei saeramenta procedat. Sequitur, Iube haee perferri &e. tantae sunt prosundati, hTe verba, ut intellectus humanus vix ea sum ciat penetrare. Vnde beatus
Gregoride consecra. distinet. ij. quid sit sanguis,&in fine i dialogi, tanti sacramenti di et nux interpres de illis tanquam de re ineffabili pene, inessibiliter loquens. liiis
inquit fidelium habere dubium postit in
ipsa immolarionis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri: in illo Iesu Christi mysterio Angelorum choros adeste, sum m sima sociari, terrena coelestibus iun*i: v- numque ex initi sibilibus atque visibilibus fieri Idem etiam alibi dieit.Vno ei den
que tempore ac tuom Ero in coelum, id est, coelestem naturam rapitur, ministerio Anneiorum .consociandum corporis Christi,
scilicet mustico: & ante oculos sacerdot s7 in altari videtur. t Saluo in occulto ces estis oraculi sacran lanto, pollent hoc verba Iicet simplieius in securitis sic exponi. Iube i. ac haecis vota fidelium, id est lupplicationes & preces: perser rLi. praesentari,permanus sancti Angeli tui id est, per ministerium Angelorum, qui sunt administrato-Heb. i r ij spiritiis, & vota nostra eo ram Deo osserunt. Iuxta illud, quod ait Rapirael Angelui ad Thobia Thobi ς duodecimo. Quando orabas cum laeti rumis , obtuli oratio. nem tuam Domino. Ex hoc tergo euidenter apparet, quod Anzelus sacris mysterijs adesse eredendus est, iisi ut consecret, quia hoc non potest, sed ut orationes sacerdotis & populi Deo representet. secudum pM. illud Apoe. Ascendit sumus aromatum ins conspectu domini de manu Angeli, quae suat orationes sanctorum. In sublime altare tuum, supple, hoe est in conspectu diuinae maiestatis tus, id est, in contemplatione, maiestatis.& curiae rue coelestis: nam ipse Deus, dicitur altare sublime. Exod. vigesino. Non ascendas ad altare meum, per gradus, id est, in Trinitate non facies gradus. a Porth sicut beatus Augustiniis de . se. teri amat.non dicitur Angelus offerre ora Ist 3ones Deo, qtia si tune primo Deus nou rit, quid velimus: quia Deus omnia nouitante,qu3m fiant: sed quia necesset, bet rationat is creatura temporales causas ad Pternitatem referre, siue petendo, quid e
ga se fiat, siue consulendo quid saeiat: aut quid Deo iubente implendum esse cognouerit, hoc nobis, vel euidenter, vel latenter reportet. Possunt etiam secundo modo praeinissa verba sic exponi. t Omnipo- stens Deu 1, ilibe haee scilicet panem & vinum : per serri, id est, transmutari. in sublime altare tuum, id est, in eorpus & sanguinem filii tui, super choros angeloriam exaltari,quia eorpus domini dictum est altare: Elia. iuxta illud. Altare de terra facietis mihi: io Per manus Angeli tui, id est, per minis e-rium sacerdotis. Non enim secundum Augustinum deposcit ob illud illi e deserenda , nisi ut intelligati ir, quod illa fiant, id
est transubstanti et tir in eo sacerdotio, id est, in eius my sterio, virtute Spiritus sanis .cti. Sed cum iam transubstantiatae sint. exponi possent tertio modo sic. I libe haee,id
est, corpus Christi mysticum, scilicet ecclesiam Christi militantem perferri, id est,ac
sociari, in sublime altare tu si, id est, ine clesiam triumphantem, quae dicitur altare : secundum ii lud Leuiticum. Ignis in at Ἀπις. tari meo sim per ardebit, id est seruor elia 6ritatis in ecclesia triumphabit, & hoc per manus Angeli tui id est, per operationem& virtutem Christi fili j tui, qui est magni
e6slij Angelus. Esaiae nono. Ipse cnim corpus situm mysticum Deo patri coniungit,& ecclesiae triumphati. Quarto modo, hic Angelus magni consilii. Consiliarius ille,
euius eonsilio pater mundum creauit , &recreauit sublime altare, in spectu Dei est Christi ix eruet fixus, sedens in dextra patris. Igitur Angelus fert haec sacramenta in sublime altare, in conspectu Dei , dum eicatrices ostendens, interpellat apud patrem pro nobis haec sacramenta conscientibus
242쪽
tibus. Quae verδ sint illa, quae petit in Q-blime altare perferri, determinat Dominus dicens: ut quotquot Sc. per hoc enim
demonistratur corpus Christi mysticum: quod Christus quotidie ad se trahit per
H . 3 membra: unde Hieremias: patrem vocabis me,& post me ingredi non cessabis.
I canenis decima pars. ει interpreta is .
pars. Haec coniunctio etia continuat sequentia proxime praec dentibus, vel dici potest cysuperfuit. Nam in ant:- quis eodicibus pcedebat immediate quaedam oratio, incipiens. Memento me liquet se Domine,&c. in qua sacerdos pro se orabat, ut digne posset offerre: unde tune recte sequebatur: Memento etiam Domine
famul. &e. Sed quia in multis modernis codicibus oratio illa non inuenitur, ideo secundum illos istud etiam superfluit, vel quod melius est, respicit aliud: Memento, quod praecedit in quo rogauit pro unius: τ hie autem orat pro destinctis. Orae t c
go pia mater ecclesia, non solum pro vi-uis: verum etiam pro desunctis,& eos Deo patri sacrae oblationis inter ilione commendat e certiis me credeny, quod sanguis ille pretiosus, qui pro multis effusus est in re monem peccatorum, non solum ad salutem viventium: verum etiam absolutionem valeat defunctorum. Ideoque Gabilon. eone ilium . de consecratio. distincti. visum. statuit, ut in omnibus millarum μ.lenniis to eo competenti; videlicet in hoelo eo secretae, vel in diebus non selennibus, in dominica enim die ob resurrectio. nem dominicam animς requiem creduturhabere: Ecclesia pro defunctis Domi uum deprecetur, iuxta it Iud August. Non sene praetermi itendae supplicationes pro spiriatibus mortuorum, quas faciendas pro omnibus in Christiana ea tholica societate Iaudamus. Et quia quandoque destini defunctis paretes,fiiij, cognati, amici, qui supplicationeς pro eis effundant, una S pia mater, id est,tota ecclesia omnes defunctos sub generali eommemoratione suscipit tae itis illotu nominibus, & eis exhibet communionem. Innocen. quoque Papa statuit, eadem dillin. de nominibus. ut ante conlaerationem hostiae non recitentur communia desunctorum: possent enim populo reeitari: sed Deo, luem nihil latet, necesse non est qui eum signo fidei nox praecesserunt,scilicet ad dominum. xiij. quaestio. ij. quam praeposterum .in si . non st ibi sit fides aut spes,ubi spes est,& re,li nam fides euacuatur charitas: nunquam excidit. sed signum fidei pro charactere fidei Christi nitatis accipitur. de poeniten. dis l. ij cha rita . qui fideles ab infidelibus discernuntur: secundum liud: Audiui numerum signatorum cc tu quadraginta quatuor millia signati ex omni tribu filiorum Israel, Se dormiunt in somno paei, secundum illud: In pace in idipsum dormia,& reqlii
scam. Frequenter enim sacra scriptura destinctos dormientes appellat: pro eo quia sicut i dormientes euigilant, ita mortui resurgent, propter quod dicit Apostolus: Nolo vos ignorare de dormientibus , ut noeo tristemini, sicut & caeteri,qui spem non habent. Et Dominus inquit in Evangelio: Lazarus amieus noster dormit. Ipsis Domine de omnibus in Christo quiescentibus in hoc loco sacerdos,quorum maluerit destinctorum debct agere memoriam specialem . Finita est e m. nemoria morti do.
mini & ideo sequitur: Mois nostra Cliristus p cessit, & nos eius vestrgia sequimur . In Christo iii iescentibus. sed nonne, qui decesserui cu fide R dormiunt in somno pacis,de quibus premilium est . qui est ut in Christo,& se videtur hoc superi libere Sed quia sacerdos post verba illa, in zmno pacis, secerat speciale memoriam pro aliquibus, ideo subi jeit. pro ipsis Dominus, ct mox non in inperenter supponit clausulam generalem,& omnibus in Christo quiescentibux, de quibus praemiserar. Hie
243쪽
s Hic t autem vocantur quiescentes in Christo quian charitate mortui sunt: habentestamen aliqua purgabilia,eo quod non plene latisfecerunt pro peccatis consestis, propter quod ad locum purgator ij descenderunt: ubi existentes suffragio indigent ecclesiae militantis,tanquam nondum habentes in re pacem,& refrigerium gloriae licet habeant incerta & in fallibili spe locum refrigeri j: in quo non est ardor pς na-rum : lueis, in quo non est obscuritas tenebrarum & pacis, in quo non est conflictu,
Pugnarum. Na absterget Deus omnem lachrymam ab oculis eorum, S iam non erit amplius neque luctus, neque clamor: sed nee ullus dolor: quoniam priora tran-Aροe. sierunt: sed delectabuntur in multitudine L i pacis, cum placcbunt coram domino in res gione v iuentium . t Paraditiis dicitur ergo locu , refriger ij, propter ard ire ignis Purgator ij, per quem animae transeunt,
νίει ii ixta il lud Ps Transiuimus per ignem, S
aquam 8 c. Locus lucis cotra icnebra, inferni, de quibus Mait h. 23. Mittite cum in tenebras exteriores . Locus paci, propter mentis tranquillitatem, que est ibi contra vermem conscientiae eo tum qui salui non Ese 6 erunt. Vii de Esa. Verinis eorum non m rietur, nec igni, corum extinguetur.
a Sacerdos quare percutiat pectio suum m undecima canonis parae, O nu. I. I. 4 Peccasum negare Da nobis non pos--.3 Misericordia O miserationes Domi ma
v I vies cur denuo rv asse in undecima pote canonis , atque fra m/ttatur Matthiae O
ii calix easpernur: hostia nen. Et quid ua. 1 ι christuι c rucifixus Iei ta feria. IF bacerdρ i secum cruces .mamu super mensa altaris ex tendit, ' qua id significatione. I9 Sacrificium septem vicibus signatur in canone o qua idipsum admonitione .ao Sensius quinqua ea ercentur. in cha Da
z3 christi pasione quatuor unpetra M. Tt adigitos Iacerdos catici leuando adhibeas. Quid tie istud noret. 24 Draconm osculetur humerum s credatis, multima parte canonis. De undecima parte canonis. Cap. 66. Osis quoque,&c.Undecima pars: hse autem oratio protenditur usique. Per omnia secula seculorum Et haec verba t pro serendo sacerdos, paululum expressa is c Pcrculio pectore silentium interrumpit, representans contritionem S consessionem latroni, in illo pastionis dominicae articulo increpantis alterum, & dicen tis Nos d gna factis recipimus: hic autem
nihil mali gessit,& dicebat ad Iesium Luci
2I. Domine, memento mei, dum veneris
in reg lum tuum: propter quod dixit illi Iesu, Amen dico tibi, hodie mecum Crisin paradisb. Rursiis i per exaltationem vocis, Sc percuitionem pectori, exprimitur illud, quod Ccnturio,& ιlui cu illo erant, visis his, qua sebant tinui eruiat valde dicentes. Vere filius Dei erat iste, di omnis turba quae simul aderant, ad spectaculum
illud p reiiciente, pectora sua reuertebatur. Noli , ero eius ex mulieres, quae Christum secutae fuerant, a Galilaea, stabant a
longe haec videntes.quos signiscant ministri, scilicet diaconus & subdiaconus retroiiantes, qui ad hanc vocem erecti in os sacerdoti, vel episcopi intuentur. Praeminsa t autem pectoris unica tunsio: significat quod secundum Apostolum ad Roman. I. Chiistus semel pro peccatis nostris momtuus est S si cum tribus digitis: scilicet si-nc pollice,& indiceri t Trinita, in unitate notetur. Pectoris quoque tunsio, itiandO-que poenitentiam designat: prout stib titulo de consessione dictum est. t Peccatoribus, ideo dicit. Quia si dixerimus, quod peccatum non habemus nosmeti os seducimus,& veritas in nobis non est: de poeniten. distinct. ij. si enim inquit. Li
244쪽
DE UNDECIMA PARTE CANONI s. rar
tesin praeeipue t fi cu pro remissione pecca si praemitteretiir, cum tuis sanctis A po
torii factos actu mysteri u celebramus. De solis ac martyribus: unde conuincitiit Omultitudine miserationu tuaru speratibus: Apostoli tantum ac martyres subnotatur riuxtaq3 Psinquit: Secundsi t multitudine quan uis & Ioannes Baptista merito posset miserationu tuarsi dele iniquitatu meam. inter martyres numerari. Enum crat ergo Et nota, st una tantii est Dei misericordia, sacerdos sanctos, quorum societatem pensi aliud quide,5 ipse misericors: sed mul tit: quia& sacerdos legalis nomina filio ti sunt eius affectus, qui miserationes dica rum Israel habebat scripta, ut sopra di tur: .vnde: Reminiscere miserationisi tuaru ctum est. Et aduerte quod hic octo viri, &Dne,& inisericordia tu tuaru quae a seculo septem mulieres computantur: quia persunt. Parte aliqua & societate donare di- hiac sacri belum septem charismata pratia mgneris: sed est ipse Deus sit oia in cibus, ita um,S octo beatitudines iunguntur in notus,& praemisi,&gloria singulorsi: iuxta il bi Sequitur: l Non aestimator meriti, glud : Salus populi ego sum: quid est,qd dr quia noli secundu exigentiam meritorum mi. aliqua societate,&c. tanu non oes sint eun xutribuit, sed mitius puniendo, uel magi to rde denariu accepturi λSane licet unu R ide remunerando,quam quisquam meruit. Vn csit: p misi sin autorii uidelicet ipse Deus, do non secundum peccata nostra secit no in cuius cognitione salus aeterna consistit, bis, neque secundum iniquitates nostra, secundu illud ql ipse dicit in Evangelio: rc tribuit nobis, alibi: Mensuram bonam Haec est uita aeterna, iit cognoscant te uerit x consertam ct cogitatam, & sit 'erfluenta Desi:& hunc que mis sti Iesum Christi: in tem reddent in sinum uestum. Per Chri seeundu differetia meritorii alij plus, alij sum dominum nostrum. Hic non resipon mimis, diuina uisione fruuntur: na & stella detur, Amen: tum quia Angeli, iiii seni differt a stella in claritate, ps quod ipse per assistunt, te spondent, prout in fine ter Diis ait. In domo patris mei masiones mul tiae particulae ditium est:tum quia haee ta. tς sunt. de poen .disi iiij. in domo.sicut unus citc dicuntur: nec respddentes audite possol est, cuius lumine participant uniuersi: sunt tum quia iterba sequentia per quem alii plus, alij minus, Deundu differentia in Sc istis coiugunt, & ab eis dependent, tuentiu . Cu r Ioane, Stephano, latthia, ita P nihil interponi pol. Hoe aut loco beBarnaba. In hac secuda eommemoratione ne dicunt uuae,prout dicet in vij. par. sib x. sanctoru magna ex parte suppletur, qui de seria cs- Dni, ubi agit de diurno officio. primitivis nanctis deesse videbatur in pri- In canone apostoloru in bucardo lib. v. e. ma. Sed quare Ioanes repetitur, & Stepha offert. ita legit.Osterri no liceat ad altarenus sociatus Ioanni, praemittitur Matthiae .s ad benedicedu pier nouas spicas & vitas: ae Barnabae Apostolis 3 Super hoe dici por, di oleo,& fabas,& thymiama ad incensumst Ioanes in prima comemoratione dispo tre, quo sancta oblatio celebrai. Sequit: nitur, & eu caeteris numeratur ra dignita 1 Per que ii se Oia Sc. ideo dicit oia,quia r stε apostolatus. In hac asit comemoratione situ oia creata fiant. unde Io. i. Oia perip repetitur & cu Stephano sociatur, py pri- sum lacta sent,& sine ipso factu es nihil.&uilegiu eoelibatus uirgines.n. stant & seqvsi vidit Deus cucta, lus secerat,& erat valdetur agnu qi iocunq; ierit:propterea caeteris bona. Creas igit,cside donatura: sacris eas, G η τpraemittitur. Virginitas nanq; Ioan is inde e6secrado materia:vivificas, tra substat ianmaxime eommendatur: quia Christus in do creatura. benedicis, accumulando gra- cruce matrem uirginem discipulo uirgini lia. Qgasit d8, haec ota, est smplix pronoe mmendauit,& ex illa hora accepit eam minis de mons ratio, sicut tepus verbi cosudiscipulus in suam. Stephani ue id virgini- sum. Na praesens esi susum praesentis no tetas ex eo maxime comprobatur: quia ipse Dei usum,& est sensus. haec ola. s. parte & vide putatus est sub Apostolis, ad ministe- nu, S a quo, semper bona creas stet sid si Gurium uiduarum,& in eo, qudd forminis est fas canonicas primordiale , ct sanetis eas, praepostus, testimonium meruit synceri si secundu causa, sacramentales: viviscas,ut imae castitatis. Pollet autem non Euam transeat in earnem & sensu ine, & benedi- ἔρδη- geIista, sed Baptista Ioa unca intelligi, ni- cu, ut costerile initatu 2 charitat ε. σRur
245쪽
sua In eo, quod dieit sancti scas, notatur Pio t quodcunque sancti fieatur, per gratiam Christi sancti scatur. De plenitudine eius
omnes accepimus: unde Io. r6. Pater sanctis ea eo 'in veritate, id est, in filio. In eo, quod dicit uiuifieas, notaturqd quicquid
vivis a tur, per filium vivificatur. Ioan. 2. Ego sum via, veritas,& vita. viij.distin. qui contempta. I ii eo, udd dicit benedicis, i sinuat, quod benedictio coelestis datur nobis per fructum virginix benedictum : vel creas, ut sine : sanctificas, tibi deputando: vitiis ea ,ani in ado bene diei,,ut utilia sint: praestas ut prosint. Fiunt autem tres cruces super dictis verbis: salicti sidas,uiuisi eas,be . nedicis. In quibus ecclesia primitiva representatur, luς fidem Trinitatis sit scepit. De hoc tamea aliter iam dicetur. Siquidem sacerdos dicturus: praestas nobis: vel diaconus remouet corporale desuper ea licem , Mutu. ad notandum quod quando Christus emi-ir si spiritum, velu templi scissim est a sum
Lia. 18 rno vinde , i sum, & aperta sunt nobis ea , IO. i 9 quae prius obseura erant in lege,&clausa, Iacut dicitur in Evangelio,de quibusdam: dc erat abscond itum verbum istud ab eis: ubi enim sumpto aeeto contarimatum est: reuelatum est . & calice discooperto accl-piens hostia in dicit e Et praestat nobis. ii t Dubitari autem vidimus, quare calix oc non hostia cooperitur. Ad quod quadraplex potest ratio assignari. Primo, pr pter periculu , quia sanguix sacili ut posset recipere immunditiam quani hostia. Secu.
do, quia in calice & sanguine magis sanctificatur pallio Christi, quam in hoitia unde . illud: Pater, si fieri potest, transeat a me Ulix isto, Ne i a cano in forma sanguinis poni Mib. tuta effusionis, ibi: Qui pro vobis e Di 6 sundetur &e.quia ergo in calice S in sanguine magis significat Christus mortuus, quam in corpore : ideo sicut & mortuus, panis, & lapidibus operitur, ita & calix panno,& sanguis calice, & eorporali cooperitur Tertio, Langu is in ea lice eooperto represetat corpus Christi in sepulchro clauso & signato: hostia vero corpiis Christi extra sepulchruin. Quarto, sanguis Christi calice cooperto representat Christi eorpus in synisone inuolutunia hostia ve. rd, non inuolutum. g Sequitur, Per ip-
a sum&e. Sic t absque alicuius verbi vel
temporis interpositione coni unsas prvm illa verba: Per Christum Dominum nostrum. Per que haec omnia Sec. Sc facis punctum ibi. Et praelias nobis: plana est litera. .
Die ergo per ipsum, id est, tanquam per
mediatorem coaequalis: quia Ipse eoae- 'ualis patri. In ipso, tanquam in conssibant tali: vel in ipso, id est, in membris e ius ι in parte quippe notatu rata thoratas, propter principiui in filio, aequalitas propter medium, in Spiritii sancto communitas propter con Artium. Sane. vj. serialem rsei fixus est Christus: hora tertia linguis Iudaeorum, quod narrat Marcus: hora sexta inanibus Gentilium: quod Orrat. IO. cir- Ma b ea horam autem nonam inclinato capite is tradidit spiritum. Ad recolendam igitur verucifixionem hora. iij. factam ex linguis Iu daeorum clamantium ter: Crucifige, crucifige euint&rursi Saolle, tolle, crucifige eum. Sacerdos facit tres cruces super oblatam & ea licem, dum dicit. Sanctificas, vivificas,& benedicisia Ad recolendam vero crucifixione, quq post interuallu tria horaru est facta manibus Gentiliu , cum milites erucifixerunt Iesum: Acerdos facit iterum tres cruces, cu hostia, supcν calice, sup prae missis tribus verbis. cper ipsum, S cu ipsis,&in ipso. g t Postmodum autem ad aeta g nandum diuisionem carnix & animae Doinini morientis , facit diras cruces cum a
sa oblata in ore calici, dum dicit: Est Obi Deo patri omnipotenti in unitate Spiritus sancti Cii enim in Chri ilo tres sint unitae substantie: videlicet diuinitas, corpus, x anima: duae tantu, sci licet corpus S aniina fuerunt in inorte diuisemam diuinitas a neutra est diuisa & separata , & propterea noo tribus crucibus, sed duabus mors Domitu de natur. t Caeterum face dos saciendo cruces manus su per mensam altaris extendie, quia & Christus super ara crucis manus expandit: iuxta illud pro-pheticum Esa. 4 s. Expa Mi manus meas ad populum non credentem mihi. Secundo
etiam praemissae tres eruce, cum corporς
super nudum eaticem t iactae significat 1 ε
tres cruciatus,mios Christus in nuda crv-ce substinuit: videlicet passionen , propacsionem,& compassionem: passione, in eo poreo: pro passionem in mente: eompassi
ne in rde. De Passi one corporis ait D minua
246쪽
minus per prophetam: O vos omnes, qui eis eontra pedem, significas quδd Deus est
transitis per viam, attendite & videte, si se per omnia, non compressus seu pro stra est dolor, sicut dolor meus. Foderunt enim tus, quidam tamen de his duabus vltim . manus meas, S pedes meos, S dinumera- non faciunt,nisi unam. Quinto dictae tres uerunt omnia ossa mea. De passionemen. cruces, signiscat trex cruciatus, quos Chritis, Dominus inquit Apostolis: Tristis est sius stibi inuit tribus temporibus, videti- anima mea, usque ad mortem. Coepit e- cet ante mortem, alapas, flagella,sputa,&nim Iesus taedere & pauerer coepit contri- huiusmodi: in morte, crucifixione: ct post stati &m aestus esse. Ex compassione v mortem, lateris perso rationem. Prima si-rb eordis,pro crucifixoribus orauit ad pa- gniscat primum, secunda secudum . tertia, trem,dicens : Pater,nosce illis, qui arie- tcrtium: quarta v ero ,spuis eat si parat iosciunt quid faciunt: n enim cognouissent, ne in animae a corpore Christi: quinta de-
nunquam Dominum gloris erucifixissent. scensum in limbum, vel crueiatum in pediri ideo sacerdos iacie has eruces eu hostia bus. Se to quinque ordines lignorum,quae super ea licem : quia Chri stus sustinuit hii . sunt ante sextum,scilicet ante tactum ca-iusmodi erueiatus in corpore si per pati- Iicis cum hostiriquando videlicet de duabulum. Per ealice enim passo designatur, bus vltimis no si nisi una, fgnificant quin ut iam dictum Sce. Tertio i modo, tres cru que aetates mundi, quae fuerunt ante Chriees eum hostia super calicem factς, signifi- stinatiuitatem. Sextum verδ, videlicet ipeant fidem Centurionis dicentis Mati. Σ . se tactus signi sicat, sextum tempus, scilicet Vere situ, Dei erat ille, & ita cognouit a Christi natiuitate, usque ad nnem muneum unum in Trinitate,scille et Christum di. Ipse enim unicus tactiis signifieat Do-
Deum & hominem . Duae vero, quae fiunt minum semel ascendisse crucem, ut sine mi mora seu latere calicis designant duo s. haberet. Ipsa autem res est crueiatus, qui, eramenta, quae de latere Cliristi proqu- per d ictas quinque aetates omnibus homi-xerunt et videlicet aqua regenerationis, scinibus fiebat. g Notandum t igitur est, sanguis redemptionis: iuxta testimonium quod sacrifieiuni septem vicibus signatur 1
Io.d icentis. Unus militum lancea latus e- in eanone. Prim vice ter, ubi dicitur: Haecius aperuit, & continuo exiuit sanguis Sidona, haec munera &GSecunda vice, quin
aqua, Se ideo immediate post has duas cru qui e , ubi dicitur. Quam oblationem tuees latus calicis, in quibusda ecclesiis cum Deus&e. Tertia vice bis semel, ubi dici hostia tangitur: per quod percussio late- tum Qui pridie,&c. Tibi gratias agens beris Christi eum laneea militis designatur. nedixit Zec. Se iterum, ubὶ dicitur: Similiq; uarib tres praemisiae Muce, in quibusda modo Sec. ibi: Ite gratias agens &c. Quareeelesijs ita sunt & bene. t Nam prima ta vite quinquies,ubi dieitur, Hostiam pu- quae fit super ipsum: fit supra os ea licis ex- raui dee. Quinta vice,bis, ubi dicitur: Salerius, significans,quod Deus est extra om crosanctum filii tui corpus &c. Sexta vicenia, non exclusius. Secunda, quae fit super, ter, ubi dicitur, Sanctificas, uiuificas &c. eum ipso,st parum in serius sub prima: vi- Septima vice quinquies, ubi dicitur. Per ip , delicet a labio ea licis, in labium, significas sunt &e. prout in ipsis locis dictum est. I
quod Deus eli super omnia, no elatus. Ter ter cluas septem vices sacrificium significati a quς fit super, in ipso,fit iter os calicis,itur duabus vicibus bH, S duabus vicibus ei rea medium concauitatis erus, significa, ter, & duabus vicibus quinquies: septima quod est inter omnia non inclusus. Qua vero vice bis S ter. Signatur ergo simulta qui fit super Deo patri, fit a medio oris omnibus vicibus, iuncti, quinquies quine alicis recto diametro contra faciem sacer que quae sunt simul. xxv. qtio num crus perdotis, significans, ait Od omnia quae in mini se ductu D mper in se ipsi im reducitur, sisterio mi ilae occulte aguntur, in fine nobis dueatur in infinitum: quantumlibςt enim ante oculo, ponentur. Qii inta, quae sit su- multiplicetur Eucharistiae sacranientum , per in unitate Spiritus sancti: fit a latere semper est idem sacrificium. Avulisti. ra calicis, inter ipsum calice & sacerdotem: men , de consecratione dis iustione se- videlicet descendento a summitate ea Ii- eunda si mel dicit, quod si tantii v semelem. Q α sig mi
247쪽
lignum erueis seret super panem, Scui- tando, respondet tamen representant Gnum, sufficere pollet: quia semel Domi- deles, qui Dominum contrito eorde luge o nus erucifixus est. t In hoe etiam Gera- bant, uelut quondam Abel inuidi statri,
mento quinque sensus eorporis,sci licet vi furore ocelsum parentes eius lamentabansus, auditus, gustiis, odoratus, & tactus tur. lConseqtienter diaeonu accedit &exercentur, scilicet ei rea colorem, sapo- exaltatum parumper sacrificium seu ea li- rem, odorem, fractionem,& sumptionem, rem eum corpore de altari tam ipse, quam ut quinque sensus animae spir tu ales exu- sacerdos deponit: quia ut legitur Ioa. zo. berent, scilicet uisus intelligentiae, audi- Venerunt Ioseph ab Arimathia, & Nico-tus obedientiae, adoratus discretionis, qu- demus, & impetratum corpus Iesu a Pilaniis dilectionis , & tactus operis de quibus to, deponentes sepelierunt. Sacerdos ergo reperitur in Evangelio: Domine quinque eleuans, Nico demum representat: ipsa vea I ib. talenta tradidisti mihi: ecce alia quinque ro eleuatio, Christi depositionem de crui superlucratus sum . Sed & binarius & ter- ee: depositio eol locationem in sepulchronarius bene congruit saeramento: bina- demonstrat. Et aduerte, quia sacerdos di-rius propter earnem,& sanguinem: terna- cens: Praeceptis salutaribus moniti: calirius pronter panem , & vinum, & aquam . eem simul de hostiam deponit. g Ad euiu, Item binarius, propter duplicem modum rei evidentiam notandum est, quod Chri- edendi, sellieet sacramentalem sub specie sti eorpus & sanguis bis in sexta seria et . panis, & uini, & spiritualem, in fide eor- uata, & deposita suerunt semel in eruce ledi . Et ternarius propter tria: quae sunt in uata, de eruee ad terram deposita,& semel hoe sacramento di se reta: videt ieet forma de terra eleuata, & in sepulchro eolloea uisibilis uini, panic: veritas eorporis Sc fan ta. primum representatur in prima eleua-guinis,& uirtus spiritualix unitatis & cha- tione, se depositione eorpori si & sanguinis ritatis, de quibus est in vi. partie. super verpChristi quς fit statim post eorum consecrabo. Mysterium fidei, ut ita ternarius bina- tionem': alia representatur in eleuationer tu, id est, fides trinitatis per dilectione mi& depositione, quς fit in hoc loco. Cogrue Dei,& proximi operetur. Flut igitur tres igitur, dum haec uerba proseruntur, fit cor cruces: quae quatuor habent angulos super poris Se sanguinis eleuatio, & depositio, saetificium: quia Christus du in eruce pe- desig rantes Eleuationem eorporis Chri ilipendit, quit uor elimata mundi redemit, de terra& locationem eius in sepulchro, S septem ordinibus ordinantur, ad notan quia Ioseph, qui illud de cruce,& de terra dum septiformen Spiritus sancti gratiam, leuauit, & in sepulchro locauit, monitus quae in hoe mysterio necessaria est, scis- & instructuς era nepti, salutaribus Chrire in quolibet ordine, per numerum im- sti sicut fidelis diseipulus eius. unde de eo Mith. parem signacula disponuntur: quia eos legitur in Mareo: Et ipse erat expellans rear pus Christi unum m inent non seinditur: gnitin Dei. simul autem elevantur corpus Omnis honor tanquam domino: & gloria &sanguis iam eo erata: quia ipse Iosephir tanquam Deo. sequitur: Per i omnia ut aiunt quidam simul corpus cum san. secv. secv.n an solum erucis impressio, ue- guine in sepulchr l ,eauit. Adhuc in ipsarum etiam uo eis expressio, se pectoris per- eleuatione leuetur holita cum quatuor dieus γ, uegesti fiunt iuxta cruce insinuat: gitis. Tu ri l enim expectemu , & neces prout dist im est super uerbo: Nobis quo- se habeamus impetrare quatuor principaque. Quia croo Iesus clama, uoce magna, liter per merita pallionis Christi, scilicet, tradidit 'iritum: ide , cwerdos dicendo. potest ite ri contra diabolum, humilita-Per omnia se .se. exaltat vorem Sc aliqua a te ri contra munium, castitatem cotra cor
tutum caliceri elerat. vel dicitur alte, as pus propritim , Se sua lectionem ae dile- incitationem populi, ut scietis si iera eano ctio iem, quo a 3 Deum Se proximum: ideo tris, resp5deat: Ain ea. Vel ideo quia Cena ad hae representandum merito cum quaturio elamauit: Vere filiuς Dei erat iter tuor principalibus digitis hostia teneriir. quia verb malle res lamentabantur, de i- inelam tamen Ecelesiae in tribus primistes Doralaam: ideo choras quali lainea - petitionibus Dominicae orationis tenentealicem
248쪽
ea IIcem elevatum: & tune calicis eleuatio aliud significat, prout ibi dicetur. In quibusdam etiam ecclesijs dum calix parumper ab altari eleuatur, quidam puer stans ultimus, post diaconum, habens cap pam ex transuerso, ad designandum, quod pur, id est Iudaei expectates Messiam, id est Christu clim iam venerit, transiuersum est in ea udam. Quia vero Nicodemus seto. Is pulto Domino aduoluit saxum magnu ad ostium monumenti, ideo diaconus superos depositi calicis corporale deponit: si a-eonus quoque ea licem cum corporali inuoluens, representat Ioseph: qui corpus Diti syndone munda inuoluit. Rursus, quia in pace iactus est locus eius: diaconust secundum morem quarundam ecclesiarum mensam osculatur altaris, & quia sa-ctus est principatus super humerum eius, osculatur dextrum armum potiscis, ut in utroque significet Christum quieuisse post mortem,& vici sic post morte, iuxta quod
ipse praedixit in Psal. In pace in idipsum ,
dormiam & requiescam, S alibi : O mors,
ero mors tua : morsus tuus ero inferne:
Christus enim per morte triumphauit de morte: nam quia factus est obediens usq;
ad mortem : mortem autem crucis: ideir-
eo Deus exaltavit illum &e. Hoc ipsum etiam significat, quod Christi is sibi crucem sit per humerum baiula uir. Secundo diaconus osculando dextram sacerdotis, significat quod vult esse particeps laboris, ut sit socius aeternae retributionis. Tertio, per hoc innuit, quod Ioseph depones corpus: illud fuit osculatus. In quibusdaecelesi jasacerdos hie etiam hostiam osculatur, i nitens quod Nicodemus id e secerit, quod
Ioseph, vel potius per Domini pNlione, sactam esse nostram reconciliationem. Postos tum huius nodi, diaconus retrocedita sucie sacerdot s, representans mulicres sepulto Diio a monumento recedentes.
dic ut, quod tertia pars inissae, quae dicituri po iii ulatiore, incipit hic: Orcmus prscepti, salii Laribus Sc. & quod dii rat usque ad collectat. Haec pars continet quinq; clausulas. Pri nis, eil ipsa praetatio. s. Oremus praeceptis: quod addidit beatus Grego. si Secunda est Pater noster. η Tettia, libera nos issemu .
Domine. Quarta, pax Domini. Quinta fiat communicati c. Quia ergo Iesiis voce magna clamabat,In manus tua, Domia Linne eommendo spiritum meum, ideo sacerdos & non totus populus, prout Graeci sa-eiunt, eleuata lacie pronuntiant: Oremus, praeceptis &e. Non enim dicitur sub silentio, sed palam: quia est de Euangelio, ad notandum quod rex coelorum in noua lege pala loquebatur & sine velamine P rq dieauit. Ab hoc ideo haee Dominica oratio, Retiam credo in unum Deum, alta voce dicuntur, ut omnes illam dieant & addiscant. Alia etiam ratio posita est sub titu. de praedicatione. Sed tertia clausula, scilicet libera nos Ide. sub silentio dicitur, in signum, quod c hristus interdit a praedicatione siliit traliter tame ibi dicetur. Sed Rproseres, Pater nosser Se . ite tu sicut prius ex endit ae sitsum eleuat manus. Primo .n. dicens. Praeccptis salutaribus&e. actitet
Ioseph de quibus in praecedenti columna dictum est, quos praeceptis sali iram bus uuinito, R diuina institutionc formatos ginsit representauit. Quia igitur dodit na ait
249쪽
diendo meditando, & in quiete docenda
est. v. l. iiij. in loco. ideo verba ista depositis sit per a liare manibus protulit dicens: Pater noster, Ste. Christum populum ora re docentem representans, ideoque Mosi
Orantis exemplo inanus extendit, & sur- sun eleuat, ut seruorem eordis de rectam
a l Deum intentionem ostendat xxxvij. disti. si quis vult. Rursui dicendo: praeceptis salutaribus &c. ea licem simul&hostiam
deponit ut praemissum est. Sane legalis l ponti sex regressus ad populum lauabat
velles: immundus tamen erat usque ad vesperam: sicut in prooemio huius partis dictu est. Si e&Christus qui intrauit in sancta canctorum, redit ad ecclesiam, compatiendo & auxiliando: & lauat vestes suas, id est, sanctos mundificat: & tamen usquzad finem mundi membris eius aliquae macular adhaerent . Sacerdos etiam redit ad populum, quia dum rursuvasta voce multiplicat preces oras exire videtur,& trecibus velut aquis.vestimenta sua, id est populum lauat & mundat: & tamen immundus iud leatur,. quia usque ad mortem erit in omni liomine, quid lavetur.. Oratur uxergo & ostensurus se causam sita agere coram Deo ,& quae quotidie petere debear tuus, monet populum orare t dicens. Pater noster &c. quae oratio habetur Matthia 6. cap. Fiducialiter enim orare possumus,
ut filii patrem: quos ipse Dominus ad sic
orandum informauit, ct ipse vice uniuersalis ecclesiae quam representat, orat: ne tamen sua aut horitate & quasi praesumptiue peter videatur, praemittit quasi loco Praefationis, praeceptis salutaribus &e. Dicit autem praeceptis, & diuina instituti ne: quia dominus de hane orationem instituit,& Apostolos sic orare praecepit, & ex
tunc maxime prostrati orare debemus,vsique in sinem dominicae orationis , saltem in proselli, diebus, in λstiuis vero stantes. Tres alite articuli sequentes,scilicet,praeceptis salutaribus : pater noster: & liberano : signiscant tres dies dominicae sepulturae. ideoq; & bis duntaxat utimur in parasceve. In siilibus lani ecclesus, dum sacerdos dicit. Pater nos er,a diacono,& dis praelatiis dat bene lictionem solenne post Pater noster, manus citis a diacono, & Ω-cerdote sustentantur, in quo remesentatur, quδd Hur,& Aaron, sustentabant irra E s. nus Moli orantis, de quo sub titu. de ora- Irtione dictum est. Beatus Grego. orationem dominicam posteanonem super hostiam e ensuit recitari, asserens in registro incongruum et se,ut super Eucharistiam dieeretur oratio, quam ichol allicus composuerat, & illa omitteretur quam dominus
ipse dictauerat, & Apostoli dicere consileuerant. Et catatur apud Graecos a toto populo, sed apud nos a solo sacerdote. t Il- lud autem notandum est,qubd haec oratio
exteras orationes propter quatuor ante-eellitici licet authoritate doctori breui tale sermonis, sulficientia petitionum, defaecunditate mysteriorum . Authoritate doctoris, quia fuit ipsius Salvatoris Apostolos orare docentis ore prolata, Se iudedicitur oratio dominica Arcuitate sermonis quia facile dieitur&prose.rtur. Iuxta si illud r Cum oratis, nolite multum loqui&co Suffcientia pet itionum, quom a utriusque vitae necessaria continet. Foecundit te mysteriorum , quia immensa continet sacramenta. Uerum lieet sciat dominus,
quid velimus: vult tamen nos orare vocaliter propter multa. qt Primo, pro excis svada deuotione, quia quod sacit flatus carboni, hoc Deit pronunciatio devotioni unde,ad ipsiim ore meo clamavi, & exalta Ps. frui sub lingua mea. Secundo , pro aliorum instructione, ut cortina cortinam trahat,& qui audit, dicar, veni, extra de iam Aroe.
ram hominibus. Tertio,pro linguae obse Maeli. quio, ut quod lingua peccamus, lingua sa- stissaeiamus: unde. Si eut exhibuistis mem--ε. bra vestra seruire iniquitati, ad iniquitatem, ita exhibete ea seruire iustitiae in satisfactionem. xlvij.distin re omnes. Quarto. pro rei petedae commemoratione,quia sacilius obtinetur, quod instantius postulatur. de poenit.dist. j. importuna. xliij. dist. sit rector. in fine. unde petite,& accipietis. pulsate,&aperietur vobis. qQuinto, pro L . . impetratae rei custodia, quia quod saepius requiritur, diligentili, eustoditur, unde te ne quod habes, ne alius accipiat eo ronam tuam. Sane in hac oratione oratur pro sbonis adipiscendis,& pro malis vitandis.
Pro t bonis temporalibus, spiritualibus s&aetetnii. Pro malis praeteritis,praesenti-
250쪽
bus &suturis. De bonis aeternis dicitur. ueniat regnum tuum. De bonis spiritualibus. Fiat voluntas tua, sicut in coelo S in terra. De temporalibus. Panem nostrum quotidia uum,da nobis hodie. Aeterna petuntur in praemium: spiritualia in meritum : temporalia in substentaculu. De malis praeteritis. Dimitte nobis debita nostra,&c. De praesentibus: sed libera nos a malo. De futuris. & ne nos inducas cte. Praeterita sunt do te da, praesentia sint vincenda,latura sinit praecauenda. Septem' i sunt orationis dominicae petitiones propter captationem beneuolentiae, quaesignificant septem verba Christi in cruce. Primum, suit: Pater, ignosce illis. Secundunt: Ecce mulier filius tuus. Tertium aEcce mater tua. Quartum. Hodie mecum
ς. eris in paradisb. Quintum. Eloi eloti Sextum.Pater, in manus tuas.Septimum Consummatum est. Vel signiscat septem verba, tuae tant si beata virgo legitur de Chrim. χ sto dixisse. Primum fuit discretionis, quomodo set istud. Secundum humilitatis: ecee ancilla Domini. rtium salutationis-
e. et ecce, ut facta est vox salutationis in ei natiribus meis. Quartum gratiarum actionis 4 Magnificat anima mea Dominum. Quintum compastionis, fili, vinum no habent. Sextum instructionis, quodcunque dixerit vobis, facite. Septimum amoris. Fili, quid Deisti nobis sic λ Prima autem petitio es:
sanctificetur nomen tuum. Secunda, Adueniat regnum tuum. Tertia, Fiat voluntas tua. Quarta, Pane nostrum quotidianum. Quinta, Et dimitte nobis debita nostra. Sexta, Et ne nos inducas intentationem. S
ptima , Libera nos a malo. Et hae septems t petitiones secundu Apostolum. septem
postulationes dicuntur, qtrara primae tres spectant ad vitam aeterna siue ad pati iam, S ideo sacerdos in quibusilam locis eleuato calice dicit eas,& praefationem, praeceptis salutaribus Sci dicens verb, Sicut in coelo, paruin magis eleuat illum,& dioens, ct in terra, deponit illum. Tres vltimae ad
praesentem vita sitie ad viam, pertinent,&ideo deposito calice, dicit ea ; media vero, .c pane nostr5 pertinent,&c. ad utrunque. Porro tres primae succedit ni ordine tem
poris, sed praecedunt ordine dipnitatis. Tres vltimae succedunt Ordine dign: tatis, sed praecedunt ordine tempor . Duplex igitur t ordo est in dominica oratione no standus. unus in ascendendo,qui conuenit cum virtutibus,alter in descendendo , qui concordat cum donis. dona nanq; de summis ad ima descendunt, unde. Requiescet super eum spiritus sapientis S intellectus&e. Virtutes vero de saris ad summaeon descendunt. unde: Beati pauperes spiritu: quoniam ipsorum est regnum coelorum. M Beati mites cte. Nempe Dominus in ora tione ipsa secutus est ordinem dignitati , qui est artificialis: ut de maioribus ad minora descendet.Sed doctores in illius expositione sequutur ordinem temporis,qui est naturalis, ut de minoribus ad maiora, id est, de temporalibus ad aeterna conscendant,' iem modu seruabimus exponendo. Et fit lucadaptatio septem petitionum septem virtutum, septem donorum Spiritu, sancti, si septem beatitudinum, centra septem vitia capitalia, septem virtutibu et opposita. Nam dona petitionibus,virtutes do nis&beatitudines virtutibus tinentur. Septem dona sunt haec, sapientia, intellectus, consilium, sortitudo, scientia, pietas,& timor,de qbus dicit propheta. Requiescet se per eum spiritus sapientiae S intel- Iectiis: spiritus consilii & sortitudinis, spiritus scientiae & pietatis, & replebit eum spiritus timoris Domini. Septem l verδ
virtutes sunt hae: paupertas spiritus, mansuetudo, luctus, csuries iustitiae, misericordia,mundit ia cordis, S pax. Septe ' quo- Irque beatitudines sunt istae: regnum coelorum,possesso terrae, consistatio,saturitas, misericordiae consecutio, visio Dei: si iatio Dei,de quibus eoiuncti ni dominus ait. De prima, Beati pauperes spiritu qitonia ipsorum est regnum coelorum. De smin
da, Beati mites quoniam ipsi possidebunt
terram. De tertia, Beati qui lugent, quoniam ipsi conse labuntur. De quarta,Beati qui esuriunt Se sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. De quinta, Beati mis ricordes,quoniam ipsi misericordiam eonsequentur. De sexta, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. De septima,Beati parifiei: quoniam filii Dei vocabuntur. Scptem vero vitiat capitalia sunt, Ixinanis gloria,sine superbia,ira,inuidia, scidia, auaritia, gula, luxuria, quae significa-