장음표시 사용
271쪽
rectionem instituit,dicens: Euntes docete omnes gentes. baptiEantes eos, in nomine Patris,& Filii, S Spiritus sancti: qui credider it & bapti Eatu, suerit, a luus erit. Sa -- ne sacerdo, i digitos persundit: S pella. sionem sumit in dextro cornu altaris, vel si item reuolutus ad illud. Primo, propter rationem tactam sub titu. de manuum ablutione. Secundo, quia ipsum cornu dudaia cum populum, ex quo humanam naturam Christus assumpsit, signiscat. Sicut autem ab illis naturam accepit: se & ab eis illius naturae purgationem ab omnibus defectibus, quos assumpsit habuit: quoniam ab eis occisus suit, ad quam morti secuta est resurrectio, in qua omne, desectus dimi. sit, ad ei appositas virtutes accepit. Adhoe igitur representandum in dextro eo, Mu altaris , vel saltem reuolutus ad illud sacerdos profundit, & perfusionem sumit. Tertio, quia, ut aiunt quidam, lixe purificatio designat ablutionem manuum, quam Pilatus seest ad perditionem sanguinis iusti super Iudeos, per dextrum cornu altaris siem ficatos . rid hoc quidam hausta purificatione inclinant calicem, ad ostendendum septilelirum esse vacuum quia surrexit & inde prodi jt Chrιstus. i.
tutum est, ut ter in anno communionem, S sacerdos quotidie pro omnibus sacrametaliter sumat, prout sub titui. de pacis osculo dictum est. Quis autem specialiteritu D. x. troduxerit usum cantandi hanc antiph nam, gnoratur. Hae autem antiphona
Apostolorum gaudium t de Christi re- xsurrectione significat: iuxta illud. Gavisi sunt discipuli viso dno, S prae gaudio mirabantur, a uero reciproca do, in quibusdaecclesijs cantatur, inlinuat quod discipuli
resurrectionis gaudium sbi mutuo nuntiabant. Vnde duo discipuli eum inuenissent congregatos undecim, & eos qui cum ipsis erant, dicentcs: Quia resurrexit dominus vere, di apparuit Simoni, narrabant quae gesta erant, in uia, & quomodo cognou tunt cum in Damone panis. Canitur etiaab omnibus, ut notetur communitas gaudi j: Squod omnibus discipulis apparuit dominus .Est ergo i communio gratiarum Psaxactio iuxta illud: Edent pauperes, ct catu- 3rabuntur & laudabunt Dominum. Pr prie tamen nouissima oratio, de qua instadicetur,poslcommunio dici Poteu.s r M M M. x communione peracta μολι escula
IEdrai Posse m nia, cur H LEM. Ei r id.-3a,Pψι- nιo, quia amolo. De posscommunione. cap. NT PRONA , quae post eommunio a pluribus i nuneii parue ideδ fieΛ appellata est, quoniam poli communicationem sue in signum, quod eo municatio expleta est. edemitur. In primitiva naque ecclesia omnes fideles qua Iibet die corpore & sanguine Christi coni municabant: prout dictum est, sub titu-de communicatione sacerdotis & statim post communicationem cantu, i fle fiebat, ut popuIus ostenderetur gratia, & laudes agere de Christi eorpore, de sanguine suscepti . Verum propter circun- stans nos peccatum, sequenti tempore sta-
ς Missa sinitur inbur, diu aqua istis periodis
De oratione nouissima,& de, Ite missa essio tommunianis i mysterio: pori ii ex seu sacerdos osculatur altare, H nuens se credere firmiter &consentire lira, quae e rea si criticiu aria sint,
272쪽
est sensus. Ite: missa est, se ilieet ite, post Christum, & sequimini ipsum. Non est enim in hoe mundo stadum, sed ad patria per bona opera sestio an dum, quod leuiter nec re possumus, crura missa est ad Deum patre plaeandu hostia per quam stacta sit nitartara , S reseratus paradisi introitus. Dicens autem, ite litissa est dirigit vultum ad populum, quia ad eos, quos praesentes licentiamus, sermonem dirigimus , S eis: i. ad quos sermonem diripimus , saciem repraesentare solemus , sicut fit , quando dicitur, Dominus vobiscum, vel , Orate statres, prout dicti ina sub titulo de inclinatione sacerdotis. Sed dicens benedica mus Domino, vel requiescant tu pace, vel orcmu mon stat versias ad populum , quia illum di istincte non alloquitur, sed dirigit. Deiem ad orientem,S mentem ad Deum. Dicto t autem Ite, missa est. et erus &Populus gratulando respondent, Deo gratias. imitantes Apostolos, qui adorantes ingressi sunt in Hierusalem, cum gaudio magno,& Crant in templo,laudantes & benedicentes Deum. E enim,prout quidam asserunt, Deo gratias, interiectio gratulatiua . Vel co gratulativa. S hoc sumptum est de Esdra, non secundum verba, sed secundum sensiim, quoniam populus Israel per iussum Pharaoni, licentiante Cyro de Babylonica captiuitate ad Hierusalem reuersiis, gratias egit Deo. Sed & Apostoli post ascensionem Domini, regressi sent in Hierusalem, benedicetes Dominum: sic & nos. vltima benectione accepta , ad coelestem patriam ibimus,ubi semper erimus in gra- a. tiarum actione. Apostoli quoque praedicates, dicebant gratias agite, sine intermissione orate.Potest etiam dici, quod sacerdos incipiens. Gloria in excelsis Deo. signifieat angelum annuntiantem pastoribus ineffabile gaudium de Christi natiuitate.' Ite,miua est. designat aecellum pastorum ad locii natiuitatis Christi, prout dicetur in prooenuo v l. partis. Choru, resp ndes, Deo gratias: representat, lucid sicut Lucas refert ibi Pastores reuersi sunt glorifican.
te, Deum,in omnlcius, quae viderant.& au
dierant. Secundo i modo, missa reν mi natur per Benedicamus Domino, videli iacet in profestis diebus, ct generaliterquadopta illa cara ιυ l artitia non dicuntur per quod populus ad gratiarum inuita me actiones. quia post omnia , debemus Deo humiliari: & est sumpi si de Apostolo, via de Psalmista, uel de Hymno triu puerorus ubi dicitur: Benedicamus patrem & filium S respondetur, Deo gratias. quod ad gaudium Apostolorum,de quo praemissum est refertur. De hoc dicetur prope finem, in pro mio v. partis Et populus Deo gratias agendosed propria rediens, significat discipulos cum gratiarum actione post passionem Domini in Hierusalem reuertentes.
Cirea hoc etiam dicendum est, quod in primitiua ecclesia cum ministra ecclesiae missam sine populo celebrabant, claudebatur missa, per Benedicamus. quando vero populus erat prilens, quia alias nesciebat ille,quando finita esset,dicebatur: Ite missa
est. Quia ergo in prosistis diebus ministra, ut plurimum, quasi loti s ne populo missas dicunt, ideo iuxta morem antiquum in illi, diebus dicunt Benedicamus. insolennitatibus vero,qula tune populus conuenit. dicitur, Ite,missa est. Prima tamen missa in
natali Domini in quibusdam locis e lavditur per Benedicamus Domino. co quod Saluatoris natiuitas,de qua in illa agit uepaucis ab angelo nuntiata est, scilicet pastoribus. qui minali ros eclesiae esse fis utar. Et praeterea saepe quasi soli ministri in illa praesentes sunt. Alia tamen ratio scribitur in vij. parte,sub titu. de Aduentu , ct qui recedere non debent. sed interesse etiam scelidae missae in aurora. In diebus quoque leuiniorum,clauditur misi, per Seu ediea mus. adnotandum, quod si Domino semper benedicendum sit mulio sottius hoc tempore, id sacere dcbemus. niscat auritem benedicamus idem , quod benedictio
de qua iam sub titui. de bened ictione dicetur. Tertio t finitur missa per, Requie- Rscant in pace, scilicet missa pro desanctos,& tunc res detur, Aine id est, fiat. Optatur enim requies. t Rursus finis misse, νfinem mundi significat, Ite, milIa est. vel Benedicamus domino, Lbertatem, quae dabitur iustis in patria, ubi semper Deum
273쪽
maresaeerdos humerum pontificis osculatur. Cap. 38. CT , Ite, mi S t est iacerdos , qui adsistit Episcopo ad altare in quibusda e eclesiis meniam altaris, ad armam dextrum pontificis osculatur,ostendens hue illum esse pontificem: eui secundum legis figuram dexter armus separationis debebatur de hol iis salutaribus & pacificis. Sane per humerum exprimitur principatus , seeundum illud propheticum : Fa- a. sest principat ux super humerum eius. e. t Principatum veto Salii a toris vere exprc sit vox angelica, prophetica, S legalis. Angelus enim dixit ad virginem: Dabit ei Dominus sedem D..uid patris eius, & regnabit in domo Iao,b in sternum, ex regni eius non erit finis. Propheta diciti Sedes tua in seculum seculi, virga regni tui Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae praeconsortibus tuis. Moses inquit in
lege: Laetamini simul cum eo ccidi, S adorent eum omnes angeli Dei. Ad quod desi, gnandum in ecclesia Romana tres t humerum pontifici, osculant ur,m signum reuerentiae: videlicet primicerius, in principio, diaconus, iii medio,& sacerdos in fine missae
De benedictione nouissiuaa. Cap. y9
latis, episcopus vel sacerdos t populum benedicit. Rite quidem
post communionem benedicitur : quonia sicut legitur luc. vlt. Post- quaiat Elirilius in cruce orauit. dc coram discipulis mandueauit:& reliquias elididit eleuati, mani luis b nedixit eis . V de statvit eooeilium Aurelian. de consecrat. distinct. i. cum ad celebranda . &c. praecedent l. ut populus ante benedictionem episeopi, vel ubi ipse abest. sacerdotis, de ec-elelia non discedat. Haec autem vitiinab nedictio, super populum, missionem spiritus sancti signas eat, quem Dominus aliendens in coelum de coelo misit in Apostolos iuxta quod ipse promi serat eis. Accipietis inquit virtutem superuenietis in vos Spiritus sancti ut i a dictum est sub tit. de or tione nouissima. Vnde haee benedictio per verbum oris S signum erit eis exprimitur: quoniam illait missio personam aeris &linguam ignis innotuita iuxta illud: Factus est tepente de coelo sonus, tauquam aduenientis spiritus vehementis & appetu erutillis dispertitae linguae tanquam ignis, &o
Et licet Spiritus sanctus specialiter missiis fuerit in Apostolos: quia tamen indiuisa
sunt opera trinitatis, missonem illam tota fuit trinitas operata . Id ecque benedictionem istam facit episcopus in nomine trinitatis, aut horitate Psalmistae dicenti Benedicat nos Deus, Deus noster: benedicat no, Deus. Oeeundo t lixe vltima benedictio significat illam ultimam benedictionem: Venite bendicti patris mei, Sci Tertio illam quam Christus ascensurust in coelum discipuli, dedit, unde ea Dcta sacerdos se ad orientem vertit : quasi se Christo ascendenti commendans. Cxteis benedictionis formam i legis expressit authoritas, dicente Domino per Mosen: In voeabis nomen meum super omnes filios Israel,& ego Dominus benedicam.Et iterum per prophetam. Effunda super vos spiritum gratiae: Si precum. item Aaron,pι squam sacrifiea uerat,extendens mana
supta populum ,enedixit illi Leu . ix. Ite Mole, & Aaron expletis hosti j s& holocaustis. intrauerunt tabernaculum testimonii di postea exeuntes benedixerunt populo. Leuit. xj. in fine. Huiusmodi ergo finale, benedictiones a vet. test. sumuntur:quoniam S Iacob in fine viis suae filiis benedixit,& Moses populo ante mortem, sicut &Christus di sepulis ante ascensionem, ut praedictum est. Et inde est, quod cum separamur, coniatiuam x protecturam quaerimus m. I sa. I
274쪽
mus benedictionem. Sumuntur etiam ab eo, quod Dominus praecepit dari benedictiones in monte Garizim, super legis obseruatores: sicut econuerso maledictiones in Hebal, su per transgressores , a quibus excommunicationes originem habuerui. xxj. distinct. denique. Regulariter i autem maior minori benedicit.Unde Abbraham a Melehisedech benedicitur, & non Gon uerso. Nullus ergo sacerdos maiore suo non innuente benedictionem dare nitatur, imo Episcopo missam audiente sacerdos celebrans in cunctis illius licentiam di benedictionem exposcit. Sacerdos tamemissam celebras, potest benedicere etiam Episcopo praesente S permittere, ac benedicere nolente, aliter nom prout in prae misso concilio Aurelian. cauetur. Nam secundum Hiero. xcv. d. eadem. presbyter populum benedicere potest,qui Christu non metuit eonsectare: illud autem quod in Carthagi A. concilio legitur xxvj. q. v. mi nistrare presbytero, benedictionem si per
plebem lande te non licet: de selenni t benedictione soli Episcopo copetenti, quae fit per verba ista: Sit nomen Domini benedictum &e. est intelligendum . Rursus benedictio F piscopalis fit per modum manus imposi ionis. Unde& Episcopus eos
benedicens,len et manum more Aaron super populum elevatam:& exemplo Christi, qui, ut praemissum est, eo ram discipulis manducauit: in coelum ascensurus,eleuatis
manibus eis benedixit. Quia ergo soli Episcopi manus imponunt: quia sicut legitur in actibus Apostolorum, soli Apostoli manus imponebat. & nullus alius diseipulus: ideo solennem benedictionem solus Episcopus dat. Sane post benedictionem solennem,quae fit per Episcopum, ante Agnus Dei, iterum benedici solenniter in fine missae non oportet In missa tamen pro desunctis non benedicitur , prout sub titulo de fractione hostiae dictum est. Placeat tibi&e. quia Mea testante Actu. i. t Dominus Iesus postquam locutus est discipulis, benedieens illis, assumptus est in eoelum, sed et ad dextram Dei: id ed sacerdos non ad Christum tum, quem nubes suscepit ab oeulis eorum: sed ad totam trinitatem sermonem dirigit dicens: Placeat tibi SciQua oratione finita osculatur altare,ostedens. per hoc se praemissit omnibux deuo iste toto metis & eorporis assentire affectu:
quo facto recedens a conspectu populi, ingreditur vestiarium: uel cortinam interponit, repraesentans quod, ut praemissiim est, Christum in coelum ascendentein, nubes
suscepit eum ab oculis intuentium:& sciit legitur Luc. vlt. recessit ab eis,& serebatur in coelum. Si vero Episcopus missam sacerdotis audiuerit, sacerdos ipse osculato altari, & depositis sacerdotalibus vestibu mox aecedit ad Episcopum : S genua fe-ctes eoram illo osculatur eius manum . Inhoe figurans magnam filii obedientiam, qui patri obediuit in incar iratione, in papilone, in ascensione, & in aliis, quae idem sacerdos in ossicio missae repraesentauit: &ostendens se illis fidem veram habere Acconsentire. Pontifex ue in illi bene dieit: quasi dicat hie est filius meus benedictit s&e,Deinde statim dicuntur hymni illi: Benedi ei te t & laudater vel in totum vel in spartem, quia Deo pro omnibus beneficiis
gratias agere debemus, quem in aeternum laud abimus. Unde in eoeilio Agathen. de consecratione,distinctione v. conuenit.ita legitur. Post conclusionem matutinarum
vel vespertinarum missarum id est, quae dicuntur mane,vel ei rea nonam, post hymnos,id est, postquam sacerdos dixit: Benedicite& Laudate,capitula de Psalmis die antur: scilicet Confiteantur tibi Domine P Lomnia opera tua,&e.& plebs collecta ora i tione& orationis eausa, ad vespcram ab Episcopo dimittitur, eum benedictione. Per hoc autem, quod dieit ad vesperam, innuitur quod loquitur Dominus de mi L. sis , quae in quadragesima dicuntur postruas statim vesiperae decantantur: de con e.d.j. solet: Et sic innuit, quδd Episcopus vel presbyter non debet tune benedicere donee vesperae sint cantatς:quod tamen in usu non est. Postremo licet propter i pro I. positum notandum est , quod benedicito mensae dupliciter inchoatur. Primo, quia
maior incipiens, dicit:Benedicite.& caetera respondent. Dominus; quia sicut debemus Domino per gratiarum actiones benedicere: ad quod maior dicendo: benedicite: hortatur et sie & indigemus benedicia Domino suae gratiae infusone, quam illi optantes postulat respoudedo: Dii, supples nos
275쪽
nos benedicat sur gratiae infusione. Secundo modo maiore incipiente: Benedicite, ceteri similiter respondent:benedicite, ad ostende dum, quod ad Dei benedictionem debemus mutuo nos hortati. Potest etiam dici, quod in priori modo reuerentia Dei consideratur. Cum enim respondetur, Dominus: supplendum ell,bened .cat: quia nos digni non sumus benedicere . In lectio doti ero reuerentia superioris. Cum enim respondetur: benedicite, supplendum cstruos pater: quia minor maiore praesente benedicere non debet: deinde maiore uerissum inchoate eaeteri eoadiuuant ad dicendum: ad notandu,st, interiores eo adiutores sunt praepositorum in oneribus sirpportandis. In nonnullis ecclesiis pueri benedicunt mensas etiam praelatorum , pro eo Plectorix officium est benedicere panem . Conuenientiu et tamen fit per praelatos:
exemplo Christi qui in Emaus mensam coram duobus discipulis benedixit. Post omnia in quibusdam ecclesijs benedicitur a sacerdote panis populo distribuendus,exepto Christi qui in deserto quinque panes benedixit, & ex eis quinque millia hominum satiauit de quo pane sub titulo de pacis osculo dictum est: deinde sacerdos, Sealij ad propria reuertuntur: Sacerdos quidem ad propria rediens, est Christus : qui legatione pera cta, in gloriam patris ascendit. Et fideles etiam reuertuntur, dum de carceris exilio liberati, in gloriae libertatem eripiuntur.
crudιt. Ibique hora canonicae subiciuntur.3 docturnum reinpus, refert tempus Oenebra
rum. scilicet ante a Lemum Christi. 'Horaeseptem Gaionicae, re Uentans septem
s Horis quatuor diei tantum, cin laudemus Deum: O non ominus.
Daniel induait primur horas tres ean careantam, tertiam, sextam, O nonam. 8 Maria uirgo, iure laudan da Hi boris Graim
9 Mariae uirginis officium, ab I rbana Papa institutum.
De diuinis o se ijs, tam nocturnis quam diurnis in genere. Cap. I. N Exodo legitur. xxv. e.in sine, Diminum diis xisse ad Mosen, Omnia ne secudum exemplar quod tibi in mole mori utatum t est, quoci
ea nos conformari conuenit illi ecaelesti Hierula lem, quae Dominum laudare iubetur:& quae sicut ait Apostolus ad Galatas quarto'. de sursum est, & mater nostra est , praesertim insimul laudando Deum : iuxta illud: Super muros tuos Hierusalem constitui cimo des, qui tota die & nocte no tollabunt Iaudare nomen Domini. Et in Apoc. cap. habetur, qu bd animalia requiem non habebant, dicentia: Sanctus, Sanctus, sanctus&c. veruntamen militans ecclesia imitari plene nequit triumphantem: quia sicut legitur in libro Sapientiae capitu. ix. Cor-Pus,quod corrumpitur,aggravat animam. Nequimus enim infirmitate nostra prspe diente in singuli . t a. diei horis, iugiter diuinis insistere Iaudibus, quoniam necesse habet homo aliquando necessarijs corpori intenderet iuxta illud Gen. iii. e. Iasudore vultus tui,uisceris pane tuo. so. distinctione. in capite. ct ideo facimus quod possumus certis diei naturalis horis Desi Iaudando. Vnde Esdras t propheta populum Israeliticii in de Babylouio captiuitate reuersam, docuit Deum laudare, quater in nocte,& quater in die: ut unumquodque qua tuor elemetorum, ex quibus homo constat, per competentes horas obsequio se Oiserat ereatorismi delicet de nocte: in uesper: s, in completorio: in nocturnis: in diluculo, scilicet in laudibus mi atinis. De die uerb, in prima, in tertia, in sexta, in nona horis. Vespertinum igitur ossicium
276쪽
. I DE DIVINIS OpFICI Is M. ias
offetum quod est cuiuscunque omeli ini- strii super iudicia iustitiae suae laudare de-tium, ad noctem pertinere probatur, quod bemus. De insantia beatus Nicolati, no- secundum Isidorum lib. Etymologiarum bis ostenditur in exemplue qui quarta & se dieitur a uespera stella, quae surgit nocte xta seriis uirtute abstinentiae materna ube Premoriente. Ucrum David inquit: Septies in ra non Iugebat , nisi se inel in die : de aliis die laudem tibi dixi, & rursus: media no- quoq; aetatibus sati, liquet. Tertio, quiacte surgebam ad cofitendu tibi &e. Quem secundum Salomonem septies in die ca- ordinem eoncilium Agathen. extra de ce- dit iustus, per negligentiam, de poeniten-leb. miss. cap. i. approbat & sancta ecclesia tia, distinetione iiij. septies , ideo merito
seruat: quoniam nocturnum ossicium me- septies, ut per orationis uigilatiani resu dia nocte canitur. Reliquae uerb septem ea gere ualear, diuinum debet subsidium in-rionicae horae de die dicsitur, uidelicet lau- uocare. Quarto, iura numerus septenades matutinae: quae olim in aurora dic rius uniuersitatis est. Caetetu cum in .hobantur: licet hodie,eum nocturnis eo niun raedieit attribuanti ir, in quibus Omnibus syantur, prima, tertia, sexta, nona, uesperae laudadus esset Dominus: quare in quatuordi complet Orium, clitae septem horae uocan tantum diei horis in ecclesia psallitur: Retur canonicae, quasi regulares: extra de poe spondeo, eum in singulis horis, ut praemiseniten. & remiis. quod in te. quia regulari- sum est, diurnis iugiter insistere lavd ibus tera sanctis patribus obseruatae sitiit, Nam nequeamus: quod in aliis minus fit: in pri νυν graece, regula dicitur latine. Missae ma, in tertia, in sexta, in nona horis suppleautem oblatio , propter tanti sacramenti tur. In earum nanque qualibet dicuntur excellentiam, quod in ea conficitur, super tres Psalmi, & sic in quatuor horis nume- alias laudes est, & est laus per se, nec lub rus Psalmorum, respondet numero hora- numero compreheditur aliarum. Propter rum. Et quilibet psalmus cotinet iter litur' quod, & in hoc opere tractatum persecta octonarios, octauam resurrectioniis signi-
tinet speetalem: quanuis, nonnulli aste ficantes, de quibus sub titulo de comple tuerunt illam sore de ossicio tertiae siue torio dicetur : per octonarios siquidem ire nonae: pro eo,quia in his duabus horis so- horis psallimus, quia de resurrectionis glolet regulariter celebrari. Sane noctum ria exultamus: Rursus in qualibet horai unum ' osscium, tempus miseriae, quo pG ipsarum, dicitur ter super Psalmos glorianus humanum a diabolo tenebatur obse L patri &e. ut quot diei horae nobis pro corsum, representat: diurnum uerb,nostrae re poris sustentatione, ad laborandum condemptioni S liberationis per Christum cessae sunt,toties in ipsis horis, S gloria pasolem iustitiae nctae tempus significat: qui tri dicatur,ut per hoc iii Dei seruitio omeliaritate suae diuinitatis tenebras illumi- ni hora nos esse monstremus. Si itide tres nauit i & a seruitute diaboli nos eduxit. glorificationes,quae sunt in hora prima, in Qui ergo tantum bonum dono septifora dicat nos esse in Dei famulatu, in prima, mis gratiae Spiritus sancti adepti sumus, secunda,& tertia horis,& tres,quae sunt inmerito septies laudem Deo cantamus. tertia, nos protegunt in quarta S quinta Seeundo, quia ' dies naturalis represen horis, S sexta, tres quoq; quae sunt in sextat uniuscuiusque aetatem , non quam qui- ra, nos muniunt contra insidia diaboli, in . libet homo habet: sed quam si non peccan septima octaua & nona horis. Nona uero, set, haberet. Quae naturalis dies, septe ha- cum suis glorificationibus nos protegit inbet uarietates. Prima, est insantia,quae per decima, undecima, & duodecima horis.Pos matutinas laudes reo resentatur. Secunda, set etia non incompetenter d iei,st si ibi ripueritia,quae per prima. Tertia, adolascen ma duae horae comprehenduntur: videlicet tia,quae per tertiam. Quarta, iuuetus, quae ipsa prima , secunda: sub tertia similiter per sextam, Quinta, senectus quae per no- tres, scilicet ipsa tertia,& quarta & quitaunam. Sext senium, quae per uesperas, Se. sub sexta similiter tres, scilicet ipsa sexta, ptima, decrepita aetas sue finis uitae no- septima, & octaua: sub nona duae. s. ipsa nostrae quq per completorium des gnatur. In na, & decimae uesperae uero representanthis ideo singulis aetatibus creatorem no- undecimam, & c letorium duo dccima.
277쪽
Sed in praemistic sex diei hori , videlicet
in prima,tertia, sexta,nona, vesperis, Sc copletorio, ideo specialiter Deu laudamus,& non in secunda, quarta,quinta ineptima, octava de deeima: quia illae in aliquibus prae aliis sunt priuilegiatae: prout in principio tractatus euiustibet eam Ostendetur.
Pp quod merito in illis diuinum celebratur officium. Nempe in nocte Christus 6 est eopraehensus: imane illusus:& ora prima gentibus traditus:tertia,flagellatu ,voce crucifixus, sexta,cruci affixus,nOna,mortuus: undecima,de eruee depositus in duodecima, sepultus. Item in nocte spoliauit in sernum: mane surrexit. In prima hora Mariae apparuit: teri ia, de monumento redeuntibus obuiauit: sexta, Iacobo nona, Petro,vespera,duobus discipulis euntibus in Emaus, scripturas aperuit, de se manifestauit. In completorio Apollolis, pax vobis dixit,& eum eis manducauit. Has autem horarum laudes, qualiter absoluere debeamus, ostendit Beria ardus, dicens, Fratres mei, immolantes hostiam laudis, iniunga-lmus verbis sensium, sensui affectum. affe- ctui exultationem,exultationi maturitateo oblinaturitati humilitatem , S: humilitati li.
' bertatem. Praeterea, diutinae psalmodiae ideo a prima,tertia, sexta, & nona, & non ab aliis nomen sumpserunt, ut per eas Dei seruitium agamus:quoniam paterfamilias commemoratur in Evangelio exisse illis conducere operarios in vineam suam,quae sanctam significant Ecclesiam Sunt etiam, qui dicunt morem cantandi tertiam, sexta &nona insuisse a Daniele sumptum: qui intellecto, quod Nabuchodonosor statua
erexi stet, quam omnibus adorandum praeceperat intra domum suam, Sc apertis se
ne illis ter in die genua flectebat versus Hierusalem: quod Hier. exponens. dicit, hine habet Ecclesiastica traditio quod tera in die genua sunt flectenda, scilicet in tertia, sexta,& nona. In eisdem quoque t horis beatam virginem laudare debemus, scilicet in nocturnis siue matutino: quia tali hora, qusdam stella apparet in coelo, quae
transmontana vocatur, culu, ductu nautae
perueniunt ad portum: dc ipsa beata vi io, est stella transmontana, quia & si eam igne laudauerimus, nos qui sumus in hoe seculo.ducet ad portum salutis . Item, ia
prima: nam tune apparet quaedam stella. quae Diana vocatur, quam sequitur sol, de ipsa beata virgo est vera stella Diana,quae verum solem scilicet Christum nobis portauit, quae illuminat totum mundum. Ite in tertia: nam hora tertia consileuimus
esurire: & ipsa portauit nobis panem v e rum: scilicet Christum: cum quo est omnis facietas. Item in sexta: quia illa hora magis seruet,& eale saeit sol Se ipsa laudanda S roganda est, ut nos frigidos calesaeiat in charitate, per solem Christum quem genuit. Ite in in nona: auia illa hora sol de linat ad occasum, de ipsa iuuat nos, de prole pii. cum ad oecasiam, id est, ad senectutem declinamus. Item in vesperis, quia tuc incipit dies finiri, εe ipsa laudatores suos in hora mortis defendit. Item in copletorio. Nam tali hora dies est completa,& ipsa in complemento vitae nostrae pro nobis intercedit, dc in aeterna tabernacula recipi saeit, ubi completum est gaudium electorii.q Oiscium t beatae Mariae instituit Ur- sbanus Papa eantari, ut dicetur in titulo de tempore aduentus. Nocturnale autem ossietum, nobis ad memoriam reducit tempus ab Adam usque ad Noe. Matutinale tem pus a Noe usque ad Abraham. Prima, tempus ab Abraham, usque ad Mosen . Tertia a Mose usque ad David. Sexta, tempus a Dauid usque ad aditentum Christi. Nona,
tempns sequens usque ad secundum aduentum, quando venturus est reddens vicem pro abditis. Per vesperas reeolimus sabbatum, id est requiem animarum c post exitu a corporibus usque ad diem iudicii. Per copletorium vero recolimus repletum numerum, Eccon sumna a tum gaudium sanctorum: quod complebitur in die magnae se-stiuitatis, quando benedicta percipient re
gnum Dei. In hae igitur parte, de ossiciis Ecclesiasticis in genere tractare intendimus, videlicet de his, que in ossicio cuiuslibet Ecclesis dicuntur. De nocturnis . De laudibus. De matutinis. De prima. De ter tia. De sexta.De nona. De vesperis. De copletorio.
278쪽
Ii crueis signum, tribuae digiti. ea imprimem
r3 Crucis signum quam varaefat. Onu. I 4. Disi sit faciendum. m. lsar 6 crux eri quadripartita . o quid denaret ea forma. t 7 Glurit patri. principio omnium horarum L.
2s HynmM, Psalmur, o canticum,an quid
differa M. 26 Antiphonae, unde ortum habuerint Et undeceantur m 27. Io 3 I. Es quatito cano en
3 et Neisma quid. Et quid disserat a L Itona
r Veuria quid notet. ἰ Lectiones matutinalet quid significent.
9 Lectiones quoruplici e terminentur. o Lemo nona. cur histituta nomine Trinitatis. st'capitula cur Lcantur m 'ν a. 32'Lesionum author cur non e primatur m M
s s Orationes cur dicantur in singulis his ι. 6 7 ε rnum , cur orationa O ben.dis ne
1 7 orandum est versius orientem, multis de cauis sir s 8 Fccisa rim, erat Anu . Et an alibi merito
orari positis si in . .s s Adorandi quomodo sint pater silivi, O Spi
Sanctorum I retia, quorsum fiant. 6s cantandi usum unde accepit ecclesia. e 6 Semrisum tres si ecies. 67 Musicorum tres si mra, in tres parier σι idi,idumura
63 Cantu ecclesiasticuι, efflessem L linam Asn sicari. εν Tholetani concilii decretum, de psaltandi Ommistrandi consecludi .
279쪽
Quid se ossicium, & de eius institutione
S partibus. Cap. I. ST autem fossicium secundum Isidi, rum,proprius uel eOgruus actus uniuscuiusque Pc rion , seciti dum mores eluitatis, uel institutae profes in sionis. Alia nanque hahent instituta monaehri alia canonici:aliae rem tae.& lie de ruἰaquis. Et dieitur ossi- ciuili, sie indum Hiem ny. in libro de -- et . ab efficiendo : quasi effetum, ab em- eici essi eis, una litera in aliam propter decorem s. rmonis,mutata. Unicuiq, etenimeonu Qt situm cssicere ossietum .. Vel secundum Isidorum,ossiciu dicitur, ut quisque illa agat quae nulli ossiciant, sed om- nibus prosii t. I Caeterum in ecclesia genera liter nil eanendum aut i gendum est, quod a sancta Romana ecclesia canoni Lais tum & approbatum exprcille, aut per patientiam non sit. In primi ua tamenec lesia diuersi dii tersa quisti; pro suo uelle eantabant,dummodo quod cantabant, ad Dei laudem pertineret. Qii a dam tamen ossicia obseruabantur ab omnibus ab initio costituta, uel ab ipso Christo, ut oratio diam ca,ii et ab Apostolis,ut symbolus. Suecc erit ibit, uerd temporibu , quia ecclesia Dei propicr haeresex scilla est Theodo-t sius Imperator, haereti eorunx t extirpalor, rogauir D iii a sun Papam , ut per aliquem pruderem Ac per catholicum uirum ecclesialli eum faceret ossicium. ordinari .. Unde idem Papa' aecepit H3 ero. Prir bν- leto, unc in Bethlehem eum Paula.& Eu stoehio, & aliis iraminibu moranti', qui prius sub septen, Ap lici, Roma uexerar, quatenus ossicium ecclesiae ord)naret. ipse nanque nouerat lingua, qua tiror, Hebr ica. n, Grae Lam. aldaicam, & Latinam
quod ille obtemperanx secit. Ordinauit itaque quanti inde psalniis in domini ea : quantum in secunda seriar &.quantum in tertia serta,& sic deinceps legeretur. Eua pella quoque, epistolas see. quae de nouo dc ueteri tella. in ecclesia leguntur, praeter
C E M , magna ex parte ordinauit ἰ cuius
osteri, exemplum ideiri Hiero. Ri,mam mic a Da iraso Papa eanonizatum est, ocpraeceptum. 3 eunctis e eelesiis Obseruari, di appropriatum est ipsi Damaso, propter
aut horitatem suam , quam interposuit.C. de uete.iu .enu. l. tanta. Consequenter i ta men beatu, Gregor uis, & Gelasius orationes, S eantus addiderunt,& lectionibus Sehu angeliis, Responsoria coaptauerunt.
Gradu alia uero Tractus, S Allelu- Ia Anthrosius Gelasius. Gregorius ad iniis tricantari institueriant .Plerique quoque a iij doctore, ecclesiae aliqua alia superaddidis se noscuntur. Sancti enim patres no simul Omnia ad decorem Omei j pertinetit ia, sed diuersi diuersis temporibus ordinau rut. Unde & missae inceptio tres habuit υ-rietates. Aliquando enim a lectione iu-choabatur, prout sit hodie in Lbbato saracto . Postea Coelestinus Papa psalmo ad
milsae Intrortum. dici institu Ir. Gregorius uero introitus cum cantinordinauit. g Legitur t in uita beati Eugenij, quod dum Ladhue ossicium Ambrosian si magis. quam Gregorianu ab ecclesia seruaretur, A trianus Papa concilium conuocauit, ubi statutum est, quod Gregorianum deberet uniuersilite diobseruari.ad quod Carolias Imperator omnes clericos minis &suppliuciis P diuersas prouincias cogebat libros Ambrosiani oscij comburens. Beatu, vero Eugenius ad concilium quoddam pro pter hoc conuocatum uenies, inuenit ipsiun eoncilium per triduum iam si Iutum, inducens Dominum Papam quod o innes praelatos qui concilio interruerant, & iam pertre dies reces crant,reuocaret. Concilio ις Uur iterum congrcgato, omnium patrum fuit una sententia, quod missate Atribrosianum X Gregorianum super altare sancti Petri Apostoli poneretur . plurima episcoporum sigilli, munita , & fores ecclesiae clauderentur, & ipsi tota nocte orationi in silicrenr, ut Dominus per aliquod signian indicaret. quo l horsi magis ab e clesia seruari vellet sicq .ie per omnia sactum est. Mane igitur ecclesiam intrantes, utrunq; missate super altare apertum inuenerunt,uci, ut alti asterunt, missate Gregorianum penitus dissollitum. I liue illucque dis'ersum inuenerunt: Ambrosianum verδ soli immodo apertum super altare in eodem loco . ubi Rositum fuerat inueneruat. Qio signo edocti sunt diuinitus Gre. gori
280쪽
torἰatrum o Teium per totum mundum dispergit Ambrosianum ueris tam tum in sua ecclesia Lbseruari debere. N sc uisue hq- die seruatur. Siquidem tepore Caroli Imperatoris osticium Ambrosianum praecipue dimissum est, & Gregorianum Imperia i aut hi titate plurimum adum ante, di vulgatum. Ambrosus enim multa instituit, iuxta ritum gra eorum: ut dieetur in
fecit ubi de hymnis agetui. t Vt autemmia scae moriente. ab gantur, & mens inationis serenetur, ut digne cum Deo loquatur: ut si mente non orauerat,Dominus Insurore non irascatum sed misereatur, adeo laudabili cori uetudine inductum est, ut sacerdos ante canonicarum horarum Initia . & in fine dominieae orarat, nis, S ante horas beatae Maris,& in s.Aue Maria,&c. voce submissa praeivittar. Vnde in cocilio Gerungi n. te conseri dist. v. id semper lia. tutum eli, ut etiam post si ptila, horas di. eatur: ne diabolu, de eorde sicerdoti, ra apiat, si quid boni ibi seminatum est. Unde an primitiua ecclesia post quamlibet ho-Fam,alta uoce absque alia oratione dicebatur. qui d adhuc ecclesia Latet fi . dicitur obseruarc.Quidam etiam in fine horarum dicunt. Dominus det nobis sitam pacem.
De hae dominica oratione sub prima . N 7 sub uesp ri d icetur. t Quia uerd Domiis titi, ait in Euaneel :Sine me non pi,tcstisfacere qllic qua ideo in singulis diurni, horas sacvrdos incip:t: Dcus in adiutorium
meu intende,& singulae finiuntur. per Deo x ratias , S sie initium S finis reseisitur ad idem. cad Deum qui est et de io id est, principium de sim xxxv.dist. ab exordio.dioen 33 do igitur, Deu, in adiutorium M tu interi-der mater Gelesia inuitat homine . Iuxta
3 o illud : Venite filii & audite me,quod ideo
introductum est , qui niam dum area Dni ad portandum leuabatur , dicebat M se e Surge Domine, id est, surgere sae: &dissipentur in uni ei tui, dc upiant qui od runt te a laete tua. Sic & sacerdos noster dieit Deus in adiutorium meum intenderhoe est, praesta mihi auxilium in resurgendo a peccatis, & eontra uarios inimi eos,
qui tuam circundant ecclesiam. Per aream
enim intelliritu recelesia, quae usque in snem ei reundabitura perseeutoribus, sue apertis siue occultis: sicut arca ab inimi-
eis eircundabatur . Orat ergo Aeerdo 1, ne inimici praeualere ualeant, aliquo, i et tu fidelium per assutiam sorsitan separando. Cum enim Persecutio ii sit si a leone. Id eli. a diabolo, impetu, id est, manifeste saeu ente: uel a draeone, idest, a diabolo, in insidiis, id est Occulte persequente,omnes
clament: Deu in adiutorium metim trieride. NI. q. . . cun ver h. praeterea, cum secundum Apostolum in Dei ncimine omnia facienda sint. xxvj μ DI t. non abstrueti . me cal. 3rito est ab eo inchO .ndum g Cirea hoc notandum est, u, conting t tribu, modis peecare ruidelic teOrdo,ore,& opere, id ecq;t trabus diuersis modis horae inchoantur. suidelicet complet oritim per uerte nos Dcus,cotra peccatum cordis. matutinum, per Ufie latita mea aperies contra peccatum Ori,, Aliae tiero omnes diei horae per Duus in ad iratorium, contra peccat si Operis . Et quon a m preeato cordi & ori sta liquid operis, ideo in omnibus horis tam
diurni, si nocturnis ..icitur, Deus m adiutorium melim intende, contra pereatum
operi S. Monachi ii ero dirum primo in nocturnis, Di us in adiutorium m cum moenis de Posti: a. Dne labia mea aperies, pria s- ne adiutor I Dei, r.ee cor nec lobia ad ipsius laudem aperire ualearit Ioan. is. Sit eme nihil pote ili, ne c. Interei verδ D. eerdos cum dicit: 1 Dcu, in adiutor tim stmesi intende. signo eruet, se munit. ad i sitigandam illius uirtuti m . s. si amlibet diaboli versutiam, S pcitestateri .Vald. emmi mei siennui crucis. Unde Chrv stomo rubicunque daemo 'ex sumum eruti, uiderant, sugiunt, timente baculum,uuia plaώgam ace perurit. Stephanii, uucioue Papa de consec. dist. v. nundii ld ait: Nunquid n omnia chrisnara, d est sacramenta, iue cachrismatis unctione praestantur, sacerdotali, minister i cratei fgura, id est signo perficiunt uti Nunquid baptismatis tanda. sine eruce sincti fieata, Meeata relaxat λ S ue eglera praetereamus, sine eruci, signa lo, quis sacerdotii gradus astendit Ba pDrandus quoque signo erue is signatur in fronte,& in pectore. De prosundo quidem eruei, mysterio, dicetur in v j. parte sub titu. de parasceve, Si hie etiam liqua supponamus. t Sane crux domini mult pliciter i suit in interi testam coto prae sputata. Ie-