장음표시 사용
251쪽
GV ILE L. DURANDI L I B. IIII.
ta suerunt in septem populis,qui terra Inr ael pro miliam tenebat: Widelicet Etheus, Ger Zeus, A no rheus, Cananeus, Pere-Σeus, Eurus.& Iebuseus. Homo igitur est aegrotas: Deus medio,, vitia sint languores, 'etitione, sunt planctus, dona sunt antidota: virtutes sunt sanitates, beatitudines sunt silicitates se gaudia. H e septe vitia per septe petitione, huius nodi fugant
Orationis, prout inserius ostendetur. Adorationis ergo ipsus expositionem veniamus. Et nota, P in quibus da ecclesij, duin hae septem petitiones dicuntur, diaconus sat inclinatus communionem expecta as, in quo significat Apostolos, qui post mortem Domini per septem hebdomadas eo i sirmationem spiritus expediauerunt. Sub diaconus verbquiescit, quia mulieres in sabbato,quae est dies septima, siluerunt.
Ir Panos quiuque sum nota cessar . I 3 Panem Iuper ubstantialem, quem per M.
ιι Parrem, sitium, se Spiritum sanctam quomo
De expositione Dominicae orati nis. Cap. 48. ATER noster &e. Orsedinem temporis, ut pret
Oratιυnis expositione, seruantes a sne eius initium sumamus, versus Principium, Ordine retrogrado procedendo. Si qui de homo mul tib r. tis malis circundatus, primo petit libera- 1 D. Iri a malo,quia vero sine tentatione no est vita hominis super terram, ideo liberatus a malo, petit in tentationem ne induca tur. Et quia Hum in haec vita consistit, semper eli in quocunque Peccato: nam si dixerimus,qima peccatum non habemus, veritas in nobis non est, ideo petit, ut debita, id est, peceata sibi dimittantur. Cuni aut εliberatus fuerit a malo, cum vicerit tentationes: cum debita suerint ei dimiss i, quia qui per se stare non potest, ne celsarius est ei spiritus fortitudinis, ne preminin expectando deficiat, deoq; petit, ut pani, qu tidianus sibi donet ut deinde eum suerit liberatus a malis, ct roboratus in boni, , petit ut fiat voluntas Dei sicut in coelia d. in terra. Et quoniam praeviilsa in hac vita perfecte fieri non possent, mox petit ut rUna adueniat, tu quo nomen patri, sancta ficetur in estis,ut nunquam de cςtero possit a sanctificationis gratia separari. P.Miqua
Petitionum ι6Mnuationein prae m. limus, mox ad eorum excisionem veniam ub. Plael Orandum 1 tamen est, quod illud, quod in oratione praemittitur: videlicet pater noster, qui es in cali , captati, beta uolentiae est, ut ia. a dicetur: Nempe πατηρ orqce, dicitur sectior Lat.nE,N hebra. cc ab- iba, ' & dicitur Deus, pater, a patrando fi- 'De perficien d 3: quia per eum Omn: a sacta sunt. Deus autem di getieraliter, sp .caaliter L singulariter dicitus pater. Generalitero inhium per creationem. 'peci illicr Eth.aius lota per adoptione singulariter Christi per generationem. Per creationem, ut ibi: Flecto genua mea ad te Deum patremo iunipote ictu, a quo omnis paternitas in coelo
252쪽
erela & In terra nominatur. Per adoptionem,iu ibi : Si uos, cum sitis mali. nostis bona data dare si ijs vestris,quanto magis pater vester de coelo dabit vobis spiritum bonum p tentibus te Per generationem, ut ibi: Ne ino nouit filium, nis pater, di patrem, nisi cui voluerit filius reuelate. Per lioc quod dicit. Pater noster, tui es in coelis: dehoitatur nos a duobus, ul- delacet a superbia , ne dicamus Dater mi quasi reputantes proprium, quod est commune,& ab indignitate, sci licet ne redda
mur indigni tanto patre, qui consistit in coelis. Deus enim solius Christi eli pater, per naturam, cui soli competit dicere pater mi fidelium autem est pater, per gra tia quibus competit dicere, Pater noster. Ille dicit pater mi, si pollibile est, transscra me ea licem hunc. Isti dic sit pater nosset,
qui es in coelis, Diactificetiit nomen tuum& ipscinet dicit.Vado ad patrem meum, Scad patrem vestro, meum quidem. Per naturani, vestrum, per gratiam. Hirtatur etianos per haec ad duo,scilicet ad seruandum gratia adoptionis, cum dicit pater, & unione fraternitatis,cum ait nouer. Rursum per hoc quod dicit pater. quod est nonienpium,notatur bonita, eius,& eccles deuotio, quς ipsu patre appellat. Per hoc vero, quod dicitur. noster, ostenditur dilatatio charitatis. Per hoc, quod dicitur in coelis , id est, in sanctis, quorum conuersatio a faece mundi remota est , a cipietas designatur . Quia igitur captatio beneuole. it tae in hae r ratione permittitur, scicndum est, quod belle uoletia captatur a tribus, scilicet, a persona cognitoris, petitoris,s alicubiis cognitor est Deus, petitor est homo, assessor est an relus. A persona cognatoris,cum ait paterretitoris, cum ait nostet:asscsbris,cum ait qui es in coelis, id eli, in angelis, uel in sauciis. de quibus habetur: Coeli enarrant gloriam Dei, unde spes nobis attribuitur ut Cncto, nos faciat. Vel in eoelis, id est in secreto maiestatis diuini ; per quod datur fiducia obtinendi bona occultu Quod oculus no vidit, nee auri, audiuit, nec in cor homini, ascendit. Dat ergo fiduciam impetra di bonia, unde no dicio: Dite eui se tui εtimore, sed pater,cui amore, q. d. qa pater Miuis,ila in coelis es,potes, ergo libera nosa malo. Et i nota, quod coelum dicitur
a celando, quia celat diuina secreta, vel a celsitudine, quia altius est terrenis rebus.
Sed libera nos a tristo. Triplex est i ma. stum, a quo petimus liberari, innatum, auditum, & inflicti ina. Primum, contrahitur: scilicet originale. Secundu, csimittitur, scilicet actuale. sertium, sustinemus, scilicet Eoctripam ale. Malum autem vitamus, per spiritum timoris. Nam ut inquit scriptura Ti ιmor Domini expellit peccatum. Porro triplex est i timor quo cessamus a malo, seruilis, initialis in filialis. Timore seruili,cessanaus a malo formidine poenς. Timore filiali,cessamus a malo, amore iussitiae. Initiali timore cellamus a malo, partim sormidine panae partim amore iustitiae. Seruilis timor, est inciuientium. In illa lis proficientium. Filialis, perficientium . Dicit ergo. Sed libera nos a malo. q. d. da nobis spiritum timori, S paupertatem spiritus, ut per spiritum timoris vitemus mala, per paupertatem spiritus addiscamus bona: quatenus exclusis vitiis, S contemptis ter renis, habeamus aeterna, sci l icet regnum
coelorum, quod lucistr & primi parentes per inanem gloriam sitie superbiam amiserunt. Per hoc crgo, ludit se humi liando, petit liberari a malo,quod fit per donum timoris, fugatur superbia, quar opponitur ti
mori,& sic finis orationis concordat cum principio ubi ab humilitate contra super-bra incepit, ut praemissum eii. Et ner nos τι nducas in tentatio non, scilicet diabolicam. Nota, itidis tentat nos Deus, tentat homo, tentat diabolia, . Dcu, rcnrat, ut probet, homo, ut sciat,diabolus,ut saltat. De prinio legitur. Tentavit Deus Abraham. De secundo Terita nos obseero diebus decem. De tertio:Cur Sath mas tentauit cor tuum. Porrλ duo bii, lari di, tentamur interius per de lactatione. N cxterius pe suggestionem : interior tentatio par Inves scit: exterior inultum proficie, si l. Onconsentiatur, sed res statur. Scriptum cst ei im: Tentati O vo, non apprchend it, uasi humana. Rursiis: Beatus vir qui suifere ten lationem: quia cum probatus fuerit, accipiet eo ronam vitae. Cona igitur citra con
scia su ictamur diicimur in tutatione: cum
c6sibiti tu, in tela Done inducimur: sicut piscis auce captura ducit in rete. Cu a sit in
253쪽
dueitur,eapitur & tenetur:tune impletur, quod Iacobus Apostolus ait: Tentatur aut unusqui in a concupiscentia sua mala abstractus,& illectus: deinde, concupiscentia cum coceperit, parit peccatum: peccatum verd cum consummatum fuerit, generat mortem. Verum cum idem Apostol. dicat: quia Deus est intentator malorum. Quid est, quod petimus, ne Deus nos inducat in
3 tentatis nem λ Sed i dicendum est,quod
Deus quodammodo te itat & quodammodo non tentat:tentat ut probet, iuxta illud Proba me Deus,& tenta me,non tentat ut sallat: iuxta illud: Deus neminem tentat. Petimus ergo, ne nos Deus in tetationem
indueat, id est, ne permittat induci : quia sicut dieitur: Non est malum in ciuitate, quod Deus non faciat, id est, quod fieri nopermittat. Scriptu est enim: Fidelis Deus, qui non patitur vos tentari supra id, quod potestis,quasi dicamus: Da nobis spiritum pietatis,& mansuetudinem spiritus, ut per
spiritum pietatis vincamus tentationes ι exercendo nos ad pietatem,& per mansuetudinem vincamus iram, non reddedo malum pro malo.Vineamus etiam inuidiam,
quae opponitur pietati, ut ita possideamus terram iii uentium, quam per spiritum piutatis,& per mansuetudinem spiritus obt- nebimus. Nam pietas promissionem habet vitae, tuae nune est & niturς,& beati mites, quoniam ipsi possidebui terram,Vnde Psalmista. Mansieti possidebunt terram,&delectabuntur in multitudine pacis. Dis mitte nobis debita nostra Sci debita 1 dicuntur peccata, quae nos debitores poenae constituunt. non enim hic agitur de debitis pecuniarii, sed osensatu. Tria aut sunt debita, q petimus nobis dimitti, scit .cet
peccatu In Desi, peccatu in proximia,S peceatu in nos,un peccauimus cu. patribus nofiris, iniuste egimus . iniqtate sectimis.via
Psa. Ios. Peccauimus cum patribus nostris in Deum, iniuste egimus in proximum, niquitatem secimus, in nosin et ipsos. Et quia peccaui ciuis in Deum: id ed petimus, ut ipse dimittat nobis debita nostra , quia re cauimus in nox, ideo petimus, ut dimittat nobis debit, nostra, quia peccauimus in
l)roximum, ideo petimus, ut dimittat no-
fas bis debita nostra siciit &nos dimittimusis debitoribus nostris. Hoc pacto ergo & ea
conditione nobis dimittuntur, si nos dimittamus debitoribus, alioquin etiam dimissa reuocantur in debitum, secundum illud euangelii: Serve nequam, omne debitum
dimili t ibi,quoniam rogasti me, nonne e go oportuit Ste misereri conservo tuo,scut di ego misertus sum tui'λ Et iratus Dominus cius tradidit eu tortoribus quoadusque redderet uniuersum debitum, sie& pater meus coelestis satiet uobis si non dimiseritic unusquisque fratri suo de eo sedibus vestris, Ut ergo Dominus euidenter ostenderet quod nullus est totius orati nis stinctus, nisi debitoribus dimittamus,insne eiuslem euangelii sub luxit ad omnia: Si dimiseriti, hominibus peccata eorum. dimittet uobis pater vester coelestis peccata vestra. Si autem non dimiseritis sontibnibus peccata eorum, nee pater vester dimittet uobis peccata uestra. His ergo, qui debitoribus non dimittunt, haec oratio noprodesse videtur, sed obelle. Nam qui sic petit sibi dimitti sicut debitoribus suis i se dimittit, profecto si non dimiti: t ipse
debitoribus, videtur petere,ut sibi non dimittatur. de cons distinct. ij. panem. Sed
quaeritur, quid i tenetur illi dimittere, ioqui nec fati sacere vult: nce veniam postulare ρ Sane distinguendum est inter persectum & imperfectum. Is, qui viam persectionis arripuit,etiam non petenti' veniam omnibus modis indulgere tenetur, unde in canone Inn de pre. dist. v. c. s. legitur.
Falsa est poenitetia si penites offenso no sat sactat:aut si osscnderit oscnsus non indulgeat. Qui vero noctii persectionis uotua sunt psit, tenetur quidem rancore cordis deponcre, sed non tenetur satisfactioneindebitam condonare:vnde in canone Fabiani. xxiij.q. iiij. cum in i ege. ita. canitur. Si quis contris latus reconciliari noluerit statri suo, satisfaciete eo,qui co trictauit, acerrimis maceretur inedijs, v silue dum prata Maia. ti animo sitis lactionem recipiat. Quaqua s.
omnes uniuersalitcr teneamur diligere inimicos nostros,& benefacere hi qui oderunt nos,& orare pro persequentibus & cal umniant ibus nos. xe. distin si quis. Quia vero sunt culpae in quibuscu lpa est relaxare vindictam. xxviij.distinct.quae sunt. & si et peccatum in nos teneamur dimittere: Iapeccatum tame in Deum di in proximum deb
254쪽
debemus punire. Quisquis ergo laborans odio vel inuidia,grauatur magis hac oratione,quam iuuetur, nisi iam propolitum habet dimittendi. Ueruntamen non in sua quisque, sed in totius ecclesiae videtur persona orare: unde non diere, dimitte mihi debita mea, sicut di ego dimitto debitoribus meis, sed diei di dimitte nobis debita nostra sicut & nox dimittimus debitoribus nostris. Quidam etiam volunt ita illud intelligi, limitte nobis, Sce. id est,sie dimiere nobis debita nostra ut &nos dimittimus debitoribus nostris. q. d. Da nobi x donum scientiae, luctum & virtutem, quat nus ta nostra, quam aliena peccata cognoscamus & defleamus, ut nobis debita nonra, dimittas:& ita cotis blationem habebimus adii et ius inuidiam, quae facit hominem dolere , & de alieno bono tabescere, aduersus iram, ius est contraria scientiae: quia ira impedit animum ne possit cernere verum .xi. qaij ita.& cap. seq. per scientiam enim dc luctum in praesenti remitti ne accipimus, & in staturo consistationem
habebimus:iuxta illud quod legitur: A delicto meo munda me, quoniam iniquitate meam ego cognosco, beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntiir. Patrem n strum quotidianum, &e. Vnde in euange lio Ioannis: Domine semper da nobis panem hunc: ueri autem Gisce, interpretatur latine omne. unde:oramiis ut omnipotens pater omnem uictum spirit ualem,&carnalem & eorporalem omni tempore
largiri dignetur. t Quinque autem panes sunt nobis necessari jrin via quatuor,&quintus in patria, corpora lis ad su stentationem spiritualis ad informationem, doctrinalis ad eruditionem,sacramentalis ad ex P ationem,& eternalis ad stultionem. De prinio legitur: Non in solo pane uiuit homo. De secundo: Amice,accommoda mihi tres panes. De tertio: Venite, comedite panem meum. De quarto, Qui panem Donarni manducat indigne , reus crit corporis Domini. De quinto: Ego sum panis vivus,
qui de coelo descendi . Postquam enim fuerint homini peccata dimissa, necessari uxest ei spiritus sortitudinis . vi prs missi in est: ideo dicit: Panem nostrum quotidian si id est,nobis quotidie necessaria, alioquin quod nostrum esset inobis dare non POuci, nisi prius delineret esse nostrum : extra des de instr. e. inter. Da nobis hodie. q. d. da nobis spiritum sortitudinis: qui multiplici pane roborat animam, ne deficiamus iapraesenti , esuriendo iusticiam, per quam expellentes aeidiam & t dium de bono, plena militia saturabimur in laturo: secundum illud: Beati, qui estiriunt, & stiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Mat. dicit i Panem nostrum super substantiale: quod duobus inodis potest intelligi: velut una sit dictio: quasi da nobis panem nostra supersia bstantialem , id est Christum qui est supersubstantialis, id est, super omnem substantiam, scilicet creatam qui panis ethmaltari:vel ut sint duae dictiones,quali da nobis panem nostrum, id est. Christum . qui est proprius cibus fidelium: ' hoc super panem dest, praeter panem substantialein
id est, necessarium adsuctentationem.q. d. Da nobis utrunque, scilicet menti, & eorporis . Lueas dicit: Panem nostrum quotidianum, quod tam de eorporali, quam de sacramentali pane potest intelligi: vid licet de viatico . Graecus habet ἐπιον αδ
ruod interpretatur super sil bstantialem. e e sec. distinet. ij. in caliee, in sin-H braeus ver& smola . quod interpretatue egregium, ueIpeculiarem. Ob hoe sorid Lucas videns Matthaeum dixisse segola . quod sonat pecuniarem, dixit quotidi ii. Graecus autem interpres Matthaei, quia vidit eum dixisse segola,quod sonat egre i. dixit ἰ moti se ilicet super substantialem. Fiat uoluntas tua. Hoc f rogamus, ur quomodo angeli ue I omnes sancti ineulpabiIes Deo serui ut, ita & nos absq; graui peceato illi seruiamus in terra. Volunta, Dei, dupliciter intelligitur, scilicet & beneplacitum Dei aeternum, & signum beneplaciti temporalis. Beneplacitum Dei aeternum, semper impleturiunder& uolnntati eius quis resilier & omnia quaecunque uoluit Dominus, secit. Signa beneplaciti temporalis sit ne quinque, praeeeptio , prohibitio, permisso, csisitium,&operatio: unde Magna opera Domini ex- uisita in omnes uoluntates eius. Haec noemper impletur, seclut impleantur, Oratur, unde dicitii Fiat uoIuntas tua, id est, opere compleatur, quod praecipis, quod consulis, quod siuades, quia uo a suis ei e uo Iutu
255쪽
luntas nisi adiit saeuitas. lxxxvj. d. non satis .e Sicut in Νt coelo & in terra, id eli, si-ciit illi qui sunt in coelo, uoluntatem eius facisit, se & nos in terra saciamus. vel scutin coelo & in terra, id est, sicut in angelis, ita & in hominibus, vel sicut in persectis ita & in eonuersis. Vel sicut in Christo, ita& in ecllesa,vel sicut in mente, ita pariter& in carne,ut caro non concupiscat aduersit, spiti tum secundum illud: Cor meum& caro mea exul in .d.v. dii l. da nobis sp ititum consilii, ut iaciamus voluntatem tua maxime nrisericordiam,quae perimit auaritiam, quatenus misericordiam consequamur: seeundum illud : Beati misericordes. q.mi. con. Sicut enim auaritia consistit in acquirendo, & retine do : ita: nriserico
dia consistit n dando & d mittendo, huius petitioni ε & aliarum duarum impletio, inchoatur in uia, ct confirmatur in patria. bi ni uelle poterimus, nisῖ quod
D tu uelle sciemus, tuc dilige in m Deu ex toto c rde, R ex tota mente & ex tota aia. Et ex ' corde, id est, intellectu, diligimus filisi: toto. i. sine. errore , Ex mei pr. i. memoria, diligimiis patre rot', d est, sic ecbliuiore, Ex anima, d Est,uoluntate, diligimus spiritum. s. iii lum : tota, id est , si recor trarietate, patrem p rontem, filium sapientem, Spiritum sanctum benignum, id est trinitati x potentiam, sapient am, & bonitatem. Adveniat regnum tuum. Hoc rogamus ut semper Christiis regnut in no bis & non peccatum, ut nos paratos inue.
Diat quando animam a corpore iubeb texire. Regnum autem Dei dicitur, &l militans ecclesia,quia regitur,sc triumphans ecclesia,quia regnat. Item regnum
Dei dieitur, si gratia sdei, S gloria sipei.
Rursus regnum Dei, dicitur & intellectus scripturae,ia locus patris. qDe regno militantis ecclesiae scriptum est Exibsit argeli messore ,& colligent de regno eius omnia scandala. De egno triumphantis ce-elesiae reperitur: Venient & recumbedi cu Abraham , Isaae, S Iacob in regno coelorum.' De regno fidei dicit scriptura : Regnum Dei intra vos est. De regno spei Dominias ait Percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. ' De regno scripturae legitur. Auferetur a vobis cerinum Dei: & dabitur senti facienti fructus eius. e De regno patriae repetituri gebun t tu sit, quas sol in regno patris eo rum, sed etiam ipse Christus dicitur regnii Dei,secundu illud:Si epo in digito et Dei
et jeio daemonia, prosectδ uenit in uos regnum Dei. Adueniat igitur regnum tuum, id est. adueniat regnum ad regnum, militans scilicet ad triumphantem. Vel regna tuum adueniar, id est, ad videndum te v niat:ut regnum fidei ad regnum spei transeat, quoniam haec est vita aeterna , ut cognoscam ita te solum, uerum Deum,& que misisti Iesim Chri ilum . quasi dicat, Da nobis spiritum intellectus, quo mundati eorde intelligamus te in praesenti regnare, per fidem, ut in suturo, videamus te regnatem in nobis per spem. Tune eo gnoscemus, sicut S cogniti sumus, vidente, tua quasi per speculum in aenigmate, sed tunc ifacie ad saciem eum videbimis, quomo- .do videbimus Deum Deorum in Sion. Quod eis contra gulam, de qua proPheta. Vinum inquit & ebrietas aufert cor. Per intellectum enim desinit homo carnaliter uiuere . Unde Hierony. Amascientiam scripturarum,& carnis uitia noamabis. quebancti ficetur nomen tuum. t Hoc rogamus, ut nos sancti simus N iusti, S rccedamus a malo, & semper faciamus bonum. Et nota, quod nomen patris quatitor modis sammticatur, in filijs duobus modis in via:& duobus in patria. In uia, per i meientiam S perseuerantiam : in patria per consummationem S effeci: onem. In via nanque nomen patris sanctificatur, in filii , quando sancti fleationis eisectum peratur in eis. Vel, quando sanctificatio, quam accepe runt in nomine patris, perlauerat in illis. In po tria verb, nomen patris
sanctificatur in filijs, quia simctificatur &confirmatur in eis: ut nunquam possit a fit lationis gratia separari,hic est quasi mobile nomen patris in si ijs. Nam ct Iudas quandoque fuit filius, & quandoque non fuit, pro qua possibilitate mouendi, dixit Apostolus & habetur iij. q. vij. g. quod te statur: Castigo corpus nacti , R in seruitutem redigo, ne sortheum alijs praedicauerim, ipse reprobus ciscia r. Ibique nomen patris sanctificatur in silijs, quia ubi tales sunt si ij, in quibus pater sanctus apparet: tunc erunt manifesti,qui nunc sent occulti
256쪽
seeundum illud: Nox insensati vitam illorum aestimabamus insaniam, & finem illorum sine honore, It Leee, quomodo computati sunt inter filios Dei, & inter sanctos sors illorum est. Dicitur ergo: sanctificetur nomen tuu t quasi dicat. Da nobis spiritum sapientiae:prout dicitur a sapore, id est, iucunditatem aeternam, ut gustemus qujna suauis est Dominus, generans in nobis pacem, id est, motuum interio tu qui
tem,ut earo nostra non cocupiscat adueris
sus spiritum, quia non est pax ossibus meis a lacte peccatorum meorum, ut ita sanctificetur nomen tuum,id est, pater in filiis, quatenus in praesenti difficile, in sutoris nequaquam i filiationis gratiam separemur: quod est manifeste contra luxuriam, vita qui laborat, non iucun a tur in ea,&qui pacem mentis non habet filius Dei n5 est, sed iumento assini latur: quia quasi iumentum in suo stercore computrescit: gustato enim spiritu desinit omnis earo. Int fine Dominicae orationis ponitur Ame et
quod ad omnes petitiones refertur. Hebraeus autem ponit in fine, unum ex his tribus amen, sela, salem, quaeque sonant vere semper pacem. De amen ,dictum est sub titulo de salutatione ad populum: licet autem amen, quandoque affectum optantis exprimat:hic tamen conclusionis affirmationem ostendit. Unde glosi a Matth. 6. A.
me signifieat in his omnibus petitionibus indubitanteria Domino tribui,quod petitur si viti nil conditionis pactum seruauerimus: unde subdit: Si dimiseriti, See. &ideo amen hie non a populo, vel a clero, sed a sacerdote profertur: eum enim ipse sit mediator inter Deum 5e homine: quia eius est vota populi Deo offerre, & ipsius
voluntatem populo renuntiare, sicut legitur Exodii 9. M agis i congruit illud a s cerdote proferri, a quo eonuenit petita a Domino fuisse ebneelsa affirmari, quam a populo eui huius nodi renutiatio ipso mediante seri debet. In aliis vero orationibus, quae in o iselo ecclesastico dicuntur: Amen exprim it potius aisectum optant is, quam conelnsionem assiemant is, ideoque in il Iis ecin ruὸ profertur a p 3pulo, a quo optatur,quos in illis a sacerdote orate postulatur. Prosere tam ε hic sacerdos amen,
sub silentio. Primo ita signum, quod Domis T DOMI. ORAT. I a T
nus vult orantes latere, quδda Domino exauditi sint, ne postmodum tepescant. Seeundb, quia si alte proferret, amen, quo as firmatur orationem dominica exauditam
esse, iudicari postet praesiimptio, &quaedam ostentatio sacerdoti,
' AbbaJVel seruans pueros, παῖδας ραι. si uerbum compositum explices.
Tertia pars missae de silentio, post dominianicam orationem. Cap. 49.2 3T E R T I A pars mssae in eipit in hac oratione. Libera i nos Diae e e. Ouae oratio,di
mmd nihil in ea petit, quod in pr cedenti oratione dominica petitum non fuerit: nec tamen sit perfluit, quoniam est repetitio & expositio nouissimae petitionis illius. Illa enim diciti Libera nos a malo, ista dicit: Libera nos quaesumus &c. Et subdit, a quibus malis, set lieet a praesentibiis, praeteritis & futuris: subditur etiam trasitus ad oratione, pro pace ibi: Intercedente beata &c. Vel dicitur si per excrescentia, quia in primitiua ecclesia multo tempore drina non fuit. Et no. quod i duplex eli ἐαζ,Mσυος videt ieet quotidianus& annuus,quotidia ius est hec oratio: cum . n. amen sit finis dominicae orationis, & illud reseruetur sacerdoti, a clero die ente, sed libera nos a malo,ut praemii suin est: patet φ hςe oratio intelligitur embolicitus, non solu quotidianus: verum etiam dii caeo rationis. Emboli sinus etiam quotidianus, sunt praefationes: ut uect dignum sce. Et communicantet See. Se hae igitur oblationem Offerri.&c. te igitur elemetissime
257쪽
pater. Annuus verben bolismus, este se eratio olei infirmorum: de qua dicetur in sexta parte sub titulo de inna Domini, Sc benedictio uuarum S agni paschalis S huiusmodi,& etiam frugum S sabarum primarum, quae ex institutione Euthieiani Papae super altari benedi euntur. Embolisimo finito non eo e luditur, per Dominum.
3 g r Haec enim est emboli imorum & praesationum consuetudo: sed ei continuatur
ratio. Da propitius pacem &e. Da pacem inquam pectoris. ut simus a peccato lib. xi. Da pace temporis, ut simus ab omni perturbatione securi: nocet .n. infirmis perturbatio : N ecce qua in aperte enodatur Aquibus malis erui deprecemur. Hee autem oratio: Libera nos Sc. sub silentio dicitur : prout dicturra est sub titu. de paternoster super verbo: Oremus praeceptis,quod flentium significat sabbatum, quo corpus Domini in sep .ilestro quieuit: tunc enimiis nullus fide praedicauit. Vnde Luca testan- tei Mulieres quae parauerant unguenta, sabbato quidem si luerunt, secundum mandatum legis . Chr:stus tamen non si - 2 luit: imo ipse qui secundum etarnem in sepulchro quieuit: secundunt anima descendit ad inseros, ut sottior se perueniens Q. Peraret sortem armatum: ad quod significandum ecclesia Romana, dicit ipsi in orationem alta voce in die parasceves, & Mediolanensis semper, ct tunc momordit in .sernum,duces suo, vinctos de lacii, in quo non crat aqua, i iberans eos de malis prςteriti , praesent ibus,& suturis,& dans eis perpetuam pace, in qua sunt semper & a peccato liberi, c ab omni perturbatione securi. Unde de hoc lacu liberari se, & totam ecclesiam orat presbyter dicens: Libera nos Se. Et i quia nos indigni sumus venia de praeteriti, & Praesentibus atque suturis
promereri, nisi nobis donetur oratione
beatae virginis,& beatorum Petri S Pauli' atque Andreae S aliorum sanctorum,id
hic eos in nostrum. Patrocini si inuocamus.
Ad impetrandum ergo pacis pratiam, imploratur mater Salomonis, id est viri pacisci, S Michael nuntius pacis, ct Baptista praeco pacis, ct tres Apostoli testes pacis,
di non plures, quia in ore duorsi vel trium Mart. testium sat omne verbum. Prius ergo Ora ι. mu , , ut l: beraremur a malis: nunc vero pro pace oramus .Rursus licet omnes Apo . stoli superius fuerunt propter aut horit tem apostolatus connumerati: in hae tamen oratione, quae tridua, quo Dominiis in sepulchro iacuit,designat, tres repetuntur & specialiter isti tres propter aliquas. eorum prς rogatiuas, videlicet propter pri. Hilegium praerogatiuae dignitatis, quo ad Petrum: propter priuilegium prςdicationis & immensi laboris, quo ad Paulum, &Propter priuilegium nimium concupitae erucifixionis, quo ad Andream. Adhu in chae oratione est intentio inuocare non Iuni Apostolos, vetuet iam omne, sanctos, qui per triplicem statum distinguunturi sicut & omnes qui sunt in ecclesia militante: aut enim suerunt, vel sunt in statu maiugali,qui per Petrum: aut in statu continent lae, aut viduali: qui per Andraeam, qui secundum Chrysostomum creditur in vi- . duali flatu sui ilia aut in statu virginali, qui per Paulum designatur, ad quem satum etiam Angeli reducuntur: quia virginitas i st soror Angelorum, & de beata Maria etiam si nu ntio,tanquam de porta misericordiae. Post temo notas Post secretam tr:a dicuntur ad mysterium consecrationis corporis Drii perficienda,videlicet Praeceptis salutaribus, & oratio dnica, deli coratio: Libera nos quaesumus, & hoc propter tres dies,quibus diti eorpus iacuit in sepulchro: sue propter triplice legem, scilicet naturale, Mosaica N euangelica.
conus osculatur. Es quare id .
4 Paisnam ad quid osculH- sacerdos. De resumptione patenae. Cap. FD.
stitiam ad resiit rectionis gaudium perueni-
spciu demorabitur petus, Re ad matutinu laetitia, ideo subdiaconusus respondet: sed libera
258쪽
nos a malo. aecedens 1 ad diaconum,tradit illi patenam inuolutam et diaconus vero illam recipiens eam reuelat, & reuela
tam representat,& tradit sacerdoti, oscu-Iando illius manum, alit humetu dextrum. Sacerdos ii eth cum ea signum sanctae cru-
ei, sibi saeit in facie, & eadem postmodum osculatur. Hi quidem tam numero quamno super pallam altaris,sed alibi deponit, in quo significatur illud, quod legitur Io
Lo. quia Petrus in monumentum intrans,
vidit sudarium, quod super caput Christi
erat non eum linteam in bus positum licet separati in in unum locum inuolut vim. t Diaconus autem manum seu humerum dextrum sacerdotis osculatur: ad notan
obsequio sinctas illas mulieres significat, du, quod ipse vult esse socius in passione , de quibus narrat Euangelista Matthaeus, quod uespere sabbati, quae lucescit in pri ma sabbati, uenit Mama , ct altera Maria uidere sepulchrum pissentantes patenam, id est, cor patens latitudine charitatis, in obsequi lini sepulturae. Iuxta, quod legitur, quod mulieres emeruntia romata, ut uenientes ungerent Iesum: & ualde mane una sabbatorum, ueniunt ad monn metum orto iam sole,& dicebant ad inuicem, quis reuolii et nobi , lapide ab Ostio monumenti λ Accessus igitur diaconi: qui Marias significat in tradendo patenam significat illa d quod Mariae uenerunt uidere sepultichrum,& resurrectionem Christi late cre- ut socius sit in regno . extra de sepulc. c. I. secundum quod dicit Apostolus. Si eom- patimur,& conregnabimus. Rursus, quod osculetur dextrum illius humerum, signi ficat, quod Deum hic videre n5 possumus, nisi per specillii & in aenigmate: in suturo uerό uidebimus eum, sicuti est: quia uerti erucifixus ardenti desiderio quaeiebatur, iuxta quod Angelus inquit mulieribus,
scio quia Iesum quaeritis crucifixum idcirco cum patena signatur crux in faeie sacerdoti,, in qua maxime uires animae uigent,& ut hoc signo munitus possit Dei seruietum, sine impedimento eon sit minare. Statimque sacerdos osculatur patenam:ostendentes, eam Apostolis ni intiauerunt: qui dens, quod Christus eonfestim impleuit demum Domino suae fidei latitudinem ob tulerunt, ac ideo de manu diaconi patena, id est,iatili id mem charitatis accipit sacerdos, id est, Chris iis aeceptar. Vel per sub diaconum intelligitur Nicodemus, qui e tiam late credidit S obsequium exhibuit
desiderium mulierum. Mox enim occiirritilli I,dicens: auete: quae procidentes tenue. runt pedes eius ad Drau rui. Nec est dubium, quin pedes eius fuerint osculatae. de hoe sub titulo de osculo pacis dicetur. Osculatur et patcnam, quali petens a Deo Saluatori. Quia vero patena prius inuo pacem corporis de animae. Oratur etiam tuta, dehine reuelata ad altare de ortatur : hie est Moses de fiscella ad regia perductus domum. Exod. 2. Lex quidem quae latuit, sed cognitis mysterijs ab ecclesia exaltata, ad Christum ascendere de Aegypto doces. Quod vero sacerdos t super patena sibi a ministris oblata signum cruei, facit, representae it Iud , quod in Matth o legitur quod principes sacerdotum,&Pharisaei signauerunt lapidem cum custodibus: sed nee ratio ista nee signum sanctae crueis, necessitatis sunr. Item,quod papuro pace temporali quod fit specialiter in quibusdam ecclesii,,o seu Ium etiam huius modi charitatem significat, prout dicetur ibidem. qt Rursus ideo se signari cum patenam osculatur post illam, ad nota dum, quod si per passionem filii reconciliam ut Deo patri, erimus S haeredes regni coelestis: uel signum elucis, cum osculo significat gloriationem Christi in eruce es charitate. Quidam et cum patena se si nant, ante pectus per quod significatur si neera affectio, quae per partes eorpor Ae eord xtena oblata recipit, signiscat quod Chri- in sacra scriptura significatu . Quidam austus omnes ad se ex es, ruate redeuntes in tem Ptius o sculantur patenam, cu dicunt.
desiderio roe pii. quod etiam ex eo patet, Da propitius pacem e & postea eum oscu- uim Mariς perseueranti & ali is com- lata patena in ultima elausiuia, sicilicet abi aruit. De hoe etiam dictum est sub titu, de oblatione sacerdotis. Post traditam diacono patena,siubdiaconus manipulam, qui pateam leaverat inuoluta, plicatam omni perturbatione securi, se signant. quia per crucem,& hoe sacrificium & odorem eius omnia in coeli ,& in terris pacificata denuntiant. Quidam quoque conse quenter
259쪽
uenter osculantur summitatem,& pe-em caliciu quod osculum praetendit intim uni effectum ad monumentum seu sepulturam Christi: exemplo Magdalenae: quae ex assectu stabat ad monumen tu soris plo D. ΣΟ rans, vi dicitur in Ioanne. Oscutu quoq; pedis eati eis, significat osculum pedum Christi: de quo iam dictum est. Aliqui etiam cum eatena summitatem, latus S pedem ea licis tangunt: quod similiter ex asesectu intimo faciunt, quasi totu monumentum amplectentes, quod per calicem & patenam representatur. hoc enim proprium est sementer amantium, qudd non satiantur dilectum ex omni parte corpo i, sui tangere, & etiam res dilecti, quod maxime ostendit Magdalena, quae a monumento non recedebar. Tactus quoque cum patena in summitate, & latere, & pede ea licis, signa sieat tres cruciatus Domini, scit,
'Hostia fractis, ad quid fiat.1 Hostia primo per me m frangitur. O qua-
νι idipsum. 6 Hostia abera dimidietas, cur iter diuidat. et Hostia particula, post subdiuisionem remanens in sinistra, eur coniungatur paraι -- per palmam posita.
x Hostia particula,cur mittatur m sanguinem. xy Hsia cur diu idatur in tres partes. a i Hostia tres partes, quia significent.cr nu. 2223 Tenedinis Iolennis cur detur ab episcopo. Inmisa νενο pro defunctis, us. m. 2
De fractione hostiae. Cap. s I. I K r T A oratione praemissa, scilicet: Liberanos & resumpta patena diaconus discooperit caliceni, inde remouens corporale,& sit per ea li cena sedulo intuetur.
t De in desacerdos intendens hostia i stangere, ipsam de altari leuat,supponem illi
patenam & super ora eius collocat: inde tollens eam super ea licem per mediu Dan pie,dicens: Per eundem Dominii nostrum.
Et in quibusda eces estis partem, quae post
fractionem in dextra manu remansit, ponit super patenam, dicendo: qui uiuit &GPartem uerd , quae in sinistra remansit, iterum per medium fragit,& particulam, quae post subdiuisionem in sinistra manu remansit, coniungit parti prius super patena positae dicendo,in unitate sancti Spiritus &c. Alteram uero particulam in dextra remanentem, tenet sis per os ea licis ,
eum duobus digitis, scilicet eum pollice& indice,& erecto calice simul & ipsa particula, parum cum ambabus manibus eleuatis alta voce, dicens: Per omnia seculas u lorum,quo dicio,calieem simul cu hostia deponit proferes: Pax Domini sit semper uobiscum:& hoc dicendo, producit ter signum crucis super calicem,cum dicta hostiae particular deinde mittit particulam illam in calicem, dicens. fiat commistio corporis 3. c. de postea per episcopum d tur bcnedictio solennis. De singulis igitur est uidendum : & primo quare diaconus disiecit pcrit calicem, & in eum discoopertum intuetur. Circa quod dicendum cst, quod os calicis, in hoe loco ost uim significat monumenti, de quo di conus corporale remouet, ct in eo sedulo intuetur: significans quod Angelus Domini lapidem ab Osio monumenti reuoluit, S linteamen amouit: R in sepulchro diligenter aspexit. a Secundo uidendum est , quare sacerdos hostiam super patenam locat,& inde eam tollens super calice frangit. Circa quod dicendum est,quod per calicem Christi passo,uel etiam aeternae beatitudinis stultio designatur. unde Psal. Et
calix meus inebrians quam praeclarus est,& iterum : inebriabuntur ab ubertate domus tuae &c. Per patenae rotunditatem,bonorum operum persectio significatur, sacerdos ergcsuoiens hostiami frange e,pri αmo eam super patena loca . ut inde illam tollens super calice seansat, ad sigi .isca dum,qliod nemo passionibus mundi meritorie ualeat exponi: uel etiam ad aeternae
beatitudinis stultione admitti, nisi prius in bonorum operum Persectione silerit solidatus
260쪽
I lidatust unde Apostolus ad F phe. vj. Aecipite armaturam Dei, ut possitis resissete in die mala, Sin Omnibus perficie stare.
per calicem frangitur, ad significandum qi Christus ex latitudine charitatis per patenae dispositionem significatae se supponit passioni. Rursus super ea licem frangitur, ne minutις sparguntur, sed in eius concauitate caute recipiantur. Alibi tame Q.
per patenam postea frangitur, ut ipse panis uiuus qui de coelo desced i fractus, pro nobis in ara erucis rememorci. Alibi quoque hostia comedenda de altari tollitur: nam in ueteri testamento sacerdos panes
tropositionis de altari sit blatos'coni ede ait prout dictum est stib titulo de obIatione sacerdotis. Tertio uidendum est 4 quare hostia i stangitur:&quidem,quia in lege iubebatur simul ago frustratim os ferri r sed & redemptor noster benedixit panem & s regit: haciumque discipuli, distribuit,& ideo laeerdos & legem S Christum sequens, panem sacrosanctum in tres partes partitur: ut in fractione panis Dominum agnoscamus, sicut Si illi duo disei. puli, Dominum cognouerunt, quibus ipse Math resurrectionis die euntibus in Ematis apa 6 paruit. Dum enim , sicut ait Prosper dec6 M. 24 secratione distinctione ij. stangitur hostia& singuis in ora fidelium infunditur, immolatio eorporis Christi in cruce,& effusio sanguinis eius de latere designatur.
Quarto,quare per i medium hostia frangitur Circa quod notandum est, quod in duas medietates Dagitur, iuxta dupli rem praedestinatorum statum, scilicet aeternae glori , S temporalis miseris,ideoque una medietas subdiuiditur in duas partes: quarum una est de praedestinatis, qui purga tur in purgatorio .alia pro illis, qui adhue
uiuunt in noc mundo caduco .' prout infra dicetur. ε Quintd,quare pars nostiae post fractionem in manu dextra remanens,po.
tius ponitur super patenam, quam quae in manu sinistra remansit & quidem pars ipsa. quae in dextra manu remansit, designat praedestinatos,qui ia fiant in gloria S iam . tenet illam rectitudinem, cui nulla rectitudo admisceri poterit, Be ideo merito in parte dextra tenetur. Altera uero par, desistat illo, praedestinatoi, qui adhuc sunt
in temporali miseriar , hi inulta obliqua.& pauca recta inueniuntur: quare meritis in sinistra tenetur. Illa igitur , quae tit ndextra, cum diuidenda non sit, ut iam dicetur, super patenam deponitur,quae ric δeli in sinistra, cum d. v dcnda sit, non dip onitur i sed diuidenda retinetur. Sexto, quare pars t quae in sini stra rem . . nsit, te- .
rum subdiuiditur 3 Ad quod dicendum est, quod illi qui sunt in gloria , tinis Crmεstatu tenent, & una beatitudine fruuntur, ideo pars in dextra manu retenta, S si peν patenam collocata, quae illo, , ut praemissum est , signat, non Dangitur, sed illi,
qui sunt in temporali ni serici, in statu, & miseria, sitnt diuisi. Nam alius est sta tus miseriarum , eorum qui adhue uiuune in corpore,& alius est eorum, qui purgan tur in purgatorio igne, adeo par, , quae in
sinistra tenetur, illos significans,diuidi debet. Septimo quare t particula post di. Zuisionem remanens in limitra, eo ungi iurparti super patena prius postae 3 Ad quod
dieendum est, quod secundum Augu. De duas habet manus, scilicet dextram , quamiseretur,& sinistram qua punit tuos, qui sunt in purgatorio, inquantum ibi purgantur: respondet sola punitio, & ideo particula, quae in sinistra tenetur, illos sigurat . Hi uerb, qui sunt adhue in praesenti uita, in qua est status merendi, cosequi possunt misericordiam, & ideo ipsi per aliam pamticulam. qtiae es in dextra, signantur. Quia ergo de his, qui sunt in purgatorio, nulla est dubium: Deut de illis,qui sunt tu paradiso: luantum ad suturam gloria, ideo merito particula,quae erat in sinistra, eos designans, coni ungitur parti prius super pa- 'tenam positae:quae illos qui sunt in paradiso designat, quoniam isti illis indubita terstini eoniungendi: de hoc tamen aliter infra dicetur. Sed Darticula, quae in dextra parte remansit, I designat eos, qui fiunt invita praesenti, illi parti quae est super patenam, non coniungitur, sed in sanguinem mittitur: quia illi adhuc eget meritis passion s Christi quae merita prcccsset unt ex effusione sangit in is agni immaculati . ex
praemissa autem duarum partium coniun