장음표시 사용
301쪽
r saties p imos tertii nocturni, qui dicuntur
cum antipho im , habentibus allelu-Ia, Sillos se eundi nocturni, qui dicuntur cum antiphonis, sine allelu. Ia: illud interest, quod interest inter illos,qui habuerunt testamentum imitandum, & eos, qui habent non imitandum: maior nanque est gloriatio noui, quam veteris tess.& de perceptis
quam de promissis. Praemissi igitur t tres
nocturni,sunt illi tres anni ficulneae,quam Dominus inutilem inuenit dicens de illa: Dimitte me, ut se eeidam, & resiponsum est
ei: adhue dimitte ea hoc anno, ut circun .sodiam cam,& mitta stercora. Cantamus enim in primo nocturno, ut recolentes facta patriim, qui sub lege naturae suerunt,no inutiles inueniamur. Cantamus etiam in secundo & tertio, ut recolentes facta Patrum qui sub lege mosaica,& qui etiam ante nos fuerunt sub lege gratiae . non inutiles inueniamur, & si inutiles smus oportet, θ pater noster fodiat,circa nos, dicEs, reducendo nobis ad memoriam morte illorum,quos uidimus paulo ante florere. Fili uide, uam sortis suit ille,quam nobilis,
quam diues, quam potens, Secce ad momentum transiuit, oportet etiam ut stercora ponat peccata, uidelicet ante oculos nos ros ponendo,& si hoe non habet effecta, dicat in proximo est,st Diis ad radicem arboris seci irini ponet, & s te inutilem inueniet, in ignem aeternum, ubi perpetuo 27 combureris, proijciet. t Dicto de nocturnis sestiuitatum,& dominicarum, nunc de nocturnis serialibus siue non Glen nisi dierum pauca dicamus. Et quidem in illi, dicimus duodecim psalmos, ut nos Deo debere servire in duodeeim noctis horis ostedamus,cuilibet horae unum psalmum attribuentes, cu non possumus iugiter Deo sese
uire, prout in prooemio dictum est. Olim quidem uari j psalmi eanebantur: nam alii quinquaginta,alij plures, alij pauciores dicebant, sed angelo reuelante patres eo
uenersit, ut duodecim dicerentur,qui psalmi bini,& bini dicuntur ad notandum v, sine charitate,quae ad minus inter duos eo nsstit, laudes nostrae uel opera nostra nihil promt. In quibusiam tamen eccusij, in diebus profesti, inter duos psalmos. Gl
ria patri &c. interponitur ad notandum, PChristo est Dei, di hominum mediatur.
In aliis uero ece Iesis duo psalmi sub ono.
Gloria, terminantur, ad notandum P tau des nostrae isse Deo acceptae sunt, si in charitate maneamus, di se iter duos psalmos nihil interponunt, quia inter Dc si & proximum, in quorsi dilectione charitatis proprie consistit, medium non habetur, & s
eundum hoc in duodecim psalmis sexiestatum, Gloria patri, dieitur: sicut sex sunt
mundi aetate . Praeterea, si eut hominum anatiuitate usque in finem uitae sex aetates, natural ter aceidunt, ita in quotidiano nocturno sexies dicitur Gloria patri, ut recolamus, quia usque ad finem in dilectione perseuerare debemus, propter eande causam, tunc sex antiphonae diculur,qus quid significent, in prooemio dictum est, uel pro. pter sex opera misericordiae, quae si obse
trauerimus, de tenebris huius noctis uel morti, ad veram lucem, S uitam perueni musaetcrnam. Trest quoque lectiones,quq tunc dicuntur doctrinam electorum trium
temporum significant, ct eum ipsis inte pol late tria respoiasoria dicuntur, ad n tiandum,st quicquid electi in tribus temporibus docuerunt, & quicquid in tribus statibus agimus, ad Dni Trinitate reserimus, & Trinitatem in fide,sipe,& charitate glo .riscamus. Responsbria enim, a respondendo dicuntur. Ad hae e tres lectione, dicuntur,quia D ns posuit tres uigilias,dicens: Si in prima, si infecunda, si in tertia vigilia uenerar,& ita inuenerit:beati sunt serui illi. Quae tres uigilis,tres aetates designant,
.s pueritiam,iuuentutem,& senectutem in quibus bene uigilando, Deum laudare de bemus. Et nota, in t psal modia triti nocturnorum tam domini callu, quam serialium,dieta uocatur. Unde Exod. xij. ea P. Viani
trium dierum ibimus in solitudine. Sane Gregor. septimus constituit, ut in die resurrectionis usque in sabbatum in albis, & a tin die pente. usq; ad sabbatu eiusdem tres psalmi tantum ad nocturnos, tres h lectiones dicantur. Omnibus uero al: is diebus per totum annum, si sestiuitas eis, noue uxlectiones legantur. Alii, uero diebus. s. infestis duodecim psalmi de tres lectiones. in dominicis uere, diebus exceptis dominicis paschae & pentecostes, decem S octo psallami,& nouem lectione, dicantur. Illi aute,
qui singulis diebus praeter hebdomadas
302쪽
paschae 8t pentheeostes tres tantum psalmos, Se tres lectiones dicunt, non ex regula sanctorum patrum , sed ex fastidio hoe
facere c6 robantur.Nocturnis finitis t ea panae pulsantur e S Te Deum laudam. alta
voce cantatur. ad notandum quo manife-
se de mirifice ecclesia tempore gratiae, laudat Deum: Re ad signandum quod si bonis operibus doctrin Enctet bene responderimus,ad e testem laudem eum angelis per-
Perueniemus. cantus quoque tunc alta uo
ce factus,'gaudium mulieres de drachma perdita inuenta significat. Quod vero finis eiusdem eantiet ibi per singulos dies &e. de alij versus sequentes altius canuntur,sgnificat congratulationem vicinarum , quam mulieri propter drachmam repertam secerunt.Compulsatio uod campanarum,conuocutionem uicinarum repraesentat. In quibusdam etiam ecclesijs luminaria ae-genduntur, nam & mulier ipsa lucerna accensa totam domum euertit. Hoe etiam signis eat quod ecclesia Catholica per Christum trahitur de inferno. Uel ipse hymnus
futurum gaudium D laetitiam representat, quam ecclesia requiescensa l alboribus su is
3 est in die iudicii consecutura. t Et est
sciendu m,quod cum beatus Ambr. beatum Augu. de Manicheis conuersum baptitasset, linit.Te Deum laudamus. August. vero respondit te Dominum confitemur . Scillo dieente. Te aeternum patrem. ille respondit: sibi omnes angeli dee. Et sic totuillum hymnum alternatim compositellit.
Post Te Deum laudamus, vel quando illud non dicitur post omnes lectiones dcre e sponsoria, dicitur uersias a sacerdote per quem excitat audientes, ut in Dei Iaude Permanean r. Et dieitur uoce magiς demissa ad notandum, quod non prodest clamor vocis, nisi adsit clamor eordis. Verum bea3 tus et Benedictus aliter ossicium noctis ordinauit, non tamen dissentiens a praemissa ecclesiae ordinatione, , et illi in aliquo cotradicens, sed ordini suo quidam peculia. re constituens. Ipse nanque instituit semel dieit Deus' in adiutorium meum intende: & ter, Domine labia mea a P ries. propter reuerentiam unitatis & Trinitatis .iDeinde Psalmum , Domine quid multiplicati, eo quod a formio surgens, dicit tu eo: Ego dormiui, se somnum ce-
pi, Ste. Deinde ini. nocturno sex psalmos& quatuor lectiones cum totidem responsorijs eantari instituit & totidem in secundo, per hoc vitam coni cmptat tuam innuens Sactivam. Senarius enim psalmorum nutrierus,uitam designat activam, in qua sex opera misericordiae couenit cxe
ccri, si quis ad contemplatiuae uitae pers ctionem uoluerit per uentro, quae Per quatuor euangelia de lignatur, & per quatuor lectiones similiter figuratur,quaternarius quidem numerus apud monachos, quadratam stabilitatem dc euangelicam in sanctis exprimit, seu quadruplicem sensum scripturaro, propter quadrias Aminadab, id est, historialem, allegoricum , tropolo gicum, & anagogicum. In tertio vero nocturno tria cantica cantari instituit, in laudem trinitatis, a qua nobis uitae persecti nem dari cum charitate credimus de speramuI. Cantantur autem illa cantica,cum a Ilelu.I ν: quod est eanticum coelestis laetitiae ut per hoc totam trinitatem esse dignam ei Electi laude ostendatur,& ad quam plecti audandam , non suffcit laus humana. Quatuor vero lectiones de euangelio, quae sequuntur, signifieant, qudd laudatores Dei per quatuor euangelistatum doctrinam, debent esse quatuor virtutibus insigniti per quatuor etiam responsoria, laudantium a lacritas designatur. Sed ne hoe bonum agentos, illud sibi adscribant, sed totum Dei laudi attribuant, ct se illius seruos ostendant, subiungitur. Te Deum laud. postea legitur euangelium, quod s-gnificat denarium, id est, uitam aeternam quae digne Deum laudantibus in sine reddetur, ad quod sequitur, Amen, id est, siae nobis, quod ex euangelico credimus & speramus. hymnus vero, tui sequitur, scilicet,
Te decet laus, Ieci gaudis quod sancti post
laborem habent de renuine ratione denarii, signis eat. Monachi autem l nunquam nouem lectiones dicunt, uisi in exequi jam Ortuorum, an de & in triduo ante paschaix.d cunt , quasi exequias Domini rae presentantes. Ad laude, autem instituit psalmum illum: Deus misereatur nostri primis absque aut is hona decantari, tum quia tenebris fatiscentibiis, diluculo matutinae laude, can tan lir, ideo in eo dicitur: Illuminet vultum suum si per nos: tu quia hoc ossicium
303쪽
inclum ad Domini pert net resurrectio
nem, perquam accipimu, inisericordiam
& benedictionem .q t Rursus monachi dominicam orationem sublata voce dicunt, propter simplicus, qui eam non intelligunt,aut obliuiscuntur, & propter versitio, , qui spinam odi j gerentes in eorde, fratres odiunt, nolentes dicere. Dimitte no . bis debita nostra, seu t& nos dimittimus debitoribus nostris. Hoe igitur dicere compelluntur in publico, ut purgentur ab illo vitio,iam in fine noctis, id est, in matutinis laudibus,quam in sine diei, id est, in vesperis, ut noctem aut diem non pertranseant sine reconciliatione fratris. In aliis autem horis non dicunt sublata voce, quia saepe contingit fratri fratrem irasci, & quodam furoris impetu commoueri, qui licet statim animum non cohibea expectandus tamen est ad veniani,siissicit enim, si sol nonopcidat si per iracundiam eius,dicunt etiaquatuor solummodo psalmos ad vesperas - 1 prout in sexta parte sub titulo de tempore aduentus dicetur. t Non uacat amyserio, quod monachi se toto. corpore ab oriente ad occidentem gerant, significa ves Deum ubique adorandum sore, quasi ubique prs sentem, vel quia rationabili motu ab ortu nostrae natiuitatis,usque ad oc- ea sum mortis eum sequi tenemur, sicut difirmamentum naturaliter vertitur ab oriente in oecidentem: hoe etiam quaedam designant ecclesiae, in quibus dicentes. Glotia patri. se inclinant ad orientem, S sub d entes. Sicut erat,&c. se vertunt in occidεtem. Devotio nanque in diuinis ossi ei j x est seruanda. Quia vero monachorum ossici si
σε ad nos non pertinet, ad praesens de illo sufficiat nobis ad hoe usque dixisse. t Vltismo no . qu bd monachorum ordo, figurantasi , cherubio, qui inter angelorum ordines exi . D. mior praedicatur habere probatur. Nam
scut che rubin ita, & monachi sex alijs ve Iantur,dicente scriptura:Sex alaruni & sex alae alteri: duae quidem in capiatio, quo caput tegitur demonstratur, illud uero tunicae quod brach ijs extenditur, siue dextradisua: alias duas dicimus esse alas, dc ante di tetro alias duas:& sic illud, quo corpus tegitur, sex alarum numerum implere asseritur. Habitus quoque eorum, habitu imi- . 1 ratur cinctorum,de Hesia nanque legitur uir pillosiis, Sc Zona pellicea aecinctus te-nibus:S de ipso, S de illis similibus dicit Apostolus: Circuiet ut in melotis S in pellibus caprinis & de Ioan. Baptista inquieeuangelista:zona pellicea circa lumbo adhuc cuculla i monachorum filmpta est aeollobiis Apostolorum, quae ut dalmatica. rmabantur,& in cis forma erucis praeserebarair, quia illi se uitiis & concupiscet ijs crucifigebant, eius nigredo est mundi co temptus: longitudo Perseueratia in bouo.
quis primux canιica instituerit. 2I PIA .mm meus, , Laudare dominum da
Σχ Mane in sex dimditur. 3 Psalmi, qui persingulas ferias tantur, O
304쪽
De matutinis laudibus. Cap. 4.
Esdrae ordinem sequentes, de quo in principio huius partis dictu est , matutinas laudes a nocturnis diuidunt. illas sore per se officiuasserentes, & mane aurora rutilante, illas dicentes. prout in titulo proximo dictum est. Tali nanque hora Christus uictora
mortuis resurrexit. Unde Mareus : Surgens Iesus mane prima sabbati .uel saltem eius resurrectio in matutino ootificata est. Tali etiam hora super mare ambulavit. Merito ergo in hae hora laudandus est, ut ipse, qui nos per sdam sanctam resurrectioiiena saluauit, supra mare huius seculi nos ire saciat sicco uestigio, sieut Petrum . Hae etiam hora mundum & Angelos ereavit: qui ita tim post creationem suam eantico laudes Creatori suo iubilaverunt. Laudes essio matutinas rubescente aurora di eunti scilicet in quarta uigilia, quam lucifer totam illustrabat. Quae de matutina dicitur a mane, quod est lument quia nobis mane lumen reducit ad eor nam gloriae obtinendam iuxta illud: Non si vobis vanum mane surgere ante lucem, quia promisit Diis eo ronam uigilantibus. Quid autem significet. tempus matutinae laudis, dictum est in principio praeceden 1 tis tractatus. Dicuntur autem l laudes: quod illud ossicium laudem praecipue sonat diuinam , quam ei saeimus, pro eo, qudda tenebris erroris nos ad lucem seu uiam ueritatis reduxit. & ad tentationes diaboli expellendas. Vnde Esa. xxv. Experei scimini, & laudate, qui habitatis in pu luere: quia ros lucis est. De hoc matutinali ossicio dicit Propheta: Ad te de lu-3 re uigilo Deus. Sane matutinum t &Ps. uespertinum ossicium ideo eanimus, qtia si Domino iuge saetificium offeramu . Osserebant eaim Domino in ueteri testituea-
to iuge Gerificium, id est, mane& uespere. Sed uespertinum dignius erat matutino , quia pinsutus, ut Iudaei dicunt prout sub uesperis dicetur. Nos autem per matutinum offetum intelligimus legem, per vespertinum, Saluatoris passionem, qui in uespera mundi, scilicet in sexta aetate obtulit se Deo patri pro nobis. Vnde eleuatio manuum mearum, sacrifieium uespertinum :Respodet autem hoc saeri seium illi: quia ibi psalmi ponuntur sub quinq; distinctio Psinnibus, per gloria patri, sicut & hie. Item ibi r o& hie hymnus eum lectione, Suersiculo, ibi etiam eantieum Mariae,& hie etia ea ticum Zachariae. Quia uero t offetum ue- εspertinum dignius est, propter re digniorem, qua in significat: omnia in maioribus solennitatibus, & in uespertino solennius eantamus, quam in matutino: responsbria interpone nies. Isidorus dieit in lib. etymologia rum, qudd ossicium matutinsi, est ii cis initium, sic appellatum a stella luci se
ro, fliae oritur mane inchoante, ut dictum o
est. hoe offetum laudum plenum est laudibus, prout dictum est in p. ncipio praecedentis tituli,ad quas sacerdos peruersis quem praemittit excitat auditores, qui est quandoque. In matutinis meditabor in te. quandoque. Excel sius super omnes gentes Dominus. Vel altus,& deinde diuinum implorat auxilium, dicens: Deus madiutorium meum intende: postmodum chorus ad idem sestinans auxilium in summa Titnitate gloris eat Deum dices. Domine ad adiuuandum me sestina . Gloria patri. d inde antiphona inchoatur. Cirea quod notandum est quod quaedam ecclesiae in dominieis , quae sunt a prima dominica post epiphaniam, usq; ad septuagesimam, Se ab
octava pentecostes, usque ad aduentu Domini, canunt ad laudes allelu-Ia, loco a tiphonae pro omnibus psalmis: tum quia, ut pr missim est,hoe ossicium laudibus est . plenum, allelu.Ia enim laus est angelica resi, quia ut dominici dies resurreaionem Domini representent. Sicut ergo in tempore paschali,quod est resurrectionisollelu.Ia mu ltiplicatum sic merito Ad in eis debet multipheari. Etesti attendendum car in dominicis, quae sunt ab octaua epipha niae usque ad septuagesimam,eonei nunt aIletu Ia: iuxta cantum quarunda antiphonarum
305쪽
narum ad natiuitatem Domini pertinentium , in domini eis ver5 qtiae sunt ab octaua pentecostes usis, ad aduentu, catant allelu-Ia iuxta cantu serialem antiphona ru, quae dicuntur ad ,Benedictus, ct de ipso sumuntur. Quia igitur in singulis dominicis pro varietate antiphonarum ipsarum etiaeamus in allesii Ia variantur, ideo iuxta
breuitatem vel prolixitatem culu, libet antiphonae iuxta cuius cantum multiplicatur vel minuitur, tii singulis dominicis nume- rus allelu-Ia. Adhuc idto eertus numerus in allelu-Ia non praefinitur; quoniam deuotae animae certus numerus vel modus in. laudando Deum praefigi non potest. t Ii
aliis vero Ecclesiis passim in omnibus dominicis ad primos ire psalmos loco antiphonae, quasi ad inchoandu psalmos bis co cinunt allesu Ia,ad insinuandum, quod mDei laudem, ex charitatis seruorem procedunt nec cantant illud iuxta alicuius antiphonae cantum, ad notandum, quod iuxta .cor. Apostoli im, charitas no aemulatur. Ad psal 3 mu vero, Benedicite, cantant antiphonam tres pueri, cui nee iubilus, nec allelu Iasubi jcitur,propter rationes infra scriptas. Ad psalmum vero, Laudate Dominum terdicunt loco antiphonarallelu-Ia,non iuxta alicuius antiphonae eantum, sed dunta- xat ad inchoandum psalmum . Tertio autem dicitur. Primo, quia respondet tribus psalmis sub ipso psalmo, Laudate, contentis. Secundo, propter triplicem ordinem iustoriam Deum laudantium, de quo T infra dicetur. Porro in laudibus t matu-tutinis quinque psalmi dicuntur, ut quin- que sensuum reparatio notetur & propter quinque status Ecclesiae . Primus psalmus est, Dominus regnauit, in quo laudatur Deus,qui firmauit orbe terrae, scilicet in fide & resurrectione, ideo hic psalmus pertinet ad regnum Christi. Secundus est Iubilate, qui pertinet ad cosessores, unde ibi dicitur, introite portas eius in conselli O- ne,& recte incipit a iubilo, quoniam confessio ualde placet Deo. Tertius est Deus, Deus meus &e. qui signiscat statum martyrum qui sitiunt ad Dominum, unde dicitur ibi, Sitivit anima mea. & quoniam tota nostra sitis & intcntio esse debet in trinitate, & ad trinitatem . ideo sequitur psalmus; Deus nil screatur nostri, in quo tota trinitas notatur,dum ibi dieitur, Benedicat nos Deus Deus noster &e. dicitur enim ter deus propter patrem, de filium , & spiritum sanctum. Quartus est canticum trium puerorum. Benedicite quod est Daniel is ca. iij, ligni licans statum antichristi, ut iam dicetur . N in fine huius psalmi non dieitur Gloria patri. Primo, qu: a propter confessimi ein fidei, proiecti si in t tres pueri in ea minum ignis, in quo facto, maxime dem S trinitati derogatum est. Se- cudo, quia ultimus uersius illius psalmi id edicit, quod gloria patri, & in diuinis ieripturis nihil debet sit peruacuum esse. Teristio , quia in ipso psalmo distincte tota iii-nitas noti fidatur,& laudatur deus in creaturis. Rursux, diim psuimus iste dicitur, nec sedere nec genua flactere debemus, s cui dicitur sub sabbato quatuor temporiis - primae hebdomadae quadragesimae. Quintus psalmus, Laudate dominum. in quo sta
tus ille notatur, quando post mortem an
tichristi conuertentur Iudaei, ut iam dicetur , Si in fine cius dieitur gloria patri. ad ostendendum , quod per bonam operatiOnem sociabimur angelis, qui in celsanter deum laudant. Potesti etiam dici, quod in laudibus octo psalmi dicuntur, quia DLficium istud mystice recolit statum Ecclesiae ab initis apostolicae stabilitatis usquaad persectionem clectorum , qui in fine mundi futuri sunt, sub quo statu octo ordines Ee lesiae, siue electorum in Ecclesia sancta per baptismum saluati reperiuntur, sicut in arca Noe octo animae illo significantes, per eam saluatae sunt. Per di
luuium enim baptismus, per arcam uero
Ecclesia significatur . q. t. Primus ordo fuit Ecelesiae primitiuae, in Iudaico populo conuersant is, qui per Christi praedicationem resormata , & aedificata est, sicut monstrat ille primus psalmus , dominus regnauit. In primo eius uersu , ubi de saluatoris regno , ct ipsius agitur potestate- In secundo uerse, agitur de sun datione Ecclesiae, quae tunc eci pit fieri, super illudiandamentum,quod est Christita, iuxta Apostolum . De quo etiam fundamento in titulo eiusdem partis supra habetur. Cantatur ergo hic psalmus in laudibus, qui cotinet laude, Christi. Secundus Ordo suit primitiuae Ecclesiae, intratis ad genV tex
306쪽
tes per pr edicationem Domini,& Apostolorum monentium omnem terram, id est,
omnem gentem ad iubila dum Deo : quod monstrat secundus psalmus, Iubilate Deo omnis terra. Tertius ' ordo fuit eredentis Gentilitatis,quam tertius psalm. Deus Deus meus, demonstrat offerre gratias, &beneuolentiam Apostolorum vocationi.
t Quartus erit resipiscentis Iudaici populi per Enoe & Heliam eonversi quem ille quartus psalmus, Deus misereatur no seri, monstrat ad Deum reuersum, poscere
misericordiam eius : & tune gaudebunt se cognoscere viam Dei, quam in Gentibus este cognoscent. Quintus t erit eorum ui suturi sunt tempore antici tristi, cuius guram praecessit Nabuchodonosor: qui licet tribulauerit sanctos utriusque populi, non tamen desistent benedicere Deum,ad instar trium puerorum, quos Deus liberauit de ea mino ignis ardentis.qui per illud
quintum canticum, Benedicite: recoluntur : eo enim tempore iusti purgabuntur, uelut in camino ignis,non tamen urentur, sed ibi accipient formam auri, unde Ioan Aroe. nes in Apocal. vidit pedes eius similes aut richalco, sic iit in camino ardenti: unde rite sequitur ille psalmus: & propter tribulationem quam designat,ant phona illiussite allelu - Ia: S ipse sine Gloria patri canitur. Hymnus au te ipse tres habet distinctiones: in prima inuitantur superiores creaturae ad laudem creatoris, scilicet qui sunt si pra coelum , quae in coelo , S quae in aere. In secunda inuitantur ad hoc creaturae terrcnae, & quae mouentur in aquis. In tertia inuriantur omnes spiritus & an in gi ut cum omni creatura D mino , nedicamus, quia sicut tres pueri Nabuchodonosor,& caminum ignis, ite nos dabolum &inferni incudium euasmiis. Caeterum hoc canticum bene convenit diei dominico,&cuilibet selliuo, quia in prima die Dominus uniuersa creauit, ct per sitam resurrectionem postmodum in noua iiii, ideoque in ea die, & in festis, quae resurrectronem Dominicam imitantur d e tur: in quo die creaturae ad eruatoris laudem inuitantur. Hinc etiam est quod e ede in laude, sunt in dominicis,& sestiuitatibus sanctorum,& in tempore paschali: quia representant gaudia resurrectionis Christi, dc nostrae. Sextus, septimus,& Octauus erit eorum, qui v- niuerialiter ex tribus mundi partibus,sci licet ex Asia,Aphrica,& Europa, conue tendi,& colligendi sunt qui post antichristi perseeutionem, S eius mortem maiore pace seuentur,vsque ad diem iudici j,quam nune habebat ecclesia, tunc enim erit senectus in misericordia uberi, in qua quiete triplex ordo iustorum, scilicet coniugati, continentes, di virginex,quos Iob, NOC,& Daniel exprimur,& generaliter uniuersi sancti, quibus aureola debetur: qui intri- LMς. bus in udi partibus de tribulatione euadet regnaturi eum sponso Ecclesiae, celebrabunt laudes Dei , uae eontinentur in illis tribus psalmis,scilicet Laudate Dominum
de coelis. Cantate Domino canticum nouum : & Laudate Dominum in sanctis eius 't Quaeritur autem quare hi tres psalmi sub una antiphona ct etiam sub uno gloria patri dicuntur. Respondetur ideo, quia praemissi sextus, septimus,& octauus ordines electorum , qui ex dictis tribus mundi partibus colliguntur sine aliquo interuallo simul erunt, & pariter glorificabuntur. Continet etiam ipsi tres psalmi triuphum de mundo,ea me,& diabolo: & quoniam vnum sine alio no habetur,ided merito coniunguntur. t Quaeritur etiam quare prerrim duo psalmi icilicet Deu , Deus meus
& Deus misereatur nostri,combinantur,&sub uno gloria patri , & sub x na antiphona dicuntur Ad quod quadruplex cst te spolisio ' Primo quia psalmus Deus Deus meus significat sit im ad Deum : in psal. Dcus misereatur nostri, Trinitas notatur, ut supra.
Ad signis eandu igitur sitim, S desiderium
continuum ad Deum, hoc fit. Secundo adnotandum. 0, ante perlecutiom malitichristi populus credenti, gentilitatis, qui rccolitur per psalmum Deus Deus meus S Iudaicus populus resipisces qui recolitur perplal. Deus misereatur nostri: unum erunt in fide, S postquam hi coniuncti erunt, ven et antichri ili tribulatio, ut praemissu est. Tertio, quia primus psal. illorum signifieat dilectionem Dei: unde ibi dieitur,Sitiuit in te anima mea Sc. Secundus vero dia lectionem proximi: unde ibi dicitur,Ut co sgnoscamus in omnibus gentibus salutare tuum : quae ita connexae nunt, ut una sine
altera in Christiana pelle ilione non habeatur.
307쪽
sia in primo psalmo sentire uidetur: in se- tum orant, ne deficiant, & potius est tune cundo collata esse monstratur: unde ad gra Iocus timendi, quam sperandi. ideoque Intiarum actione inuitatur eum dicitur ibi:.fine antiphonae huius psalmi non dieitur Consteantur tibi populi Deus &e. Rur- iubilusi: praesertim quia in tribulationesus ideo in fine ipsus psalmi, Deus, Deus sanctorum, gloria Dei non apparet. Sed meus: non dieitur gloria patri: quia in eo ia fine antiphonae, quae dicitur super psit agitur de miseria humani generis, unde ibi mum Laudate D , minum, dieitur iubi lus,
dicitur: Sitivit anima mea. Non enim om quia in illo non fit mentio de resurrectione, psalmi de miser ijs,& alijs aduersitati- ne, sed de spe hloriae quam expectamus, exbas tractantes, laudant illum, pro illis: qua iub lus. De hoe iubilo dictum est iaquod tamen deberent: sed sequenti psal- prooemio huius partis. Porro t primusmo, scilicet Deus misereatur noliri, subis- psalmus in dominicis, scilieet Dominus recitur Gloria patri: quia in eo agitur de mi gnauit, qui est psalmus laetitiae, commuta sericordia Dei, per quam generi humano tur in serijs, in psalmum Mimerere mei bona conseruntur, & mala remouentur: Deus, qui est psalmus poenitentialis. Cie-Caetetum praedicti duo psalmi, & p almus ea quod notandum est, quod dies domini-
Laudate Dominum : nunquam variantur, cae, & festiui recolunt resurrectionem san-
ad desisnandum, qudd sine fide, &deside- ctorum, qui fuerunt ab initio ,& erunt v Ωrio Trinitatis r quae in praemissis duobus que in finem secuti. Unde in domini ea li-ssalmis unitis exprimuntur, & sine laude bus, di in festiuis laudibus recolentes reis ei, quae per psalmum Laudate designa- gnum Domini: post resurrectionem eius a. tur: nunquam Christian i esse debemus. morte corporis, siue gloriam resurrectio- Quaeritur etiam 1 quare Ecclesia in psal nis electorum, canimus psalmum Domimo illo, Iubilate. ad iubilandum nos in- nus regnauit. qui tamen dicitur in dominiuitat: S tamen ipse non iubilat Ad quod eis ad primam,a septuagesima usque ad padici potest , quod officium laudum Do- se ha,prout ibi dicetur. Dies vero seriales mini resurrectionem significat, quae iam recolunt peregrinationes ipsorum sanct completa in eapite, scilieet in Christo, ad- rum, & pcimitentiam : & ideo in serialibus huc est in membris implenda. Ad notania laudibus dicimus primum,Psalmum, scilidum igitur,quod iam in parte impleta est, cet Miserere mei Deus, te coletes nostram non dicitur iubilus in fine antiphonarum, resurrectionem a morte animarum per praesertim illarum quae dic situr super psal nitentiam : siue electorum peregrinatio- mos, in quibus fit mentio de resiarrectione. nem, Sc pCenitentiam sue conuersionem.
est enim iubilus cantus spe gloriae eonee- Quin enim Iudaei ad Petri praedicationem Ptus. Quia vero resurrectio adhue in me- compuncti corde, si conuersi illum frequε-bris implenda est: ideo in ovibusdam anti tabant: inde inolevit usus, ut & nos qui phonis iubilus dicitur. Unde & in tempo- de Gentili errore conuersi sumus, illum in re paschali in versiculis, & responsiti js & osse ijs frequentemus: quatenus ad eo n-
in allelu Ia iubilamus propter nostra reser uersionem di poenitentiam prouocemur, rectionem,quam speramus, tua quia n5 vi- perquam resurgere valeamus: de hoe edemus, nec adhuc plene exprimere possu- tiam psalmo sub prima dicetur. Adhue t igmus: ideo per uocem non significari uam loco secundi psalmi, scilieet Iubilate, qui iubilamus. In antiphonis ergo non fit iubi in domini eis, & festiui, diebus dicitur sextus propter resurrectionem Domini, quae psalmis in sex feriis dicuntur: quia sicut impleta est: nee etiam in antiphonis lau- in primitiua Eeclesia,sanctorum praedicadum, in quarum psalmis fit mentio de re- tione haereditatem a Gepit,& post ad Gensurrectione Domini, ut in tribus primis tes intrauit, si e& Gentilitas eredidit, Sepsal. nee in fine antiphonae quarti psalmi. sicut Iudaicus populus sanctorum praedi- quia Nabuchodonosor videns tres pueros, catione resplicet in fine: & qui sub tem- in camino ignis positos, uidit & quartum pore antichristi suturi sunt, persecutio. cum eis , scilicet Christum, eos consolan. ne di tribulationem euadet,& populi post V x eiur
308쪽
eius praedieationem ex tribus mundi partibus colligentur, ut praemissum est, ita Sin loco psalmi Iubilate, qui sanctoru Praedicationem continet, dicitur in secunda seria Plat. Verba mea, qui est vox Ecclesiae ad haereditatem Domini vocatae. In s Ptuagesima vero psalm.Constemini, prout ibi dicetur. Et in tertia selia psalm. Iudica me Deus, qui recolit quando primitiua Eeclcsa intrauit ad gc ntes. Et in quarta furia,psalmus Te decet,qui cantatur in figura gentium,quq ab idolis conuersae sunt ad Deum. Et in quinta seria psalm. Domine relagium: qui sie in titulatur: Oratio Mos hominis Dei eongruentis resipiscentiae: Iudaeorum. Et in sexta seria psalm. Domine exaudi orationem meam: quem Dati id cantauit quando filius suus eum pers quebatur, persecutionem anticii risti signifieans. Et sabbato p sumus : Bonum esti confiteri Domino , qui sie m titulatur psalm. Canti ei in die sabbati,idus est, in
die quieti . figurans sanctos a tribus mundi partibus collecto, post antichristi persecutionem sore in quiete mansuros, S DO. mino consit tri, & psallere. Praemissi ergo sex psalmi, ideo ita ordinantur,ut in eis notari possit orde Christianae conuersionis.
zo verum loco psalmi l Benedicite, sex cantica in sex serii, d euntur, quia sicut psalmus
ille eontinet gratiarum actiones traii puerorum . Ita & in canticis continentur gratiarum actiones electorum . Talis enim est differentia inter canticum,& psalmum, qualis inter bonam operatio em &giat rarum actiones. Moses autem legitur primus instituit se cantica, qua do Pharao sub. Daersus est Exod. xv. deinde. Delbora non ignobilis semina i libro ludicii in v. postea viri de sceminae. Canticum est vox humana : psalmus vero est, quod calatur ad psalterium. Item psalmus demonstrat opera electorum illius ordini, quem ligni dicat, acta post conuersionem , canta cum vero o stendit laudem Dei, pro eiusde operibus.
decanticis dicitur in si xta parte sublabbato sancto. Rursus ideo per singulos dies feriales septuna nae secudus & quintus psalmus mutantur, quia sex psalmi S sex cantica , quae per sex dic, septa mane commutantur concordant in si ni scationiblis octo psalmis, qui cautamur Ia uiat ut Ino do
minicali, seu octo ordinibus electorum, de quibus praemissum est. Non incongrue igitur de die Hadiena ordinatiin canuntur litem admodu& Psalmi doinini cales matutini canuntur, seu quemadmodum ordianes electorum , eluibus concordant numerantur, ut per eos electorum ordines in nouo testamento de tempore in tempus scordinatim fuisse ostendatur. Psalmus t ve-, Iro Deus, Deus natu Ν: S Laudate nunquam omittantur nec praeter tantur,quia nullum fuit tempus nec crit, quo animae i ust
rum non sitiant ad Deum sontem, uiuum , S quo laudent Dominum in excelsis. Vt autem laaec clarius pateant notandum est , quod quilibet dictorum sex psalino tu habet in se hoc vocabulum mane, vel aequi- polens. Mane autem in sext diuiditur, an
scilicet in mane, temporis, in mane , Pector t1, in mane ricii irae redemptioni, , lnmane, hominis, tu mane, aeternitatis, & iam ane, mundialis pro hera talis . Mane , temporis eli initium , di suo damentum fi- G-.dei, de quo dictuna est: Et factum est ve- ispere S mane dies unus. Mane, pectoris est initium gratiae, cum s cil ieet gratia incipit Iucere in corde, unde emitte luce tua,
S nrane exaudies vocem meam. Mane, Ps. cnostrae redemptionis, est matutinum tempus , in quo Dominus hoster surrexit, vel P S
eius rusurrectio in notiti. Vnde: Exitus matutini, & vesperae delectabilis .i Mane hoaminis, est pueritia eius, vel adolescentia,in qua vitet I florui.Unde: Mane, sicut herba transeat, mane flor. S tran. cspi re decia dat, induret, & arescat. Saepe autem est quod homo mane pueritiae transeat, id camoriatur. Si vero contingat eum venire ad mane adolescentiae, in quo vitet S fio rei, saepe est, quod & tunc transit, quod si forte eum contingat venire ad vesperam sene elutis, tunc absque dubio in mortem decidit, induratur, ut eadauer, & arescit in puluere. Mane aeternitatis, est initium aeternae gloriae. Unde, Auditam lac mihi inane inisericordiana tuam , id est, voceta, naisericordiae tuae: scilicet Venite benedicti &c. Mane nrundialis prosperitatis, est tapsa prosperitas Vnde : Ad annuntiandum mane nil sericordiam tuam ct e. Pssi Penitus ergo solicitus de anima sua. mane temporis surgat ad orationein, t possit dicere
309쪽
eere. Mane adstabo tibi, &iiidebo, mane
exaudies uocem meam . quod habetur in Ps. 3 primo psalmo: Verba mea.Veru,quia oratio eius non habet effectum, sine mane pectoris, id est, sine gratiae initio, ideo dieit:
Emitte lucem tua,quod habetur in 1. psalmo Iudica me Deus, &e. Sed quia mane
pectoris, pendet ex mane nostrae redoptionis, ideo dicit: Exitus matutini Se. quod est in I .psalmo:Te decet &e. Et qitia habi-' to mane pectoris, quod effectus est mane redemptionis, homo incipit sibi uilescere,
sequitur mane, sicut herba transeat,&c.
N. 89 quod habetur in .psal m. scilicet Domine refugium. Sed quia quanto sibi quisq; magis uiles est, tanto magis inane aeternitatis
affectat, idcirco dicitur: Auditam fac mihi mane misericordiam tuam , quod habetur H. in s. psal. Domine exaudi orationem mea. 342 Et quia nemo ad hoc peruenit, nisi qui laudat Deum in aduersitate, & prosperitate, ideo adiungit ad annuntiandum mane miserieordiam tuam, &e. quod habetur in psalm. Bonum est &e. Rursus 6. Psalm. al. t per singulas serias mutantur,&cansi. tica,quq illis dicuntur, inter se conueni sit,& congrue possunt temporis gratiae successibus eoaptari. In secunda nanque seriareeollitur status primitiuae eeeseuxis quae sanctorum praedicatione haereditatem aecepit, ut dictium est, unde in illo psal. Ue ba mea orat ecclesia pro aeterna haereditate, quam per Christum percepit, quare intitu. eiusdem psalmi. dicitur in fine, pro
ea,quam consequitur haereditate. In canti eo uero, gratias agit, dicens: Confitebor tibi Domine, quoniam iratus es mihi, con- . uersus est furor tuus, & consolatus es me,
' quod est Esa. i 1.cap. Revera ira Dei, permansitusque ad possessionem saluatoris, sed tune eonuersus est Dominus a surore, ct consolat ut est ecclesiam, aperiens ei ianuam coelestis regni, cum omnes prius ad inseros mitterentur Item in psal. solitudinem suam ostendens eeclesia,dicit: Mane ad stabo tibi, & uidebo &c. in cantico uero confidens, dicit : Fortitudo mea , & laus mea Dominus, id est, ipse, per quem sum fortis,& quem laudare teneor. Ad totam igitur pertinet ecclesiam, quod dicitur: uerba mea &e. sed foecialiter ad primitiuam, cui per Apostolos primo facta esst
promisso aeternae haereditatis , & tunc uexillum erucis coepit in nationibus eleuari, ad quod pertinet canti eum sicut ex his, quae praecedunt canticum in Esa. manifest F s , apparet. Dicitur enim in libr. paulo superius, In die illo, radix Iesse, quae stat in signum populorum , ipsum gentes depreca- butur,& erit sepulchrum eius gloriosum.
Et paulo post : Eleuabit signum in nationes , ct congregabit pro sugos Israel, Sc. Saluator Coster, est radix Iesse, & ipse stat
in signum populorum , quia ad Deum respiciunt gentes, & ipsium deprecatur, eius sepulchrum suit gloriosum. Licet peccatis nostris exigentibus,ad tempus sit ignominiosum, S ipse per Apostolos, S alios primitivos leuauit in nationes crucis lignum, in quo est uictoria,ut sciant omnes, in quo diabolus est uictus. Sed ante hoe congregauit ipse profugos Israel, quando in die 'penteco stes erant uiri religiosi, in Hierusalem ex omni parte, uel natione, quae sub coelo est,& ex illis credideriit una
die tria millia, & alia die quinque millia. Nam eis dicit Paulus in actibus Aeostolorum. Primum oportet Iudaeis loqui verbii *Dei. In tertia seria illud tempus recolimus, quando ab impii ς ecclesia persecutionem patiebatur a Iudaeis primo, Sc postea a diuersis Imperatoribus Romanis,praeser
tim a tempore Neronis, usque ad tempora Diocletiani & Maximiani Imperatorum o Quae autem tunc pasta fuerit Ecelesia, indicat psal. Iudica me Deus,& discerne cain P . visam meam de gente non sancta.& ostendit
tristitiam cum dicit: Quare tri stis incedo, dum aflligit me inimicusὸ Sed quia ab hac
persecutione liberata est,catat canticum:
Ego dixi, quod est Esa. 3 8. eap. quod cantauit EZechias, post liberationem a Sennacherib,& post infirmitatem quam incurrerat, ne eleuaretur cor eius in su-, perbiam.*Uel quia eleuatum erat, pro
pter inopinabilem triumphum de exercitu Sennacherib . Sicut enim ille liber rus, reddidit gloriam Deo, sic & ecclesia sprius tamen quasi desperas dicit: Non aspiciana homine ultra, & habitatore quietis, id est saluatorem meum , per quem mihi
quies deberet else, imo eum uid c bat suos passim intersei, dicebat: Generatio mea ablata est, ct ite tu Prscisa est, uelut a te x
310쪽
te uita mea, eum adhue ordirer, seceidit Sicut enim exultauerunt Iudaei, Interesse. me. Tamen sperans Ecclesia dicit, uiuens pio Pliaraone eum exercitu suo, ita exul-
supple nunc in protectione tua uiuens. sci- tant hodie Christiani deiectis diuer .isIm- licet post in sutura quiete, ipse confitebitur peratoribus, qui ccclesiam persequebatur iribi, sicut & hodie ego , sippie liberata ab odio nominis Christiani. sexta seria hostibus, & ego ita ago sicut pater bonus, fit commemoratio passionis Domini. Vn- qui notam facit si ijsueritatem sitam . In de cantatur ille Psal. Domine exaudi ora- quarta seria recollitur illud te pus, quo ec- tionem mea. cuius titulus est Psalinus Da-clesia coepit exaltari, super inimicos suos, uid , quando persequebatur cum filius eius scilicet reddita sibi pace per Imperatorem Abialon. Sicut autem Dauid habuit plures Constantinum,unde cantat; Te decet hym filios, sed unus illorum, scilicet Absalon, nus Deus in Sion. Sion, interpretatur spe- persecutus est eum, ita & Dorninus no iter iaculatio sue contemplatio, quia tempore plures habet filios,de quibus nuc dicit; No quietis potuit ecclesia uacare contempla- possunt lugerest ij sponsi, quousque cum iltioni. Ad hoc etiam pertinet titulus, scili- lis est sq,onsus,sed unus illorum, scilicet Iur occet Psalm. David, canticum Hieremiae R das persecutus est cuna,qui dicitur Absalo,
Ezechielis,de populo trasnigrationis, uel quasi Abalsilon, id est, pax patris propter
uerba peregrinationis, cu inciperet exire . osculuin quod dedit Domino, quod est si- Sicut enim populus ille de Babylonia exi- gnum pacis. Ad idem pertinet canticum ;re coepit, recepta licentia a Cyro, ita&ec- Domine audiui auditu tuum &e. quod est clesia de Babylonica persecutione per Co Abacuchiij.ca. in prin. In quo dicitur cor- statinum Rom. Imperatorem liberata,qua nua in manibus eius, ibi abscondita est fortatiebatur sub diuersis Imperatoribus,ha- titudo eius a s.c i. mors .Per cornua,regna et spem proficiendi in melius, quousque intelligere consileuimus,& est sensus. Coeperueniet in coelestem Hierusalem. Vnde nua in manibus eius, id est,regnum in potereeolens praeteritam persecutionem dicit; state eius. Hanc autem potestatem meruit Uerba iniquorum praeualueriit seper nos, s bi dari, uel potius sibi data notificari per& prosectum suum ostendens,dicit: Bene- passionem,de qua ipse dicit. Data est mihi dices eo ronae anni benignitatis tuae. Coro omnis potestas m calo & in terra.Per cora na ' anni benignitatis tuae est tempus gra nua enim,conuenienter secundum hoc m-tiae, quod per circulum dierum usque in fi- telliguntur duo cornua crucis. Vnde uide-nem mundi decurrit, in quo campi, id est tur secundum hoe, potitus esset dicenda, 1lli qui sunt pleni timore superbiae carctes manus eius in cornibus, qua cornua in ma- ubertatae gratiae repellentur, propter hanc nibus eius. Maluit in se dicere Abacuch liberationem cantat ecclesia canticum An propheta,ut ostederet, st in potestate & innae matris Samuelis,st cantauit liberata de uoluntate eius fuit eum crucifigi, sicut ipse perseeutione sue aemulae Fenennae,scilicet. dixit; Nemo tollet a me anima meam, sed Exultauit cor meum in Domino. quod est ego habeo potestatem ponendi animam I. Reg. 2. e.Cum enim respublica ccepit per meam.&iterum semendi eam, ibi, scilicetaneelicos uiros, & Imperato. Christiano, in cruce abscondita fuit ad tempus sortituministrari potuit ecclesia dilatare os suu , do eius, quia reputatus est laquam percus- super inimicos suos, scilicet Iudaeos, Paga- sis a Deo, & humiliatus & ante facie eius nos,& Haereticos. Unde sequitur; Dilata' ibit mors, quia mors per eius mortem detum est cor incum &c. Eadem quoque Pa structa est. Et nota quod haec di ex est quince qua gaudent Gentiles conuersi,gaudent ta,a siccunda seria, ita Qua agitur de pastio-N Iud si conuersi. Vnde in persona iudaici ne cluatoris, scut in domin cis nocturnis populi eantamus in quinta seria; Domine quinto loco ponitur canticum, in quo pore suo tum facti is es nobis. Quod autem iste nitur contemptus. Nabuchodonosor,& vi-psali ius ad Iudaeos pertineat, titulus osten ctoriam,trium puerorum in camino ignis,dit,scilicet,Oratio Mosi, hominis Dei. Ad ubi aspectus quarti erat similis filio Dei , idem etiam pertinet canticum Mosi; Can- uel sicut habet alia trassatio filio hominis , temus Domno. quod in Exo.i s.c.in prin. quia in Passione Saluatoris facta est dei lin