장음표시 사용
321쪽
illitatem, Ic ad viuendum,quam Deilis sit - ad casum, ut patet in Apostolo, qui dicebat. Ne magnitudo reuelationu extollat' t. e. f. me. Gaudebat enim Paulus de reuelatio- ' ne dolebat de tentatione.Unde ipse dicit: propter st ter dominum rogaui Sce. Nisi enim sibi molesta elset tentatio, non rogaret, ut tolleretur. Non est in sublata, quia Ier infirmitatem uirtus, cui gaudium deinetur, perficitur. Has tribulationes & angustias notant aliqui uersiis psalmoru ni nae, ut in j. parte. Tribulatio & anguli iacte. Et in secunda. Multi qui persequutur. Et in tertia: Erravi Re. Ab eisdem petimus liberari in responsorio. Red me me, id est, Psis fac ut effectum redemptionis tuae, quae sacta est in singuine tito, litia in tribulationibus meis hoe idem est in uersi. Ab occultis meis munda me, id est repelle a me malam cogitatione,& eompesce siuasorem: ses eundum August. t Et nota, ς, responseria dominicalia in tribus horis. s. tertia, sexta, & nona conuenienter respondent responsior ijs serialibus. Nam in responsorio fetiali ad tertiam, scilicet Sana animam meam Sce. Petitur Sanitas vulnerum, quae Praeterita peccata seeetunt, & in responsorio dominieali. Inclina eor meum &e. Et in uersu. Auerte oculos Sec. Petitur cautela de suturis, quod fit in impletione diuinorum mandatorum. Item in seriali responsorio sextae. Benedi eam dominum &e. Fit iugis diuinae laudis promissio. In dominicali responsorio. In aeternum domine dee.
Fit promissis impletio: ibi enim promittit
se laudaturum,S hie laudat. In responsorio uero seriali nonae. Redime me dominecte. Petitur redemptionis effectus. quo fit, ut uis mentis, id est, amor, sit directus ad Deum. Et in responsorio domini eali:Clamavi Sc. Promittitur effectus pedis, id esta in oris. s.clamor ad Deum,ex amore est enim clamor cordis. ln pluribu, tamen e clesijs fiant eande, tam in serialibus, quam dominicalibus. Et est nota dun .s, uersus qui dicuntur in tertia, in sexta idc in non anelimam habeot, ad designandum qu bd in nulla hora exprimere ualemus gaudiu&brauium sempiternum. Capitulu quandoque dicitur. Omnia probate. Thessal. v. e. de quandoque. Sicut in uno corpore multa membra habemus. Roma. xij.cap.
quod psalmis constem, . 3. x insteium dirisquentis, incipit a Messeris,
cium matutinum se vellertinum, praefe
runtur alηs, psalmorum numera.
s Thimiama quid naret. Et a quo offerendum . 6 Mariae eamicum, promassa I ea eanainet 'Eamus expo*is. nis. 7. Et eur potius in νεst vis cun etur, quam aliis horis. nu. 8.s Lampades cur accenduntur in vesterio, maxime sub canticum Mariae.
i o socium mortuorum, ad quid carera sim dis velleris. it Robgidi costasionem eampletorio prae ινδε.
De Uesperis. Cap. I tiN hora uespertina fi-gnificat ecclesia prinisit aduentum D m, qui xsuit. Vergente mundi uespere, id est, ultima aetate, de quo psallens reddit gratias Deo: iuxta illud Apostoli. Nos sumus, in quos fines I .ceri seculo tu deuenerunt. de pren. dici ij. sic. n. Ioin fin .Praeterea Christus in uespere de cru Istam depositus suit eadem quoq; hora in cce Iorna sacramentum eorporis & sanguinis in- . 1
stituit, pedes discipulorum lauit discipulis euntibus in Ematis in habitu peregrini, infractione panis, se manifestauit. Merito ergo ecclesia catholica Christo in hae hora gratias agit. Est tamen duplex mundi uespera, prout in sexta parte sub Epiphania dicetur. Sane, sicut i ait Ricardus episco aptis Cremonensis in mitrali ossietum diei sequentis incipit in uesperis, quia ut spertina finaxis, id est hora, primum est officium , secundum Esdrae eon siletudinem in quaternario numero prout dictum est in prooemio huius partis. Unde uespertinum Omcisi a uespere stella nominatur, quae in principio noctis oritur. Praeterea licet cibi nitio mundi dies praecederet noctem: in
nocte tamen dominicae resurrectionis nos
co pie praecedere diem, ut dicetur in sexta parte, sublabbato sancto: in prine ipso.
322쪽
Dieit autem e eelesia in hae hora quinque psalmos. ' Primo propter quinque Christi vulnera, qui pro nobis obtulit sacrificium in vespera mundi. Secundo, ad correctionem, ut videlicet defleamus, & petamus veniam peccatorum, quae in die per quinque sensus eorporis committuntur &ad nos intrant. Iuxta illud Hie. Morre intrauit per senestras nostras. Quis enim est, qui visu non concidat, capiatur Tertio, per ipsos quinque Psal. munit se ecclesia contra nocturnales tribulationes. Hae e enim hora insinuat fletum eorum, quibus occidit
sol ivlliti ,& ita sunt in vespera, de quo dict im est. Ad vesperam demorabitur petus, qui durabit usque ad matutinum, id est, quo iisque sol fidelibus oriatur, qui occiderat peccatoribus, secundum quod legitur. Et ad matutinum laetitia, & propter easdsi etiam causas pectus quinque digitis tundimus. Rursus siceu lares dicunt quinq; psalmos: religiosi vero quatuor: propter ratio. Rem tangendam in parte sub tit. de aduentu. Et not. t quod vespertinum Priat ut iis numque ossicium caeteris horis in numero p salmorum praeseruntur, eo quod in senaria operum distinctione, vesipere & mane solummodo memorantur, & in veteri lege matutini,& vespertini ossicii antiquitas commendatur. Quinq; ergo psalmi in vespertinis hebdomadae ossicijs dicuntur, &cantantur psalmi seeundum materia die ,
ut eece in septima die, scilicet in sabbato
propter resurrectionem, quae sequitur agimii, de victoria,& laude Dei,quq sequitur victoriam. unde in j. Psil. scilicet Benedictu, Dominus, ad literam agitur de victoria Dauid coiura Goliam , quantum vero
ad sp ritualem sensum de victoria nostra, qua diabolum superamus - quia ergo post victoriam nihil restat, nisi laudare Dominum, per que victoriam habemus, ideo se-uuntur quatuor psalmi, qui sunt de laue. In primo enim laudem promittit ecclesia. Exaltabo te Domine. In secundo seipsani incitat. Larida anima mea Dominu. In tertio. alios inuitat. Laudate Dammii. In qu arto congratulatur ccelesti Hierusalem dicent. Lau la Hierusalem Dominum&e. Et si e de alijs serijs S psalmis. In quibusdam e celesiis statim poli psal. sequitur hy. as, S post liyinaum lectio siue capitulum, in quibusdam econuerso,& In quia busdam hy nanu non cantant. Qui post psalmos immediate hymnsi cantant, cOgruum ordinem seruare videtur: quoniam primo
est in eorde dilectio, quae per antiphonam designatur,deinde sequitur bona operatio qua psalmus designat,postea mentis exultatio, tuae per hymnum notatur. Sed quia exultatio saepe negligentiam parit, idcirco sequitur lectio seu eapitulum, quae ho mine ad cor reuocat. Qui vcro lectionem hymno praeponunt, volunt hymnum loco
responsorii obtineri Vnde eum in festiuitat ibus resiponsorium post lectionem eantatur ,hymnum praetermittunt. Ad maiorem tamen exultatio inem, notandum est,
P in quibusdam ecclesijs utrunque cantatur,&tunc responsorium prςcedit hymnuad notandum, qudd tunc maxime respondere debemus exhortationi per praecedes capitulu simae, post quod statim sequitur . responsorium. Tamen generale est, quod quandocunq; cantatur responsorium, praecedere debet lectio cui reipondere debet. Qui verb hymnum non eantant, illud attendere videntur, qudd canticu beatae Marte sequitur,quod excludit responsorium: cuius locum tenet hymnus. Nam si eant i- eum Zacharie in laudibus matutinis excludit responsistatim , multo magis canticum beatae Misiae virginis excludere debere videtur in vesperis. Et nota, quod ad vesperas dieitur ad capitulum. Benedictus Deus& pater. ij. ad Corinth. j.S illud. Dominus
autem dirigat. ij. ad Thessiij. Post hymnum sequitur versiculus' videlicet in ta bato. Vespertina oratio &e. In alijs diebus Dirigatur Domine, & uter ille versus v e spertinum tempus designat, m quo cantatur, quod sonat verba illa, quae in psalmo sequuntur, scilicet. Eleuatio manu si mea- NH. rum sacrificium vespertinunt. Optat enim I ovi oratio d irigatur ad Dominum, quod de veteri testam et o tractitin est, ubi hibetur, hora vespertina sacerdos intrabat sanum tabernaculum vel templum, ut Discrret thymiama super altare inceti: sicut mane intrabat, ut olferret incensum . Hoc t in thymiama , significat suavitatem odoris. Hi ne habet consuetudo, ut du dicitur ve liculus, sacerdos tu riseet altare ad imple-
dum iuge sacrificium, sic enim fiebat in le
323쪽
ge, in qua duo agni offerebantur, unus ma ne, & alter sero, & hic pinguior, ad notandum 9, vis charitatis crescIt, deo ergo turrificatur, ut simus semper bonus odor Deo proficiendo in scientia,& doctrina, & etiaquia propter promissiones Dei debemus tales est e. ut simus ei boni odoris. Vel ideo in vosperis & matutinis poli psalinos S lectionem, dum versus dicitur, iacensatur, ad nota dum,quod nemo potest bonu od rem Deo reddere, vel bonum exem Plum operandi alijs dare,quod per incensum significatur, nisi prius in Dei seruitio operetur, quodi psalmo, ,& alios doceat, quod perlectione notatur . Unde mox in oleuit quod in praecipuis festiuitatibus antipho Da ad magnis eat,& Benedictus,ter dicitur siue toties canendo protellatur,donec Omnis populus,qui interest, incensi repleatur
odore. Et ultimo dicitur cum neuma,voce
quidem non significatiua, prout dictum ei in pro mio huius partis. Sacerdos autem, qui maior est ecclesia o scio, ut qui vicem tenet Aaron, debet incesum offerre, ut se thymiama sempiternum coram Domino, de suave fragrans odor. Iuxta illud, Dirigatur Domine ad te oratio mea, sic lit incen. sum in conspectu tuo. De hoc dictum est, sub laudibus matutinis. Dicitur ergo in vesperi, versiculus exhortationis, scilicet ut excitet pigros ad intelligendum promissa Dei, quq continentur ' in cantico illo beatae Mariae: Magnificat anima mea &e. quod est Lia. i. e. Prima promissio tacta fuit Noe. Vnde Ge. Ponam arcum meum in nubibuse et i & haee impleta est. Secunda Abrahae,& David. Abrahae dictu est: In semine tuo benedicentur omnes getes. David dictum est . De fructu ventris tui ponam super sedem tuam,& haee impleta est in beata virgine,quod notatur in cantico suo ibi. R cordatus misericordiae suae. Et per hoc ergo certi sumus, quod dabit nobis ultimam, scilicet paradisum. Ideo autem canticum ipsum quotidie dicitur, ut frequentior dominicae incarnationis memoria animas s-deliu in opere Dei, & in doctrina se exercentium ad deuotionem operis incoepti accendat. una enim in cantico ipso notentur cogitationes, sicut in Psal. Opera, si diligenter bcatae Mariae actus & dicta saepe recolimus, Obstruantia castitatis ta virtus operationis semper ad ipsius operationis imitationem perseuer bunt in nobis. Nee etiam nos nauuebit fauor humanus indebitus: non temporalium immoderatus appetitus, non temporalis affectio, no de impetranda commillorum venia desperatio . Nempe non nos mouebit indebitus fauor humanus, quia cum beata virgo commendaretur a beata Elisabeth, diccnte: Unde Lu. I. hoc milii: ut veniat mater domini mei ad me Sc. non ipsa mota suit humano Duo re, sed seruans huini litatem clamauit Magnificat anima mea dominum , ct tandem adiecit, Quia respexit humilitatem ancilIae suae. Et no. quodit dicit respexit humi rlitatem, S no dicit respexit virginitatem, innuens metitis virginitate praeualere corporis integritati. Iterum, ideo dixit humilitatem,quia Deus superbis resistit, eosq; a beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca, pro peccatorum impietate dispergit. Non nos mouebit immoderatus teporat uim appetitus, quia sicut ipse dixit iudex noster. Dii lites dimisit inanes. R Deposuit potentes de sede. Non temporalita filictio nos mouebit: Deus exaltat humiles. In hoc enim cantico exe inpio humilia talis eius resormamur,& filii Dei incarnatio, per quam deposuit potentes de sede,&exaltavit humiles: ad memoriam reduci. tur, vi fidei nostrae deuotio excitetur, non desperatio de commissorum impetranda Venta, quia misericordia cius a' progenie in progenie, timentibus eum. g Beda 1 di- Scit, quod inde inoleuit consuetudo, ut in ossicio vespertino eantetur eanticum beatae Mariae virginis & potius in uespertino quam in alijs ossici j s. q Primo, quia in ipsa vespera mudi, suo singulari assensit mucido succurrit perdito. Secundo, quia per hoc fit incarnationis in vespera mundi factae iugis recordatio. Tettio , quia ipsa est stella maris, quς in huius mundi vel pCre nobis luce recepit, sicut vespera sella, de qua dicitur vespertinum viliciu, in mi tio noctis lucere incipit. ' Quarto, ut mea nostra per die varijs fatigata cogitationibus, imminente quietis, scilicet nocti, tempore, recolendia dicta Dei genitricis, quicquid sit perfluum vel nocivum diuturna C- uagatio contraxerit, totum hoc precibusta lactarinis ea intercedente mundetur.
324쪽
Quinto, quia virgo portauit Dominum
in vel pera mundi. Rursus eanitur in sexta laude, quia Dominus in sexta aetate venit, sieut & eanticum Simeonis: in septima propter septimam aetatem quiescentium: prout tactum est sub laudibus matutinis. Csterum hoc canticum,est exultatio laborantium, quorum spiritus exultat in Domino,quia secit eis magna,qui potens est: cuius misericordia est in secula. Ob haes texultationem representandam lampades μι b. accenduntur in vesperis,uel pro hoc cantiz I. cu principaliter acceduntur,eo P de euangelio est, vel ut nos de numero adolescenis tutum & quinq; prude tum, curramus cum Iampadibus bonorum operum in odorem unguentoru beatae virginis , intrantes cum
ea in gaudium Domini nostri Et quia opera nostra non sent in lampadibus radian tia, nisi fuerint charitate informata, ideo canticum elauditur ab antiphona,per quacharitas designatur. Reeantata antipsoria, in profestis diebus prosternit se etes
sa, In oratione, prolixius orans, quam in
alijs ossi e ijs, qu ia specialiter orat pro his , quibus oecidit sol iustitiae, licet & pro alijs oret, & faciat ea, quae dicta sunt superita, sub titulo de tertia, ubi de precibus agitur. In is lennibus vero diebus statim dicitur collecta, & quasi stantes oramus. De quo, & in quibus ossicia vespertinum
cum hora prima eonueniat, ibi etiam di- to ctum est. Mortuorum ossicium in eipita vesperis, non tamen habet secundas u speravi ad notandum,quod hoe ossietum finem habebit, quando animet salvandorum ab omni poena liberatae aeterna beatitudine se ventur. Sed sancti,de quorum glorificatione in anima ia certa est ecclesia, primas S secundas vesiperas habent: si in sesto eorum nouem lectiones dicantur. Primas enim habent, pro glorificatione animae iapraecepta. Secudas, pro glorificatione corporis, quam ha bunt, quae nunqua finem habebit. Si vero habet tantum tres lectiones,primas vesperas habent tantummodo
non, quia & ipsi duplicem stolam habituri
non sint. cuin hoc omnibus electis conueniat, sed ecclesia, ad ostendendum disterentiam praemiorum illis & istis debitorum, t. v. magis solennirat, pro illis, de quorum ma
t i ioribus metitis sibi per miracula vel per
alia documenta tonstat: quantiis ad plana certa esse non possit. Nam S stella dissere in claritate a stella. Vnde Augu. ait in se mone de beato Stephano. Cum pretiosi sit mors sanctorum, quid distare inter martyres potest praecipuus esse videtur, qui primus est. Aliquando tamen in vesperis praecedentibus dicitur solummodo antiphona,& collecta de festo sequenti: prout dieetur sub vigilia natalis. t Postremo
notandum est , u, religiosi ante complet rium, praemittunt collationem,quae a sanctis patribus originem traxit, qui dictis vesperis convenire,& de scripturis saeris e ferre solebant, ad instar operariorum, ad recreationem ad inuicem cosa bulantium , ideoque tu e vitas vel collationes patrum . d. hi, simit ia, quae potius sunt ad recreationem S delectationem legunt,&em- dicitiores, si dubium occurrerit interroga
3 completorium,quatuor psalmis constat. . Psalmiue sui habitas, Leitur contra ν--
s Psalmi. In te Domine sperarii. p re duc- ur tantum sex versu/.
7 Symeonu cantuti cur eam et Ην in copletorio. 8 Horarum eamnicarum partes omnes .
a 3 Piumeris νndenarius, quid signet. De Completorio. Cap. I
IN horat completorii Christus orauit
patre. Ea de quoq; hora sanguideas guttas sedauit, de et corpus eius in sepulcro positu suit,&custodes deputati:merito
325쪽
igitur in hae hora ecclesia Deo Iaudes S &Deo commendamu , ideoque itine diagratia, agit. Illam etiam in memoriam citur. In manus tuas Domine commendo terni gaudii celebrat. Nam compicto ele spiritum meum : S Custodi nos Se. Et in- horum numero in illa hora, complebitur cipit ecclesia a uore persectionis, dieens gaudium electorum in die generalis retri Cum inuocarem,exaudiuit me, Se. hoc butionis. Et inde est,qubd completorium nim persectorum est. Sed quia perfecti sesgniseat gaudium. Dicitur autem ei m- debent reputare imperfectos. extra de puepletorinna, quia in eo completur continu- ea .cano. acce limus. de pς niten. distinct. is
Dis usus locutionis ei bi & potus, & alio. si enim . prope princ. Iuxta illud Iob. Etia Ia p.rum, quae necessario pro eorporis si isten- si simplex suero, hoc ignorat anima mea: tatione sumsitur : di secundum hoc etiam ideo sequitur in eo de Psal. Miserere mei: sisnificat finem uitae praesentis. 't Sa supple Domine, Sexaudi oratione meamne, hoe o issicium ineipit praeter morem a- quod est di cere imperfectorum. Postea aliorum olfeiorum. Conuerte nos Deus liis admonios ad bonum, faeit in eodem Sc. Quia enim quasi tota die psalmodiae psalmo mentionem de pace aeterna ibi. In insistimus, & pene impossibile est, quin pace iii id ipsum, id est, quae est in uariabi- aliquem pii luerem superbiae contraxeri- lis, quam pacem semper in memoria debemus,& quia sepe erramu1. Iuxta iuud. Er- mus liabere, & maxime, dum corpus quieram sic t , uis, quae per ij t. Inde est, quod scere debet in lecto: mens debet quiesco nos humiliantes dicimus: Converte nos re in Deo: debet etiam quiescere in spe. Deus &c. Praeterea, quilibet quantumli- Unde sequitur secudus psalmus. In te Do-bet persectus & bonus, aestimate se debet mine speraui, Sce. Sed i quia spes non est imperfectum siue insipientem, Iuxta illud: sine timore, aliter enim praesumptio esset, Iustus accusator sui est, ideo dicit facer- ideo sequitur tertius psalmus: de tenta-dos: Converte nos &e. Et in his uerbis iti tione, scilicet. Qui habitat in adiutorio dicans se perue disium. B inarum quippe me altissimi &e. in quo Deus promittit liberatium est, ibi culpam agnoscere, ubi eulpa re ecclesiam. Diabolus enim est, quasi fur non est. v. dist. ad eius. de poeniten .distin. ij. de nocte incedens, & ideo nocte imminensi enim in ptin. Nam & si dixerimus, quod te dicit ecclesia illum psalmum, contra
peccatu non habemus, ipsi nos sed urimus. nocturnas tentationes. Dicitur ergo illellinc est, quod etiam consequenter inuoca psalmus, ut a quatuor tentationibus libemus diuinum adiutorium dicentes: Deus remus, scilicet a timore nocturno,a laeti in adiutorium meum intende i ut Conuer ta uolante in die, a negotio perambulante nos, reseratur ad praeterita mala tollen te in tenebris, ab incursi,& daemonio me-da : & Deus in adiutorium,ad bona opera fidiano, id est, ab ineurrente daemonio. futura facienda, quia sine Dei adiutorio qPrima, est te ira, & oeculta. Secunda, cst quicquam boni facere non ualemus. quia leuis& manis sta. Tertia. grauis & Occulti ero totum ad laudem Trinitatis Dei en- ta. Quarta, graui, & manas. sta. In quinduin est,ideo sequitur,Gloria patri. Rur to velo psalmo, scilicet. Ecce nune benesus insipientes per,Conuerte nos Deus sa- dicite Diam Se. benedic t ecclesia D mn, Iutaris &c. oramus ut nos a malis couerrat pro liberatione tentationu nocturnalium ci iram suam a nobis auertat, S quia meri ibi. In noctibus extollite manus uestras inta nostra non suis ciunt, eius adiutor u po sancta, & benedicite Domino. Dicit enim stulamus,dicentes: Deus in adiutori si Se. Augu. super hune psalmuni. Nox,res tristis Dicuntur t autem quatuor psalmi ad est,dies laeta est. Ergo per noctem intelliis ob tmedam remissionem peccatorum: quae git ut aduersitas, per diem prosperitas, in committimus dum sumus in hoe corpore, aduersitate benedicendus est Dominus si- ex quatuor elementis,& ex quatuor humo erit & in prosperitate, exemplo Iob,qui a- i ribus,uel complexionibus compositos, cx- missis si ij,& rebus omnibus dicebat: D ita de celebra. inalsa. in quad in . seu quia minus dedit, Dominus abstulit Sc. Sit no corpus ipsiim ex his compositum ei latra me Diti benedictum. Vnde& hie dieitur r
326쪽
δῖeuntur tantum odo sex versus illius psal autem in nobis es Domine. Hier. xliii. ea . - : In te Domine speravi: non confundae Relig o si in hoe ossicio ante omnia lectici
in aeternia D: Respondetur, ideo, quia m. nem praemittunt,dicentes: Fratres, brii minus dicendo sextum versutia: videlicet, Sc. Ne ordinem Esdrae excedere videan In manus tuas Domine commendo sipiritu tur, representantes in hoc etiam Mariam meum sexta aetate mundi, sextoq; die car. Magdalenam,de qua Dominus dixit: Prae- 3IMλne obiit,ut i a dicetur. Recte ergo sex vem uenit ungere corpus meum in sepulchro, I
sus tantum eiusdemque psalmi in eomple id est,hoc fecit, quod factura erat mortuo, tomo cantamus , ut in hae sexta aetate, in si licuisset,ita & h e lectio quasi ungit sed qua per eum redempti sumus, sicut habet dendo animas attentas ad vigilandum an- finis ultimi versus ibi: Redemisti me Do- te comendationem dormitionis. Post hymmine Deus veritatis: conmrmemur dor- num subi j eitur versiculus.Custodi nos Domitioni eius: ut scilicet membra quiescat, mine,vel alius,qui notat totius offici j effe& cor vigilet. Sicut earo eius in sepulchro ctu. Postulat enim Domini custodiam eono quieuit,& diuinitas vigi Iauit. qt Notan- tra noctis pericula. Et dieitur acuta voce, dum autem est, quod in quibunam ecei & cum neuma,ex quo excitati de memoressit; statim post psalmos dicitur hymnus, Disti ineffabilis gaudij, quod erit merces
ea sorte ratione, quia per bonam operatio laboris nostri, canimus canticum Symeonem peruenitur ad exultationem absque niti Nunc t dimittis &c. Quod est Lucae ij. romnis purgationis medio, ab his qui pur- cap. Prim5, ut illius exemplo pacem in-gati transeunt ab hae vita, alia etiam ratio uenientes, mereamur videre lumen, quod
iam dicetur. Et si e prius dicunt hymnum, est Christus. Secundo ideo illud eantica quam capitulum , ad ostendendum mysti- canimus,quia sicut sanctus Symeon cupiesce, quod illi in quibus completa sunt ligni ex hac vita in alteram transire, illud cecificata prςcedentium laudum,seu persebi, nit, sic & nos eum dormire debeamus, qua qui per completorium significant, praeue- si morituri: quia somnus est quasi mortianiunt exhortationem, quae per capitulum imago, illum canimus, per quem nos Do- significat. Nec tamen capitulum pretermit mino comendamus- Terti propter cara
tunt, quia hic semper utilis est exhortatio sim sub vesperis dictam. Quarto, quia
ad perseuerandiam in bono : quia, nec iro- canticum illud est de utroque aduentu.Vncet admisib subducere calcar equoia In a- de merito illud dicimur, ut promissoni-tijs autem ecclesi;s inter psal.& hymnum bus allidiamur, & a viiij s litiescamus. Cointerponunt antiphonam, vel allelu. I a. siderandum est autem ' quod cum septem 2 per antiphonam sequentes ordinem beati sint partes caeterarum horaru, scilicet ver- Ignati j,de quo in procerni dictum est, In sis, cum gloria Patri, hymnus, psalmus,le- aliis verta ecclesijs statim post Psal. San. ctio, eantus, preces, ct oratio, in tribu, ta-tiphonam, vel allatu-Ia, sequitur lectio D men horis, scilicet in matutinis, laudibus, ue capitulumcum responsoris. In manus & vesperis, & in completorio additur Se tuas Domine &e. Vel alio,quia ut dicunt octiva, videlicet canticum euangelicum , in omni officio diei debet lectio ia Postea quoniam hae tres horae pertinent ad octa ad ijeiunt hymmim. lueis &c. In quo o- uam, id est, Domini resurrectionem , qui aptat protegi in nocturnis tribulationibus. mane surrexit.In vespere, se discipulis maAlij vero non dicunt lectionem, prout in nisestauit. In completorio, discipulis ait: prooemio huius partis dictum est, sed sta- Pax vobis . Ea propter in his tribus horis tam post PCal. dicunt ver ficulum, tum quia hymnus , qua est exemplum laetitiae ipsum tempus illud dormitionis, non aptu est ad sequitur, ut eoni metur in Evangelio gra- doctrinam: tum quia post eompletorium, tiae Euagelium gratiae huius ossicii, est Ganon solum cibi Se potus . verum etiam do- ticum Symeonis, scilicet: Nune dimittis, ctrinam, tuae per lectionem significatur,re in quo pacem rogamus aeternana , ut sicut Krenda non est. Hine est, quod statuit bea Symeon transire cupiens, postquam Vidit tus Benedictus, ut post completorium ne- Christum dimitti rogauit: se de nos post laino loquatur. Dicitur aute capitulum iaTu men fidei perueniamus ad splendore spes
327쪽
tio dominica & preces dicuntur:quibus a. le est, prout sub titu. de Prima dictum est. tiam contra noctis phantasmata nos muni & etiam quantum ad psalmos, lectionem, mus. Subiicitur etiam symbolum, in quo preces,&collectam , ita quod pro nullius nostrae fidei prosessio continetur: ut si mr- sancti solennitate, sicut nec officium pri- te nos mori contigerit in consessione fidei me variatur, pro eo, quia in illa de pace, moriamur. Fit etiam in quibusdam eccle- & specialiter de illa,ad quam suspiramus,sjς, sicut & in pruna, eonfessio generalis. agitur, quae ut praemiistin est, invariabilia
Alterna enim eonsessione inuicem nos e- Cli, hoc duntaxat excepto, quoniam in do-
M. D mendamus. Iuxta illud: Confitemini al- mini eis diebus dicunt ad prima illos quin
terutrum peceata vestra, ne demus requie que psalmos, scilicet, Deus Deus meus, re
temporibus nostris,donec inueniamus lo- spice in me &e. Et sequentes psilinos Coneum Domino. Precibus & oratione com- fitemini,prout ibi dictum est. t Sed qua- I
pletur hoc osseium,Iuxta illud Apostoli: re illi qu inque psalnii in prima, S versus
Orantes pro inuicem, ut fatuemur. Ru in manus tuas Domine &e. in complet
sus pretes,mystice humilitatem significat, rio potius, quam in aliis horis ponuntur quae in sine debet esse, quia sicut in princia Resiponsio. Christus eui in his horis cani pio ipsa necessaria est, ad quod significan- mus, qui est principiu S sinis, in eruce pen
dum voce humili ma hoe servitati inchoa- dens, legitur incepisse psalmum illu,Deus tur, ita in consiimmatione eadem humi- Deus meus & omnes psalmos sequentes selitas monstranda est, contra sit perbia me riatim, usque ad dictum versium dixisse, Se
tti qua ceciderunt omnes, qui operantur ibi finitiisse,& spitiis emisisse. Merito igis iniquitatem. Post preces opilio noster si tur & nos in pallionibus huius seculi eoniati e s acerdos,commodans Domino gregem stituti, ad ipsius imitationem in hora pri- suum, dicit collectam. Unde non est eo n- ma, quae est in principio horarum diei, Seiruum, ut post hoc offetum aliquid aliud non alibi dictos quinque psalmos,& inco-at, nisi quod pertineat ad quietem. Et pletorio,quod secundum aliquam eonsideto attende, t quoniam ad primam & ad eom- rationem, est finis siue ultima horarii diei, pletorium Apostolorum sumbolum no di debemus dicere versum ipsi m. Quod vel5
mittimus,quia euncta opera nostra in eius hoc ossicium ad ultimam diei horam perti nomine ancipimus, & concludimus, in que neat, hae conside ratione apparet. Nam incredimus. Similiter ad utrunque osscium prima dicis quatuor octonarios versuti ineonsessionem, S Miserere mei Deus ad ij- psalmis duos pro prima,& duos pro secuncimus, ut quicquid in nocte peccauimus, da horis, & in tertia sex: duos pro tertia, aut in die deliquimus, per eonsessionem S duos pro quarta,& duos pro quinta. Et in p nitentiam diluamus, adimplentes illud: sexta sex, duos pro sexta, duos pro septi- Confitemini alterutrum peccata vestra. ma, & duos pro octaua. Et in nona Lex. Respicientes etiam illud, quod olim sacer duo, pro nona, duos pro decima, & duos dos farinae assarium offerebat, in die vicis pro undecima. Restat ultima hora, scilicet suae, med ιetatem in mane, & medietatem duodecima, ad quam pertinet complet- post meridiem. Sacrificium autem nostru , t tu, quod notat hymnus.Te lucis ante te est spiritus humiliatus. Ultrino notan- minum. Praemissos autem octonarios com dum est quδd omnia i officia diurna quan binam iis, si duo charitatis praecepta obsertum ad Psalmos,inuariabilia fiunt, noctur- uamus, iacimus undecini combinationes, na vcrδ variabilia. Per noctem enim, intel ut pro qua uis hora diei in qua deliquimus I igitur mundus iste qui variabilis est: per unum Domino legis & charitatis binarum diem vero, ille sternus, qui est invariabilis osse ramus,ut pro prima, Beati, pro secun de quo scriptiim est. Ordinatione tua per- da, Retribue. pro tertia, Legem pone. Proseuerat dies. Et est verior litera perseue- quarta, Memor esto. pro quinto, Bonitate, tae in singulara quam perseuerant in plu- pro sexta, Deficit. pro septima, Dilexit.
rati, licet aliter quati communiter prose- pro Octaua, Iniquos,pto nona, Mirabilia,
ratur. Hoc etiam ossicium in quibussam pro decima, Clamavi pro undecillia, Prin
328쪽
GvLIEI. DURA MD,I L I B. VI. ARGUMENTUM.
Epes. piunt ergo undecim eam binationea ad emendandum undenarium nostis transgressionis, & i quolibet octonario aliquid
de lege Domini memoratur, quia per eamum ea colitur, & denarius aeternitatis ae inquiritur. Sunt ergo xxij. octonari j. qui per
horas diei dicuntur, propter rationem subiit. de Prima, dictam. Et dieuntur bini & bi 3 ni, & sic dupli eati liunt xj. Undenariti, t. n. numerus, significat transgressionem, sicut denarius persectionem . Dictitur ergo per undecim, ut ea quae in illis dicuntur trans, gressone mandator si suo nobis relaxaret.
t Tempus A statuo reconciliationis,in temp*re paschali.s T. Autumni, peregrinationis, a pen
2I Scripturae. cur dicantur velin testamen um . Et quare seripti. ra. Norium. - . 21.
ar Libra lectionum plurea sunt. quos percurrit,
33 Dauidis, Pauli , O Matthaei scriptura ιμν
De officiit domini ears, specialiter,& qua
rundam seriarii,& sestiuitata Diii, & ieiuniorum quatuor temporum. Cap. I. N Proxima praecedenti parte, de diuinis ossiciis In genere diximus nune autem de speci litatibus S diuersitatibus eorundam, per anni circulsi os ledamii, rvidelicet de officiis dominicarum, &quarundam seriarum S sestiuitatum Domini, & de ieiuniis qitatuor temporum, & de conuenientia ipsorum Osficiorum tam nocturnalium quam etiam misse, non unius duntaxat ecclesiae, sed diuersarum ossicia prosequentes. q Ad i quorum euidentiam est distinctio temporta primittenda. Siqui rdem annus solaris,quatuor temporum sue cessione dilabitur. L hyemis, in quo semina laetuntur. Ueris, in quo seminata prodeunt,& inspica et accuuntur. Aestati,, in qua messes albescui,& falce succidunt. Et Autumni, in quo per ventilationem grana a paleis separata, in horreis reponuntur. Sic & magnus vitae praesentis annus diarans ab initio secuti, usque ad finem mundi, quatitor temporum varietate mensur
tur. l Primum tempus fuit deuiationis πin genere humano, videlicet ab Ada, usq; ad Mosen, in quo declinauerunt homines a cultu Dei qui vera lux est, facti idolatrar& nil illuminationis doctrinς habentes, R& simul inutiles facti sunt. & non fuit qui
saceret bonu, usq; ad urisi. Tunc. n. homo reliquit creatorem situm, S de lapide dixit. Tu es Deus meus. Hoc tempus, quia suit ignorantiς &c citatis bene c5cordat hyemi, in quo obscuritas regnat . Secundum t tempus, suit reuocationis siue renouatio 3 ni, , videlicet a Mose usu ad natiuitatem tristi, quo edocti sunt homines per lege S prophetas de aditentu Chr sti, de curatione peccati,& dilectione inius Dei Tue
Dii, dixit ad Israel: Audi Israel: Dominii Dcii tuu adorabi,,S il li soli seruies. S do ni, , ctus est homo quid sibi ipsi,quid Deo quid .
proximo sacere teneretur. Postmodum
ob eadem causam sitscuauit prophetas, ut scilicet
329쪽
scilicet praedi eatio hominem magis ab erroribus reuocaret. Hoc templi, concordat
cum vere, quod habet aliquid luminis: sed multum obscuritatis. I Tertium tempus 4 suit regressionis, siue reconciliationi g.& visitationis: videt ieet a natiuitate C liris Gusa. cis. que ad alcensionem eiusdem,per quam facta est gratia hominibus, & praedicatio e-E .. i uangelii:de quo dicitur: Ecce nunc tempus acceptabile: Ecce nune die, salutis. Hoe est tempus gratiae, qilia Oriens nos visitauit ex alto:in quo tempore Dominus qui est sol iustitiae, mundum sua praesentia visitauit:& propria doctrina suis cienter ilIustrauit. Hoc t empus coneordat cum aesta F te, in qua claritas regnat. t Quartum, est peregrinationis: videlicet ab ascesione Domini, usque ad diem iudieii: ubi erit cosummatio seculi,quod tempus est habens nulltum luminis,quia Dei misericordia reuelata sunt diuina mysteria. Habet tamen aliquid obscuritatis nostra negligentia Dei ente,& sicconeord .it cum Autumno, qui habet aliquid obscuritatis, sed amplius elaritatis. In primo tempore, vigor fidei, sos spei fructus charitatis, stigore infidelitatas exaruit. In secundo, uinea Domini aliquatenus virvit,& floruit. in tertio. virens A florens fructus uberrimos attulit. In quarto , cadentibus sol ijs verborum deeolorari eapit. Rursus tempus deuiationis, dictum est tempus culpae, S poenae Nam propter ipsam deuiationem homo subiectus est eulpr,& propter culpam sce- . I 8 na .Vnde dicit Dominus: Puta , cum venerit fi ius hominis inueniet fidem super terram. Tempus renouationis dicitur, tempus doctrinae,& prophet propter decalogum per quod doeuit Deus genus humanum. Tempus reconciliationis, dicitur tempus libertatis S gratiae atque laetitiae. Tempus peregrinationis, dicitur tempus luctus de poenae,siue laboris,& 'nitentiae quod nos facimus declinationis,& negligetiae. Piimum, suit desiperationis. Secundum respirationas. Tertiu liberata onis.' Qtiartum, exercitationis. Haec quatuor tempora representat e eelesia singulis annis, siue status eccusiae per haec quatuor tempora ε variatur. Tempus hylmis i & demationis, in quo mors regnauit, representat
ecclesia,a laptuagesima sque ad Pascha,re
colens ea sum,& poenam primorum paten tum propter eorum culpam,& ideo eantiaca laetitiae excepto Gloria patri, sublice tur: prout subiit. de septuag. dicetur. Sit tur enim, gloria in excelsi, Deo,quado intestimonium paeis auditum est, quando veritas de terra orta est, & iustitia de coelo
prospexit. Tempus t Ueris S renoua- νtionis ,representat eeclesia in aduentu Domini,per quem omnia renouata sunt usque
ad natale Domini. Unde ad notandum, quod patres illius temporis habuerunt aliquid luminis, sed multum Obscuritatis, respectu sequentium,minora eantiea laetiti et cantat: Gloria patri,& allelu. Ia: sed maiora supprimit, scilicet Gloria in excelsis. Τe Deum laudamus , de sequentias prout ibi dicet ut . Quia enim hoc tempore peccatum regnὸuit: non propter ignorantiam, ut mors prius, sed propter earnis infirmitatem, ideo canitur allelu Ia,quia patres
huius teporis sub lege fuerunt, sed Gloria in excelsis siletur: quod sirnum est pacis
de iustitiae,quam lex dare nequivit. l Tem 'pii, aestatis S reeonciliat. onis sive regres.sionis represetitae ecclesia ab octava pasche usque ad Octauam pentecost. quia per paschalem agnum reconciliamur Deo, mnia cantica taetreis S sere poli omne, dictiones,allelu Ia multiplicamus,ad significandi im habitum gaudium de nostra re si rrectione. S gn.ficat enim ten pus illud,statum fidelitatis aeternae, tunc & Gloria in i excelsis canitur,quia in restit rectione rusticia, id es,charitas perficietur, & plena pandab: tur. Duplex enim al elii-Ia canitur, in albis, S in domini eis illius temporis, de stantes tue oramus. In priuatis vero seri j x Gloria in excellis N duplex allelu-Ia noneianitur . licet tape allelu Ia praeterquam
in lxx. dieatur, prout sub titulo de septern diebus post pascha, R in sequenti tit. dicetur. t Tempu, autumni & peregrinatio snIs, reprelantat ecclesia, ab Octauis petrie e. usque ad aduentum Domini, quia nobis Deo reconciliatis, non rectat, nisi ut nos Peregrinos reputemus cum Psalmista dicute: Aduena ego in & peregrinus, Sc. Cantans omnia laetitiae cantica , ad designandum gaudium his, quibus sunt diutisna mystcria reuelata: quandoque tamen
aliqua cantica sublice nec multiplicatallelu-
330쪽
auelii Ia: sicut se eit in tempore praeeedenti. Ad signis eandum declinationem a bono,quam nobis negligentia nostra parit:&cantat allelu. Ia in spem resurrectionis RGloria in excelsis. pro iustitia reddita. Ite quotidie dicit allelu-Ia, sed non gloria in
excelsis: ut dicetur sib tempore aduentus. Cantat etiam allelu-Ia , post graduale in signum laboris . per quem ad patriam vitae gransti indum est. Ex praem illis colligitur
euidenter, quod recte in principio hyemis Psi homo, quasi desperans, dieit: Cireundederunt me gemitus mortis. In principio Ueris, quali respirans dicit, Ad te leuaui ani-x. Pe. ma. In principio qstatis architectus etet L sae Petriis, renatis per baptismum, & illuminatis per gratiam, dicit: Quasi modo geniti insantes,cte. In principio autumni, xultan, Dei miserieordia,dicit: Domine in tua nusericordia speraui, sed attendens miseriam, in quam ex sua negligentia lapsiis est, statim subisi xit versiculum, Vsque
quo Domine obliuisceris me in sinem . Sgradu ale. Ego dixi Domine, miserere mei, fana anima mea, quia peecaui tibi. t Rursiis haec quatuor tempora considerantur secundum quatuor prineipales diei partes,
quae sunt nox, pertinens ad tempus deuiationis. Nox enim obseura est, ct idolat
coeci erant. Aurora, pertinens .id tempus retioeationis. Meridies, pertinens ad tempus reconciliationis, siue regressionis. Et ve-it spera,pertinet ad tempus peregrinationis t Designatur ut per quatuor principales Christi actiones,quae sunt natiuitas: passior resurrectio: & aduentus ad iudieium. Ad
natiuitatem pertinet circuncisio: apparitio.baptismus:& purificatio. Ad passionem ieiunium,& tentatio. Ad resurrectionem, a seen lio in eoelum: & Lincti spiri us cnii sesio. Ad aduentum ad iudicium transfigura I tio:& miraculorum operatio. Item, passio comparatur hyemi: natiuitas, veri: resurrectio, aestati:aduentus ad iudicium, autumno,quando vetustus dierum sedebit, tenes venti ab um in manu sua, & mundabit arcam suam,&c. Item natiuita, Christi e6vrdat tempori reuocationis seu renoua.
tionis propter prophetas ι qui eum multis modis praedixerunt: passio Christi tempori deuiationis propter poenam culpae prio- tum pateatum. Resurrectio, tempori re-
greisonis,propter Iaetitiam. Aduentus ad Iudicium , tempori peregrinationis: quia huiusmodi tempus durabit usque in diem
iudieii uinde Propheta, Aduena ego sum
apud te:& peregrinus, sicut oes patres mei Tepus ergo renouationis,quq facta est per legem & prophetas,durat usque ad natale Domini tantum, ut prς missum est. Alij tamen dicunt,quod usque ad septuagesimam& ibi incipit tempus deuiationis. Sed secundum primum dictum, quaeritur de tempore, quod est a natale Domini,v sque ad lxx. sub quo dictorum temporu contineatur.Super quo dicunt quidam, quod tempus est a natali, usque ad octauas Epiplianiae, pertinet ad tempus regressionis quod est tempus gaudii sicut & illud, unde S in quibusdam Ecclesis tune albis utuntur vestimentis, sicut & tempore paschali: neque tunc ieiunatum nee genua flectuntur. Reliqua uero pars scilicet ab octauis epiphaniae viaque ad I xx. sib tempore peregrinationis continetur,& licet Esaias legatur die natalis Domini: non ideo dies illa est, tu
dum ipsos, de tempore reuocationi ,. Alia enim consideratione hoc fit,& ante eua
gelium in nocturnis, & ante epistolam iamissa. Supponitur enim tune basis columnae, ut per utrunque testamentum natiuitas Christi probetur. Item qu ritur, quare a tempore veris siue renouationis, incipiunt ecclesiae officia. Videtur enim P deberent incipere a tempore hyemis, siue deuiationis: quia prius est deuiatio, quam a dii latione reuocatio. Praeterea, in tem pore deviationis legitur primus lib. the logiae,scilicet Genesis. Super hoe dicunt quadam,quod facit ecclesia ne incipiat ab errore. Sed certe non dicitur templi, illud deuiationis,co quod ecclesia illo tempore deitiet: sed quia errorem priorum parenturecolit, ut nos ad poenitentiam trahat, α ideo haec ratio non placet. Est ergo ratio, quia per adventu domini noua sacta sunt. Unde Apo. Ecce nova facio omnia, ideo iahonorem aduentus domini, a tempore re nouationis incip:t ecclesia officium suum. Praeterea, si inciperet ab hyeme, utens verbis desperationis, posset homo illa audies Ap e. desperare. Merito ergo fine ipit a vere, ut 2I. eum postea audierit verba desperationis,uoa desiperet,quia praecessit certa prominsio