장음표시 사용
341쪽
Ad missam ' vero introitus est: ad te
leuaui cte. quia per aduentum Domini in
Carnem, spes maxime eleuatur. Sic enim
Deus dilexit mundum,ut filium suum unigenitum daret: &. iterum : Proprio filio non pepereit Ste. Et nota quod s quidam
excitentur; alii tamen somno torpent. Ideo eantor ineipiens: Ad te leuaui animam meam: exaltando vocem ab inferiori ad si is et ius procedit,quod proprium est
excitantis, quod etiam notatur in epistola
ubi dieitur Hora est nos i a de somno surgere. Sequitur verseulus: Vias tuas Domine demonstra mihi, quia Christus veni ns nobis uias suas indieauit. unde Esaiae Erit nυγnx domus Domini &e. enite astedam ux ad montem Domini, & ad domum Dei Iaci b:& docebit nos vias suas . Quae autem sint uiae illae,ostendit epistola, quae est ad Roman. de ei molertio capit. Scientes,quia hora est iam nos de somno surge. re. In eo enim,quod ibi dieitur. Nox prsces s , dies autem appropinquauit, assignatur effectus, quia saltus est dies, quando natus est sol :& ideo sequitur se, ut in die honeste ambulemus, scilicet in omnibus operibus honis, S induamus nos in similitudine
Christi vi sic filii Dei simus, quia propter
hoc filius Dei Actus est homo, ut homo fieret filius Dei. Orationes primum aduentum respiciunt, ct possunt etiam adaptari congrue ad secundum . Postea sequitur re sponsorium, in quo ostenditur spes, quae sacta est in ortu solis uniuersi, liti te expectat &e Sequitur allelii-Ia. Ostende&c quia tune os cndit dominus faciem suam, quam qui videt, saluatur. Unde,cum dixisset Dominus eae eo . Quid vix ut faciam tibi ρ Respondit: ita boni, ut videam,quam faciem non poterant homino antea videre quia crant in regione umbrae mortis, sed
lux orta est eis, quod posIunt uidere. Od autem dieitur: Ostende nobis domine sa-ciem tuam, est sensus: Da nobis cognitionem tuam. Facies t enim Dei in scripturi,cnctis non caro, sed diuina cognitio intelligitur, tuta per faciem e spectans quis cognoscitur Sequitur in quibusdam ec. elelijs euangelium Matth. xxj. capitu. cum
appropinquasset Sce. quod ad passionem pertinet, quo ad literam, Ad diem vero ac quo ad allegoriam , & spiritualem.
t intelligentiam. Venit en Im tune d
minus Hierusalem per Bethphage,que interpretatnr dominus buccae, id est, ad e etesiam, quae parua erat: in qua Christus apparuit per confessionem, S per montem Oliveti, perquam designatur eminentian isericordiae, perquam venit filius Dei in mundum, S mist discipulos suos dicens: Ite in ea stellum, id est, in mundum, S inuenietis asinam & pullum, id est, Iudaicum populum,qui durae cerui eis est : S Gentilem , sine iugo legis. Item, per huiusmodi animalia, Ostendit vias suas: humilia enim sunt. Vnde in Matth. Discite a me, quia mitis sum & humilis eorde. Legitur etiam ideo, quia ibi habetur: Benedictus qui uenit in nomine domini, quod pertinet ad primum aduentum, S promet alia
uerba legitur in alijseceles js illud. Cum appropinquaret Iesu, rquod dieitur in dominica palmarum. In alis vero ecclesiis legitur euangelium . Principium Euangeli j Iesu Christi Sc. quod est Mar.j. cap itui. propter illa verba: Ecce Ego mittam angelum meum ante faciem tuam.
Et nor. quod in textu euanselii noti continetur principium , sed initium. Sed e clesia ponit principium pro eo quod leges euangelium statim praemisit in titulo: Initium lancti euangelii, ne idem repeti uideatur. In nonnullis ecclesiis etiam legitur: Erunt signa. Sequitur offertorium de spe. Ad te leuaui animam meam, S post communio de codem, Fe propter idem legunt euangelium i llud. Erunt signa, quod est Lirc. x xl. ea quod pertinet ad secundum aduentum, i bi dicitur: Prope est regnum Dei. Cui adaptatur epistola, ubi dicitur: proprior est nostra salus ter quia prope est regnum tuum Domine, ideo ad te leuaui, dicit in introitu cantor, id est, vetus h ino: vel Ioannes baptista, ut quidam diei dicit: Ad te leuaui animam meam, Deus meus,& ideo utas tuas domine demonstran, hi,& hoc in responsorio: Ostende nobis domine misericordiam tuam, de hoc in allelii-Ia:& quasi de miser icordia certificatus, concludit in i cst communione dominus dabit benignitatem, id est,astectum bonum & terra nostra, scilicet caro, dabit fructum suum,id est,bona opola.
342쪽
Misse aduentus secunda dominica introitus.
s Euangelium damnιcae secundae aduen M.
De secunda dominio Adventus domini.
I aduentu : verum quia gaudere melius est qua flere,& dilectio melior, quam timor, ideo in eo quaeda dicuntur pertinet ia ad secudum aduentu,& quaeda ad utrunque. Ecce. n. in matutinis prunum responsorium est. t Hierusalem, cito veniet salus tua, tunc Omnes plorabi int: modo est tempus gaudii. aliud est de primo & secundo aduentu. Praeterea
ibi sunt duo versus sic cundum quasdam ecclesia1: ad idem exprimendum , sicut &in allelu Ia: ut iam dicetur. Primus est: Hierusalem, si me audieris Se. S utitur Dominus verbis Mosi , ut intelligatur, quod ipse est, qui Mosi loquebatur. Alixando etiam utitur verbi, Salomonis, ut iamus, quod ipse est sapientia, de qua locutus est Salomon. istud responsorium sumptum est de Michaea, ct etiam illud, quod se iii itur, scilicet Bethleem, quς damtamen ecclesiae illud dicunt dominica se quenti, S est de primo aduentu, & loquitur de generatione temporali Christi&aeterna, de temporali autem dicit Bethlee ciuitas Dei summi quia in Bethleem natus cst. De aeterna, cum dicit Et egressiis eius, sicut a pi incipio dierum de alijs responsoriis patet. In laudibus prima antiph ina est de t secundo aduentu. Ecce in
nubibus cadi,&e. In missa vero introitus patet ad utrunque hoc modo. Populus Nion. Ecce Dominus veniet ad saluandas
gentes. Esa. xxx. cap. In utroque enim ad .
uentu saluat. Sequitur: Et auditam faciet Do murus uocem laudis suae. Ipse enim est
turtur, cuius vox audita est in terra nostr quia attulit nouum tempus. . Vox eius in secundo aduentu erit. Venite benedicti patris mei&c. uersus autem pertinet ad secundum aduentum : qui Regis Israel,
intende , qui deducis Iosepti, id est, de hoc mundo, ducis loseph , id est, augmentum, id est, in bono sicut ovem, id ell,si inplice: & quia in matutinis Primum responsorium est Hierusalem, & in missa tintroitus est, Populus Sion: ideo in hae dominica fit statio in ecelesia, q dieitur Hi
rusale in. Sequitur oratio: Excita Domine corda nostra, ad preparandas unigeniti tui vias &c. quae est dς primo aduentu tantu. Epistola uero de secundo, quaecunque scripta sunt, Sc. ad Roma. xv. capit ut . ut per patientiam ct con olationem scripturaruspem habeamus &sie in uitamur ad spem, ut quae patimur, leuia fiant, responsorium pertinet ad utrunque. Ad primum , dum dicit. Ex Sion sipecies decoris eius. Ad secundum,cum dicitur. Deus noster manifeste veniet, versus vero ad primum tantum dicit: Congregate, scilicet is vos angeli,'illi sancto, eius, id est, praedicatores bonos,
qui ordinant testamentum eius, ilicet nouum, sit per sacrificia id est, vetus testamentum. Prius enim est,qti Od animale est, sicut dicit Aposto. Deinde quod spirituale. vel quod dicit: Congregate hoc in primitiua ecclesia, maxime necellarium fuit, sciliceth uo, boni praedicatores, ut Paulus & alii. Deinde secuitur allelu. Ia, quod in solito modo habet duos versus secundum quasdam Ecclesias : & hoe fit , quia ibi de duplici aduentu agitur . Primus est de primo cuin dicitur : Laetatus seni dici Ante primum enim aduentum Christi desperaba ut homines de salute . Tunc vero laetati sunt, quando audiciunt, quod filius Dei, homo factus erat . Secundus versus est de secundo. Stantes erant pedes nonii, id est a metus nostri in atrijs Sc. Iam enim inspe& desiderio ibi sumus : Euangelium est Luc.xxj. capitii l. scilicet. Erunt signa in sole &luna, Sc. Ecest de secundo aduentu tantum . ubi cnim ostenduntur signa, quae fient ante dicimiudicii: quoniam totus mundus turbatio. ne sua iudicium Domini ostendet . Ibi etiam sequitur: His autem scri mcipien-
343쪽
tibiis ,respieite & Iauate eapita vestra. Ecce appropinquabit redeptio uestra. Ecce spes. Quaeda vero Ecclesiae legut euagelisi: Cum audisset Ioannes in vinculis, quod similiter ad secundum pertinet aduentum, ex eo quod Ioannes quaerit: Tu es, qui venturus, es: an altu expectamus λ Cui Dominus . Ecce ego veni ad redimendum,& rursus veniam ad caluandum, quod ex si nisconiecturare potestis, quia & eoeei vident deciossertori uin est de primo ad uetu .Post communio Hierusale &e. quae est Barii ch. iiij.& v. ea pitui. est de utroque. In tertia vero & quarta seria , & sabbato leguntur euangelia de testimonio Christi, scilicet
de Ioanne, R de testimonio Ioannis, de Christo & eius aduentu. De quo etiam loquitur epistola.Patientes estote: quae tune dieitura
1 Aduentus. dominica tertia. O eius osse iam. a Misse Aduemur,renia dominica ruram .
De tertia Dominica aduentus Domini. Cap. s. E irva iii. domini ea, in qua similiter agitur de secundo i aduentu.
unde in nocturnis primum responsorium est.
Ecce apparebit Domi-- Dus super nubem eandidam , id est, super carnem, ullae erit candida , per gloriam immortalitatis ut mali timeant in seeundo aduentu. Nam in primo aduen. v apsti ruit Dominus super nubem leuem , ad est, immunem a peccato , & simitur hoc responsorium de Apo. calipsi. ubi dieitur. Vidi & et se nubes eandida . Versus est de utroque aduentu. In laudibus prim i antiphona est de secundo aduentu . Venici Dominus & non tarda-b r,& illuminabit abscondita tenebrarum
a1. quaestio. prirna multi. Omnia enim manifest i erunt quia libri eonscientiara aperti erunt eo ram eo. t In mill a vero introi. tuu est de secundo adventu: Giudete in D , mino semper& iterum die a gaudete:
ad Philipp. iii. eapitul. AP ast alas enim
non loquitur de primo aduentu, cum diacit: Dominus prope eli, sed de secundo
aduentu, unde inuitat ad gaudium spiritu λle per quod firmiter expectamus saudia secudi ad uetus, unde dicit gaudete in Domino semper, scilicet expectando secundum aduentum.& repetitur gaudete: qii: a gaudium spirituale iacit nos dulciter sustine in re omnia aspera mundi, ut nihil euellat nos a spe aeternorum, & ideo, quia itan
cessarium est gaudium spirituale,ista repetit,uel propter gaudium de utroque adue- tu, la habet sancti. Huius gaudi j culi os est modestia & ideo sequitur, modestia vesta&c. Hoc gaudiu, quod est pax oibus sanctis, optat eeeelesia filiis suis, i versu eu dicit, scpax Dei quae eruperat omnem sensum,la licet hominis, quia nullus homo habet totum usum paeis huius collectae, scilicet aurem tuam quaesumus Domine: eil de aduetu in mentem. Audita enim collatione de aduentu Dominus sacerdos orat, ut tene
bra , tuas patimur in eo, quod falso iudicamur, uia visitatione illustret Epistola : Sienos existimet ho Se. quae est. j. ad Cor. iiii. e. est de secundo: aliae ccclesiae dicunt epistolam Gaudete in Domino semper, quae est ad Phili p. iiij. e. responso. i. qui sedes super Cherubini mani ses are cora Ephraim, id est, frutificantem in bonis operibus B
niamin, id est, filiu dextrς Ae Manasse, qui
oblitus, est terrenorum hoc fiet in iudicio. Versius etiam. Qui regis Israel, est de primo qui dicitur ad secundum allelu. Ia. Excita Domine, etiam est de primo euangelio. audisset Ioannes &e. quod est Mat. xj. e. sinii liter est de primo. inidam enim
de discipulis Ioannis non credebant Christum esse Messiam promissum in lege,unde misit eos ad Christu ut interrogat et ea. Tu
es,qui veturiis es an alium expectam usp ut
per uisa miracula Christu iam uenisse e gnosceret quasi diceret. Ipse multo melius seire deberet, quam ego & dixit eis Iesiis,
coeci vident &e.qua si d iceret, uos estis magistri. non ergo scitis, hoe quod dieitur in Esa. xxxv.Tunc saliet sicut ceruus e laudus,& aperientur linguae murorum , & loquitur de tepore Met Iiς.q d. facta probat. OLsertorium etiam est de primo ad uetu. Postesimunio de secundo. Diei te pusillam mes fortamini. oportet enim,quod pusillani
344쪽
rnes eonsortentur ad hoc, ut sit stineant tribulatione, ,& sie expectent cum fiducia se .cundum aduentu IN.
o a Leone Papa. II Iemnium tractum est . veteri lege O na. t 3
De quarta seria, ct ieiuniis quatuor temporum.
ieiunia quatuor temporii tu . Unde hie primo de illis, Secundo dea
lij, ieiuni js, Tettio de huius diei officio prosequamur. In I primitiua quidem e celasia statutum fuit quod ieiunia quatuor temporum fierent ter in anno. Sed Calixtus Papa lxx j. dii linctio. ieiunium constituit quater in anno fieri, na& Iudaei quater in anno ieiunabant, scili. cet ante pascha: ante pentecostem, ante scenophegiam in Septembri, S ante en coenia, de quibus dicetur in prooemio vij. partis. Si enim tantum ter in anno in tres partes diuiso ieiunaretur, sorte aliqui remanerent dies: de quibus primitia, non tedderemus: in istis enim ieiunii, primitias temporis exoluimus, ut ruin dicetur. De quibus Zacharias ait: Ieiunium quarti,
quinti, sexti, se decimi, domui Iuda,& Hierusalem dies sestos vertet in gaudiu. Quater ergo ieiunam iis in anno. t Primo, cto. Tertium se, in Septembri ante se stulti
dem annus diuiditur in quatuor tempora, quae sut Uer, Aestas, Autumnus,& Hvem Saquae propter sua delectamenta a Dei amore nos auertere solent. Ver i calidum,&humidii, tunc ergo ieiunamus, ut elemen tum amoris castigetur in nobis, ne consentiat salis pulchritudini ueris. Ieiunamus itaque contra luxuriam, ex humore S co ialore nascentem. Aestas calida est,& sieca, tunc ergo ieiunamus, ut elementum caloris in nobis eas igetur, ne consentiat incendio earnali,uel tune ieiunamus contra suis perbiam , quia tunc fructus terrarum qui florent & maturantur, superbiendi materiam praestat. Autumnus est frigidus S si cus: tunc ergo ieiunamus, ne aliquo languore animi,arescamus & defluamus,& sine pinguedine olei in tabernaculo et terno inueniamur. Vel tune ieiυnamus contra auaritiam: quia tune messes colligimus,&habemus. Hyems frigida & humida est,unde tunc ieiunamus, ne membra nostra fluxu atque luxu soluantur in comesationibus & potationibus: ac per hoc amor Dei negligatur:vel tunc ieiunamus contra pigritiam , quia torpemus frigore. Ieiunamus ergor in dicti, quatuor temporalibus anni, ut per ieiunia pr seruemur a viti is, αquq deliquimus, in illis purgent tir. Rursu 1 quonia quodl:bet lepus tres habet meses, ideo quater ieiunamus in anno tres dies, unu die ieiunantes pro mense, ut sic satis.
faciamus in die quod deliquimus in mese. t Secundo, etiam ideo ieiunamus, nam pri sinum ieiunium sit m M irtio. s. in prima
septimana quadragesimae, ut in nobis virtutum germina o tantur, ut m nobis inarescant vitia quae nequeunt Omnino extingui. Secundum fit in aestate , in septimana petecostes:quia tuc uenit Spiritus sanctus, ct nos debemus esse seruetes in Spiritu sanui quatuor elemeta in nobis vitiata, id est
corpus nostrum ex eis costans, in quatuor anni temporibus castigetur. Homo enim constat ex quatuor elementis, quantum ad corpus,& ex tribus potentiis, quantum ad animam, scilicet rationali, concupisci-hili,& irascibili. Ut ergo illa moderentur
in nobis, quater ieiunamus in anno P tres dies, ut quaternarius numerus ad co pus, di ternarius ad animam reseratur. Siqui- Michaelis, quando fructu, colliguntur, &nos debemus Deo reddere fructum bonorum operum. Quartum fit in Decembri, in herbae moriuntur, quia & nos mundo mortificare debemus. Tertio i ideo, quia ιUer refertur ad pueritiam,aestas ad adolescentiam, autumnus ad maturitatem, siue vitilitatem: hyems ad senectiite. Ieiunamus ergo in vere,ut simus pueri, per innocentia, in qnate, ut e liciamur iuuenes, Per
345쪽
constantiam . In Autumno, ut maturi per modestiam. In hyeme, ut senes per prudentiam&honestam uitam. Quarto ideo in ν quatuor i anni temporibus iciunamus, ut Deus nobis conseruet omnia, quae ad humanum usu ira in illi temporibus de terra 3 nascuntur. Quinto, ad t significandu quatuor , quae nerunt in illis quatuor temporibus, scit icet conceptio Domini in uere: natiuitas in hyeme, conceptio Ioannis BaPtius in autumno,& eiu, natiuitas in aestas te. Sexto, secundum Hier.obi diuersas plagas quae in illis temporibus acciderunt. In quibus autem diebus & quare haec ieiunia fiant, in viii. parte si ib titu. de anno solari
dicetur. haec ergo ieiunia vocatur quatuor temporum, quia in praemissis quatuor anni temporibus fiunt. Vocantur etiam ieiu-
ψ nia triplicia. t pro eo quia fiut tribus diebus quibus homines ieiunant in septimana. Antiqui enim ieiunabat eisdem serijs, a postea superaddita sunt ieiunia ista. Vocantur etiam ieiunia primitiai si,quia cum in lege praeceptuna sit,ut pri initiae S dcci mae Deo dentur. placuit sancti, patribus,
ut dicit Aug. i ii b de doctrina Christiana
soluere decimas, Se primitias temporis, unde propi imit ijs instituerunt ieiunia quatuor temporum, & inde dicta sunt ieiunia primitiarum, pro decimis uerb instituer ut ieiunia quadragesimae. 'Sciendum t auteest, quod ieiunia uernalia primo instituta suerunt in prima septimana Mart ij. Aelii -- ualia, in lac sida Iunii. Autumnalia, in ter- tia Septembris. Hyem alia, in quarta Decembris, sed propter multa, quae inde surebant in comoda, statuit Leo Papa lxxvj. ist. hii ius. ut hyemale fiat in tertia septimana aduentus. Uernale in prima septimana quadragesimae. Aestiuale in prima septimana post pentec. Autumnale uero fiat secundum ueterem institutionem. Quare ieiunia instituta sunt in dicti, mensibus, Square in ei, sunt ordinationes: uide in septima parte sub sabbato post dominicam xvii. de in prooemio secundae partis. Caue
tamen in computatione septimanaru mensis Septembris, quia si ipse mensis incoepe . est in prima,uel in secsida,uel in tertia,uel in quarta seria, illi dies computantur pro prima septimana illiu ς mensis, S in tertia rab illa ieiuuium sci. Si uero mensis ipse incoeperit in quinta, uel in sexta,uel in s Ptima seria,tune in sequenti dominica i
cipies computare primam septimanam,
in tertia post illum ieiunisi fiet, & se di ea
praecedentes nihil operantur, quantum ad computationem septimanarum. Verunt
men secundum primariam eces csae institutionem ieiunia Ucris dicuntur prima, quia fiebant in primo mense,scilicet in Ianuario, qui apud Romanos primus mensis suit: ieiunia aestat is dicuntur quarta, quia fiebant in quarto mense, it icet in Iunio. Ieiunia Autumni septima, qui a s sit in mense septimo, scilicet in Septembri. Ieiunia hyenm decima, quia sunt in decimo meni scilicet in Decembri. Unde Zacha. vii hcap. ieiunium primi,& ieiunium quarti, α ieiunium septimi,& decimi, scilicet mensis,erit domui Iudς in gaudium. lxx j. dist. ieiunium quarti . Sed cum lise ieiunia recolant quatuor anni tempora,ut dictum est, quare aguntur in primo mense,& in quarto,& in septi inO,S in decimo cum principia temporum non sint in his mensibus Respondeo hoet ieiunium tractum est de ueteri lege. unde agitur in illis mensibus nosti, secundum numeruin rinc sum illius temporis. Iudaei enim secundum lunationes ieiunabant, scilicet in prima, in quamia, in selitima,& in decima,& hoc est quod lesitur ieiunium primi, ieiunium quarti, ieiunium septimi, S ieiunisi decinii, quia sicut in prima lunatione est principi si anni illorum, sic & Martius est principium
anni nostri. Quod autem ieiunia nostra ortum habuerunt a ueteri lege, apparet ext hoc. quod a ieiunio ueris, usque ad aesti- is uale si in t xiiij. hebdomadae,quia tot generationes fuerunt ab Abraham usq; ad Dauid . Item, ab aestiuali usque ad autumnale, sunt si init uer xiiij. septimanae, quia tot
generationes fuerunt a Dauid ,vsque ad Ie .coniam. Item ab autumnali, usque ad hyς male, aliae I quia tot reges suerunt a Ie conia, usque ad Christum, computatis re
pibus illis, quos Matthaeus in suo Euang lio praetermisit.
346쪽
4 Ieianis me I authoritas, ex tribus .s Itium' commendatιο, ρο ν s. 6 Ieiunium aliud, quam multiplex , O eorum particulam discutio. m. 7. 8 Vgalιae. quid. unde dictae. Et eursublatae. 9 Votorum multiplea disserentia.
Io Iemnιum compassionis . Et quoiupliciter μι ipsa compassio m. II. I 2 Ieiunia, qua ab ecclesia motura .
. I 3 Ieiunare νι xeneantuΥ . I s lemnium fluere,ante horam, peccatum. I 6 Iemnandum an sit m vigil,s Apostolorum, o quarum, O nu. II. 1 8. I9.2O Ditinium habent, ιnter marines situ μι- renim, inter emfessores,Marrinus. 2I I eum iu non sitiunt semi praegustantes cibos. 2 3 P seu caro eur non ιnurdicιtur in ιemnio .
De alij, ieiuni j s. Cap. 7. Ut A de ieiuniis quatuor temporum met iosacta est, conseques est,
aliqua perstringamus. t Est autem ieiunium
brorum satisfactio : ut, scilicet membra satis saetant secundum peccatum, quod commiserunt uel gesserunt: ut si gula peccauit, ieiunet,& sumcit,quia. n. sola fuit in culpa sola sit in poena. simi liter si oculus : unde
Hiere. Oculus meus depredatus est anima meam,& per senestras oculorum meorum mors intrauit in animam.& Augii. Oculo
nihil est nequius ,& sic de alijs membris. t Vel ieiuniuies parsimonia uictii,& abstinentia ciborum. Augu. dicit: Maximum S persectum ieiunium est, abstinere ab iniquitatibus,& a carnis uoluptatibus, S delectationibus huius seculi. iinde Pius Pap. de conse. distin. v. nihil ait: Nihil prodest orare & ieiunare, nisi mens ab iniquitate,& ab obtreettali Ombus lingua cohibeatur,& dicitur t ieiunium, a rei uno , quod est quodda intestin uni in homine, quod semper est uacuum & subtile, sie S nos ieiunates debemus elle uacui a superfluis N a ulti js tam in corpore, quam in mente. t Authoritas ieiuni j eli ex tribus: ex persona, S ex Ioco,& ex tempore. Ex perlona,quia
praecepit Deus Adae & Euae, ut abstinerenta fructu ligni scientiae boni & mari. Et loco,quia in paradiso institimi in fuit, & initium habuit xxxvj. dist. j. Ex tepore, quia ab antiquo praeceptu ni est celebrari. ereato nanque homine, in primo mundi exo dici dictum suit ei. De ligno scientiae boni de mali ne comedas. Et quia suit celebratum ante legem a Mose, & sub lege ab Helia,& in tempore gratiae a Christo. Moses enim non comedit, neque hibit 4 o. diebus. Helias quoque ambulauit ηο. diebus & onoctibus in fortitudine subcinerici j panis.& Christus o. diebus & ηο. noctibus ieiu. nauit. Fuit etiam celebratum in sex aetatibus. Nam in ea aetate, quae fuit ab Adamusque ad Noe, fuit abstinentia carnium, Ruini xxx.d. ab exordio, a Noe uelo, in posterum suit concelsum uinum & earnes, &sie de caeteris aetatibus . t Commendatur sautem ieiunium exemplis, quoniam Eua 'quandiu ieiunavit, Rabstinuit in paradiso S uirgo permansit: Adam, quia ieiunium uiolauit a dei ici is paradisi in summam miseriam corruit. Helias, quia ieiunavit, in coelum curru igneo raptus est. Mose, post ieiunium, eum Deo locutus est. Hierusalε per ieiunisi . liberatur a Sennacherib tem pore regis Etechiae & Esaiae. Iona quoque raedicante praestati ir uenia Niniuitis inaceo & cinere, & ieiunio poenitentia agentibu ,. Ieiunamus etiam exemplo Apollo lorum, ut dicetur sub quarta feria pente. t Porro ieiunium aliud eorporis est& scarnis,aliud mentis, aliud auaritiae, aliud fastidii, aliud dispensationis, aliud deu
tionis, aliud uotitiae promissionis, a Iiud stippletionis,aliud compassionis,aliud inspirationis, aliud circunspeetionis, aliud rationabile, aliud irrationati re,aliud qualitatis, aliud quantitatis, aliud numeri, aliud summae exactionis, astud alteratis, aliud Zetophagis, aliud mς roris. liud exultationis,aliud iram talis, huc hypocritis,aliud uirtutis siue es raritatis, aliud in d citonis, aliud necessitatis, aliud institui oni. , aliud uoluntatis,aliud pra tritam. t Sane Trei untu corporis & carnis est, quando quis abstinet a cibis, ne nimis pinguescat, uelut ab in firm ita te liberetur, uel quia comedere non potest, ct hoc nullius est meriti. Ie Iunium mentis est,quando quis abstinet non uitiis uel etia a cibis, ne c. ro pinguescat
347쪽
G V L I E L. DURANDI L I P. VI.
rescat lasciui j . Ieiuniu auaritiae, ut bur- parcatur. Ieiunium sasti dij est , quod fit ut appareat. Ieiunium dispensationi, aest, quod celebratur in vigiliis solennium
dierum & magnarum festiuitatum, ut natalis t Domin K ius ideo dicuntur vigilis,
quoniam antiquitus in prςeipuis ciuitatibus duo nocturnalia agebantur ossicia, &populus qui ad sesta venerat tota nocte,in
Dei laudibus in ecclesia vigilabat, quod adhuc Romae& in plerasque locis in ma-
.gnis festivi tat ibus, praesertim sanctorum patronorum ecclesiarum obseruatur. Sed quia Iusores & cantores eonueniebant, &turpibus cantilenis dc saltationibus, & comessationiblis, potationibus, S sornicationibus intendere coeperunt, propter haec &multa alia in conuenientia, quae fiebant,
huiusmodi vigiliae sunt interdictς,& institutuin, ut loco earum fiant ieiunia, quae ieiunia adhuc retinent nomen ossici j,na comuniter vigiliae & non ieiunia nu acupantur . Si quis tamen ieiunaret,& honeste in ecclesia vigilaret utique benefaceret: prout fit in naimitate Ioannis Baptistae, propter eius rei ierentiam. Haec igitur institu. tio dicitur dispensatio, iura ieiunium ponitur loco vigiliarum , de hoc dictum est in v. parte sit, titu. de noctiirnis. Ieiunium deuotionis est, ad quod quis necessario notenetur,quod inscrius voluntarium appelIatiir. Ieiunium votivae promi stionis est, vis quis vovet, quod certa die ieiunabit,vela carnibus abstinebit. t Et nota quod vota ex discrctionis consensu, comite ratio. ne emissa, Deo reddenda sunt: iuxta illud. Vovete & reddite Deo vota vestra: Votoru autem aliud est necessitatis,aliud sipon. taneae voluntatis. Necessitatis est, quod est fidei annexum, ut quod si in baptismo, puta fidei catholicae professio,& Satane abrenuntiatio, ut votum obseruationis decem praeceptorum legis & continentiae, quam
quis in susceptione sacri ordinis vovet, &talia vota quisque inuiolabiliter obserua
re tenetur. Spontaneorum vero votorum
aliud est indi seretum, aliud discretum. In distreta sunt vota pueroru& puellarum dum sunt in parentum potestate. Unde illis voventibiis irritari possunt. Si igitur puella intra nubiles annos voverit castitatem perpetuam, licite nubete poterit, parentibus vel citratoribus illam ad boee
gentibus. In discretum est,etiam votu mulieris, in potestate viri existentis. unde si ulo inscio voverit peregrinari,vir uoisi huiusmodi poterit rei iocare, quia ipsa non habet potestatem iiii corporis, sed vir. I di stretio etiam attenditur, quandoque ciν ea prouectos S liberos ut si sorte quis vo- uerit, ad quod persciendum, sufficere nequit : vel in quo natura ita debilitaretur,
quod posset fieri sui ipsus homicida, vel
quod sine lieentia alterius complere n quit, vel quod non ex deliberatione, sed ex iracundiae calore emittitur talia potius sunt spernenda, quana executione digna.
Ieiunium stippletionis est , ut si quis ultra poenitentiam sbi a sacerdote iniunctam, aliquid suppleat de suo. f Ieiunium com pastionis est , ut si si cerdos alicui dicit, pro hoe peccat O sac cantare duas missas &ieiunia, S ego pro te cantabo, & tres dies ieiunabo:propter hoc tame debet aliquid recipere,quia sacerdos debet compati proxiii O suo,& orare pro eo, etiam ieiunare,
potest dici compassio: ut si quis petit a sacerdote penitentiam patri suo iniunctam,
ut pro parte peragat patrem illius . t Quatuor enim modis si huiusnodi compaulo quandoque per sacrificia, quandoque per
ieiunia, quandoque per orationes, quandoque per eleemosynarum elargitionem. Ieiunium inspirationis est, ut in beato Nicolao,qui adhuc insans & manens in cunabulis tribus diebus in hebdomada, a mamillis matris suae abllinebat, vel, ut alii dicut, quarta seria & sexta, semel latum sugebatinam in illas. Ieiunium circus pectionis est, quando pro aliqua imminente tempestate pro periculo hostium,vel pro casu cuiussi-bet angustiae ieiunamus. Ieiunium rationabile est, quando cibum S potum moderate sumimiis, nec naturam ὸebilitamus. vnde Apostolus: Rationabile sit obsequiumve strum, non in comessationibus, ct ebrietatibus. Irrationabile est, si qui, velit ieiunare per duos vel per tres dies, vel per i ta hebdomada, quod non appecbat Deus: vult enim hominem se ieiunare, ut cogatur natura viiijs mori, non ut eogatur di Gsolui. unde prohibetur ieiuni si, quod quidam laciunt a coena Domini,vsque ad paccha. Ieiunium qualitatis est, si quis vovet se
348쪽
se ulterius non comesturum earnes. Ieiu-
nisi quantitatis est, si quis eo me dat ad pondus, uel ad mensuram, non plus una, die quam altera, uel si quis uoueat se non coiam estum, nisi tanti ponderis panem. Ieiu-mum numeri,est, quado quis uouet, quod de cς telo no comedet,nisi una u iee in die,
Cogitas quod comedere pluries in die, belluarum est, & eo medere bis, hominum semel, angelorum. Ieiunium summae exactionis est, in his, qui non comedunt, nisi olera, radices,& herbas, ut Ioannes Bap. in deserto,& Maria aegyptiaca in eremo, qui citduobus panibus tantum, Iordanem transiens, austeram uita in eremo. xlvij. annis
egit. Ieiunium alternitatis est, ut cum qui tino die comedit & alio die ieiunat. Ieiunium Eorophagiae, est sicea comestio, a ζω.
ρόι quod est uinum, uel siccum,&-qacst comedere. unde Pristianus in Zorophaso Bisantaj. Sicea uero comestio eli, ut infructibus, pomis,piris, cas an eis,& consimi Iibus. quidam tamen siccain comestionem appellant legumina siue eruda sive eocta retiam si lixata comedantur cum cocleari. Ieiunium moeroris consistit in uno, scilicet in abstinentia ciborum, & fit propter duo, scilicet propter corporalem abstinentiam & spiritualem sponsi, hoc representat ecclesia in tribus quatuor temporibus. Ieiunium exultationis consistit in duobus, scilieet in abstinentia et borum,& munda. narum rerum,& fit propter unum, scilicet
propter intern dulcedinis prςgustatione. Iuxta illud: Gustate S uidete, hoe representat Ecclesia in uigilia & hebdomada
post Pentecost. utrunque uero representat
In tempore Aduentus, prout ibi dictum est. Est ergo duplex ieiunium, se ilicet tribulationis & gavd ij sine moeroris & exultationis, sicut habetur in glo. Q per illo I co Matth. ix. e. Nunquid possitnt filii spons lugere, quandiu fuerit sponsus cum eis. Ieiunium uanitatis siue smulationis, uel fictionis, est in hypo eritis. Ieiunium uirtutis siue eliaritatis est in sanctis & persectis. Ieiuniu indictionis est, ut in die beati Marci. Ieiunium necessitatis est in imperfectis. Institutionis, est ieiunium quadr.& alia a sanctis patribus instituta: quae quare instituta suerint iam dictum est, & dicetur sub titu. de capite ieiuniorum. Et nota, quod
ieiunium indictionis necessitatIs & institutionis, ad idem reseruntur. Ieiunia ne Incessaria, id est, per e eelesiam instituta &indicta, sunt ieiunia quatuor temporum Ruigiliarum, Apostolorum e natiuitatis
Domini, beati Ioannis Baptistae, omnium sanctorum,assumptioni, beatae Mariae: beati Laurent ij, quadragesimae S sextae seriae praeter illas,quae sunt inter pascha & pente. & praeterquani si natiuitatem Domini in ea uenire contingat, nisi tune aliqui v to uel religioni sint adstricti. Dicunt tamen quidam, quod ieiunium sextae seriae non est necessitatis, nisi quo ad carnes, alioquin non liceret Cisteretensibus illud mutare. Sed secudum Leonem Papa licet
non sit necessitatis sabbato a carnibus ab stinere: rationabilis tamen consiletudo &canon Innocen. aliter interpretatur, e
qubd in illo triduo post passionem Domini tota fides in sela beata uirgine Maria remansit. Generalia quoque & specialia ieiunia per episcopos in synodo & eone iiij sinstituta solui non debent. t Si quidem ad 33
necessaria ieiunia tenentur doli capaces,
cum & ipsi delinquere possint, dispensari
tamen potest circa hoc cum impuberibus , R etiam costitutis in maiori aetate, & eum senibus, & infirmis ac debilibus. Mulie res uerd licet propter uirorum prohibitionem ieiunia uotiua uoluntaria dimittere debeant, prout supra dictum est: indicta tamen per ecclesiam non licet, & si in illis sacerdos sorte propter scandalum,cum eis ualeat dispensare. Alitet enim indicta ieiunia redimi pecunia, uel alio modo ne queunt, nisi ea sua lis necessitas subsit: tunc enim bene postunt redimi vel commutari
sicut & ieiunium festi, quod est die lunae, fit in sabbato. Unde & in quibusdam locis, in quibus sunt ecclesiae sancti Quintini,
non ieiunatur in uigilia omnium sanctorum, sed die tertia praecedenti: De hoe dictum est in prooemio secundae partis. Posiset etiam statui,ut quidam dicunt, ut in dictis ieiuni js bis, paru tamen comederetur: sicut faciunt Cistercienses operant , qui ad tollendum scandalum & charitate se uandam aliquid praegustant, nee Propter hoc ieiunium per ecclesiam indictum soluere dicuntur.Voluntaria vero, scilicet ad
quae alisi voto uel proposito,se adstringur,
349쪽
vel etiam qliae sacerdos prςter indicta propter peccata imponunt, licet commutarect redimere,etia si nulla eausa subsit, dum Is modo utilior sit eompensitio. t Caeterue medere ante hora comededi,&ante misoni in ieiuni js statutis,N necessariis, mortale peccatu esse sacri ea non es allirmat, in 16 voluntarijs vel 5 veniale. t Circa vigilias Apostolorum notandum est, θ ieiuniit paritatis, quando videlicet paria sunt sanctorum merita, pariter ieiunamus, siciit patet in vigiliis beatorum Iacobi & Bartholo maei & alio tum Apostolorum,qui non habent ieiunia. insitutionis: in quibus ieiunamus,pro eo quod fuerunt Apostoli zquoniam alii Apostoli vigilias habent. Cum
enim sint meritis pares, decet ut omnes habeant ieiunia. unde concit. Brachatense dicit, quod omnium Apostolorum vigiliae
sunt ieiunandae praeter uigilias Apostolorum Philippi St Iacobi & Ioannis Euangelistae. Eeelesia tamen gallicana non tenet , nisi de sex Apostolis, S de quatuor eorum . ieiunii . Petrus S Paulas habent pariter unum, quia eadem die passi sunt. Simon &Iudas habent aliud. Matthaeus habet tertium. Andrsas quartum. in uigilia istorum
ieiunandum est, ut sicut illi passi sunt pro
Christi nomine, sie & nos eum eis compatiamur, si eum eis regnare uelimus. De aliis uero Apostolis institutum non est propter aliqua impedimenta . Ecee enim sestum Philippi & Iacobi est inter Pascha &pente e. quod tempus gaudi j est&laetitiae,ideoque tune non est ieiunitim. Si opponatur de ieiunijs litaniarum. Respondetur quδd necessitas interuenit, prout ibi dicetur,uel id non est ieiunium necessitatis, sed uoluntatis, & de eo , quod quidam propter expectationem Spiritus sancti te. Iunant ab ascensione, usque ad petecosten pro eo qudd Apostol i dicuntur, hoc tem- 7 pore ieiunasse. Respondetur, t quδd nulla seriptura authenti ea dicit Apostolos tune ieiunasse Vnde tune ieiunandum non est, quia tempus illud est de tempore paschali. In uigilia tamen pentecostes bene ieiunandum est, ut per ieiunia mundati & purifieati Spiritum sanctum digne suscipere mereamur. Item, Iacobus Zebedaei frater Ioannis Euangelistae,occisus est ab Herode in diebus azymorum: quare ieiunium
non habet, nec etiam tunc de illo festi imcelebratur: prout in septima parte sit b idisius sesti dicetur. De beato Bartholomaeo euius festu eelebratur: nono Calendas Septembris: dieitur, quod suit excoriatus, Scsequenti die obi jt,& fie si haberet uigilia, Oporteret st esset tertia die ante, qa esset cotta norma aliorum sessivorsi ieiunioru . Quidam aut celebrant festum excoriationis:alij obitus,& melius. Sed sicut in concilio Brachare n. ea uetur, in hoc coniuetudo euiuslibet ecclesiae eis obseruanda. t Barnabas autem non habet ieiunium, quia noest de numero ix. Apostolorum, nee dicitur Apostolus, nisi quia eum esset socius Paul i, millius etiam suit ad praedicandum, unde: Segregate mihi Barnabam & Paulum. De beato quoque Thoma non est i iunium statutum. quia eius festum est in aduentu Doni ni, ubi continuum est ieiunium . Matthiax etiam ieiunium institutionis non habet, quia frequenter sestum illius solet eontingere in quadragesima ,& semper est in septuagesima , ct tunc est tempus ieiunii, uel quia non suit in primitivi Apostoli ς, sed post passionem Domi--ini sorte est electis,& per electionem alio- ν riim loco Iudae constitutus: unde prophe- i osta. Et episcopatu eius accipiat alter. De-eretalis tamen dicit , quod hie habet uigiliam & ieiunium, nee est uri, siue istud se-stum fiat :n prima die bissextili, siue in se cunda, prout in viii. parte sub anno solari dicetur. Ioannes Elia nyelista sestum habet tertia die post natale DSmini, & tunc noest ieiunium:tum propter festa,tum occurrentia:tsi quia ipse d te illa non obiit, imo in die sesti beati Ioannis Baptistae. t Sitamen fieri posset . bonum esset in omnibus Apostolorum iligiliis ieiunare. 1 Beatus
Laurentius solus inter martvres,&solus beatus Martinux Hater eonfessores ieiuniuhabent. Porth, dicunt quidam quod non soluit ieiunium : lieet peccet qui in ieiu-nijs indictis pr ter. qtiam in quadragesima comedit caselim 3coiia. Alii eontraὸicunt. Ex causa tamen in aliquibu, locis hoc posset concedi. iiij. distin. deinde. De ieiunio itaque quadragesimae Greg. ita dicit. Par autem est, ut qui his diebu a ea me animalium abstinemus. ab omnibus quoque sugsementinam trahunt originem earnis, ieiunemus
350쪽
nemus a lacte, uidelicet ea seo & ouis, Qvj
dam autem haereticidi eunt, iudd Chri litani nunquam deberent carnes, caseum,& oua comedere: quia, ut dicuntur, hoe non legitur in nouo testat nento: imo Apostoli iudicarunt ab itinere ab immolatis simulachrorum, Se sanguine,& suffocato. Et ApoASIM liolus: Si esea scandal ita uerit s. m. non m. I s e. in aeter. Et alibi: Bonum est , non man-I.Cον. ducare carnem, neque bibere uinum Sc. . Non legitur etiam, ut dicunt, quod Chri- - 4 flux ex aliqua natura eorum, quae mouen tur, discipulis ad ma ducandum daret, nee etiam ante se manducare sineret praeter pisces, nec ex fructu alicuius, quae moueat se, excepto fructu apum. Electuariis uero non aliter uti licet, nisi sicut alio cibo delicato. Secus est in me detina curat tua: p rq seruatiuam tamen, ubi nullum est signum inllantis neeessitatis, recipere non licet.
Quidam tame dicunt, quόd pro nulla me decina ,.nec etiam pro electuarijs ieiunia soluitur: nec etiam . pro potu ante cibum uel post. t Sic enim uidetur inductum ex consiletudine ecclesis ieiunantis,& hoc tolerantis. Senescalchi autem, uel quilibet alij seruit ores, uel portantes en coenia, non soluunt ei unium, si praegustant cibo ante dominos, sorte de toxico dubitantes Qui, bus etiam casibus monachi abbatibus seruientes, &alij servitores pollunt carnes praegustare. Idemq; etiam de medicis prς- gustantibus medicinas. Tempore it iuniorum praetiosae vestes deponuntur,& humi Ies assumuntur,& carnes tam solidae quam a liquidae dimittuntur.' Sed cum pisces sint
caro,quate hoc tempore comeduntur 3 Re sponsio, Deus non maledixit aquis, quoniam per aquam baptismi sutura erat remissio peeeatorum, hoc enim elementum
digni stimum est,quod sordes abluit, & super quod spiritus Domini ante mundi co- si tutionem setebatur: terrae uero maledixit in operibus homini,qnde e si, quod omne genus carnis, quod in terra uertatur, taquadrupedia,quam aues, in ieiunis non licet comedere . Et licet quaedam aues circa mare uersentur, & in aquis, quaedam in eis uel ex eisdem nascantur, magis tamen ad naturam terrae a qua nutrimentum percipiunt, ad hoc pertinere dicuntur. Adhuc cum quida pisces sint habentes ex una parte formam quadrupedis animalis, & ex altera piscis,bi uerus in ieiuniis potest com- medi ex parte, quae piscis uidetur, ex alia uerb minime. Adhuc pileis usus secundum Greg. ita Christiano relinquitur,ut hoc ei infirmitatis solatium non luxuriae pariat incendium. Denique,qui a carne abstinet. nequaquam sumptuosiora maritimarum beluarum conuiuia praeparet. Vinum quoque in ieiunio sic bibere permittitur, ut ebrietatem omnino fugiamus. Unde in penitentiali Romano statutum est, ut poenitens paruis pisciculis, & mediocri cervisia teperatc utatur. extra de homicid. cap. ij. Postremo nota dum est, qudd sicut ait Gregor. in homilia illius Euangeli j. Homo
quidam diues fecit ecenam magnam, re sectio corporis in diebus ieiuniorum postquam nulla alia paratur . non prandium ,
1 ossicium quartae seriae ieiunorum Aduent M. I Lectiones duae,eur legantur quarta feria P
μον temporum. In missa una tantum . . 3.
'maconus uniti in quibusdam ecclesiis,incen si quinta seria aduenιus . Et quare.
De officio quartae seriae. Cap. s. UNC ad huius diei ossiis
eiu redeamus.' Si qui ia . in hac quarta seria examinantur ordinandi:an
sint idonei ad suscipiendos ordines, uel non t. . Lal quoniam in quarta aetate Levitae a David, di a Salomone ad templi ministeria distributi sunt. Et inde est , qudd duae lectiones t leguntur ad millam ἔquarum prima, quae legitur sub tono nocturnali, scilicet declinanter, significat uintus testamentum, & secunda quae legitur sub communi tono, scilicet ascendente, significat nouum tet . ad significandum ordinandos in utroque testamento debere esse instructos. Monendi enim si int,qui ad ordinem sacrum conscendunt, ut habeant notitiam legis S prophetarum, quibus pos sint alios erudire. Prima lectio erit in nouissimis. Ela. ij. Secunda est: Locutus est do