장음표시 사용
351쪽
minus. EA. vij. e. Sed & lex & prophetae in
quarta mundi aetate uiguerui. Doctrinam ieiuniorum habemus a uet.test . ut praemissum est. Semel genua flectuntur, quia tam in lege, quam in prophetis Deus unus co li praecipitur. Quoties aute in . seria duae lectiones leguntur, toties in proximo sata bato possunt generaliter ordines celebra ri, quod sexies contingit: videlicet ter in quadragesima, & ter extra quadragesima, inde quod dictum est in prooemio secundet a partis. t In sextis uero fer ijs ieiunion una quatuor temporum, una dutaxat lectio ad nussam legitur, quia lex & prophetae quae fuerunt in quarta state in uno Euangelio, in sexta aetate recapitulantu r. Sane huius quartae feriae Euangelium est. Missus&c. quod est Luci j. e. in quo parant in phi recitatur annuntiatio, uirginis consensus, &Domini incarnatio,quae propheticis tubis fuerat ante declarata. Unde precinit propheta introitum . Rotate coeli desuper, &nubes pluant iustuna. Esa. xlv. ROrate coeli. dicit & pluere. quia descendit uerbum in aulam creduis uirginis,sicut pluuia in vellus. Coelos dixit,& nubes Angelos,&prophetas, qui enarrant gloriam Dei. In pro
thetica lectione. Erit in nouis limis die-
P us,quod est Ese. ij.e. agitur de monte Domini, qui de paruo lapide creuit in montem , qui tegnabit in domo Iacob in aeterat um, unde recte subditur in gradu ali. Tollite portas principes uestras, & elevamini portae aeternales,& introibit rex floriae. Et quis ascendet in montem domini, auxqά stabit in loco sancto eius λ In epistolari iectione: Locutus est dominus ad Achaz De. quae est Esa. vij. eap. manifeste agitur de beata virgine Maria, cui rite succinitur graditate: Prope est dominus & ne qua surrepat dubitatio, subditur in offertorio.
Confortamini. Aliae tamen ecclesiae dictit: Aue Maria, gratia plena: Dominus tecum: benedictatu in mul.& bened. Duc. uentris
tui: quod sumitur ex dicto Euangelio. Combnio est: Ecce uirgo conci piet,& pariet filium,& vocabitur nomen eius Emanuel. 4 ED. vij.cap. I ii t matutinali uero officio, in quibusdam ecclesiis, psalmodia sinita,dia. eonus & shbdiaconus,& acoliti in albis cueandelabris, & turibulo processionaliter
iusti praelati ad pulpitum pergunt, ubi diaconus pronuntiat Euangelium ἰρ Migiis est Angelus Gabriel a Deo, & eius homilia: deinde ince sit altare,& postea ipse S subdiaconus sedent, donec unus acolytus i censa uerit chorum : quod quidem fit ob reuerentiam dominicae an nune lationis, qugin ipso Euangelio continetur. Nempe praelatus illos mittit, ad notandum, P Deus pater prophetas praemisit ad praenuntiandum domini incarnatione suturam, & Gabrielem Archangelu misit, ad annuntia dum eam uirgini Mariae. Diaconus Eua gelium pronuntians, est Angelus annuntians uirgini,quod conciperet. Altaris i
rificatio, est Spus sancti ipsi uirgini obumbratio. Ministrorum quies siue eesso est ipsius uirginis timor, & cogitatio qualis eruset Angeli salutatio. Chori ve id turificatio, est patrum illius temporis de fili j Dei
incarnatione diu desiderata exultantium gratiarum actio, & congratulatio.
s κ M M A. I Fota sata unam timum lectionem has i in Missa. De sexta sella. Cap. s. N sexta seria una i tan- rtum lectio ad missam legitur, quia actor noui &I ueteris testamenti, de quibus praemissum est: unus solus Deus est,&quia ex utroq; testamento unum Euangelium factum est. Et est epistolaris lectio. Egredietur uirga de radice Is IrIelse, quae est Esa.& manifeste de aduentu,& beata virgine Maria intelligitur,quq ccesset immaeulata uirgo prope fuit. Ideoq; in introitu e celesia praecinit: prope esto mihi domine.& in iter se: Beati immaculati in uia,qui ambulant in lege domini. Et ad idem pertinet Euangelium. Exurgens
Maria,quod est Lue. j.e. Grad uale. Ohende nos domine misericordiam tuam,ct onserenda. Deus tu. uel secundum alios. Audi Israel. Prim si respiciunt aduentu,quem uia cadi enarrauer ut, id est, Apostoli prgicauerunt, in secundo aduentu cu diro iudicaturi, idcirco est hedierna statio ad sanctos
352쪽
Apostolos, de quἱbus habetur in eantatio
virginis,de quo fit metio in praemisso euanelio,vbi dicit. Deposuit pO. de se. R exal. ii. id est, perbos serabas,& phariseos, &exa l. hii. id est, Apostolos,& in eo inmunione Eece dominus veniet. Zachariae vit .ci
x Sabbato quatuor temporum aduentus , quatuor lectiones tantum veteris resum. lego.
iuri Et quid ita. Limit. Nu. q. 1 Iustitiae beneficium. Iemmum, quodnam perfectissimum omnium. s Lectiones cur Romae legatur graee. O latinλε Euangelia cur dieat nouiter ordinatu/, hem
tur iiij. lectiones de veteri testam cto ante lectionem illam Angelus domini,quq sumuntur de lege&prophetis, ct in quibus iam e clesiis prima est: Clamabunt, quae est Esa.
Nix. c. secunda bst': Laetabitur quae est ei undem xxxv. c. Tertia est: Super montem quet est eiusdem lx. c. Qn arta est,Christo meo, quae est eiusdem xlv. eap. Ideo autem sunt quatuor, qu ia quatuor sunt ordines benedicentium Deum,uidelicet prae Iati, clerici, religiosi,& latet, siue populus, quos enumerat dicens: Domus Israel benedi ei te dominum . per hoc populus: domus Aaron benedicite dominum, per hoc prelati:domus Levi benedicite dominum, per hoc ministri: Qui timetis dominum, b ex edicite dominum: per hoc religiosi intelliguntur. Prima ergo Iectio. pertinet ad populu: secunda,ad praelatos: tertia ad ministros, quarta ad omnes religio s. In his enim Iectionibus informantur ordinandi, ut ad exempla sanctorum patrum dictorum quatuor ordinum cum eis benedicant dominum: siue ut benedictio it lorum veniat si per eos. Vel ideo, quatuor leguntur: quia iei linam debet habere quatuor cardinales virtutes, scilicet temperatiam,quia ipsum ieiunium temperantia est. Prudentiam, unde Apostolus. Rationabile sit obsequi uiri
vestrum. Fortitudinem: nde proiictb. vlt. RO.i 2
De muliere sorti, id est, de ecclesia. Accinxit sortitudine Iumbos sitos, quia oportet nos multum laborare ad hoc , , t caro nostra munda, sit quod eum magna sit pugna, quia valde corrupta est, & spmas A tribu los germinat:& ideo cum magna attritione venit ad eandorem . sicut & byssii , ct iis stitia, unde Esaias. Et erit iustitia emeulsi lumborum eius,& fides cinctorium renum eius.de Christo loquitur in membris, quando enim fit iustitia r in terra, recedunt latrones. similiter quando iustitia si, a n bis recedunt praui motus, & non sperant: licet in nobis habitent. si vero non fiat tu EI . t Istitia,non recedunt. unde Esaias. Quia nofacimus iustitiam, non recesseriint habitatores terrae, ubi est iustitia ibi pax. Fides
autem, est cinctorium renum eius, quia ut dicit Greg. Despectus terrenorum, restriniit fluctus earnalium voluptatum. t Unde 3
ieiunas a cibis corporis, oportet ut ieiunes a cibis daemonis,& comedas et bos mentis, qui autem sic ieiunat, non nocebit eis ignis tribulationis, nec ignis mundanus, sicut nee tribus pueris nocuit ignis fornacis
babylonis,& ideo sequitur lectio Dan. iiij. Angelus D fit. Praecedit autem ipsa temo
ordinationem elericorum: ad notandum,
qudd nemo rite potest ad consecrationem accedere, nisi prius transeat per fornacem atq; in sornace Deum benedicat. Iuxta il- χ7lud Sapie. Vasa figuli probat sol nax,& ho i Timmines iustos tentatio tribulationis, quia 3 qui ad sacrum accedunt ministerium . pro bandi sunt in ea mino multarum tribula tionum & tentationu. Iuxta illud Apostoli: Et hi probentur primo,& sic ministret. Propter ordinandos enim legitur,ad significandum, φ sie vivere deberent, ut non noceat eis aliquis ignis regis Babylonis, id est diabolii sicut ignis tribus pueris non nocuit . Et sequuntur benedictiones, scilicet hymnus: Benedictiis es Domine &e. Quia post probationem coronantur,& a Domino benedicentur, & in fine sit bijcitur versus Glor. pat. &e. In laude & in honorem
Trinitatis,quod non fit post Psal. Benedicite, tum quia ibi in ultimo versu fit mentio de patre, & slio,& Spiritu sancto: tu quia ibi in facto trium puerorum tota Trmi-Z to
353쪽
tas fuit de honestata : hi verδ versus praecedentes ad Cal ius patris pertinent laudem , di in ordinandis trinitas honoratur. ChOro autem licet sedere, dum lectio ipsa dicitur, sed non in cantur aliud enim significat ipsa lectio in legendo,aliud in cantando unde nune stare debet episcopus & clericus: quoniam non debemus quiescere,q i: scimus pueros illos pro Deo laboras. 6 se. Dicunturi autem in c. bbatis ieiunioruvij. Iectiones Euangelio connumerato, eo quod septem sunt ordines, & quidam dicunt xi I. pro eo,quod antiquitus Romae,&adhuc in Constantis poli fieri dieitur, legebantur Graece & Latine, & legebantur I 2. lectiones per i 2. lectores,quorum sexerant Graeci, de sex Latini. Erant tamen sis Iuni modo sex in sententiis, quoniam illae sex sine Euangelio, quae legebantur Latine, legebantur & Gretce, sicut si dixerimus Amen: & postea dixerimus uere, non ideos duae reserunt. t Ideo autem legebantur
dupliciter quia Romi erant Grςci,quibus
latina lingua incognita erat. Erant etiam latini per milli, quibus graeca incognita erat.Vel hoc fiebat, ad notandum utriusque populi linionem.Caeterum ad orationem, quae dicitur post lecti Oaem Angelus Domini, se ilicet Deus qui tribus pueri, &c. non flectit ecclesia genua: licet in orationibus aliarum lectionu ante flecteret praeter quam i in octauis pentecostes ad ostendendum , t ecce lesia consorinis est tribus D n 1 pueri, - Fecit enim Nabuchodonosor sta- tuam, & cogebat omnes adorare earn, sedi tres pueri cum Daniele noluerunt penua flectere ante statuam, tales debent esse o d: nandi qui ante statuam, id est, ante taaundi gloriam genua non sectat. Quare elerici ord inciatu r,& quare in fibbato, di ctum est in prooemio secundae partis. Quidam
conserunt sacros ot liues inter lectionem, Angelus,& epistolam Pauli, ut post Ordinationem proponant ordinatis epistolam ct Euangelium ad instar boni pastoris, qui mittens filium, monet eum, quid S quali- . ter acturus sit. Ordinati enim per capcllas mittendi per epistolam moncntur, ut alios corripientes benedictionem, quam Ma b. aeceperundcustodiant.Per euangelium ve 3 ro dicitur ei : Euntes, docete Omnes gentes. Nonnulli etia subdiaconatu ante epiastolam ratione praemissa praestito conti nue, post eam diaconatum & sacerdotium praebent: quibus praestitis in uocem laetabundam erumpunt, dicentes: Benedictus es Dominus, eo quod hi praesertim ordines inuitantur ad laudes, praestantur,citra euangelium, quia Moses & Aaron leuitas in tabernaculi mini lierium ordinauerunt,& Christus lxxij. ordinator ad praedicandum mici. l Debet autem legi eyistoria. s. Romanus Sc. Quae est . j. ad Theis ij. c. ab aliquo de ordinatis die ipsa, ua episcopus debet prius ordinatos admonere, di postea ad maiorem admonitionem, epistolam illis tradere. Praeterea ordinatus doctrinam sibi in ordinatione traditam pex hoc se roducere in opus. ostendit. propter
eandem etiam rationem, unus de nouiter
ordinatis Iegiς tunc euangelium: Anno xv. quod est Luc. iii .eap. Post epistolam etiam cantatur tractiis,qui unificat grauitate, quam sacratu seu ordinatus seruare
debet, ne in si perbiam elatus in laqueon incitat diaboli Communici est: Exulta satis, quae est Zachariae nono cap. s VAM Is M. I Aduentuι Dominica quarta, missa introia
Antiphona septem incipientes ab ὀ, cur ca
sentur anse Dinini natiuitatem.
na, inc Eientes ab i. 6 Hebdomada proxima natiuitati, praeparatio merito nuneupatrar. Et cur sex diotio a natimitatem dicantur, laudes propriae. 7 Do mca vacans, quae . O cursite dicta.
De Dominica quarta aduentus D mini Cap ii.
aduentus primum responsorium in nocturnis est. Canite tuba, iasiumptum est de Iohele. Antiquitus enim Iudaei l canebant tubis ad incitandum hominus, ad nuptias, S ad sole
354쪽
solennitates & ad mouendum eastra. Vn-st de nune praecepit Dominus praelatis,' ut cantunt tubis inuitantes petes ad nuptias notia regis, quarum dies instat scilicetdies natalis Domini, in qua Christus desiponsauit sibi humanam naturam e secundum N i quod dieitur in Psal. Et iple t aquam spon siis procedens de thalamo suo. Canite igitur, quia prope sent mitiae N propter premissam eausam cantores hae septimana altius solito, vocem suam exaltant in responsorijs,'& in introitibus. ut qui prius sopo re negligentiae opressi, testionibus excitati nolumus: saltem vociferationibus & tumultu tantu una excitemur. Siquidem in septem annis ante annum lubilcum Praece .pit Dominus eanere rubis , pro 3 pitiis anni
in stantis i aetii ia. In hae autem Ustoria hii ius dominicae partim ex prophetis, partim ex En augelio compilata, commiinia ex v-triusque decantantur aduentus, Sc praeser. tim vocatio genti lim, declaratur per Christi aditentum, ubi in persona Apollo torsi, uel doctorum dicitur. Canite tuba,& vocate gentes. Sanh gentilitas viden, calciatam fore diurnitatem, in utero virginali, elamat ideam in in troi tu .d icens seclin dum quisdam ecclesias: Memento nostria os Domine in beneplacito p. r. hoe est in s-lio, in quo bene complacuilii ex milibus populi ,Iqui fuit tuus ab mitio mundi. Et, ideo eongratulatur alteri in epistola, dicens secundum quasdam ecclesias. Gaude- te, quae est ad phili p. iiij. Sed iuxta consideratione uteri virginalis, cantat in traditali Dominum prope esse, & celere eius aduentum. In allelu. la uero: Veni Domine in offerenda. Consortamini,& in eo nam unione: Eeee virgo de si rar & consolatur,&Α eausam conclud it con lationis. s Poridad ostendendum desiderium anti litoru patrum, in s ne aduentus, cantantur septem antiphonae: unaquaeq: secundum ordinetrisiuim. su a die, usque ad natale, quae incipsit ab , o. Prima est: O sapientia &c. Sunt aut Eseptem', quia diriguntur ad Christum , in quo requicuit spiritus sapientiae ct intellemi η, spiritus cost ij. S sortitudinis doc. Esii. per quae septem dona suae incarnationis nobi gratiam ministrauit: prout in ipsis septem antiphonis apparet. Sunt etiam septem, quae cantantur in de lanatione antiquorum patrum qui septenario seritienates aduentum Domini expectabant. Undem omnibus dieitur: Ueni. vel septem sint propter septem dona Spiritu sancti, qui Chrailus venies largitus est mundo, & per quae expectantes illuminati sunt. Et sitne omnes secundi ton . Prunt, quia quae libet loquitur de utroque aduentia. Se n d b, quia signant nobis gemmam dilectionem iscilicet Dei & proximi. Tertio, proptergeminam Christi ad quem diriguntur naturam, unde : Geminae gugas substantiae . Quarto, quia ipse antiphonae notant de siderium tam antiquorum patrii expectantium primum Saluatoris aduentum, illa inmodernorum expectanti lim secundu . Omnes ergo sunt secundi toni in signum quod secundum expectamus aduentum. Et aduerte,quia illae quae habent in prine ip. verba pertinentia ad diuinitatem pertinent ad eos, qui expectant primum : vi, da pientia, S d a dona y. A sonay autem in te pretatu Dominus quia dominabitur eunctae creaturae, vel quia omnis dominationi eius seruit. illae uero qiiς habet verba pertinentia ad humanitatem pertinent ad expectantes secundum,ut O radix Iesse,& Octauis Dauid Sunt etiam quaedam quae virique conueniunt: ut,o rex pentium. NaDei filius dicitur rex secundum diuinita-j I A tatem. Iuxta illud Deia, iud: cium tuum regi da Se. Et etiam secundum humanitat ε. iuxta illud: Domine in virtute tua laetabitur rex &c.Saepius tan en secundum humanitatem rex dicitur, quia seci: ndu eam, est unctus oleo laetitiae prς particibus suis. Rursia, eeeles a in lus septem antipho- sni, ostendit militi l eitatem morbi sui, &ad quamlibet petit remedium sui morbi. Nam ante Dei filii aduenisi m ea n e eramus ignorantes siue coeci: poenis aeternis addidit: se tui diaboli, mala peccati eonsuetudine tuncti, tenebrix obuoluti, exules apat ria & expui s. Ideoque indigebamus doctore, redemptore liberatore,eductore, is , minatore Saluatore: quia igitur ignorantes eramus, ideoque ab ipso doceri indigebamus. Unde in prima antiphona clama-mu,: O sapietia, iuς ex ore Se Eccl. xxiiij.& Sap. v vj. S E a. xl. cap. Quia verδ paruprodesset, si doceremur, D non redimeremur, ideo in secunda ab ipsi, redin i postu
355쪽
nem icneremur capturas, ideo in tertia Pe
lianus liberari. O radix Ieile &e. Esa. xl. Sclij. cap. Sed quid prodesset captiui, , si es et redempti de liberati, si tamen nondum cI- sentabo inni vinculo absoluti, ut scilicet sub peccato essent, & vincti libere quo ve Ilent, ire non possent λ & ideo in quarta ab Omnibu, peccati vinculis educi petimus: Oelauis Dauid &e. Apoe. iij. Sc Esa. xlij. ScLuc.j.c. Praeterea, quia hi qui diu suerunt
in carcere, oculos habent obtenebrantes,
nec clare videre possunt, ideo post absolutionem a carcere restat nos illuminari, ut
videamus quo ire debeamus, Se ideo i quinta hoe petimu . O oriens Sc. Zach. vj. Sap. vij. de Malach. vlt. Se Luc. j. eap. Sed si essemus docti de ab inimicis penitus liberati, S illuminati,quid valeret.nisi .lcberemus ad regnum perduci,& ibidem saluari,& in duabus sequetibus petimus saluari . O rex gentium &e. & Aggei. ij.& j. Pet. secundo Eph. i 1. dc Ge. ij. e. In qua petimus salutem
Gentium: de Oemanuel dec. Esa. vij. Mat. j. S Esa. xxxiij. & Gen. pe. c. In qua petimus se lutem Iudiorum In quibusdam vero ec .elesijs adduntur aliae duae. Prima in hon rem beatae virginis Mariae, quae concepit: secunda pro Angelo, qui ad virginem m-troiuit,ve I in honorem Gncti Thomae cuius sestum tunc accidit. Duae quide adduntur, ut perficiatur novenarius numerus: ad
designandum, quia per septem dona Spiritus sancti perueninius ad noue ordines an pelorui, quoru quilibet desiderabat Christi natiuitatem, ut impleretur numerus ipsorum,qui de coelo ceciderunt. Quaedam et ia ecclesiae eantant duodecim, quae exprimunt duodecim prophetas, qui Christi
aduentum praedixerunt, quae etiam duodecim Apostoloru teli imo ma roborauerunt, ex quo duodecim tribus & duodecim millia lignati saluantur, sed non sunt nisi s
plein habente, veniam. Omnes autem incipiunt per, δ. quod potius admirative ponitur, quam vocative. Cantantur in vesperis, quia DAs venit in vespera mundi. Hic est Helia ,qui iero, carne, R in mane Pane vescitur: Domin is, scilicet noster, tui in ultima aetate mundi carnem allam2 sit, dc in diluculo resurgens in panem angeIorum transiuit., Ett nota, o haec hebdomada c
proxima natiuitati, preparati O merito nu-
cupatur, de ea hilloria: Clama in sortitudine. cantatur: quae non ut quidam simplices autumnat,ad quatuor tempora, sed ad Domini pertinent proximam navi ultate. Unde cum sex matutinalibus laudibus de cantatur, quoniam quaelibet illius seria proprias habet ad Iaudes antiphonas,quia per sex aetates antiqui se ante aduentum praeparauerunt, & nos per sex Opera misericordiae ad secundum etiam praeparamur. Veruntamen fera ales antiphonas, quae in
illa seria, in qua occurrit sessu sancti Tli mae, scriptae sunt,octava d e antea quidam
canere consueuerunt. Decet enim ante natiuitatem Domini eantus Sc omnes antiphonas, do sere omnia responsoria renouari, quia sicut per plures de frequentiores nuntios magis ae magis mouetur animus
subditi, ad solicitudinem honorisce suscipiendi praelati im, sic de tenouatione catus, magis S magis movemur ad euram nostrae Praeparationi, in susceptione Domini , Sc
t per quotidianam renouation ni cantus
cxcitemur stequentius ad turpes ta terrenas cogitationes purgandas, ut sit dignum habitaculum, & ornatum venturo regi regum p ijs cogitationibus praeparem l .Potest tamen Se totus aduentus praeparatio nuncupari: unde in mincipio legitur. Abiiciamus opera tenebrarum,& induamur arma lucis Sce. quae omnia praeparationis insignia. In titulatur autem in antiquis libris domini ea tilla: Dominica vacas. Pri Tino, quia ostendit quod omnis Onctus uacat. ex quo Ioannes, quo inter natos mulierum non surrexit maior, non est dignus Mart.
soluere co*rigiam calcia naenti, sicut dici- 11 tur in Evangelio huius dominicae, id est, Io . Iincarnationis mysteria denudare, S propter hoc Dominus Papa non facit stati O- ne in apud aliquem Diactum- Secundo dicitur vacans, quia non habet proprium os seium, sed mutuat alienum s. Rorate coelidce. & hoc propter ordines medentis diei in quibus fuit apotholicus occupatus. Saepe enim in Decembri con euerunt ordines ab Apostolicis celebrati . Tertio, quia numerum dierum aduentus excedit, scilicet xa, quare inter Dominicas aduentus
356쪽
non debuit eomputari, sed vaeans potius appellari. Quarto, quia apostolicus olim hae die dominica eleemosynis vacabat, &tam ipse, quam sui circa hoc intenti nulla stationem faciebat, propter quod dicta est uaeans, scilicet a statione & indulgentia. Quaedam eeclesiae dicunt in hac dominiea Euangelin' Miserunt Iudςi,st eli Io.j.cap. di epulo lam : Gaudete, quae est ad Philip . iij. cap. Aliae uero dicunt epistolam: Sic nos existimet quae est ad Corinth. iij. cap.
x Offera diurm insentio. 3 Prophetia cur praemittatur epistolae vigiliae natalis Domini. abes qui dicantur m vesperis vigilia natiuitatis Domini.
De vigilia natiustatis Diti. Cap. o. N f vigilia natiuitatis
Domini, est inuitatorium .' Hodie scietis quia v. d. & s. n. & m. v. g.e. quod est transum. ptum de Exod. xvj. e.
uespere scietis, quia educit ilos Dominus de terra Aegypti & mane v. g. e. Et potest diei quod haec breuis clausula,ex una par te ad natiuitatem, ex alia pertinet ad resurrectinnem: si e hodie, scille et in uita pretsenti scietis,quod ueniet Dominus, id est, panis uiuus, qui de coelo descendit, & ma. vi. gloriam eius . i. reser rectionis gloriam non solum humanam, sed etiam gloriam diuinitatis eius. Sane, in hac uigilia ecclesia monet, & militat filios suos, ut parati sint ad sit scipiendum Dominum . Unde in nocturnali officio primum responsorium est: Sanctificamini, stitieet fili j Israel, id est, uiri spirituales, qui uidetis Deum per fidem, & parati estote, ut intersitis ad nuptias, quia non erit in eoena, qui ei jcitur a nuptiis. Moraliter non obseruabit conlilia, qui praecepta tenuit adimplere. Sequitur in uersu. Et mane vi. glo. eius, id est,aduentum gloriae eius, uel mane ad literam.
Et haee ultima pars de Exodo sumpta est, sed prima non est sumpta de alI quo libro. Dicitur etiam eapitulum. Gaudete in Domino: Phili p. iiij.eap. Diurni t uero ossi Leij intentio est ostedere, st Christus natus sit,& hoe dicitur in epistola: Paulus seruus&c. Quae est ad Ro. i. eap. & in Evangelio. Cum esset desponsata. quod est Mat. i. cap. Hae etiam die desponsatio legitur Maris, ut sciat quod alij suit desponsata, scilicet Ioseph, S ab alio suit foecundata, scilicet a Spiritu sancto. t Quaedam tamen eccle- ιsiae ad hoc, ut incredulis maior certitudo sit praemittunt pro petiam. Propter Sion&e. Quae est Esa. xlij. cap. in qua osteditur ipsiim fore nasciturum. Natus autem est, ut populum saluum saceret, & terrae iniquitatem deleret. hodie in spe per sacramenta gratis: mane in te, per reuelatione
s iorix, lire patent in introitu & in gradua
i. Hodie seietis. Exod.xvj.cap.& in allela I a Crastina. Quidam tamen dicunt alIe IuIa. Aue Maria,& hoc,quando uigilia est in domini ea.Tue enim dieitur allelu Ia, propter resarrectionem Domini. Idem etiam patet in post communione. Reuelabitur quae est Esa. xl.e. Sed quia in eius incarnatione erat sutura Iudaeoru dispersio, ideo in graduali subditur uersus. Qui regis, in quo pro eis oratur. Quantus sit, ostendit Psalmus,qui ad introitum eantatur, scilicet: Domini est terra & plenitudo eius,de quo etiam dieitur offerenda. Tollite portas principes uestras &e. In t uesperis autem uigiliae natalis Domini dicut quidam D , psalmos : Laudate pueri Dominum: Lau- date Dominum omnes gentes. Lauda antima mea Dominum: Laudabo. d. in . Laudate Dominum,quoniam bonus est: psalmus,& Lauda Hierusalem Diim: Lauda Deum tuum Sion in quibus inuitamur ad laudes: Alij uero dicunt. Laudate pueri Domini rlaudate nomen Domini. Qui confidunt: In conuertendo Dominus captiuitatem&e. Memento Dite, & Benedictus Dominus Deus. & merito, quia primus deuotos inuitat ad laudandum iugiter& praedicandum. Secundus mouet in Deo confidcre. In tribus sequentibus redditur eausa: quare laudibus sit instando, & in Domino confidendum, scilicet quia nostram captiuitatem conuertit, & multu magnificauit, quia promissa compleuit,du fructu ventris
357쪽
V ir Dauid si persedem eius instituit: quia inis
clia auit coelox,& descendit, qui demum de alto manum suam emittet, ut nos eripiat ab aquis inultis,ct a filiis alienis . Vesperae autem istae privilegiatae sunt: quia cum caetera osscia vespertina propter superueniens sessum mutentur, illae non mutatur . In vigilis etenim aliorum se florum ea pitutu in Hymnus: Antiphona:&Collecta. In aliquibus etenim ecclesijs totis vesperudiet ossicijs expletis, solummodo antiphona de eot lecta de sequenti secto die untur: eo quod Dominus in uesperis, id est,in vltima aetate mundi lienit ad saluandum saltem reliquias generi humani. s Y M M A.
t Natalis Domini officium. quid in summa. a christiM eur in sine anna nasci voluit. 3 A nias Domini, dies sensim crescunt. 4 atalis Domina ferium, eadem die mensis
ii Iubilis, quid notet. 13 Euangelia quot dicantur in nocturnas si-
I 4 Ioseph peritu, quam Maria genealogia , cur
I s Maria ct Ioseph genealogia deseribitur.
i 7 Tbris horus Papa instituit tres missas cantini in Le na lis Domini. Et quod μώδει
vii inst riuum de prima. nu. I 8. I9.1o Prophetiae diei. naralis Domini cur praemittantur epistolis. a I Mi a secunda natalis Domini, cur eantetur sub auroram ai Missa tertia natalis Domini, hora tertia canis
33 Missa iret mctitutae in die natiuitatis: Domi. nica, quid signent. ibidem vide, O per
a s chri us, qῖο mrestigasur primogenitus Mai De ossicio natalis Domini. Cap. i 3.
QVης inque in ossicio Natalis D
nini diculur, de exultatione t na iustatis sunt,quia sicut cantaturia respoulorio: Descendit de cviis Chii
stus, id est, de sinu patris ut appareret uisibilis. Unde egre luis eius a patre, id est, ab occulto,& intimo patris. Sequitur introi uit. s per aurem uirginis, id est, per fidem, quae ex auditu, sicut legitur in epistola ad Rom.Unde elim dixit ei Angelus. Spiritus ruesanctus sit perueniet in te, & uirtus altissimi obubrabit tibi: Spiritui sancto acquieuit. Iuxta illud, in eanti eis: Pessiilum ostij mei aperui dilecto meo, ostium,desiderita, cas. s. est pe stulum, discretio. quasi per discretionem aperui desiderium meu dilecto meo,& hoc audito dixi: Ecce ancilla Domini:
fiat mihi secundum uerbum tuum. Non λcut Eua, quae fregit pellatum . quando u luit esse sicut Deus. Introiuit di eo in ut rum ui θ in is,quo accepit carnem nostram, S exiuit per porta clausulam in regionem nostram. De hac porta dixit Ezechiel .Porta haec elausa erit in aeternum,& exiuit de εῖ mundo per portam auream, id est, charita, item: quia per erucem. Maiorem enim charitatem nemo habet, quam ut anima siuam
ponat quis pro amicis sitis. Et test ad- suertendiam,quod Dominus in fine anni nasci uoluit: ut ostenderet se in ultima mundi aetate uenire: in sexta seria conceptus rin dominica natus, in sexta seria crucifixus suit,& dominica resurrexit, ut qui hominem in sexta seria plasmatum perdide rat, in sexta seria liberaret, & qui dixerat in domini ea .Fiat lux in dominica, veniens oriens ex alto nos illuminaret. De hoe di eetur sub titulo de parasceve, &4n nocte natus est, ut se sub ea me latentem ueniresgnaret: vel ut, se ad illuminandam noctε
nostram uenire monstraret,quoniam habitantibus in regione umbrae mortis,lux O ra est eis. Unde abi eius natali dies prolon 3gantur, quia credentes in eum ad aeternitatis lucem voeanture rationabiliter itaque Uc. 'nocturna ossicia celebrantur. Cum autem
caetera festa Saluatoris, i stilicet passio : .
resurrectio, ascensio, pentecostes, ct alia snt variabilia, quia .non celebrantur semper in cisdem calendis siue in eadem die mensis: quare hoe festum est in uariabile, cum semper est in eisdem ea tendis, siue eadem die mensis Respondeo secundum Augusti. Hoc festum pertinet ad memoriam tantum, unde suffcit per illud memorarin uota dies mensis Christus natus suit, de
358쪽
adeo semper eadem die mensis celebratur. recolit tepus ante legem, seu eos, dui fue-
licet ipsa ferra uarietur propter mutatI
nem literae dominicatis,alia vero sella pertinet S ad memoriam & ad sacramentum. uerni gratia: Christus passis est sexta seria, ut hominem qui in sexta seria cecide. rat, redimeret, & sic de alijs, R ideo oportet, quod sub diuersis calendis fiant, in eadem tamen seria, scilicet in domini ea. Praeterea, semper pascha nostrum accipitur domini ea prima post pascha Hebraeo- . rum, quod est semper xiiii. luna. quia ergo Iuna xiiij.non semper est eodem tempore, uel ea dena die mensis: imo uariatur secundum annos solares, ideo ia pascha nostrii,
non semper est eodem tempore,nec in eadem die mensis, liere semper sub eadem seria, scilicet in dominica eclebretur. η Rur J sus t ideo pascha, pentecostes S alia festa uariabilia sunt, nec certae diei mensis sunt
annotatat ne uideamur inuitari Iudaeos, ut semper illa celebrant in certis calenis. Alicuius uerδ dixit,quod ideo hoe se-stum per singulos dies uariatur,mita natus est nobis, qui per singulos msidi dies lauatillos, qui per peccatum Adae sint maculati. Cireat ossicium nocturnale sciendum est, quod inuitatorium , scilicet Christus, natus est nobis Sc. in persona angelorum cantatur, a quibus pastores uel portus omnis populus ad adorandum natum Dominum inuitatur. Nouem uero psalmi dicuntur per tria nocturna, ut notetur,quod omnes sancti patres qui suerunt in tribus temporibus, scilicet ante legem, sub lege , Stempore gratiae in nouo testamento, sociati sint per aduentum Christi: nouem ordinibus angelorum, ut sicut Angeli sanctae Trinitati eongaudent, sic & illi eon gaudeant. In primo psalmo igitur de aeterna Christi genitura, ct ineffabili. In secundo de eius incarnatione. In tertio de laudi. bus sponsi S sponsae, idque in tribus primis lectionibus per Esa. Oracula tosti scamur,qui non tam prophetice, quam Euangelicε inearnationem Christi descripsit.
Prima est: Primo tempore.Esa. ix. cap.Se cunda est: Consis lamini, consolamini popule meus,dieit Deus uester, Esa.xl.c. rtia est. Consurge,consi e .Esa. xlij.e. in ipns etiam fit promissio, in alijs ostenditur 7 promissionis impletio. t Primusnocturnuarunt ante lege, ut Abraha, Isaae,& Iaeob, secudus nocturniis recolit tepus legis, seu eos,qui sub lege fuerunt, ut David & prophetas,& alios plures, & ideo in antiph nis quae cantantur in illis duobus nocturnis, quae ad uetus testanientum pertinent, non dicitur allelu- Ia, quoniam patres illorum temporii differebantur ab aeterno gaudio, scilicet a patria, in qua iuxta Apocalypsim, cantatur allelu-Ia. rtius uerb recolit nouum testamentit, quod habuit ini. tium a baptisno , quod tertio tempore .c gratiς nobis collatum cst, seu eos, qui suerunt in nouo testamento, ut sunt Aposto-l i,martyres,cosesseres,& alij sancti. ideoque in illis antiphonis, quae eos recolunt,& quae ex nouo testamento sumuntur, canitur allelu. Ia: quoniam istos plus honora tiit situs aduentus, quam praecedentes p tres, ita ut si digni de hoe mundo migrat, illico in coelum transserantur, & societati Onctorum iungantur, quod antiqui patres.
longo tempore expectauerunt, murmurantes infra claustra inferni. Ante i npetur, a nos Iolent in quibusdam locis super alta-rς. Pannjtoni, ad designationem pro millorum trium temporum, & in singulis nocturnis singuli amoueri. Primus niger
pro tempore ante lesem. Secundus albus, pro tempore reuelationis:Τertius rubeus, pro tempore gratiae propter dilectionem sponsae eandidae & rubici indae. In quibusdam quoque ecclesijs sit spenduntur boni pani, in quibusdam uiles,& in quibusdam nulli, prout in prima parte dictum est sub titulo de picturis. Sane, ad primum responsorium primi nocturni, dicuntur in quibusdam Ecclesiis tres versus, propter causana redditam sub prima domini ea aduentus,& post quodlibet trium responsbriorum prioriim dicitur Gloria patri Sohoe ideo quoniam in tribus responsorijstria i significantur, scilicet restauratio an 'gelorum: reparatio hominum: & modus quo ista facta fiunt: restauratio angelorum notatur in primo ubi dicitur: Gaudet exercitus angelorum . Reparatio hominum in secundo, ubi dicitur pax vera descedit.Modus Iero xluo μ' sint S potius quo descedit ille,qui fecit, insinuatur in tertio,quod in quibusdam locis: Descendit Z de eoelia
359쪽
de coelis. In quo Ostenditur, ut praemissu ni est, Deum descend ille a patre, in virginem, S ita ad nos. uel per hoc quo d in ipta responsorio tangitur, quod intrauit in regionem nostram, recolitur liberatio Labitantium in regione umbrae mortis. Quia e
go haec iacta sunt per Trinitatem: idcireo post quod libet illorum trium respons Tior uin, Gloria patri cantatur: quod adro laudem pertinent Trinitatis. Rursus' sicut manna habebat saporem similem cum melle, ita & Christus duo habuit in se, uidelicet humanitatem,& deitatem. Humanitas per similam: Deitas per mel intelligitur.Unde etiam in hoe secundo responsorio dicitur: Hodie per totum mundum melliflui facti sunt ecet i, quasi diceret: tOtus naudus mellificatus, & dulcoratus est. In tertio vero responsorio fit triplex iubilus, scilicet in fabricae: in tanqua, in gloria patri in quo quid eiu in tribus Saluatorem Commcndamus, ostendentes. quod qui ines.sabiliter fabricam mundi creuit, & ineffa -- biliter de uirginis thalamo processit, &ine stabiliter aequalis patri,& Spiritui sancto permansit, licui fuit ab sterno, sic nunc est,&erit in aeternit in ,&hie tria triplici iubilo significamus, primum primo et secundum secundo: & tertium tertio: S ut e Ptellius tertium significetur, in quibusdaccclesijs cantatur Gloria patri &e. & sicuta I crat in principio &e. usq; ad Amen. et Et not. quod si iubilus sit per M& super O. Super a, in fabricae, & in tanquam. Super o, si gloria patri ad notandum, g, cui fit, est. ξος- id est, principium & suis. Iubilus autem quandoque notat expectationem nostram, ut dicetur sub titulo de septem diebus post pascha. quandoque nostram infirmitatem, ut in uersu: Tanqua sponsis quandoque rei, de qua agitur magnitudinem, ut ibi. Fabricae mundi, quandoque gaudi j immensitatem, ut in fine responsorii. Verbum eato, ibi enim signi secat immulitatem gaudij, quod uiri sancti habet de eo, quod uerbum caro factum est , plenum gratia &ueritate. De iubilo dictum est in prooemio ii quintae partis. t Restat adhue de sex responsi, ri js direre. Et qui de in primis duobus seeundi nocturni, agimus de partu, intortio de parturiente. In duobus uero primis terti j nocturni, agimus de partulla
te, D in tertio de partu, in quo eonsuetudinem mulieru imitamur. Consueuerunt. , mulieres uisitare parturientes,& partum,& eis munuscula sua dare,& nos parturietem, S partum quodammodo uisitamuscu, pro modulo nostro eos magnificamus. Ipsae uero Iaudes, sunt munuscula, quae OLserrimus. Dicitur etiam ad hora et capitulum Paulus seruus. Roma. ij. & illud Mubtifarie ad Hebrae .cap. & illud. Apparuit gratia ad Titum .ij.& illud apparuit benignitas. ibidem. ii j. cap. Int nocturnali uero is officio tria leguntur euangelia, ut habeat ecclesia quod intendit. Vult enim ostendere utranque naturam esse in Christo ut se plures sint testes natiuitatis Christi,& propter hoc etiam leguntur lectiones in quisbus Aug.& alii sancti inducunt ad hoe a thoritates infinitas, stilicet ab eis qui sue - , runt ante legem, sub lege, & post lege,quoniam integrum est iudicium, quod pluri- morum sententii, confirmaturia extra deo m. dele. prudentiam. Legitur & quartum Euangelium Matth. scilicet. Liber generationis post nouum uersium in quo exprimitur eius generatio,ut ostendatur cuti sui iase de gencre patrum eorum, quibus est facta promissio. s Dauid & Abraham. David in Psalmo de fluctu uentris Se . & j. Para- lii'. Cum dormieris cum patribus tuis, suscitabo se inen tuum post te. Abrahae ueris Gene xvj. dictum est in semine tuo benedicetur omnes gentes,& ideo dicit in pria
ei pio a filii David, fili j Abraham. Quia illis speetaliter facta est promissio, &se
stenditur, ' ipse erat Messias, qui promisesiis est in lege & prophetis. Et no. 9, Mat. describit hie genealogiam, destendendo usq; ad Ioseph. Luc.uerd ascendedo, prout sub epiphania dieetur. Sediquare potius ΙΑ Ioseph quam Mariae generatio copulatur, cum etia Christus no fuerit filius Ioseph Res deo, quia ambo de eadem tribu su
runt. Et tribus, id est, genealogia, per mares non per seminas distingui solet & computari inueteri testamento. Numerando
ergo usuue ad Ioseph perinde est, ac si usque ad beatam uirginem procellissent. Praeterea, Christus maluit filius fabri u cari: quam matrem propter sit spicionem adulteri j lapidari. Et retiera filius est illius fabri,qui fabricatus est auroram & si Iem.
360쪽
1y Iem. 'Et scias quδd natiuitas beatae Mariae ex tribu Iuda,& regia stirpe David originem duxit,& traxit, prout scriptura saepe testatur dicens,Christum de semine David de stendisse, qui de ipsa sola natus est. Siquidem David inter caeteros duos filios habuit, scilicet Natham ct Salomonem. Εκ catena siue generatione Natham, descendit virgo Maria. Quonia ex catena ipsius Natham, Levi genuit Melchi, & Panthe-Tam. Panthera virgo genuit Barpanthera. Ban panthera Ioachim. Ioachim virgine
Mariam: ut dicetur in vij. parte sub festo Philippi & Iaeobi apostolorum. Ex cateis Na vero Salomonis, descendit Ioseph, vir ipsius Mariae, quoniam ex eatena ipsius Solomonis Matham ex uxore sua genuit Iacob. Defuncto autem Matham, Melchi ex, tribu . Natham filius Levi,& stater Pantheris nupsit uxori ipsius Natham, scilicet matri Iacob: ex qua genuit Hely:&sie tacti sunt fratres uterini Iacob & Hely. Modituus est autem Hely ex tribu Natham, sine
liberis cuius uxorem accepit Iacob frater
eius ex tribu Salomonis, & suscitauit semen fratri eius genuit Ioseph. Ioseph ipitur , natura est filius Iacob, ex descensione Salomonis, secundum legem vero Hely, qui ex Natham. Nam qui nascebatur secundum naturam, quidem filius erat generantis, sed secundum legem defuncti.
si Deinde eantatur. t Te Deum laudamus
te Dominum confitemur m omnium antecedentium actiones gratiarum, S ad designandum exultare nos cum angelis & congratulari de drachma perdita inuenta, in quibusdam tamen Eceles js finita prima
missa, cantatur dictum euangelium Matthaei: Liber generationi ,S hoc ideo, quia duci t elles ad minus nobis nec est ar ij erant, primus testis erat Luci qui in euangeIio
millis. Exij t edictum a Caesare Augusto
Sc. narrauit iuxta uerbum euangeli j. Deunatum in ei uitate David. Adducitur ergo alius testis, dicens eum natum de David. Ac si dicat non tantum est natus de ciuitate David,sed etia de David, unde Matthaeus prius nominat Dauid , quam Abra-M,dices: filii David, fibj Abraham, quamuis & alia possit esse eausa, quare prius Dauid nominatur, scilicet quia David suit
prior Abraham dignitate, na ille patriarcha, ille patriarcha, ut rex audito igitur in euagelio missae uno teste ab Ecclesia, quia uix est, quod uni testi soli credatur , ideo adiecto alio, scilicet Matthaeo, qui etiam
generationem dominicam describit, tune plene eonfidens Ecclesia exultans clamat. Te Deum laudamns ut in ore duorum triuuel plurimum stet omne verbum extra detestim. Omni .ij. quaestio. iiij. f. j. Adhuc, quia uix est,quod uni testi credatur, hinc est, quod uns terminat missam, dicens in quibusdam Ecclesjs, benedicamus Domino. Et Ecclesia quas voce demissa, re spondet, Duo gratias. Rursus finita mis.1a dicitur euangelium. Liber generationis :&postea. re Deum Iaudamus, quia generatio diuinitatis prςcessit generationem humanitatis. Et quia illarum notitia , fuit nobis laudis materia ideo laudes sequuntur. Missa ergo laudes praecedit, quia prius suit aeterna genitura ,de qua missa illa loquitur,quam aliqua creatura suc-rit, quae Deum laudare potuerit. In laudibus matutinis quasi choream ducimus,unde in prima antiphona dicimus. Quem vidistis pastores &e. & ipsi responderunt natum uidimus. Circa t misiae uero os- ιτ ε ficium notandum est , quod Thelesphorus fret MPapa statu it in die illa debere eantari tres
missas ad ostendendum quod Christi natia . quitas saluauit patres trium temporum,sci- - cu. ἡ licet patres ante legem sub lege, & post te . em. Prima canitur de media nocte ad Ostum α'endum,quod illi qui fuerunt ante leo emnon fuerunt illuminati aliqua lage&p illam etiam ou editur, quod panis qui quotidie saetificatur & manducatur in altari, videli e G:Christus .natus est in Bethleem in media nocte,& in hae sic. dicit Luc u de Sapie n. xviij. Dum medium silentium
teneret omnia,S nox in sicini iter. ha. &G.
quod ad literam exponitur de natiuitate Domini, hoe etiam in simiat euangelium
huius missae ct collecta illa: Deus qui hanc
sacratissimam carnem tuam Sc.& prophetia illa: Populus gentium,qui ambulat in
tenebris, vidit lucem magnam. Habitanti-
bus in regione umbrae mori. deae. & cpiso-Ia & sere omnia, que in illa mi ita dicu tur. Idem etiam Thelesphorus Papa. de consecrat .distinctio. j. nocte,statuit in hac missat lumnum angelicum, scilicet. Gloria in is celsis