장음표시 사용
361쪽
exeelsi .sblenniter decantari , ad recolendum,quod angeli nocte ista illum decantauerunt, in qua ab angeli, palloribus est e. i nuntiatus. Vnde in euangelio legitur.Et subito facta est eum angelo multitudo militiae ecelestis laudantium & dicentium: Gloria in excelsis Deo: & in terra pax hominia' bus bonae voluntatis &e. t Notandum est autem quod ii emissa S laudes matutinae terminantur in plerisque loeis una oratio, ne, ad ostendendum clii Od totum illud onfietum idem indieat , scilicet natiuitatem aeternam temporalem sunde ipsa missa ineipit, Dominus dixit ad mer filius meus' ex tu:ego hodie genui te: quod tantum degeneratione aeterna, seu de generatione
Clisisti intel l igitur: quod vero sequitur: ego hodie genui te de veraque est & exponitur hodie, id est, aeternaliter. Na secundum Agust. hodie praesentiam signifieat&quod aeternum est temper praesens est. ver-
sus de temporali, sciliret: Quare fremuerunt gentes & populi meditati si intinania quasi diceret. pro nihilo, cum Christus Deus & homo sit. Responsorium de aeternali in quo dicit. Deus pater, ego pater --r sum.Tecum principium.Vnde & ibidem se quitur: In die uirtuti, tuae, scilicet in diem resurrectionis. In splendoribus sanctorum, scilieet in luee omnium sanctorum, & di-' eit in splendoribus sanctorum, pluraliter, propter diuersos essectus ex utero, id est, ex intima bonitate mea. Ante luciferum
genui te, id est, ante omnem creaturam, quasi diceret ab aeterno. Epistola vero. Paulus semus, quam quidam in uigilia dicunt: N euangelium de temporali. Unde epistola dieitur. Ex semine David secundum carnem. In Euangelio dicitur. Exij t edictum a Caesare Augusto: quod est Lueae. ij. capi.
In alijs vero Ecelesiis dicitur epistola: Apparuit gratia Dei. Quae est ad Titum. ij. e. so Ante i epistolam legitur immediate prophetia. qPrimo,ut basis si sub colum.
na,innitente basi. Non enim quae dicuntur in euangelio, crederentur impleta, nisi so- . rent in ueteri testamento praedicta. Secundo ideo in vigilia & in hae missa duae
rectiones sine interuallo dicuntur, una de
Prophetia: alia de Apostolo:quia Christus
pro duobus populis in pariete coniungendis nascitur. Tertio,quia super basim
prophetarum sundata est eo lumna Ap stolorum. Quarib, quia activi & contemplativi per hanc natiuitatem in una fide saluantur. Quinto, quia per utrunque testamentum Christi natiuitas concorditer praedieatur. Hi simi duo cherubin, qui propiciatorium lcgunt,quique in propiciatorium uersis vultibus respiciunt, ut dictum
est in proci nilo iiii .partis. Quidam tamen nullam dicunt prophetiam, signifieantes
quod vetera transierunt,& noua facta sunt
omnia. quasi dieat de ipso facto eessat figura quia veritas uenit. Seeunda ' mi ua reantatur in diluculo in exordio diei: quando Christus in cunabulis adoratus est a pastoribus:& hoe primo ad ostendendum, Psancti patres S propheis qui fuerut siub iege scripta, aliquantulam cognitione Dei
habuerunt, sed non tantam,quantam nunc
habemus & ideo incipita promissione,quq facta est antiquis in ueteri lege. Lux fulgebit hodie in domo Domini &e. Secundo ideo , quia scut dominus a Gabriele fuit
nuntiatus prius, quam nasteretur, sic ante initium diei sitae natiuitatis missa canitur. Tertio, propter ortum nouae luci, quia ille, qui natus est in ortu suo, tum in utero quam iit ex utero fuit lux vera. Dicitur et
Io in ortu huius temporalis Iucis, quasi ip
nat introitus scilicet: Lux fulgebit Se gra- duale in quo dicitum Deus dominus, & iIIuxit nobi :& quod sequitur in introitu:&voeabitur admirabilis simitur Esa. ix. ea. A quibusdam tamen dicitur de nocte eo quod pastores in nocte illa visitauerut pN sepe Domini,quod notat euangelium eiusdem missae. Pastores &c. Lue. ij.cap. Praedicitur etiam tunc in quibuslam Ecclesijs prophetia: Spiritus Domini, super me,quet est Esa.xij. eap. Deinde dieitur epistola: Apparuit benignitas. quae est ad Titum iij. ea.
Communio est. Exulta filia. Zachariς. ix.c.
Tertia ' vero missa, quae die et ara hora antertia,quado illuxit nobis dies redemptionis nostrae sestiuius celebratur ad tempus resertur gratiae, in quo descendit lux magna de coelo, quae illuminat omnem hominem venientem in hune mundum. Velum enim templi scissum est in duas partes. Vu- κ. de Sapien. Aperta sunt prata, & apparue- 27runt herbae virentes. Epistola Multifari Equae
362쪽
r squae est ad Hebr. i. eap. & euangelium legutur de aeterna generatione. Vnde dicitur '. in epistola: Filius meus cstu: ego hodie genui te.& de teporalibus habet ibi: Multifarie multilq; modis. In euagelio vero de aeterna, unde incipit: In principio. quasi dicat. In principio creaturarum erat verbum
quod est Ioan . primo ea pitui. Dicitur citatu ne in quibusdam Ecclesiis prophetia. Propter haec sciet quae est Eia is quinquagesimo secundo capitul Communio est Viderunt. Es quinquagesimo secundo e. & Psal. Prima t ergo missa est de aeterna geni- tura .Secunda, est depromissione andiquis
facta, unde cantatur. Lux fulgebit in domo . . domini, non dicitur fulsit, vel fulget. Te tia, est de veritate nobis exhibita: unde ea latur: Puer natus est nobis & filius datus est nobis .Esa. nono ea ..ibi utitur futuro adnotadu promissione: hie prsterito, adnota
.ri promissionis impletione: Et quia e terna generatio,est nobis occulta, iuxta illud EsGenerationem eius quis enarrabit λ ideonralsa de aeterna genitura nocte profunda cantatur. Quia vero antiqui patres quibus facta est promissio, certi erant de incarnatione Domini, sed non tantum , quantum patres noui testamenti, quibus exhibita est veritas, ideo missa de promissione antiquis facta cantatur illucescente aurora, in qua
est modicum lucis, sed secudum ipsum introitum uidetur, quod deberet este lux sulfeni, sed non est ita,quia lux in aurora, ru-et,in tertia,sulget, in sexta, seruet, in Vespera, tepet. Quia uero temporibus noui testamenti manifesta est veritas, inde est, , quod missa, quae est de exhibitione veritatis,c Iara luce cantatur. t Prima ergo missa pertinet ad generationem aeternam, scilicet de patre sine matre, secunda ad temporalem scilicet de matre sine patre, tertia compacta est, quia de utraque agit, &ideo pertinet ad aeternana simul & temporalem . Notandum tum est quod in milia, 1 quq est dc aeterna genitura, legitur euangelium de humanitate , scilicet Exij t edictua Caesare Agust. In alia vero quae est de veritate nobis exhibita,legitur euangeliu de diuinitate,scilicet. In principio erat uerbuin, ad nota dum, quod ex quo humanitas 3 diuinitati fuit unita, nec humanitas sinei deitate, nec deitas sine humanitate suit,
nec crit. Hanc rationem alserit magister iapsalterio: Aiunt quidam, quod cum in collectis, in lectionibus, in euangelio, di in OLsertorio primae missae euidenter natiuitas
de uirgine memorent,intentio totius ossici; ad temporalem potest natiuitatem rein serri.& exponunt in introitu ,hodie, id est, hae die ante luciferum stellam, videlicet matutinam genui te, id est, generationem. tuam sim operatus, & quod in euangeli odieitur. Maria peperit filium suum P timogenitum, exponitur l primogenit iam, id est, ante quam ullus, extra de Verh, . fg. nam & ego. Ossicium vero secundae missae aiunt i coneordare dictis pastorii P .i dicen:1εtium, ut legitur in euangelio. Tra' istamus usque ad Bethleem.& vi. quaestio ne v. hoc factum et t. Qui gratulantes, di cunt in introitu. Lux fulgebit.Orta enim erat stella ex Iacob. Vel dicitur: Lux migebit in persona legis,quae temporalem e latiuitate iantiquis patribus repromisit . Ee sibditur. I 'Dominus regnauit decorem itid utus est illum, scilicet decorem, quo cor onauit eum
mater sila,hoc est humanitas.I it addunt in gradu ali:Benedictus, qui ven itin nomine dominini,& in allelu-Ia. Dor ninus regnauit. Et quis,& quantus sit, in γofferenda supponunt,dicentes: Dominus tenim firmauit orbem terrae. Et quia primus paries est ex Hebr is, ideo primitis, scilicet pastores in. communione loquuntur ad eos. Exulta filia Sion, id est, heclesia i Ussicium teri et Α, missae persionat mirabilia verbi Dei, quod a rerat in prineipio. S incipit esse caro, sicut
legitur in euangelio. Hoc verbum,est puer qui secundum propheta ita natus est nobruut canimus in introitu, di hoc est canticum nouum,de quo propheta in versu: Cantate
Domino canticum nouu. Hoc quoque ver
bu, est illud salutare, de quo protinus cauItur In gradu ali. Viderunt omnes.haec est lux magna, quς descundit in uirgini, uterum,quae illuminar omnem hominem uenientem in hune mundum . de qua d scietur in euagelior In principio erat verbum Sc. Hic demum, eli ille diues rex, & votet, ,,
cui dicitur in offerenda: Tui sucit corii,&tua est terra. In fine primς &ι, eundς misssae dicunt quidam: Benedic amus Domino.
prout dictum est sub titulo de aduentii. Ab hac autem die sisque ad octauam epiplia-
363쪽
n Iae responseria,& eorum versus dicuntur quia media nocte natus est Dominus, cum allesu-Ia, ad representandum summa concordat epistola, quae in Gai .iiij. eapi-
ιltitiam, quae aduenit tenapore gratiae. t L A
bra potus insignum triticiter De Dominica infra octauam natalis Domini. Cap. I tui. ubi dicitur. At ubi uenit plenitudo temporis,&c. responsorium cst. Specios sorma, Sc. quia immunis ab omni peccato S omnibus virtutibus plenus. Sicut nim habetur ad Col. iij. In ipso habitae omnis plenitudo diuinitatis corporaliter, id est, admodum trinae diniensionis, id est, communi modo sicut in omnibus est, ilicet essentialiter, praesentia liter, & poteritialiter. Item seeundum gratiam est in
sanctis, & secundum unionem est in Christo: & ideo diffusa est gratia in labiis tuis. N dominiea,t quae inter Gratia . quia nunquam sic loeutus est ii
cedit intra octauam na- mo, diffusa est inquam, quia in ore eius talis Domini eantatur fuit lex elementiae,ut eum dixit. Mulier I de natiuitate Domini. nemo te conden mavit, nec ego te condem
Unde introitus milla est, nO, uade, & amplius noli peccare. Et dum medium silentium eum dixit. Diligite inimi eos &α Euan- tenerent omnia &c. Sap. gelium. Erat Ioseph Lue. ii. capit. similia xviii. eap. Est triplex t silentium, scilicet ter ad natiuitatem pertinet quantum ad ignorantiae desperationis & gloriae. Silen- principium, licet & ad aliud pertineat. talium ignoratiae, fuit ante legem,quia igno rant pater eius, scilicet putativus,& m rabant peceata sua, & ideo non clamabant ter mirantes sit per his, quae dicebantur de ad Dominum. ad Rotu. x. Mors regnauit eo, scilicet a pastoribus. t Sequitur in euanab Adam, usque ad Mosen . postquam au- gelio prophetia Symeonis. Ecce positus est tem lex data est ad eognitionem peccati hie in ruinam,scilicet infidelium,& in re- multo tempore seruauerunt legem. Ad ut surrectionem multorum,scilicet fidelium, timum vero desiperauerunt, quando, scili- & in signum,id est, in signationem, cui coaeet omnes declinauerunt, simul inutiles tradicetur. q. d. si in uiridi hoc faciunt, in facti sint, tune fuit flentium desperatio- arido quid fiere vel in signum, id est, in ostenis, postquam autem venit Christus ruptu sionem,quia per humilitatem & paupertata silentium. Unde et amant omnes laudes tem itur in paradissim, uel in signum, id Dei. Silentium gloriae, veniet, quando est, in signaculum. Unde Io.j. quem signa- impletum erit totu desiderium nostrum. uit pater & misit in mundum, ut eo signa- In silentio desperationis veniet Dominus remur. Et Aggeus. Ecce positi te in signacutit ei attribuatur salus humani generis, qui Ium,quia elegi te. Et in eant ieis. Pone me est uerus medietis. Et hoe est, quod dicit: ut signaculum super eor tuum &e.lpositust Dum medium silentium. Sequitur & est ergo Christus in signum tripliciter, scinox, id est, diabolus in suo cursu medium licet in significationem, in ostensionem, &id est,eommune iter haberet. Omnes m in signaculum. Rursas hoe officium . Dumnim comuniter ad inseros desicedebat. Om medium &e. uox est primitiuae Ecclesiae,iani potens sermo tuus , id est, filius tuus. qua recolit domini natiuitatem, ius se Domine pater, qui dicitur sermo patris, ctum praedicat in epistola, quia de seruitu- quia per eum natus cst, a regalibus sedi- te transiuimus ad adoptionem, per ipsum bus uenit quaerere, & sacere reges. Vel ad comendat secudu sapietia in elia gelio, ubiliteram, dum omnia tenerent medium,id dicit. Puer crescebat S cosortabat plenus est, commvo e silentium de nocte, scilicet sapientia, secundum potentiam. In allelu- quando omnia flent, & nox in suo cursu Ia. Dominus regnauit. Et in offerenda. Domedium iter pera eret. Ad literam. Omni minus enim firmauit secundum pulchritu potens sermo tuus a legalibus sedibu ,uci dinem. In graduali. Speciosus. forma. In
364쪽
, Ppost commvnrone uero . Tollite puerum. Matth. ij. c. ip t. tempus fugae uocatur, quo
descendit Dominus in aegyptum & myilice respicic ad gentilitatis adoptione, quia Dominus de Iudaea transiuit ad gentes, ut eas adoptaret haec edes.
24 circuncim,quibus de eausis instituta . 3 cxuuncisio, quando ct qualitersebat. 4 cιrcancisio, cur fiebat m praeputio. y circuncisio quid est erres. 6 circuneidι eur oluerit Christus. e fis ad
I 2 Orcumisio quibus de causis fucris mutata in baptismum. I s Commercium, quid. ινcuncisionis dies, quinque de causis, e Isolennis.
II circuncisionis disbus,multa superstitiose olim gentiles O pagani agebarm. De festo circuncisionis. Cap. I s. IIc de festo cireuntisionis dicendum est. Scienduin t autem est,quod circuneisio primo iniu-cta est Abrahae & semini eius. i. Hebreis ex eo nascituris, ut sic proba.ret, an obediret, uel non , sicut & A dam adprobationem Obedientiae mandatum accepit: ne de ligno vetito manducaret. Fuit autem praecepta circuncisionis propter
quinque causas. r Primo, ut per obedietiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praeuaricationem Adam displicuerat. Secundo , data suit in signum magnae fidei Abrahae: Credidit eniin se habitutum silium in quo benedicerentur omnes gentes per fidem, id est, per quam spiria tualis circuncisio impleretur ut sie iustificaretur & ipse. Tertio, ut in hoc signo discerneret ut ab omni natione populus ille .: Quarto ut circuncisio facta in uirili membro , per quod generatur creatura mortalis , di in quo libido solet domin ti, eastitatem eorporis & mentis seruanda, di impudicitiam resecandam indicaret. Quinto , quia non posset melius fignificari per Christum tolli originale peccarum, cum praeputio quippe omnis homo nascitur: quemadmodum & eum originali Peccato. ' In earne praeputii ideo esti ulla fieri, quia in remedium instituta est, id est, contra originale peccatum, qu da Parentibus contraximus corrupti concupiscentia , quae in parte illa magis dominatur, & quia in membro illo culpam inobedientiae homo prius cognouit, do cuit quod & in illo signum obedientiae a ciperet. Fiebat i circuneisio die octauo ex legis praecepto. Leui. xij. e.& fiebat cum lapideo cultello, ad significandum, quod poli septenarium huius uitae, in octava die id est aetate,quae erit resurgentium, Omnis ab electis per petram, id est. Christum a scindetur corruptio earnis & spiritus, quando liberabimur a feruitute corruptionis, qua do ei re uncidetur a peccatis anima cuiusque credulis in esi. Duae itaque res sunt illius sacramenti, sicilieet circuncisio a peccatis in pr senti,& ei resicisio ab omni eorruptione in futuro. Christus autem no indigebat circuneidi, ut iam dicetur. Conferebat circuncisio t suo tempore rem illionem peccatorum, sicu t 3e nunc baptismus. Unde Greg. de conse. dist. iiij. quod apud. extra de bap. maiores. Quod apud nos valet aqua baptismi, hoc agit apud ueteres uel pro paruulis sola fides, uel pro maioribus uirtus sacri se ij vel pro his, qui de braae stirpe prodierunt, mysterium circuneisionis. Sed quaret Christus et suit agnus
immaculatus,non habens maculam neque rugam, aut peccatum non secit, nec inuentu, est dolus in ore eius, uoluit ei relincidi Respondeo, sicut uoluit in templo praesentara, sicut S baptizati, sicut Jc de agno paschali cum discipulis epulari, sie uoluit in corpore circuncidi propter nos. t Sectin- do. ne Iudaei dicerent eum non cite Mestia in lege promi illam quia non esset circuncisus nec uiueret lecundum legem, qui de seipso dixit. Non veni soluere legem, sed adimplere. g Tertio i ratione nostri, scilicet propter figuram. Et enim citu cisio illa carnalis, figurat praesentem spiritualem, quae est gratia, de sutura, quae erit in gloria nec
365쪽
dedit nobis exemplum earnaliter cireunt idendi, sed spiritualiter per uitae inuoca. t Onem. Nam secundum Beri dupliciter debemus circuncidi, scilicet exterius in carinne & interius in mente. t Quarto ,ratio' ne sui, ut scilicet se veram earnem aliam-psisse ostenderet. Quinto, ne daemonesio r eircuncisionis mysterium agnoscerent, cum enim illa contra originale peccatum serer, credidit diabolus,& hunc qui circu-κidebatur sinit iter peccatorem esse, propter quam etia in causam uoluit, ut mater eius uirgo perpetua despontaretur. Sex. II id. propter perfectam humilitatem ttan- quam cilci peccator, uoluit hoe fieri, licet non indigetet, sicut S ex humilitate uoluit bapti a i subdendo se minori Vbi sit
caro prςputii Christi,dictum est in quarta
parte sub septin a particula canonix, super verbo Noni & aeterni. t Fuit aurem mutata eirtam cisio in baptismini quatuor de ea usi .Primo,quia fac ramentum baptismatis est persectius. Secundo, quia magis
commune. Muliere, enim circuncidi non
poterant. Tertio quia magi, gratia ple. num . Per circuncisionem nanque tantum peccatum remittebatur: sed gratia ad bene operandum per eam non praestabatur,
, nec trirtutes dabantur, vel augebantur. g tin In baptismo non solam peccatum remittietur,sed gratia codperandi consertur, S virtutes augentur, ideoque recte ait Apostolus, lithd Abraham cepit cireuncisone tantum in signum . Quarto propter honesta. tem. Honestius enim est aqua lauam,quam eo rpore mutilari. Sed uidetur quod de circuncisione non debeat fieri selium , cum
dieat Apostolus: Circsicisio nihil prodest.
r. extra de bap. maiores. Et iterum, si circunei dimini, Christus nihil uobis proderit. Praeterea cum Ecclesia non faciat se suum
de passione Domini, vide ur quod in circlicisione, in qua ineipit pastio Domini quando primum sanguinem situm sedit, non stsaeiendum festum, sed potius lamentum, sicut ' in pistione . Ad hoc dieitur, quod
sistum non fit de ei retinet sone, sed de octaua natalis Domini. Sed non aliquid impe dit nos dicere qiiδd fiat sestum de circuncisionae, quae set in octaua resurrectionis aciilpa 3c a pix na , R est causa meritoria illius S propter illud gaudium Ecclesia so-
passione respondet tir quod alia de causa Eeelesia dimittit neere festum in die . qua Dominus palsias est, quam propter passi
nem , scilicet quia tune Dominus posuit peccara nostra instatera.Vnde Iob: tina appenderentur peccata mea , quibus iram merui, & calamitas quam patior in statera. Oportuit enim filium Dei pati pro peccatis nostris, ut nos redimeret ab omni
peccato, di ideo luget Ecclesia magnitudinem peccatorum suorum, consideras quod sol erubescens propter peccata hominum obtenebratus est.de quo dicetur sub parasceve. t Celebratur ideo hodie octaua r natiuitatis, quae est o stata a sippletionis, prout dicet in prooemio septin ip partis. Est etiam haec Octava alterius negotii ligni sicat ilia. Duplex est enim negotium, quod mea fguratur . D num circunciso.Domini, quod in evangelio exprimitur, alterum
aduentus hominis ad Deum. Est enim duplex aduentus, scilicet Christi ad homines de quo in natiuitate actum est, & homina ad Chri sum , de quo in hae octaua agitur quod notant antiptionae laudum,ut illaeo
admirabile commercium. Nam commercium cst, ubi t aliquid accipitur, & ali-
riud datur. Dominus nanque accepit noram humanitatem, ut nobis daret suam diuinitatem. quod nctatur in verbis ibi sequentibus, scilieet animarum eorpus si- tmens de virgine. Per hoc enim notatur, quod Don .inus accepit. per hoc enim dicit largitus est nobis suam deitatem, notatur quod dederit.Sectu da vero di quarta anti . iri
phonae terminatu rae laudamus Deus noster. 3. d. ad te ueni cmus, laudando te. Tertia terminantur: Dei genitrix intercede Pro nobi . l.d. intercede, ut si ius tuus suscipiat nos. in Quinta dicitur illud , quod dixit baptista. Ecce agnus Dei.q.d ad eum venire debemus. unde Andreas N altu discipulus Ioannis hoc audito secuti sunt Do- m. t.
I nu. In antiphona uero quae est supra.Benedictus dicitur In nouantur naturae, no stra cnim natura tecede do a Deo est inue
terata, ct redeundo est innovata. l Nota is dum quoque est, quod quinque sunt quae hane diem reddunt solenem. Primum est, quia hae die duo festa eoncurrunt, scilicet
Parientis& partus. Vnde& duae missae e
366쪽
Iebrantur. Prima , de pariente scilicet debeata virgine,in qua dicitur introitus.Vultum tuum.&communio: Simile cit regnuccelotum homini negotiator l. Mat.xii .ca.
Secia da est de partu, scilicet de filio in qua dicitur introiit Puer natus est nobis, vel in alijs hcclesjs, dum medium silentium. Vnde Se in quibusdam graditatibus officiuutrunque in titulatum inuenitur. Et ideo
quia hoe festum est de beata virgine, fit hoc te stario apud Ecclesiam sanctae Mariae trans tIberim,quanuis quidam scripserunt quod hi apud sancta sanctorum ad Lateranum, pro eo quod caro circuncisionis Domini ibi dicitur conseruarr, prout dictum est in iiij. parte sub vij. particula canonis. Epistolacii: Apparuit benignitas , quae est ad Tit. iiij. Euangelium e st: Postquam consumati sunt. Lucii Allelu Ia. Multipharie Hebr. j. Secundum, quod facit hane diem solennem,est octaua,de qua dictum est. Tertium,impositio noui de saluti seti nominis: de qua dicetur sub tit. de sabbato sancto, ubi agitur de baptismo, quod nomen triplex cst, scilicet filius Dei , Christus & Iesias, sicu t cx euagelio coli igitur,de hoc dictu est in prooemio secundae Partis. Quar- tum, est et fusio senguini, Iesu Christi hodie enim primo sanguinem suum pro no bis fundere coepit, qui cum Postmodum saepe sun dere uoluit. Quintum,eli signaculincircu cisionis,quod Christus hodie pro no- bis dignatus cit suscipere propter causas prs mulas. In quibu Ida ecclesii, subdiaconi sortes & iuuenes faciunt hodie sellum, ad
significandu quod in octaua resurgentium, quae lignificat iis per octauam diem, quia circuncisio fiebat, nulla crit debilis aetas, non senectus, non senium, non impotens I. cor. Pueritia sed omnes concurremus in uirumas. perfectum cu hoc mortal induet immortalitatem,S hoc corruptibile,incorruptionem, ut praemissum est de hoe dicetur in septima earte sub sestis sanctorum Stephani ij &Iυam g t Postreino notandu est stoli in pagani & gentius in his caἰendis multas
superstitiones obseruabat, quarum a liquas Aug. in quod a comemorat sermone. xxvj. q. ult .non Observet . Credentes enim inquit Ianum quenda Deu esse,cu tunc uenerabamur, ei duas facies figurates, una ante
alia post, eo P est priacipi u anni sequent Is
de finis praecedentis. Alsumebant enim sor, mas monstruosas: alii ex pellibus pecu dum alij ex eapitibus belliarum alij vestietes tunicas muliebres, alij, auguria obseruabant, dantes vel recipientes diabolicas strenas: alij, mensas laute praeparatas tota nocte manere sinebant, putantes totum anni spatium conuiuia tali cibi abundantia perdurare: quae veritas prohibet Christianos sacer .s V M M.A. ι
a Magi, qui ct νnti ducti. 3 Sulla, quae Masiι apparuit, quid. 4 Magi, quae, O cur munera Domino obn
s N eophania secunda Apparitis. 6 Epiphania die non debes quis iapixori, ni Fhumma necestate cogente. r Bethphania, tertia Apparitis, quarta . n
r 3 Epiphaniae tria euangelia. or Munda vel era, duplex.
is Epighaniae Misse expositis. Et quid ea psithis
E i Tvκ festum epiphaniae , quod est uocabulut graecum,&sonat lati-S . ne mani statio siue apparitio, & est idem cum festo natiuitatis, nihil. n. nasci profuit, nisi apparuisset. Verum pro triplici apparitione hodie solenniaeat ecclesia, unde de in codicibus antiquis haec dies epiphaniarum pluraliter in titulatur, di ideo tripliciter nominatur , scilicet epiphania, theophania, &bethphania. Epiphan adicitur quantum ad illam apparitionem Domini, quae facta
est Magis per itellam. t Mag: autem ipsisuerunt Gaspar, Melchror, de Balthalar, α iuerunt reges , iuxta illud psalmistae. Ti. bi oru
367쪽
bi offerent reges munera. 8c iterum: Regis Thar.& in siil .mu os reg. ara. εἰ sabba.do. ad Pj si ducent, quorum corpora de Mediolano in Coloniam transsata suerunt. Et dicuntur Nagi,a magnitudine scient te. Per astronomiam enim cognouerunt, quia stella illa non erat ex constitutis a principio: sed illa de qua Balaam magister sutis prophetaue. rat, Nu.xxiiij. Oriet ut stella ex Iacob, dcconsurget uirga de Israel,& de Iacob etit, qui dominetur, Sc ideo moti si int, ut ductu illius stellae uenirent in Bethleem,ut rege natum , quem eis prophetauerat Balaam, adoraret. Et dicitur epiphania ab ἰα quod
Masi est supra & quod est apparitio,quia de sursum illa suit apparatio, scilicet de eqlo, vel ab tri quod est super, quia scriptum
est . Vs ille dum ueniens staret supra, ubi erat puer, Erat quidem proximior terrae quam aliae stellar, ct haec facta sunt tredecima die a natiuitate Domini, qua die stella Magos ad praesepium duxit. Et dicunt
quidam i quod stella illa fuit Spiritus sanctus, qui postea descendit super Dominum Baptitatu in specie eo lumbae Sc ipsis Magis in speciae stellae. Alij, quod fuit an*elus qui apparuerat pastoribus Iudaeis , scilicet
illis tanquam ratione utent ibi is in sorma inationabili: istis uero gentibus tanquam
irrationabilibus in specie irrationabili. Alii& uerius qudd fuit de nouo creata: uae peracto ossicio sito redi jt in primorialem materiam. Alii dicunt, quod cecidit in puteum, ubi adhue docitur apparere
solis tantum virginibus. Solet aute quaeri quomodo ta ei th, videlicet intra. xiij. dies, 1 de tam remotissmis regionibus. Hierosolyn am venerunt, quu dicitur esse in medio
mundi λ iuxta illud P al. Rex nosterope-χ εῖ ratus est salute in medio terrae. Dicit Iad. quod ante natiuitatem stella illa illis a p. paruit, ut possent ibi esse in tempore opportuno. Hi ero. dicit, quod in die natalis Domini primo ab eis visa est. Sed uenerunt in Dromedariis, iuxta illud propheticii: Inundatio ea melorum operiet te: Dromedarii, Madiani St Essis: qui velo scissime currunt. Vnde de dicuntur,a δ, δει quod est cursus: p c. ' clini quod est uirtus, Ec sunt minores ca- melis, ed velocius currunt,quam illi scilj-cet tantum in uno die, quantum equus in
tribus. t Quiritur enim,quate Magi ve
nientes munera obtulerunt Responddeo quod secundum Bedam antiquitus nullus ad regem ves dominum ii aeuus introibat,quod Persς N Cha id ei obseruant. Secundo, secundum Bedam, obtulerunt aurum beatae virgini propter inopiae subleuationem. Tus contra stabuli scitiorem. Myrram, propter membrorum pueri consolidationem, de veriolum expulsionem. Temtio, quia aurum ad tributum .ius ad sacrificium, myra uero ad sepulturam pertinet.
Per hae e ergo tria insinuantur in Christo regia potestas, diuina maiestas,& humana mortalita, . Quarto, quia aurum signifieat dilectionem, tus orationem , myrrha carnis mortificationem, quae tria offerre
Deo debemus .. Seeunda apparitio, fuit eadem t die in baptismo, inultis tamen rannis reuoluit, scilicet. xiij. die tricesimi primi anni, unde Lucas: Et ipse Iesus erat incipiens,quasi annorum. xxx. de ideo lixe apparitio dicitur theophania, Mi,quod est Deus, & Φανεια, quod est apparitio, iuia ibi et rinitas apparuit, pater in voce, & si ius in
earne,& spiritus in columba . Quidam autem lis retici dixerunt solum in die epiphani r baptizari debere pro eo,quod Christus tunc fuit baptitatus, nee dari Spirita sanctum baptizato in alia die de prsci eadem die bapti Eant, ob quam h resim extirpandam sancti patres decreuerunt neminε nisi in articulo necessitatis eadem diebapti Zari debere. Tertia apparitio sui e rpostea, similiter eodem die anno reuollito eum esset xxx. annorum. Se xiij. dierum, stilicet qua do manifestauit se et se Deum permutationem aquq in uinum,quod suit primum miraculum apertum,quod Dominus
secit in Cana Galilsae, vel simpliciter primum quod Deir. Et lixe apparitio diciturbethphania ,a qd est domus, ct φαγμα quod est apparitio, quia ista apparitio sacta sitit in domo in nuptiis. De his tribus apparitionibus sit solennitau in hae die.
Sed quia Ecclesia non potest persecte de
omnibus unam Sc eandem diem solennietare, ideo de stella plene exequitur,&de alijs aliquid admiscet ut notetur qudatres suerunt in illa die apparitiones, qui leguntur in euangelio tanquam sub die eadem iactae . de ptimo uero miraculo hodie totum cantatur ossicium, quia in eo specia
368쪽
natiuitas Domini Gentilibus est notis ea ista, de cincto duo responsoria ean tantur, scilicet primum. Hodie in Iordane & incolumbar smete, quod a pluribus Eceles js ponitur nonum , R ideo primum &nonum . quia bapti sima est primum saera
mentum nostrae redemptionis, per quod resormamur, & similes anhelis efficimur, quorum sunt nouem ordines. Brimo autem signen. episcopus coraecior ostici j antiphonarii, dixit quod in responsorio: Incolumbae specie , & in antiphona r Uox de coelo, quae dicitur in octava ad Iaudes, non debet esse verbum istud: Ipsum audite, quia in haptismo non fuit hoe dictum a patre, sed in transfiguratione, Si qui a
gunt sessium transfigurationis Cantant responsortiim in quo illud continetur. q. d.
Ego sum testis, quod hic est ille, qui promissus est in lege. De ut. xviij. ubi dixit Moses: Prophetam de gente tua', & de fratribus tuis suscitabit tibi Deus, ipsum audietis &e. Qui autem verba cius, qui
loquetur in nomine meo audire noluerit , ego ultor ex istam. De tertio vero miraculo cum aliis cantatur una antiphona,
et lieet tribus miraeulis. η Beda letiam dicit , in commento super Lucam, Quartam apparitionem factatu mille eadem die
anno i euoluto, elum esset X j. annorum ,
- Cilicet in fractione quinque panum, S saturatione quinque millium hominum, &illa dicitur phagi phania , a quod
est bucca siue comedere. Sed de hae hodie nihil agitur. Praeterea , dubitatur , utrum hoc contigerit icta die , tum quia iri originali Bedae non sic les tur, tum quia Ioan . vi. ubi de hoc miraculo agitur, dicitur: Erat autem proximum pascha Se. Ideo autem institutum fuit hae die festum,de.tribus miraculis , quia hae e dies mitantiquitus celebris in honorem Augu- si Caesaris, propter triplicem eius triumphum , quo suo rempore Romano Imperio tres regiones subiugau. t. Oilicet Pa thiam , Aegyptum , & ad iam . Illam crgo celebritatem Ecclesia io melius commutat it, uidelicet ad celebrandum Christo pro eius triplici miraculo. In quibundam Eeelesiis non dicitur hac die ad noctu os t Domine labia mea aperies. nee
Deus in adiutorium . nec Gloria patri, nee hymnus, ad notandam prompti tridianem gentium , quae statim stella apparet
teuc nerunt. Ex abrupto ergo ad nocturis nos uenitur, quasi ipso facto dicat Ecclesia, quibus non est narratum de eo, u niebant, & qui non audierunt, contem
plati sunt. Esa. iiii. eap. Vel potest dici, quod in hoe sesto fit praeeipue mentio degentilium conuersione, quos illi tres Magi initialirer praecelleriint . Quia ergo eonuersio ipsorum gentilium , adhuc erat imperfecta , quia in paucissimus , scili-eet in ipsis tribus Magis , ideirco in si gnum huius Ecclesia omittit cantica qui iam conuerserum seii perfectorum esse uidentur, sicut Gloria patri. hymnum , dc
huiusmodi. Hae etiam de causa non prae mittitur: Domine labia mea aperies. nec Deus in adi litorium, quia secundum Apostolum: Corde creditur ad iistitiam, sed prius . ore autem consessio fit ad salutem , scilicet postea . Inuitatorium
etiam non dieitur , propter quatuor rationes . 't Primo , ad ostendendum quod Ecclesia in primit ijs suis uenit de
gentibus ad Dominum , non inuitata, uel uocata per praeconem aliquem , sed
sola stella duce , iuxta illud . Nemonosyconduxit , ut sic ineutiatur erubescentia eis, qui tarde credunt, cum multos habeant praedicatores . Magi en ininon uocati, uenerunt adorare Christum. Secundo', ut nos qui quotidia inuitamus Se excitamur ad adorandum, Se deprecandum Deum , uideamur detesta
ri inuitationem fraudulentam Herodis dicentis Magis , ite , ct interrogate diligenter de puero &e. Tertia est cati. si , quia ipsa res nos inuitat , scilicet , stella , per quam significatur fides, quae ducit nos ad Deum , & illuminat o , a in nocte huius sectui . uarta . quia psalnius': Venite quae idem dicit , dicitur in uocturnis , & sie idem
rcper uideretur . Licet ergo hae die non dicatur inuitatorium , tamen psalmus inii ita torius , scilicet's Venite exultemus , in tertio nocturno ad septi mam antiphonam dieitur, ad ostendendum quod in tertio tempore , scilicet gratiae sufficienter inuitata est Ecclesia, de gentibus, & nullus se excuc te potest,
369쪽
quia in omnem terram exivit sonus eo in. generationem illam incipiens ab Abr xix. distinct. ita& quia tertio tempore, scili ham, descendendo usque ad Ioseph,virumcet gratiae data est uniformis gratia in ple- Mariae, de qua natus cst Iesus &e. osten-nitudine. Dicitur quoque ad septimam an- dens, per hoc quod a summo eato fuit et i phonam, ad notandum, quod per baptis gressio eius, & qualiter Dominus ad nosmum datur spiritus septiformis, Per heb- descendit. Similiter Esa.xj.eap. Dona spidomadam, dicitur inuitatorium, in per- ritus sancti enumerans, ultimo ponensi iis sona Magorum , alijs, qui non viderant, morem dicit, & repleuit eum spiritus timonuntiantium, Leguntur autem tres lectio- ris Domini: Sed Lucas in hoe euangelio , nes de Ela.qui expressius loquitur de Chri Factum est autem, illam enumerat ascenni natiuitate . de qua siue de nati appari- dendo, quia post baptismum eam enumero tione hoe festum est. g t Sed quaeritur, rat, nee sistis eam iniAbraham, sed in Ada, quare in qilibusdam Ecclesijs in princi- usque ad Deum procedit per gradus sic:qui pio tertij nocturni huius festi, ea nitur Psal. suit Hely. ostendens per hoc, quod a b Deus noster refugium. cum antiphona Flu ptismo iter est ad Deum: sed hoe quasi per minis &c. eum ipse praecedat in ordine quosda in gradus virtutum, qui signisca
psalterii ultimum Psalm.j. nocturnae , &O- tur per patres gradatim ordinatos:& tan innes secunda λ Respondeo: tertium no- git filios, eundum legem, non secundumeturnum recolit nouum testimonium quod naturam se, qui fuit Natham, qui fuit Da- est tempus gratiar: qua propter hoc ter- ii id : supple filius, scilieet adoptiuus. Unatium nocturnum habet in capite antipho- ergo generatio describitur descendendo, nam . Fluminis ; quae cum dicto Psalm. altera ascendendo, quoniam una carnalis, nouum tangit testamentum, & ideo di- altera spiritualis . in una ponitur genuit, eius psalmus tunc & non prius dicitur . ubi carnalis generalis, S temporalis su Praeterea, antiphona ipsa habet allelu Ia. cessio exprimitur. In altera ponitur, qui quod non ponitur in antiphonas primae vel fuit : ut notetur spiritualis generationis secundae nocturnae: ut dictum est sub na- adoptatio.& des emimur ascendendo,ut notati. Rursus, ideo ponitur in septimo lo- tetur spiritualis ascensus. Prima terminaco, quia pertinet ad septiformem gratiae taest in virginis partu . Secunda nobis inspiritum , per vim baptismi collatum. Se- choata est per baptissimum. Tria ergo simiquentes etiam antiphonae cum suis psal- leuangelia huius solennitatis: unum est demis nouum indicant testamentum, & hi baptismo, scilicet: Factum est: secundum tres psalmi imonstrant commotionem gen- de Magis, scilicet: Cum natus esset Iesius, tium contra praedicationem Apostolo- quod dicitur i missa & ibi dicitur. Sie enim rum: subuersionem idolorum, & conuer- scriptum est, per prophetam , scilicet Misionem fidelium. Romana tamen Eccle- chaeam. c. v. Tertium est de nupti j iquod disia dictam antiphonam: Fluminis, eum suo citur in dominica sequenti post ses una Hi Psilm. ponit in primo nocturno, & psalm. lari j. Sane, praemissa duo euangelia de g
Venite in tertio, secundum rectum ordi- neratione Christi de nocte dicunturiunum natum,naturalem ordinem psalmorum : & in natiuitate, alterum in epiphania : quia
Congrue quia gentes tempore gratiae vene utraque Christi generatio suit in nocto, id ii runt ad fidem. t Et attende, quod an- est obscura , ct priorum sensibus non intel-tiphonae in prima parochiae siue nocturna, lecta. De hoc enim sub natali dictum est. continet sacerdotes , ct in secunda reges: Post euangelium Ecelesia exul tando dicit: in tertia usque ad angelos peruenitur. Te Deum laud. Parum ergo agitur de ba-Post tertium noctiirnum statim cantatur ptismo Domihi in noctiimali officio: sed euantelium : Lue. Factum est autem. in suppletur in octa. in qua aettur de appari- quo te baptismo Saluatoris plene agitur, tione facta in baptismo: praesertim in an-S elux genealogiam describit, quia ut prς- tiphonis laudum , quae ostendunt essecta ramissum est, hoc senum de natiuitate est . baptismi in nobis, scilicet vi baptiaeemur t Notandum autem est quod Matth. in ut a peccatis per nostrum lauacrum ablua- euangelio : Liber generationi , enumerat mur. Omnes enim unius & septimi toni
370쪽
sint, unius ad notandum Ecclesiae unitatem , in qua soluin baptisma prodesse potest. Septimi, ad notandum quod in bapti lino datur septiformis gratia spiritus 1 ancti. Vel quia per baptismum peruenitur ad septimam aetatem quiescentium. Si enim aliqui, statim post baptismum digne
acceptum , decedat: mox recipit primam
stolam, quae datur in septima aetate, id est in secunda vespera. Antiphona vero ad Magnificat: est octaui toni, quia in vespera mundi nobis dabitur stola secunda, id est gloria corporis, quam in octava aetate, nos recepturos speramus. t Duplex est e. nim mundi vespera . Prima est, sexta aetas, secundum quam Dominus in vespere mundi natus : iuxta illud Vergente mundi v a spere. Secunda est, finis mundi, in qua . vel postquam dabitur nobis gratia carnis, de qua dicitur et Ad vesperam demorabitur fletus. Nam usque tune erit fletus miseriae nostrae: sed tune erit finis. dicitur etiam ad horas capitulum illud: Surge, illumina . & illud Super te autem. & illud: In-1s undatio. quae sunt Esa. ix. cap. 1 Missa siue diurnum officium similiter pertinet ad primum principale & precipuum miraculum, scilicet ad primitias stentium, S ad munera Magorum,& ad Christi natiuitatein.Vnde introitus , qtii sumitur de EO. licet non se, ibi eontinue est: Ecce aduenit Ste. Ecclesia enim de gentibus electa pro suae vocationis initio gaudens gratiosum Iaudis praeconium offert Deo, pro sua salute. d. Ecce &c. q. d. Ecce, in propatulo est,quod Dominus natura dominator effectu aduenit , id est, ad nos venit, & carnem assii mapsit, vel ut alludamus praesenti diei, ad nos, venit, id est qui in carne latcbant, per multa signa Deus esse apparuit, ut per stellam, per Magorum munera : per vocem paternam ,& per spiritum sanctum in eo lumba, S propter hoc utitur ad uerbio demonstrandi : Ecce , ostenden, apparitionem fili j Dei quasi ad oeulum, per prς misisa Epistola Surge , illuminare, & gradua-Ie: Omnes de sabba &e. sunt de eodem &sumuntur de Esa. ix. cap. S euangelium de eodem, scilicet Cum natus esset &e. quod est Mat. ij. eap. Ex quo sumunt allelu-Ia &communionem : Sicut autem in matutino
ossicio fit suppletio in octava, ut iam a-ΡΙΡΗ ΑNIAE. ctum est, ita & de missae ossicio simplieiter fit suppletio. t Nam introitus missis hodiernae notat gaudium gentium de aduentu taluatoris exultantium, & in collecta hortatur gentes ad contemplandum eius specie, quam per fidem cognouerunt. Reliquum
totum est de miraculo huius diei, sciliceo de gentibus per stellam ductis. t Non irest etiam praetermittendum, quod in Italia in missa huius diei, futurum pascha populis annuntiatur. Sacerdos nanque uel alius post offertorium, dicit alta uoce: A nuntio eliaritati uestre gaudium magnum,
quod erit omni populo, quia septuagesima erit tali die & pascha tali. In Concilio
uero Bracharen. de consec. dist. iij. placuit primum . ita legitur: Placuit, ut postqua in omnia in concilio sacerdotum fuerint ordinata, super uenturum ipsius anni pascha, quo Calendarii die id est,quo die ante, uel post Calendas, uel quoto a luna debeat suscipi, a metropolitano episcopo intimetur, quod caeteri episcopi uel reliquus clericus breviculo subnotantes unusquisque in sua Ecclesia ad euiete natalis Domini, die post euangelicam lectionem populo annutiet , hoc tamen non ubique seritatur. Rursus in concilio Carthagin .e.dist.placuit. j. Statutum est,ut dies paschae formaturum. scilicet literarum subscriptione omnibus intumetur. Dies uero coeliij. xj. Calen. Noueb. seruetur. Quidam tame ultra montani episcopi in synodo . quam celebrant die Meseura j proximiori festo beati Lucae, pro missa annuntiant. Quidam asserunt in uigilia epiphaniae ieiunandum fore, eo quod sibi propriu ossicium appropriatur,&allelu-Iain ossicio, nisi in domini ea interueniat, sublicetur, & dicitur euanselium: Desuncto Herodes: quod est Mat. it. cap. s V M M A. I Epiphaniae odiariar. ει quid mἔet. 2 Antiphoris octaua Epiphaniae cursim des
De octaua Epiphaniae. Cap. II. E octaua Epiphaniae in omni cantu S in lectione Esa. t quae legitur pro iepistola, scilicet Domine Deus meus ΑΑ Α Σ agitur