장음표시 사용
381쪽
humanum a paradiso in hii e mundum, vel in infernum deiecit, ubi lxx. annis illv aD fecit, vel quia praesens vita septem diei iam curriculo voluitur, vel quia septem milibus annorum includitur, prout iam in principio dictum est . Populus eantica laetitiae suspendit, & genus humanu a canticis exultationum in Deum siluit, populus vestimentis miseriae usus suit, & genus hum num vestimeto maledictionis operta fuit, iuxta illud : Fiat sicut vestimentum,quo Q- peritur, populus post sexaginta annos sub Iesu redi jt, & genus humanum in sexta aetate per Iesiim verum sacerdotem remeauit,
uidam sub Esdra,quidam sub Neemia re-
ierunt. Esdras, interpretatur adiutor. Neemias, consolator, quia omnes vere fideles finita huius temporis captiuitate per Christum, adiutorem, & per spiritum sanctum consolatorem, ad patriam sunt redituri, & tune duplicatum gaudium habensit Ii in glorificatione eorporis & animae. 1 Rursus haee omnia repraesentat Eeclesia a lxx.
usque ad sabbatum in albis. Quia enim populus Israel, siue genus humanum deiectum suit in miseriam, idcirco incipit: Ci
DLI. cun dederunt me gemitus mortis. Item,
ij quia ille siluit a canticis laetitiae, id ed Ecclesia eantica laetitiae, scilicet allelii. Ia,&Gloria in excelsis Deo, & Te Deum sub- licet. Adhuc, quia populus perdidit vestem virtutum, ideo Ecclesia vestibus cultioribus S lennioribus, utpote dat malicis & tunicellis & hiiiii a odi quae sunt vestes laetitiae, non utitur, sed potius lugubri bas. In cibis quoque, videlicet ieiunando tristitiam repraesentamus, unde Zachariae viij. cum ieiunaretis per hos lxx. annos,nunquid ieiuniu ieiunastis mihi ideoq; proximam hebdomadam prsei ieiunio sania ctis eabant. t Item quia ille anno sexagesimo per Cyrum,qui Christus dictus est, reditum in patriam,& liberationem a seruitute recepit, sic & nos in sexta aetate seculi sumus per Christum a seruitute diaboli redempti: nobisque reddita est innocentiae sola ner bapta sint remissionem . ideoque
in sabbato sancto unum allelu- Ia eant aismus , iam sipe quietis aeternae & recupera-I tioni patriae gratulantes. t Et sicut pars populi eum Zorobabel repatri M t , pars
vero in captiuitate reuiansit, sic α pars s.
delium defunctorum eum Christo resim
rexit, pars in expectatione remansit. Sed quia & graues suerunt labores eorum, qui in Hierusalem sunt reuersi, in longitudine Viae,& in apparatus reditus, ideo & nos in praesenti Ecclesia laboramus & ingemi. scimus, & tune statim post allelu-Ia cant mus tractum Laudate Dominum, qui laborem significat, dicitur tamen de laude D mini congratulando propter I resurrectionem. Illi quoque cum laetitia redeuntes, in itinere vexabantur & nos per totam hebdomadam paschalem gradu ale cum alle-lu-Ia cantamus, per gradu ale laborem, per allelu Ia gaudium designantes: Deinde illi omnes completo anno.lxx. ad patria sunt reuersi, & plenam susceperunt laetitiam, & nos sabbato in albis quo ut prae- milium est, septuagesima terminatur, duplex allelu - Ia calamus significantes quod finito exiiij nostri tempore captiuitas a soluetur,& stola germinabitur. Hoc igitur tempore laetitiae cantica sublicentur, & ut
praemisitim est, de quibus dicitur Hiere. vij. Faciam quiescere vocem gaudi j & laetitiae, vocem sponsi S sponsae. si quidem sponsus a nobis ab ij t. Cum igitur statum Ecclesiae
nondum redemptae recolimus, ct nostrum
incolatum plangimus meritis alia deponiamus, quod specialiter illum gloriam lignificat , de qua dicitur in Psal. Exurge, glo- P .ma mea , exurge, psalterium cum cithara.
exurgam dilucul O . Nempe gloria patris, eli filius qui citharam nostrae humanitatis factam allii mpsit , quam in passione se ctam per resurrectionem in psalterium rosormauit. Nota dicuntur etiam l alia can- ιtica laetitiae, tum quia linc tempore repraesentatur Ecclesiae status nondum per Cluistum redemptae. Et haec eantica sunt ad Christum specialiter pertinetia, tum quia
in ipso tempore nos peccatorea repraesentamus , & in ore peccatoris non bene res nant praeconia saluatoris.Ucruntamen canticum trium puerorum, & Gloria patri ustio &c. non sublicetur , quia nunquam
fuit aliquod tempus in quo non fuerint aliqui trinitatis cultores. i Leo papa de con- se. dist.j. hi tuo. dicit quod i deo hymnos illos, scilicet Allelu Ia . ct gloria in excel. quos angeli cantauerunt in septuagesima intermittimus,quia Peccato veteris homini,
382쪽
P nis a ennuentu angelicae iubilationis ex-E pulsi, in huius miseriae vitae Babylone Q. per flumina eius sedemus, & ssemus, dum
recordaremur illius Syon, in qua Deum dein cet hymnus. A septuagesima ergo quando protoplastus lapsus est recitare alleis Iu-Ia , & Gloria in excel. in Ecclesia nouem hebdomadibus, scilicet usque in pascha intermittimus,ubi Christus resiurgensa mortuis tristitiam nostram vertit in gaudium , & allelu-Ia nobis redit. De hoc etiam dictum est in prooemio huius partis. Quae eantica laetitiae dicantur in sellis ,
quae occurrunt in lxx. dicetur in prooemio vij. partis. incipit ergo lxx. a moerore , Rin gaudium terminatur, ut praemissum est.
t Et nota quod in sabbato praeeedenti saepe S sere per omnia cantuum ossicia allelu. Ia iteratur, pro eo quod illud diligimus, & in thesauro cordis recondimus, sicut amicum inter longinquam prosecturum saepe amplectimur, 3t eius os,faciem &eaetera osculamur. Rursus ideo in sabbato ad vesperas geminatur seu multiplicatur, quoniam in lapsu Adae,qui erat in magna quiete. gaudium perdidimus, sed animabus requiein recuperamus i& corporibus in resurrectioe denique geminabimus. Quidam autem in ipso sabbato, dimittunt allelu-Ia , ad sextam, quidam nonam quidam ad vesperas, quidam vero ad nocturnam huius domini eae, & quidam ad prima
dominicam huius diei, quae varietas prouenit ex diuersitate inceptionis diei, de qua in pro emio septimae partis dicetur. Recti ius tame a dimittitur in vesperis: quia tu edies incipit, quo ad diuina os scia, qtria nox praecestit , dies autem appropinquabit hoe etiam statuit Alexander Papa ij. ut ei iis geminatio ad finem praecedentis temporis poenitentis, quam laus sequitur euangeliqua reseratur,& eius depositio liictui sequentis tempori, assignetur. Vnde& quidam Ecclesia deponunt alle-Iu-Ia,eum gaudio magno . Alie uero cum gemitu & se sp irio illi, representant suturam reparationem , isti de paradiso eiectionem. Ceterom,quia hoc tempus moeroris est, non dicuntur cantica angelorum,
sed hominum , unde pro depositio alle- Iu Ia dicit Ecclesia in principii, horarum: Laus tibi Domine, rex etterns gloriε, non
quod litipolleat. t Alle Iu-Ia enim , est is vox angelica, ista humana, illa hebraica,& ideo dignior, illa latina, & ideo minus
dignior . In antiphonis responsorijs dicunt quidam in qternum. In missa uero pro allelu Ia , dicimus tractum , nee fit commutatio in hebraicam linguam, quq licui Hierem. ait super Esaiam grς co sermone opulentior est, nec in grscam, qtigiatina dictior est, sed in latinam allelu-Iacommutatur, quae omnibus pauperior est,
ad significandum paupertatem prςsentis uite. g t Et nora , quod a septuagesima lousque in pascha per dominicas noctes duo psalmi mutantur ad laudes, se ilicet Miserere mei, qui est psalmus poenitentialis, in locum psalmi : Dominus regnauit , qui
est psalmus lςtitiς , & ad persectionem informat : P aim. Confitemini , in locu in psalmi: Iubilate. & hoe ideo , quia per
poenitentiam ii enitur ad laudis confestionem, dc per timorem ad spem. Quisque enim in peregrinatione, quam septuage sima significat, positus, timori & spei es subditus Psalmus enim: Miserere timorem quem oportet fragiles peccatores in prς senti peregrinatione de uindicta Dei habere, designat informans eos, ut peccata sua plangant : quia uero post dolorem eordis & eonfessionem reatus fidueia accedendi ad Dominum habenda est, ideo Deum laudantes dicimus ad alterutrum psalmum Confitemini. Rursus psalmus: Confitemini. dieitur hoe tempore ad laudes ad notandum pueros debere instrui. ut in ramis palmarum sciant laudes domini decantare . Quoniam hic psalmus proprie ad illum pertinet, maxime propter
illum uersim : O Domine saluum me fac, o domine, bene &e. uel ideo, ut per momtem , Sc eonsessionem consequamur pecca torum remissonem. Dictus uero psalmus: Dominus regnauit, etiam psalmus: Deus meus respice &e. & sequentes hoc tempore dicuntur ad primam , ne aliquid de psai:
terio prς termiriatur: quin totum saltem in septimana dicatur, quod totum in Ecclesia primitiua in die legi solebat. 1 Cς αι
terunt quia ut prςmissu ni est, per septuagesima in totum Dite nostre 1patium accipimus , merito officia dominicarum , quς sunt a septuagesima, usque in pascha, uariantur.
383쪽
Hantur, per quod notantur ordines vitae nostrae seu cuiuslibet animae fidelis, postquam peccauit. Per primum enim scili-eet : Circundederunt me habemus ali. 13 quem peceat a confitentem'. Per secundum, se ilicet Exurge habemus eundem petentem. Per teretum, sei licet Esto mihi, zi sum orantem vir dominum adiutorem bi. Per quatriim,scilieel. Inuocauit me cognoscimus dominum illum audientem sibi adiutorem esse . iuxta illud: Te oraniate , diram : Ecce adsum. Per quintum, scilicet Reministere, habemus illitiuere' dentem vel sperantent, Per sextum, scilicet: oeuli mei, intelligimus eum bonaroperationis promissionem saetentem. Perseptimum, scilicet: Laetare Hierusal. ubid: hoe dicentur, accipimus eum de hac passione exultantem , & quod etiam requies sit multis data in hae vita. Per octauum, scilicet Iudica me Deus, videmus eum a Deo confirmatum in virtutibus, &bonis operibus, quod iam cos denter vult, di postulat iudicari in constimatione aeterne . Per nonum, sicilieet: Domine ne longe intelligimus, quod iam sit eolloeatus in ordine angelorum . Orat enim ibi habere perseuerantiam . Et quod isti id totum valeat ad ipisci, subiungit ea iisam, sellicet per resiurrectionem , quod habetur per de-eimum ossicium, scilicet Resurrexi: de hoe
etiam sub dominica quadragesimae di
et Septuagesimae o ium. a con sis tibis cur legatur inseptuagesima. er
3 S. Magesima, quod habeat Euangelium. D
De ossicio Septuagesimae. Cap. as. Uuc de osticio praesentis dominicae aliqua dicemus. i Sane, ut prae- i
seri iterue septuaginta annis regi Babylonis,&postea liberati rediersit in
Hierusalem. Similiter oportet nos seruire ipsi tota vita illa vel per culpam & ps nam, vel ad minus per poenam. Propter quod volens Ecclesia agit poenitentiam , tanquam posita in eaptivitate Babyloniae, id est huius mundi, ut quandoq; liberetur, Sc perueniat ad Hierusalem coelestem.& propter
hoe sacit septuagesimam,& ideo incipitlle agere quinque libros Mosi, quia illa utilitas enitetiae per gradus distinguitur in illis. rimiis enim liber, scilicet Gene. instruit nos in initialibus poenitentiae,in fide,s. Sti j, more, quae sunt essentia ps nitentiae, quia P c
ea concipitur poenitentia. In fide aut e nos i
instruit scut &in symbolo. quod enim ibi dicitur visibilium & inuisibilium, dicit hic:
In principio creauit Deus coelum & terra , scilicet coelum empyreuin, & ea qtiae in eo
sunt,quae sint inuisibilia,& terra, id est omnia ista visibilia, & sicut ibi exprimitur persona patris,di fili j sie & hic: In principio, id
est, di in filio creauit Deus scilicet pater celum S terram, postea exprimitur persona spiritus sancti,cium dicitur: Et si, iritus Domini serebatur super aquas, id est . spiritus sanctus, qui creauit,& regit omnia. Instruit . etiam nos ria fide incarnationis,& passionis ut credamus Christum inquantum hominem, passum fuisse,& non inquantum Deu, S hoe per Isaae, qui non fuit immolatus, sed aries. Iterum instruit nos, ut credamus Christum datum esse ex gratia, no ex meritis, sicut Isbae. Instruit etia nos i fide resurrectionis, S asce sicinis,& spi titu, sancti mi sionis per Ioseph, qui post .venditione sublimatus est in AegVpto distribuens triticuper totam Aegyptum . sicut Christus post
venditionem sublimatus mundo,distribuit triticum verbi Dei per praedi eatores suos per totum mundum. Cuius eause suit rosurrectio , ascensio , & spiritus sancti misisio. Incutit etiam timorem per Adam, ne
nos Per vitium gulae, siue per inobedientia eiiciamur
384쪽
eiiciamur de paradiso spirituali, sicut ille diaboli tentamenta, quod si fecerit, tria
G de paradiso terrestri, & per nos Cain in- plex remedium habeb it, quia laboranti struit,ut caueamus ab homitidio, & perci dabitur denarius, currenti bravium, pu- uitates penitus destructas, ut caueamus a gnanti corona . t Uerum quia non libenuitio Sodomoru&ab O. vitio per diluuisi: ter homo suseipit onus pcenitentiae nisi S iterum a uitio gulae, per Esau: qui pro- videat premium , ideo ostendit praemium pter esum, lenticulae ruise reprobatus est. in epistola prima ad Corint. ix. Nelcit is, Praeterea, quia in lxx. recolimus miseriam quia hi qui in stadio curru ut, omnes qui- nostram,quam propter peccata parentum dein currunt, sed unus accipit bravium,ia nostrorum incurrimus, ideo librum t Ge. Est enim bravium premium currentium, ne seos legimus, ubi agitur de expultione per quod signiscatur beatitudo aeterna, primorum paretum de paradiso,& de alijs quae est premium currentium in regnum de quo etiam cantamus responsoria. In sit - aeternum , quod ostenditur ut libentius dore vultus tui & illud. Ecce Adam&e. Ad agant homines taenitentiam ,& ut magis maiorem tamen miseriam designandam, fleant peceata sua. unde psal. Super flumi- prius legimus & eantamus de dignitate ho na Babylonis illic de e. de sicut in cursu ex- minis, scilicet quod est factus ad imagine teriori remouentur, quae impediunt cur -& similitudinem Dei, quod in paradiso sum, sicut dieit Apost. se facere, cum dicit. etiam eo locatus est, quod socia ei facta Castigo corpus meum, Nin seruitutem re est, & quod nee mori, nec aliquam ps nam digo &c. quasi dicat. Leuiso me, id est, pati pollet, nisi ex culpa su a proueniret. leuem facio ad hoc, ut possim currere, sic t Onicium autem missae est: Circundede- sacie Ecclesia, macerat enim earnem suam runt me &e. ubi confitetur Ecclesia se esse ut remotis omnibus noctuis ad bravium in pix na & laboribus inflictis propter pec- vitae aeternae mellius eurrere possit. Et catum, quae sunt, fames, sit is, calor, ni- bene respondet ei responsorium: Adiutorgus, lassitudo, aegritudo, & mors ipsa. per in oportunitatibus in tribulatione. Tri- prauam conscientiam,& amaritudo,tator, bulatio enim , opportuna de utilis est ho- ct tenebre, quales sui dolores inferni. Sed mini, , quoniam iacit nos recordari aeterne iste luctus generet in nobis acidiam si- norum gaudiorum. Nee sequitur allelu Dridi uel tistitiam, quae mortem operatur, ponit Ia, quia sublicet Ecclesia eantica laetitiae, mr . i in vel su consolationem: Diligam te Do- ut premissum est. t Post responsorium semine, uirtus mea &c. ut sic possit dieere. quitur tractus a trahendo dictus,&est sua- Fuerunt mihi Iacrimae meae panes Sc. Et vis auribus, scilicet de prosundis es ama- auerte, quia haec verba. Circundederunt vi &c. Ad notandum, ludd in gemitibus &Re. sunt etiam vox Ecclesiae primitius plo suspiri jε hit ecelesia uita suam de prorantis in Abel protomartyre praecentore, landis peccati uel pqne. Sed ad cosolatione cuius sanguis de terra clamauit ad Domi- interponuntur verba misericordiae,cum dinum . quae aperuit os suum, de si scepit eum cit. Quia apud te propitiatio est. Sed quia de manu Cain fratris eius. Vnde statio est nullo modo vult Ecclesia quod filii sui ea ad sanctum Laurentium, cuius mors prae. dant in acidiam, ideo post tractum sequitiosa nouo S inaudito genere passionis ela tur euangeli timide denario diurno, id est,mauit in coelum,& audita est in uniuer- debeatitudine aeterna,quam ostendit filijssum mundum. Unde& Ecelesia Romana suis, ut hilariter faciat poenitentiam. Simi- prae caeteris est authenticata martytibus. l e est regnum cαlorum homini patri famis i Ne autem Ecclesia desiperet, iam propo lias,qui exit primo mane &c. Matr. xx. cap. nitur ei in Evangelio triplex salubre re- Homo est uinea Dei,& Ecclesa, quam qui medium ,& in epistola triplex pr mium. libet debet colore pro posse suo, in alijs Remedium est ut si vult ab illis plene li- per praedicationem, S in se per bona ope-be rari,in vinea animae suae laboret, abscin- rationem. ct s bene coluerit, habebit vita dedo uitia S peccata postea in stadio uitς aeternam, quae dicitur denarius. In dena praesetis, currat per poenitetiae opera ide in rio est imago de superscriptio,& nos habe-
de uiriliter in agone pugnet contra omnia mus imaginem Dei:aperia sui scriptionem .i BD quia s psal.
385쪽
ici est sedent ad dexteram patris. Nempe fructus septuagesimus viduis debetur, in consolationem autem illius absentiae sponsi,qui ad coelum raptus est, dantur Eccle- duae animae, scilicet sex operum misericordiae excitatio , & decalogi impletio. , t Unde sexagesima sonat sexies decem: ut per sex opera misericordis, per decem de- ealogus intelligantur. Sexagesima enim cene, ex senario & denario constat, ut sicut Do-- minus post opera sex dierum benedixit M M. diei septimae, sie post persectionem operudeealogi perueniemus ad beatitudinem aeternam & dicetur nobis: Venite benedicti patris Sce. Se ideo in sexagesima legitur 3 euangelium: t Cum turba plurima. Lue. viij. ea pitui. de semine verbi Dei: ut homines seminent opera misericordiae ad habendam illam benedictionem . Et quia semen in pluribus suineatur, ideo clamat alea uoce in introitu. Exurge : quare obus in dormis Domine. In tertia vero domini ea, Ps. o quinquagesim e ostendit, per quem - A. velit liberari, scilicet per Deum.'unde in , introitu dicit: Esto mihi, in Deu protecto D o rem, & quia Dominus prope est omnibus inuocantibus eum, sequitur liberatio in sequenti dominica, unde dicit in introitu.
Inuocauit me: Se ego exaudiam eum. In
pollibile est enim,quin ille liberetur, qui aperit per consessitonem peccata sua, quae sunt dolores ducentes, ad in sernum,& dolet dolore satisfactorio, & petita Domino liberari: Quia uero peccata hominem a Deo separant , ideo dubitando dicit: Exurge. Item dicit ter exurge in hodier-Α no introitu, propter triplices filios. t primo enim clamat proslijs, qui tentantur per aduersa, sed non succumbunt, ut Paulus: propter quos dieit primo, Exurge, quare obdormis, id est, obdormire videris,no exaudiendo vel liberando, & hoe saeit Domn. a minus. ut probentur & examinetur in igne
tribulationis.Puriores enim exierunt tres pueri de sornace Babylonis, quam intrauerunt. Vnde non dormit, sicut habetur Hiere. ij. Vigilantem virgam ego video:&dicit Dominus statim Bene vides quia ui-- . gilabo ego super gregem meum, & super μ' filios meos. Pial .Ecce non dormitabit, ne-
δ que dormiet,qui custodit Israel, &quantum ad illos dicit pollea: Obliui stetis tribulationis, quia singula singulis debent reddi. t Secundi fili j. sunt qui' in pugna readunt,& propter istos dicit Ecclesia: Exurge, ne repellas in finem, quare faciem tua auertis, quasi dicat. Ostende faciem tuam&reuertentur ad te. g t Tetti j si ij sunt ε sui per blanda tentantur,nec succumbunt,ed quia aduersa non tolerant, periculum est ne prospera eos Dangant, & propter hoe dicunt: Exurge Domine adiuva nos &libera nos propter nomen sanctum tuum,
propter hoc sequitur & libera nos. De hoc etiam in domini ea sequenti dicetur. Epistola vero, Libenter suffertis. i. ad Cor. xi. capitul. hortatur nox,ut quaeramus Dominum S despiciamus & sullineamus i ae s res: & tanquam hoc cognostentes d icimus respons brium, Sciant gentes,quoniam Sc . i. Tractus. Ostendit terram commotam , id est, conscientiam peccatorum. In euangesto ergo semen iacimus, quoniam in lxxij. in vineam inducti sumus, est autem euan-
elium. Exi je qui seminat seminare sementium &e. Et hoe secit beatus Paulus, qui seminauit semen suum, i d est, verbum Dei,& propter hoc si hodie statio apud sanctum t Paulum , & inde ei quis d in sine γeollectae huius diei dicitur doctoris gentium &c. Saepe enim secundum stationes officia ordinantur, ut hodie. quia enim statio est ad sanctum Paulum, ideo de eo fit mentio in eollecta, & eodem modo in quinta ria ante, Laetare Hierusalem, & in sabbato ibi sequenti,ut ibi dicetur. Protenditur autem sexagesima usque ad quartam seria post pastha, in qua cantatur.Venite bene- Matri dicti patris mei: quia illi qui in operibus a Imisericordiae se exereent, audient illud. Venite benedicti patris mei Sc. Ut ipse testatur & tune sponsae ianua aperietur, &sponsi amplexu fruetur, unde in epistola admonetur, ut ad instar Pauli tribula tionem de absentia sponsi patienter expectet, in euangelio seminationi bonorum
operum semper insistat, & quae quasi despe
rans clamauerat, Circundederunt mege
mitu mortis , & dolores in serni &e. Nunc ad se rediens petit in ossicio, in tribulationibus adiuuari,& ab ipsis eripi, dicens, Exurge Domine, adiuva no, &c.
386쪽
S V M M A. et si inquagesima, est multiplex. et Quinquagesima Psalmorum,est triplex.
3 Quinquagesima annorum , annus Iubileus. 4 suinquagesima, quid mur. Et unde dicatur
Ieiunitim a picari debent clerici a quinquagesimae . 8 Quinq' agesimae osscium matutinum.' Homo sanetus, arcui comparatur caelesti.
Io Quinquagesiae o tum quodnam in misa.
Ii charitatu quindec gradus. I a Poemtentia ria necesario requiris.
t notandum est, quod multiplex est quinquai νύ i gesima, scilicet dierum
personarum , & denariorum. Quinquagesima dierum , triplex
est. Una a dominica ista usque ad diem paschae. Alia a pascha, vique ad pentec. de
qua dicitur in concilio Aurelian. de consecratio. d i st inictio. iiij. sacerdotibus . quod ante paschae solennitatem, non quinqua
gesima supplendum est, quia illa seruatur post pascha, sed quadragesima teneatur. Tertia ab o talia pascitur, id est, a sabbato in albis usque ad sabbatum post pente.
Prima , est poenitcntiae, amictionis &abstinentiae. Tune enim homines abstianent a carnibus, & eontinenta luxurijs. Secunda , est laetitiae & exultationis. a Tertia, figurae siue gloriae: & glorificationis : figurat enim octauam aetatem, ubi utatur stola, scilicet, animae ct corporis in duemur. Et inde est, quod duo allelu- Ia in illa quinquagesima cantamus . t Quinquagesima quoque psalmorum triplex estta tres status Christianae religionis significat. Primus est poenitentiae , secundus iustitiae: tertius laudis vitae aeternae: ideoque prima terminatur in Psal. Miserere mei Deus : secunda in Plat. Misericordiata iudiciunt. Tertia: Oma is spiritus laudet Dominum, quod est in sine psalmi: Laudate Dominum de coelis . Hae tres quinquagesimae significant die, diluvii.
Tot enim diebus suit aqua super faciem terrae, scilicet centum quinquaginta. Ideo ergo tres quinquagesimas psalmorum eantamur: ut Deus a tali diluuio S ab omni periculo nos defendat i Iniquinquagesima vero annorum , erat annus iubileus,qui quinquagesimiis erat. Tanta enim
erat septenarii celebritas, quod septima dies celebrabatur , scilicet sabbatum,& septima septimana, t per pentec. septimus mensis, ut September: & septenarius an nus iubileus in quo omnes serui liberabantur. Si uero aliquis esset qui nollet liberari, sed remanere in seruitute domini sui ducebatur ad postes tabernaculi, vel templi, & perforabatur eius aut is, cum subula, quod erat signum servitii: nee deinceps
manumittebatur, etiam si vellet. Item omnia quae tellus ex granis eo anno procreabat, omnibus erant communia, non enim colebatur illo anno. Omnia etiam debita illo anno remittebantur:& Pota selliones alienatae restituebantur, prout sub penteeost. dicetur, unde iubilcus,r mittes, vel initians interpictatur: per qua recte poenitentia figuratur, per quam vera libertas tribuitur: & a diaboli seruitute liberamur, per eam etiam Necatorum debita remittuntur ,& haereditas aeterna atque coelestes mansones restituuntur. t Qii inquagesima ergo, poenitentiae tem pus de remissionis signiscat. Inde est, quod hoc tempore psalmus. Miuerere mei Deus:
qui est quinquagesimiis,& est tempta poenitentiae. dc reuultionis frequentatur & legitur & cantatur de diluvio. N im sicut per diluuium mundus purgatur est a malis hominibus, ita per pcumtentiam purgatur μαρακοσι ι,id est, minor mundus, scilicet bomo a vitis, & criminibus. Rursus quinquaginta dies in poenitentia ducimus, ut in quinquaginta seqtientibus diebus , scilicet a paschi usque ad pentecost. quos in
laetitia i imus acturi non excedamus, qui
in die pentecost. Spiritus sancti gratiam
suscipere mereamur. Finitur enim quinquagesima in d: e paschae,quia poenitentia ad uouitate vitae resurgere saeit. De quinquagesima personarum sermo habetur ia
387쪽
Ge. Abraham quaesiuit a Domino,si quinquaginta boni essent in populo, nunquidpareeretur eis, imo dixit Dominus postea de quinquaginta, & sie uqsue ad decem .s ' De quinquagesima denariorum, habe tur sermo in euangelio, ubi agitur de duobus debitoribus, quorum unus debebat cetum denarios , Rialius quinquaginta, sed de ea nihil ad praesens. Dicitur autem quinquagesima quasi quinquies dece,
sani fieans tempus remissionis , ut dictum est. Quinquagenarius enim numerus consissit ex quinario & denario in se multiplicatis. Nam qui opera quinque sensuum corporis per decem legis mandata moderatus fuerit, secure dicere poterit, quod in ultimo die quinquagesimae,sei licet in pascha
cantatur, scilicet Resiirrexi, de adhue te-ο eum sum S e. ' Et not. quid Thelesiphorus & Gregorius Papae. iiij. dist. statuimu s. ij. cap. & eap. seqtie n. statuerunt ut clerici
7 incipiant a quinquagesima ieiunare. Instituta est quinquagesima. t Primo, pro Pter suppletionem, ut uidelicet supplerentur dies domini ei, qui de ieiunio quadrae simae subtrahutur,& sie quadraginta dietis ieiunaretur, Piit sub septuagesinia est dictu . Secudo,propter significat ione quia significat te pus remissionis ut praemissu est. Tertio, propter representationem, quia non solum tempus remissionis significat, verum etiam statum beatitudinis representat. Nam in quinquagesimo anno serui ecfeiebantur liberi, ut praemissum est,& quinquagesimo die agni immolati lex data est,
di in quinquagesimo die a pascha datus est
Spiritus sanctu , & ideo hie numerus statu beatitudinis representat, ubi erit adeptio libertatis, & eognitio veritatis , & prose-ε ctio charitatis . t Matutinale diei huius ossiciu est de diluuio: ut Ecclesia incutiat timore, filiis suis ne peccet per luxuria, sicut in missa post c5munionem, ne peccent pergulam. Et quia haec duo uitia maxime dominantur in illo tempore, ideo agit de diluuio, per quod poenitentia designatur, ut praemissum est. Sed ne timor nimis desperare faciat, dicit responserium. Ponam arcum meum in nubibus eceli, in signum foederis, quod exponitur allegorice de Christo vel de quolibet sancto secundum sui inas modum. Arcus enim t ille, quanto ma- neci. eis ad eoAum eleuatur, tanto magis ad terram depti initur, ita sanctus homo, quanto magis eleuatus est ad c cstia , tanto plus Ecele.
se humiliat. Iuxta illud. Quanto magis aes, humiliare in Omnibus. Item arcus iste
est signum scederis, similiter & Christia . N. S; Vnde in Psal. Respice in faciem Christitui, & sancti etiam sunt foederis signum, quia pol sent iram Dei tenere, sicut fecit Moses lxv. distinctione, disciplina. Item arcus ipse portentum est, ita & sancti,quia si Dominus ita suos amigi permittit, quiderit de malis ρ unde legitur in Eeclesia. Vidit arcum, id est, sanctum , & benedieit, qui fecit illum. Notandum autem est quod primo cantantur qtiaedam responsoria de diluvio. Secundo,quaedam de obedientia Abrahae. postremo, de eaeco illuminato, ad notandum,' uod qui per poenitentiam peccata sua diluerit S mandatis dominicis ut Abraham obedierit, a Domino plene illuminari merebitur . Porro, io
in ossicio missae Ecclesia i rogat Deum,&inuo eat pro filiis sitis amictis, dicens in in- v j, troitu , Lsto mihi in Deum protectorum, postea vero pro lapsis & dicit: Et in domum refugi j &e. Et eausam subdit,scilicet per fidem eum dicit. Quoniam firmamentum meum & refugium meum &c.Tertio, pro tenta tis in prosperitate existentibus,
cum dicit, & propter nomen tuum dux mihi eris, & enutries me. De hoe etiam in praecedenti dominica dictum est. Sequitur versus: de spe q. d. quia merito spei dabis mihi hoc. In te Domine speraui.Oratio pro amictis est, scilicet Praeces nostras quaesumus Domine &e. Epistola est de charitate. j. Corint. xiiij. capitul. Si linguis hominum loquar, quasi dicat, omnes vi tutes eo modo, quo haberi possunt, sine charitate , nihil valeant ad uitam aeter- Mnam. Et ponte i ibi quindecim gradus
ex quibus peruenitur ad regnum coeleste.
Primus gradus est, Charitas paties est. Secundus, benigna est. Tertius, non aemulatur&c. Deinde sequitur commendatio charitatis . Charitas nunquam excedit. Quoniam autem non potest homo habere charitatem , nisi fiant mirabilia . Maius enim est de impio sacere pium,
quem creare ccoelum S terram . ideo
sequitur responsorium : Tu es Deus,
388쪽
qui sae Is m habilia,versus est. Liberasti in brachi o tuo , id est , in Christo per fidem
Chrsti. Et sequitur tractus: Iubilate. cuius verba videntur esse contra illud ,quod pertractum significatur, scilicet dolores, per quos Ecclesia trahit vitam miseram . Sed die quod iubilatio seu exultatio , non est ecntrarium tractui quoniam homo beatusi ptis nuseriis exultat, & etiam quando homo liberatus est, in miserijs gaudet, unde in actibus Apostolorum: Ibant Apostoli gaudentes Se. Et illud Salomouis. Cor, quod nouit amaritudinem animae suae, in gaudio eius non miscebitur extraneus, id est, diabolus, hoc est super omne gaudiu. Euangelium est de si depastionis,& resurrectionis: Eece ascendimus Hierosolymam&e. Luc. xviiij. cap. & quia per fidem caeci Illuminantur: ideo statim sequitur eaeci illuminatio, qui valde sapienter peti jt, dicens Dom: ne, ut videam,quia visio erit tota merce, . Ostertorium similiter est de fide: Benedictus es Domine Sc. Et aduerte quia in euangelio coecus petitionem gemi nat, dicens bis: Filu David, miserere mei.& in osset torio similiter etiam gratias de illuminatione viri utque populi duplicat, dicens bi : Benedictus es Domine,& in alijs etiam verbis magis ac magis dupliciter illuminari postulat, dicens bis: Doce
me itistificationes tuas: vel bis dicens: Iustificationes tuas propter viam testimonio, rum,& veritatis & mandatorum. Postcommunio, scilicet Manducauerunt & saturati sunt nimis est de timore, ut ad memoriam reducam ti,,quod dicitur de Iudaeis: Adhue escae corum erant in ore ipsorum:&Ita Dei descendit super eos. Quia enim comederat usque ad nausea in patini Deum ad iracundiam concitauerunt, ut uidelicet incutiatur nobis timordie per gulam offundamus De uni, sicut Iudaei. Hoc auteni facit Ecclesia, quia solent homines magis intendere gulae propter earnis praeuium, quod imminet, de quibus dicit Gregor. distinctione. iiii. denique . quod relinquendi sunt suo ingenio cum venia. Et ideo bene competit huic diei . Potest etiami & aliter dici, quod tria sunt necessaria, quae proponuntur nobis , in ep: stolati in euangelio, ad hoc, ut opera poenitentiae
quae Per quinquagesimam figurantur, saepersecta, scilicet charitas, quae proponitur
in epistola : Memoria dominicae passionis, ct fides, quae intelligitur per caeci illuminationem,& haec proponuntur In euangelio, uera fides, sine qua Deo nemo plac re potest, opera facit acceptabilia, memoria passionis reddit sacilia, charitas facie esse continua. Et sicut Ecclesia primo desperans clamauerat, Circundederunt mecte.& post ad se rediens, adiuuari petebar, ita hie iam eoncepta fiducia, ct spe veniae propter pςnitentiam, quasi Dominum tenendo, orat & dicit: Elio mihi &e. ubi petit quatuor, scilicet protectionem illis, qui sunt in aduersis, firmamentum illis,
qui sunt ingratia, refrigerium illis, qui sunt in culpa, & ducatum illis, qui sunt in
prosperis. Epistola uero nos ponit ii e peditione, armis muniri docens tractus, triumphatori militiae nos docet seruire: ei quidem, qui nos seeit, non ei, cui nos vendidimus. Et not. euangeliorum consequentiam rationabiliter ordinatam: nam in septuagesima vineam colimus, in sexages-maasrum seminamus, siue semen spargimus, in quinquagesima,fructum lucis i a caeco illuminato colligimus.
i suadragesima sequitur etrunquagesimam. Est
6 adyadragesima, cur sub Ver ιnchoetur, c
producatur ad Pascha, prater tamen rationem temporis, quo Chri bis ieiunavit. 7 Duadragesima, cur m Misa dicatur .Humi Lare capita vestra Deo.
S. Genua cursectamus in quadret sima sub iti
It Psalmus irequensis quadragesima . V .
Ia Vuadragesimale tempus est tempus luctus.
389쪽
De seria quarta in rapite ieiunorum.
O T quinquagesimal sequitur quadragesima , quae eli numerus spiri- P tualis poenitetiae in qua ieiunat Ecclesia, S p nitet de peccatis suis.
quae in quadragesima perficitur, peruenItur ad quinquagesimam, id est, ad annum labit eum, hoc est ad remissionem peccatorum , ut praemissum est. Incipit autem quadragesima a dominica sequenti, in qua cantatur: Inuocauit me, sed in seria quarta ieiunium inchoatur, ut iam dicetur. Beatus Petrus t primo instituit ieiunium quadragesinae ante pascha. Nec vaeata mysterio, quod quadraginta sex diebus eapite ieiunii usque ad pascha in abstinentia
iiimus. Nam post Babylonicam captiuitatem xlvj. annis aedificatum fuit templum Domini: unde & nos post captiuitatem Babylonis, id est,co susioni, umorum xlvj. diebus per abstinetiam & bona opera, nosmetipis templum Deo aedificamus. Quare autem xl.diebus ieiunetur, S quare dicitur quadragesima, sub dominica sequenti dicetur. Sane ieiunium quadragesimae commenda ur ab institutione, & a tribus temporibus,& a personis quae in illis ictu. nauerunt. Ru rsius t ieiunia ideo sunt instituta, quoniam inueteri lege praeceptum erat decimas Deo, & primitias de omnibus bonis reddi, unde & nos id ipsum sacere debemus, & etiam nobisipsis, scilicet de eorpore S de mente, di de tempore. de his alijs ieiunijs dictum e si sub quarta seria tertiae hebdomadae aduentus. Siquidem de nobis decimas, & primitias Deo
offerimus, quando bonum operamur. In quadragesima soluitur decem dierum,quoniam secundum Gregor. de consecratione
distinctio. v. quadragesima a prima dominica quadragesimae, usque in pascha sex hebdomadae computantur, quatum dies sunt quadraginta duo ex quibus dum sex dies domi uici subtrahuntur de ieiunio, remanent tantum triginta sex dies abstinenti , qui sunt quasi decem anni. Ut ergo numerus quadraginta dierum,quibus Christus ieiunavit, imp Ietur, recipiuntur ex institutione Gregorij Papς. de consecratione distιnct. v. quadragesima , quatuor dies
pr cedentis hebdomadς , uidelicet quarta , qui nca, sexta seris S sabbatum, & se- eundum hoc dieitur quadragesima , quasi
quatuor cum decima, quoniam triginta sex diebus, qui sunt decima, adduntur quatuor, ut prςmissum est,quorum primus est sanctificationis S mundationis. quia mne tam animam , quam eorpus mundamus cineres capitibus aspergentes . Reliqui tres sunt deprimitiis dierum, qui soluuntur in quatuor temporibus anni. Sed cum triginta sex dies pr dicti sint decem tretentorum sexaginta dierum & annus constat ex trecentis sexaginta quinque diebus . &sex horis, patet,quod cum ieiunamus triginta sex dies, ratione decima, remanent quinque dies indecimati, & sex horae . sed de itiis ieiunamus quatuor dies praecedentis hebdomade ut sacer numerus compleatur, ut prς millium est. Sed secundum hoc adhuc remanent triginta horae indecim atqui delicet unus dies, qui continet vigintiquatuor horas, & sex norς, sed poteti diei, quod pro decima illius temporis in sabbato sancto tardius comamus, uel sorte pro
pter hoc die illa tardius, scilicet de nocte missa celebratur, ut dictiam est in proo mio quartae partis. t Nos vero prouinciales t ieiunium quadragesimae in praecc denti secunda feria inchoamus, & sic duo dies plus exteris nationibus ieiunamus, Rhoe non solum propter quandam honestatem, ut videlicet sic biduo purificati, in quarta seria sacrum ieiunium inchoemus, verum etiam pro eo , quod quadragesima
in magno die Iouis eaenae terminatur, prout sub titulo de septuagesima dictum est. Ut timos ergo duos dies non ratione qua dragesimae, sed propter causam ibi dictam S propter eorum sanctitatem ieiunamus. Clerici etiam in quinquagesima ieiunium
inchoare tenentur: prout ibi dictu est. Quidam autem dixerunt, quod praemissi qua tuor dies adduntur alia de causa, videlicet tres, pro tribus diebus quatuor temporum qu i in quadragesima colat ingunt, quartus
390쪽
pro vigilia paschς quam ieiunare debemus sed praemisia ratio verior est. Sed eum in ε quadraginta t inuitemur per iciunium Christi: ut praemissum et , & ipse statim post baptismilio scilicet epiplianiam suum
ieiunium inchoauerit : Quaeritur quare hoc tempore ieiunium inchoamus, & illud cum pascha continuamus, & non eodem tempore, quo ipse ieiunavit, cum ipsius actio, nostra debeat esse instructio. duodecima quaestione , secunda, exem.
plum. Ad quod quadruplex est ratio. Prima , quia in quadragesima representamus populum Israel qui fuit quadraginta annis in deserto , & statim post celebrauit pascha . Secunda ,
quia homines tempore verno natura.
liter ad libidinem commouentur , ad quam restringendam institutum est hoe tempore ieiunari. Tertia, quia Christi passioni resurrectio continuatur , igitur rationabile fuit ut amictio nostra eontinua esset passioni Saluatoris. Cum enim ipse pro nobis passus sit, & nos ei compati debemus, ut ita tandem conregnemus,
S post passionem statim resurrectio su sequatvr. Iuxta illud Apostoli. Si eo m-Patimur, & conregriab inuis, S aegrotus magis amigitur, euna approximat sanita.
ti. Quarta, quia sicut hi ii Israel prius,
quam agnum comederent, se amigebant, S lactu eas agrestes, id est, amaras, comedebant , ita & nos per poenitentiae amaritudinem debemus prius amigi , ut statim post digne possimus comedere agnum Ui-j xx, id est, corpus Christi, ut sic mysticaeapiamus paschalia facta naenta. t Porro in missis quadragesimalibus frequentatur . Humilia te capita uestra Deo . eo quod illo tempore diabolus magis impugnat nos. Unde Deum humiliter orare,
Nno, sibi humiliare debemus, S ut nos sub omnipotentis Dei manu humiliemus dicitur etiam. Flectamus genua, de quo dictum est sub quarta parte sub titulo de S salutatione. Et r est sciendum . quod Flectamus genua :& humiliate capita: sese comitantur & neutrum dicitur in dominica die. Nam ut ait Gregor.qui in dominica die geli ua flectit, Deum resurrexisse negat. ProPter multas quidem causas, orando nos ad terram prosternimus.
prout dictum est in quinta parte sub prima . Dicitur etiam Oratio super populum post humilitate eapita & ettera, pio pter temporis sanctitatem. Et ad notandum , quod in hac vita pro nobis est orandum: ut in suturo audire mereamur a Do- - mino : Venite benedicti patris mei &c. squae quidem oratio est uicaria sanctae communionis. Olim enim omnes communicabant , di communieaturos di ac nus ad flectendit m genua inuitabat, nunc uero, quia multi suscipiunt corpus D mini indigne, pro eommunione utimur I it oratione, diacono sicut prius suo funge te officio & dicente: Humilia te capita uestra Deo. quia quicunque lium iliaue tritis, exaltabitur, & quisquis hie bonis actibus bened: eetur, aeternae benedictioni postmodum adscribetur. In hae ergo oratione facerdos milites Christi pugnae commendat ad dimicandum contra hostem antiquum, & insidias inimicorum,& ideo praemunit eos per ministrum a mis humilitatis, dicens humilia te capi, ta vestra Deo . & se tandem eapitibus humiliatis quasi confirmans eo , insundit super eos proicctionem suae ben dictionis,& hoc magis in septuage lima, 'quoniam aduersarius noster tunc sonitus circuit , quaerens quem deuoret. Secundo , in prima collecta genua si ctimus in postulatione iustitiae': quae est necessaria in praesenti uita : in ultima uero reuerenter inclinamus in gratiarum actio ionem pro diurno denario vitae suturae.
t Tertio, in prima collecta siectimus
genua pro pugna praesentis vitae, amictionem laboris re continentiae ostendentes.
In ultima vero, quae est pro gratiarum actione eaput humilia mus , per quod mentis humilitas designatur , quia in aeterna uita omnis labor exeludetur, sed humilitas semper stabit, de hoe dicetur sub sabbato primae hebdomadae quadra gesimae. Item in fine missae dicitur. Benedicamus Domino. de quo dictum est in quarta parte sub titulo de oratione noui ssma. Hoc etiam tempore cortinae in ecclesia suspenduntur,de quo dictum est in prima parte sub titulo de picturis. Poto ecclesia