장음표시 사용
431쪽
r fias Si est tertii toni, propter tria quq it
a uitant ad flectendum genua. Sequitur: t Et omnis lingua confiteatur: quia Dominus noster Iesus Christus in gloria est Dei patris, S sumitur de Apostolo. Veruntamen ord inator offici j intercipit uerba illa. Et omni, lingua eonfiteatur, eoquδdiudai- ea silet. Deinde sequitur lectior Diei te filiae Sion: ecce Saluator tuus uenit. Esa. I xij. cap. Ubi lubetur de mercede; dicitur etiam ibi, Ecce merces eius cum eo &c. Et dixerunt Angeli. Quosdam enim latuit in earnatio. Quis est iste, qui uenit de Edom, id est de terra tinctis uestibus, id est, membris corporis,quae sit ni uestimenta diuinitativ, sanguinis, purpura i incta de bo D ra. t Bosra est ei uitas in Moab,& interpretatur firma sue munita, hoe est de inferno id est, de terrena habitatione, transsaliua enim Bosra est Hierusalem,qua Dominus quod a suo firmauit auxilio, sed facti Moabitae, id est, ex patre diabolo, uestes regestinxerunt purpura sanguinis. Respondit:
Ego qui loquor iustitia, & sum propugnator ad siluandum,& dixerunt. Quare ergo rubrum est indumentum tuum quasi dicat. Quare crueiatus es praessura crucis,
si tu iustitiam Ioqueris At ille respondit.
Toreular ealeaui solus, scilicet pro omnibus, ut omnes liberarentur,& degentibus non est uir mecum. Post lectione uero eans tatur responsorium. Ne tauertas faelem tuam &c. In quo orat ipse, ut per passione ueniat ad gloriam. Quia uerd in agonia prolixius orauit,ut habetur in Evangelio, ideo sumitur offertorium,& post communio de psalmo,qui intitulatur oratio pauperis cum anxiareturr excepto uersu re-iponsorii, qui est. Saluum me fac Deus, quoniam intrauerunt aquae usque ad animam meam. Epistola est smiliter de Ena. iiij.cap. Domine quis eredidit &e. In qua etiam deseribitur in eodem schema- . in quo ab Evangelista representatur in passione,ubi &e. No est ei species, neq; decor. & infra, sicut ouis ad occisionem buce
tur. Wost i epistola sequitur tractus,& insolito modo .s immediate,& hoc ideo, staecclesia arct us luget , quam soleat, & se plangit, ut dictum est in quarta parte sub
- titulo de tractu. Tractus. n. signifieat planctum, di ideo in tota sexta seria non dicun
tur, nisi tractus responsorium uerb est poenitentium . Et quia Dominus non est ista die crucifixus, sed tantum uenditus, ideo non solum dieitur tractus, uerum et Iam &responsorium. t Passio, quae sequitur: τAppropinquabat &c. Luc. xxij. cap. Conuenit cum praecedentibus, in qua exprimitur consilium Iudaeorum, Iudae proditior
Domini passio. Post communio est : Po-
tum meum cum fletu miscebam. potum, scilicet passionis, qua do uidelicet sudor eius erat, sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Potest etiam dici, quod duo sunt nobis necessaria, scilicet oratio & patie tia, secundum quod dicit Dominus. Orate pro persequentibus, & ealumniantibus uos. Ad haec quidem duo in uitamur in introitu ad orationem, eum dicitur: In t no tmine Iesu omne genuflectatur ad patientiam, exemplo Saluatoris de quo siliungitur: Christus factus est pro nobis ob diens usque Se. Non est enim obediens, in . tribulationet nisi qui libeter tolerat. Duae lectiones ideo leguntur, quia hac die Dominus traditus est pro duobus,& a duobus populis,& in quibusdam ecclesiis ad vitanque genua flectunt,quia ab utroque populo adoratur. Praeterea, hae dic sicut dicit Augu .eonsilium inierunt Iud si quomodo Iesum dolo tenerent,& Occiderent, & Iu das uenit ad eos, & pacti sunt sibi pecunia sedaturos. Sicut ergo ecclesia representat in sexta seria actus Iudaeorum, ita di in quarta consilium corum. Quidam autem
legunt primo lectionem illam : Dicitae fialis Sion. Et postea illam: Domine quis credidit, alij uero econuerso . Primi quidem attendunt solum illud : quod diximus,scilicet quod uenditio Iudae, quae facta sui euarta seria passionem Domini praecessit, e qua uenditione fieri uidetur sermo in illa lectione: Dieite filiae Sion, in illo uerbo. Ecce merces eius eum eo . Alij autemt attendunt, quod primus homo duas mor , tes incurrit .s carnis S animae,& Christus nos ab utraque liberauit. Et quia mors animae mortem corporis praecessit,ideo prius legunt Iectionem illam, in qua agitur de morte animae & de liberatione ab ipsa. De morte agitur in illa : Domine quis credidit Sci ibi: Omnes quasi oves errauimus,
ct unusquisvi in uiam suam declinauit. De
432쪽
Iiberatione uero statim sequitur ibi : Dominus posuit in eo iniquitates eorum omnium nostrorum, & iterum. Si posuit pro peccato animam si iam, uidebit semen lonsaeuu. Ad animam etiam pertinet gradu ae unicum habens uersusi, scilicet: Ne avertas faciem tuam a puero tuo, id est, ab eo, qui parum & humilis apparet in experien o tia tr bulationis. Sequituri uersus. Salusime necte. Usque non est siubstantia: Aque enim se ilicet seditionis Iudaeorum usque ad animam Saluatoris tollendam peruenerunt,& illi qui erant limus prosundi, infirmitati eius praeualuerunt. Sicut autem Saluator animam suam posuit pro animarum nostrarum redemption ita & corpus subiecit pro corporum redemptione. Unis
de in secunda lectione de ipsius eorpore agitur, sanguine proprio rubricato,ubid ieitur, Quis est iste,qui venit de Edom &e Et ibi: Quare rubrum est vestimentum tuum' &e. Ipse respondet: Torcular &e. Et quia de sola miseratione passus est Uns pro nobis : ideo propheta in persona ecclesiae lectionem illam eoncludit, dicens: Miserationu Domini recordabor: laudem annuati aut super o ibi is, quae reddidit nobis D fis Deus noster. Quia uero per quinq; sensus
corporis peccauimus , ideo sequitur tractus: Domine exaudi orationem mea &c.
Habens quinque uersus, propter quinque vulnera Christi, seu quia quinquies exivit - anguis ab eo- t Primo in circuncisione. Secundo, in oratione. Tertio, in Ba pellatione. Quarto, in crucifixione. Quinto, in lanceatione. Et in ipso tractu genus humanum petit auxilium,& confitetur deseruina, quem ex peccato, primi parentis incurrit, cum dieit: Quia defecerut dies mei, sicut sumus - Die senim, est uita hominis : cuius nox est mors, sed hae euita
est abbreviata,& desecit propter superbia primi parentis, quae per fumum, intelligitur . Et sequitur: Ossa mea, licut innixorio eo rixa sunt. Ossa ,sunt uires interi res uel fortes, quae sunt ecclesia, quae cari. di nes, id est,carnale sustentant. t Frixorium enim tripleo est. speceatorum recordatio,
proximorum compastio,suturi nidici, meditatio, in his frigitur bonus homo. Clauditur autem tractus, sicut & lectio in misericordia Diti.Vade ultimus uersus est: Tu
exurgens Domine, misereberis &e. qi Hi e r sigitur quarta seria priuilegiata cst,quonialeguntur in ea duae Iectiones, propter Omdinandos in sabbato sequenti. Item, quia in ea die Christus uenditus suit xxx. denatijά: sicut & Ioseph xxx. argenteis. Quia seruus non est super Dominum, nec discipulus super magistriini. xxvj. distin. Quis dubitet , S quod ab hac quarta sera a sumptu est, quod semper in quarta serra ieiunare,& abstinere a carnibus, ct carnalibus desiderii debemus, & in memoriam venditioni, Christi haec seria secundum locum obtinet, post sextam feriam, per totu annum in ieiuni js pcae nitent talibus ..s V M M A.
I carris Domini prae tractanda habeat.
tae seriae coenae Domini hoc ordine P cedamu 1.1 Nam primo generaliter dicemus aliqua de off-eio sequentium trium dierum: postea speci I iter de offeto huius diei. Et primo de introductione publice poenitentium in ec. lesia S de sacramentis, quibus haee quin- cita seria speei aliter insignatur. Secundo, de triplici olei consecratione. Tertio, de huius diei missae ossicio: ubi etiam agitur de pedu lotione,& ossicio uespertino. Qua to,de altarium denudatione,& tam de ap- rum, quam de pauimenti ecclesiae lotione, S de corporis Dominici reseruatione,& de quibusdam alijs.s V M M A.
x Telesila luges tribus diibus passonis . e
3 campanae cur suam fra ta Dominica in ra
igna cur stant cum tabula ad tenebras sex-- βω Dominica qua M.
433쪽
4 Horoum principsa cur omittantur feria sex die domini ea. Sed respondetur,que,d quiara Dom eae in ramis. Item,aliae multa δε- Dominus in nocte diei dominicae resurreti laus circa legιιimum ecclesiae osscium Σιr, noctem illam ad honorem resurrectionisme. I. S. s. io . nis solenniter celebramus. Unde necesse
II Hominum tria genera per christum sati cit, quiad in quinta feria praeueniamus &
uera xi itio, scilicet quinta S sexta serijs, &I1 Trem Hieremia unde dacantur. 1abbato humi irationem Domini an inreto I 3 Tre cur inseramr alphabrium. re celebremus, quia S in quinta seria iam 14 Hebrasearum titerarum interpretatio. nteruenerat nefarium commercium Iu- IF Candela , is tenebris Dominua satae qua daicae prudιtionis. Quidam tamen cuili drages. cur ea linguantur. o nume. t s. bςt Praemissorum trium dierum.xxiiii. at
Eι vox accendantur nume. II. Et quid iti tribuunt horas, uolentes Christi deiunctilae sigmficem dis si etiam numera . - exequias septuaginta duabus horis cele- 18. 2 i. o quιd earum erim- brare Similitiam septuagintaduorum di- o. nu. 22. 23. 24. 16. Eι quia de ea quae scipulorum merito per hoc exprimere. remanet ea remea Etu. 27. - 2Rcla. 1 Sanu ecclesia his diebus. tenebras colit
morer benediectis psi: BenedιeI M. in te. di matutinas in tenebras fuit .. Primo , nebris, usu signifera. quia in luctu S nuirore est,propter Domi. m p -ssi nem, S propter eius triduanam
De eadem quinta seria. Cap. 72. mortem exequias celebrat triduana, . 'Secundo, ossicium tenebrarum, significat noBaenotandum ' autem t m tenebras materiales, quae fuerunt su-
est, quod ecelesia luget per faciem terrae dum pendebat sol iusti- tribus diebus, quia tot tiae in cruce. Fuit enim tunc eclypsis mira P diebus fuit dominus in culiata, non naturalis per tres horas: uide sepulchro : sicut enim licet a sexta hora usque ad nonam ineluta Ionas sari in uentre coe uς,quam etiam spirituales,quae in illo triti tribus diebus, S tri- duo in cordibus f delium extiterui. Terbiis noctibus: ita & filius hominis suit in xio,per hoc quod tenebras colit tenebrarii medio terrae&e. Quod synecdochice di- primariis insinuatur, quia his di bus incoectum esse asserit August. Nam pars illa se- Perunt praecedere dies, prout lab sabbatoriae seriae qua fuit in sepulchro, accipitur ianct dicetur. η t In his uetb tribus die. 3pro nocte,&die sextae feriae, Nnox diei do bub silent campanae: quia tune siluerunt
minicae similiter pro nocte, & die ipsus Apolloti, S praedicatores,& alii, qui per
diei aecipitur. Dies uero sabbati integra capana, intelligunt tir. SOnus autem m-
est, scilicet nox cum die suo, id est, spatium panarum significat sonum praedicationis, uidelicet uigintiquatuor horarum. Est e se de quo dicitur. In onanem terram exivitro sensus: Fuit ergo Dominus m sepul- sonus eorum. Non enim iam circuibant e-chro tribus diebus S tribus noctibu , , id uangelizando uicos, & ut bes: sed hymno est tribus temporibus, quorum quod libri dicto exierunt cum Iesu in montem oliue constat ex die nocte. Sic enim loqui con- ti. Quibus eum Dominus dixisset: Ecce apsuevimus,quia si a Ii quis etra manima par- propinquat, qui me tradet, prae tristitiate alicuius diei fuerit in aliquo loco dici- dormitauerunt,& a Iaudibus contieuci sit. mus eum ea die ibi suisse. Fuit enim secun Unde de a complet Orio sue a vesipera, quadu ipsum quadraginta horis in sepulchro Dominus tradi ius fuit eam panarum sileti videlicet quatuor horis sextae seriae, S ui- tium inchoatur. A Desipera autem qua Doginti quatuor sabbati. R duodecim noctis minus traditus es quando uidelicet disci diei dominice, quaa quadrificum orbe mor puli sugerunt, campanis silentium indicia te transgressionis decem mandatoru mor- tur. Alij uidelicet ad primam huius quὰntuum uiuificauit. Sed secundum praemissa, tae seriae, ct no alterius pulsant campanas. uidetur, quod triduana Domini sepultu- fit tamen signum cum tabula. qt Ptimo,
ra debeat celebrari sexta seria sabbato, & ad signis cadum Christi humilitatem, qui
434쪽
DE EADEM Q. V I N T A PERIA A ri.
numerus, sed quilibet laieus pro velle ea n neae cultores, ct generatio pratia nuntios delam apponit, huiusmodi eandelae signi fi patris, uidelicet prophetas, per uaria temeant prophetas,& alios sanctos patres, qui pora completo suo ministerio prophetiae
Christum venturum lumen nostrum prae- occiderui,& tandem patri, haeredem, que nuntiantes & verba salutis prςdicantes, di in sepulchro positum lumine occultato finersis poenis uexati mortui sunt de extin- guramus, cuius luminis reuesatio, est resurcti. Porro omnes candelae non sint ut, sed rectionis eius inani sellatio, & eommemo-
una post aliam extinguntur, quia discipuli ratio. Sane candela quae ultima extingui' non simul a Christo, sed successive unus tur eis maior osteris, secundum quosdam, post alium discesserunt. Alia etiam ratio & significat Christum qui suit Dominus 23 iam sequitur. l Quidam extingunt eas post prophetarum, secundum alios vero ubi nosingula cantica, usque ad plenana extinctio est maior caeteris similiter significat Chrinem, figurantes quod singulis canticis siue stum qui reputatus est unus ex prophetis, psalmis moestitia decidimus,quia uerus sol & ultimus extinguitur, quia nullus post oecubuit gaudium; nostrum in luctum est cum apud illos propheta turrexit: sed e conuersum. Iuxta illud: Cecidit corona ea tinctus eis perfidiae tenebras dereliquit. pitis nostri,conuersus est in luctum chorus Et ad eanticum euangelicum eandela ipsa noster. Alij in tribus uicibus eas extingui, cxtinguitur, quia Christus euangeli Zans recolentes triduanam Domini sepultura. occiditur. Et attende, quod in hoe ossicio t In quibusdam quoque Ecelestis eande- Palloris ossicia, ut capitulum subtieentur,lae quadam manu cerea extinguntur , quae quia pastores disperii fuerant, uersus ta- sisnifieat manum Iudae, de qua Dominus men, quod est minorum ossicium, non o- β dixit: Qui intingit manum mecum , &c. mittitur, quia discipuli minus cogniti ui Quae fuit quasi cerea, id est, ad malum fidi debantur, unde & hoc officium triduansi xibilis per quam Christus rex noster, & ue potius a minoribus celebratur in typo mira lucerna, trad itus suit, & quantum in il- norum discipulorum, S mulie tu, qui Do Io fuit extinctus. Candela autem, quae in minum sequebantur. 1 Uoei ratio ad be- 1 a I medio est, non l extinguitur, sed in s ene- nedictu, & tumultus popularis, qui tunestra uel arca accensa seruatur occulte, ut fit, concrepatio est Iudae proditoris, & tu postea reveletur, & Eeelesiam illuminet. multus cohortis, quam cum gladiis & Ω- Nempe eandela ipsa sub eis lumen occul- stibus Iudas contra Christum adduxit: vellatum signis eat. Primo, fidem, quae in caeci discipuli salutatio dicentis, Aue rabe seta uirgine remansit, per quam postea O- bi. Tertio canticum ipsum tunc alta uocς mnes fideles docti & illuminati sunt. Se- dicιtur,ad notandum, quod multi interseeundo, significat Christum qui licet uide- cto antichristo gaudebunt. C langor eanearetur secundum carnem extinctus, tamen tium Κυριειλ σον est tumultus Dominum
secundum diuinitatem, quae illis erat oc- persequentium , & cum ironice adoran- culta,uiuebat, & postea resiursens eum Iu- tium, uel significat lamenta sanctarum muce elarissima se suis discipulis manifesta- lierum, quae sequebantur Dominum , quae uiri Tertio, e cultati luminis,quod uide- leguntur postea lamentari sedentes conribatur extinctum, reuelatio, notat fidei il- tra sepulchrum. τροπω uero , id est, uersus
luminationem in Apostolis, Ralijs,in qui illi, Qui in illis qui tribus noctibus, cumbus tunc pene extincta erat. Quarto, no- Κωρ , ,ησον de Domine miserere. quasi la-' tat fidem post infidelitatum. Quinto not. mci tabiliter cantantur, significant lamea
quod ignis spiritus sancti, qui infidelibus rationes & dolores mulierum, de cognatii detur extinctus, iterum relucescet in ei si tione sua, quae a Galilea fuerant secutaedem. Sexto luminis renouatio, significat Iesum, inter quas erant Maria Magdale- noui testamenti renouationem. t Septi- na,& Maria Iacobi: & Matia Solome, plo-mo, luminaria sis ccessive unum post alte- rantes iuxta sepulchrum. t In quibusdam tum , extinguuntur, & unum quasi pene Ecclesijs tropis cantatis, procidentes ad extinguitur, quia absconditur,& posca re- terram,dicunt in tenebris sub silentio: Miuelatur. Ad notandum, quod peruersi uiri serere mei Deus.& collecta: Respice quae-
435쪽
DE EADEM OVINTA FER I A. D ais
miri, admonemur per versum illum : Hierusalem, Hierusalem, eonuertere ad dominum Deum tuum, sui in fine lectionum dieitur, ut ad poenitentiam conuertamur, nam post luctum gaudere possumus. Per hoc autem, quod dicitur bis Hierusalem , arguitur duritia Iudaeorum, & peccatorii, scut alibi in euangelio. Hierusalem, Hierusalem, quae occidis prophetas &c. Rursus per iube Domine, intelliguntur ad praedicationem euntes, per tu autem, inde redeunte . Ideo ergo neutrum dieitur, quonia
Apostoli, quot repraesentant ., qui lectiones legunt, his diebus fugerant, unde nec ad praedicationem missi sunt, nee qui misserant sublato domino redierunt. Omnes antiphonae sunt de passione & compassio- δι ne. l In his etia in tribus noctibus nouem psalnii, nouem lectiones, Se nouem responseria divisim per singula nocturna cantantur ad ostendendum , qudd Clitisius in infernum descendens tria hominum genera, scilicet virgines coniugatos, S continentes inde rapuit, & ad angelorum societatem transuexit , quae tria genera in euant i scito distinguuntur per eos, qui in mola, di per eos qui in agro, & per eos qui in lecto sunt. g Tria ergo Luminum genera x scilicet qui ui erunt in lege naturali, & in tempore legis, & prophetarum, per tria
nocturna recolimus .& sicut illi per mortem domini in tribus siciati sunt nouem ordinibus angelorum , scilicetim actionibus . eognitionibus, S gaudijs, ita per tres noctes dominicae sepulturae nouem psalmi nouem lectionibus , S nouem respon- seriis subduntur psalmi enim ad actiones, lectiones ad operum Dei cognitionem, responseria uero ad gaudium, S ad cantum pertinent angelorum. Ceterum tres
priinae Iectiones. vel in quibusdam Eccle-e a sis sex, sunt de trenis Hiere. deflentis ea pituitatem populi sui, non solum Babylonicam, sed etiam Romanam, quam incurrunt propter passionem domini.& ideo di-ricuntur lamentabiliter in personam sanctorum de Iudaeis, qui deflent calum gentis su . Sicut enim ille deplorauit mortem - - Iosue , reias occisi in suturam destructionem gentis , ita &nos deploramus mortem & passionem Christi regis nostri. In fine autem lametationum dicit idem Hierire. spiritus oris nostri Christita dominiis captus est in peccatis nostris. Aliae vero tres sunt de expositione psalnii tractantis de passione, & ideo uoce depressa leguntur tres vltimae de epistola Pauli j. ad Cor. xj. Conuenientibus nobis in unum &e. ubi ostedit Apostolus,quo modo debet coena domini sumi. Ex quibus sex lectionibus apparet, quod pro plietae praeuider ut Christum occidendum, S Apostoli docent occisum. Dicuntur autem trini, id est ' lamentaa Intiones, a trenato monte, ubi lamenta animarum, quae ibi puniuntur, saepe audiri dicuntur . Inde etiam dicitur trenum,quod est plenum lamentationis S sun eris. Di
cuntur etiam irent, quia semper tres uer
ius post unam suanq; literam hebraici alphabeti sequuntur, quod alphabetum totum per ordinem in illis lamentationibus ponitur. t Primo, quia mos fuit hcbraeis t. illud ponere in eorum catibus, siue luctus siue laetitie alicuius rei multum notabilis, prout patet in ultimo capitulo prouerbiorum: Mulierem fortem &c. &m quibus dam aliis Io eis, prout habetur in prc cim ita libri regum. Secundo , quia sicut dixit Hiere. in eodem prooemio S in prolog Bibliae uersis, quibus dictae literae ante ponuntur in lamentationibus Hiere. inci piunt in hebraeo ab eisdem liceris Tertio
ut per hoe notetur eaecitas & duritia Iu daeorum,qui res tanquam alphabetum notissimas, uidelicet passionem fili j Dei intelligere, & eredere nolunt, dicente propheta et Miluus in eoelo, turtur, R eiconia cognouerunt temput aduentus sui r Israel sautem n e non eo gnonie, & populus meus
non intellexit. l in alto, quia interpre istationes literat si ipsarum maxima ex par te continent sententiam uerium quibus anteponuntur. . Circa quod notandum est,
quod Aleph, interpretatur doctrina. Beth. domus. Gimet, plenitudo. Deleth, tabulaarum seu scripturarum Et haee si quidem est prima connexio literarum ipsarum, ubi dicitur quod disci rina Ecclesiae, quae est do- mus Dei , est in plenitudine i cripturarum . He, ista: nauct Tay hae e Beth, uita. haec est secui. da eonnexio: ubi dicitur, quod ista & haee doctrina , quam praedixi mus est uita, quam vivimus .aThet, b num , ioth principium, haec est tertia con-
436쪽
dicit Daniel: Ungatur sanctus sanctorum. Et Esa. Spiritus Domini super me, eo quod
unxit me, ad euangelizandum misit me &David.Unxit te Deus, Deus tuus oleo laetitiae, prae consortibiis tuis . cuius unctio ex- tunc coepit, cum verbum eam tactum est, cum plenitudo diuinitatis in eo corpora. liter habitauit, tunc autem completa Est,
cum in baptismo super ipsum spiritus sanctus in specie eo lumbae descendit: Ideoq; unctio,quae hodie conficitur ad ungεdun , usque ad baptismum differtur: ut significe. mus spiritum sanctum, super Dominum in baptismo visibiliter descendisse , & nos in baptismo spiritum sanctum aeeipere. Ex his itaque patet in vespera sabbati statim post baptismum esse confirmandum,ut po stea celebretur paschale eonuiuium, S s quibusdam placet, salte in paucis esse tunc eonfirmationis mysterium inchoandum. Quia i igitur de triplici oleo mentio sacta est, notandum est, quod triplex sacramentum ex eadem substantia ut olei, ad ostendendum, quod licet unus sit spiritus sanctus, multiformis est tamen secundum
dona sua, unde Apostolus j. Corimxij. Alii per spiritum datur sermo sapientiae, alijsermo scientiae, alij fides, alij gratia sanitatu &e. Hoe tripli et oleo coaptamus quod inde apparebit, si olei triplicem proprie
talem attendamus. Olca enim, ut dicit Isid. est arbor pacis insignis, cuius pingue. do valet ad reficiendos artus lassos S in semos, S est pabulum luminis, quod est asbor pacis, refertur ad oleum chrisnatum, quod pabulum in luminis, resertur ad oleum catechum inorum , quod artus lassos& infirmos reficit, ad oleum infirmorum. Haec igitur tria praeecdentibus verbis Aiapostolo eoaptantur. Siquidem in multitudine paeis esse videtur, qui duleedinem internae suauitatis gustauit, sicut dieit psalmus. Gustate,& videte quoniam suauis est Dominus. Saporem huius dulcedinis senserat ille,qui dicebat: Gratia Dei sum, id quod sum .i. ad Corin.xv. cap. Haec gratia est donum sapientiae, quae intelligitur per pacis oleum. Verum, quia hunc saporem libenter in alium deriuat uir fidelis idcir- eo alii datur sermo scienti . Scientia enim est doctrina, qua fidelis aliorum uerbo uel
ad minua exemplo instruitur, qui per bal INTA PERIA. msimum intelligitur,&quia Apostolus in hoc laborauit, idcirco cum dixisset. Gratia Dei sum id,quod sum, statim subiunxit, &gratia Dei in me uacua non fuit. Haec duo simul eoniuncta, scilicet oleum & balsamum, id est, duleor sapientiae, & odor doctrinae perfectum faciunt seruientem, quae duo,scilicet sapientia & doctrina , ad olea
chrisnatum pertinent. Ad oleum uero cathecum inorum pertinet fides,quae mentem illuminat, sicut oleum lumen prsitat. Fides enim ualet ad duo , scilicet ad pumgamentum & tutamen . purgat praeterita uitia, & tutelam praestat contra futura, si eut uerba eo niserat ionis huius olei mani fesse ostendunt quae inserius exponentur. Ad oleum infirmorum pertinet gratia tamnitatum, id est, finitas eorporis S mentis. Valet enim eontra utriusque aegritudine a
sicut ex uerbis benedictionis ipsius liquet. Quare autem infirmi & cathecumini in unguntur,& de unctionibus,quae fiunt ex hoe triplici oleo dictum est in prima parte,sub titulo de unctionibus. Sequitur l.uide. Ire de ipsorum oleorum consecrationibus. Et primo de oleo infirmorum, secundo, de Oleo chrisimato,tertio de oleo sancto. Primo, ergo de oleo infirmorum dicendum est, nam illud prius est eonsecratum, quam chrismatum,& sanctum. Et est ratio, quia illius saera metum prius fuit tempore qua chrismati uel sancti. Nam Dominus discipulos suos docuit infirmos ungere, sicut in euangelio dicitur: oleo ungebant infirmos & curabantur, & Iaeobus Apostolus ait: Infirmatur quis Sc. Oleum t uero chrisinat uni S sanctum: scilicet cathecu- minorum ab Ecclesia instituta sunt, licet S in ueteri teli amento aliqua de utroque habeatur similitudo. Ibi nanque duplex
oleum inuenitnti unum uidelicet chrisma quo ungebantur reges. Praecepit enim Dominus Mosi, ut conficeret chrisma, quo ungeret tabernaculum in dedicatione tem pii , & arcam testamenti Aharon, reges, α sacerdotes,& filios eius,dicens: Sument aromata prima ,& oleum . Inde est . quod unctione elirismatis Ecclesias & ealices cosecramus, teges etiam & pontifices inungimus. Moses tamen oleo materiali non
legitur intinctu , sed selum spirituali sicut&Cbristus. Oluum etiam sanctum a lege. sumpsit
437쪽
radiso. Clauduntur eo ram eis fore, Eccle- tur Respondeo in quinta seria Deius crea-sae in signum aditus paradisi quondam ob- uit pisces S volucres , pisces in aquis reli-3 elusi. Qudd de loco ad locum t vadunt, si- quit, volueres in aera jeuauit, iuxta illud et ne in exilium mittuntur, significat, qudd Magnae Deus potentiae, qui ex aquis Sc. Cene. Cain poli morte fratris profugus & vagus paritin remittis gurgiti, scilicet Pisces, par 4 fait super terram . Quod ei liciis & laneis tim leuas in aera,scilicet volucres .Pcr pi- Io. utuntur de Iob tractum est, qui νςnitentia sces intelliguntur cupidi, auari,& luxurioin fauilla & cinere agens, sacco se operuit: si, qui in fluxu cupiditatum huius mundita de Niniuitis qui similiter se eerunt. Cili delectantur . Volucres sulit spirituales.cium quo i, portat, in signum pellicearum qui in spiritualem conuersationem quasi
tunicarum Adae S Euae. Ici. etiam habitum in aera leuantur. Ps nitentes igitur in quia recolentes. Career poenitentiae a Ioseph ta feria in Ecclesiam introductitur,& qua- initium habuit. Quod eo inam ct barbam si segregati a malis & ab huius mundi de-Job. 2 nutriunt: tractum est de Ioseph, cui in cae lici js, in cadis animo conlier tantur. Prae-G-3 cere posito, illa exere verunt. Quod iacet, terea, in fine quintae aetatis, qua haec quin- aut sedet, in terra, sumptum est de Iob, qui in seria significat. Ioan . b. p. pςnitentia prae in sterquillinio sedit. in terra etiam come- dicauit, de Dominus noster venit in mundunt quasi ipso sacto dicant: Maledicta est du,peccata absoluens, prout in priina hu- terra in opere tuo. Non dicitur cis, Aue, ius de oratione dicitur. t Rursu, in hac squia nondum erat mutatum nomen Euae, die institii tum est sacramentum sacramen-Quod pedes nudant, nuditatem repraesen torum, scilicet eorporis & sanguinis Domitant Adae. Quod ieiunantes,quod indiget ni, cuin Dominus vetus finiuit testamen- ornatu gloriae. Quod baculis utuntur,tra- tum, & nouum inchoans, panem & vinumctum est de Iacob qui peregrinam in bacu- in eorpus de sanguinem suum transsubstanGene. Io Iordanem trannuit. In liti etiam omni tiauit quod est caeramentum misericordiς-32 bus inultantur ad humilitatem &purga- Quia ergo Christu, solus de nil sericordiatoriam confessionem, S tam peccatorum, crimina tollit, ut praemilium est, ideo poenicuam aeternae pρος meditationem,& quod tentes hae die reconciliantur,quia hac die Gen. I lint memores suae peregrinationis. Naque misericordiae consecrauit lacramenta in , Sceijciuntur de Ecclesia , & post eos eanta inde est quod missa huius diei solennitertur,in sudore vultus tui vesceris pane tuo, eantatur , ut ibi dicetur. Merito igitur, hoc ideo fit, ut videntes Ecclesiam pro eis hac die, quae tota in remissionem pecca-
esse consusam, magis ac magis eoia fundan- torum consecrata est poenitente, reconci-. tur in vestimentis quippe sordidis N exere liantur ad pereip enda corpori, S sangui mento crinium & barbae,multiplicatio mi nis domini sacramenta. Decuit itaq; hoe seriae peccatorum insinuatur, quasi di eant sacramentum sacramentorum in fine insti ipso iacto iniquitates meae multiplicatae tuti quin te seriae adueniente sexta seri ac sunt super capillos eapitis mei. inod in eo quod in fine siti intae ςtatis, & in primor δ' - , cerra iacet cies, aeternam damnationem ad dio sexte, lex finem, Scevangeli tun sumpsit memoriam reduci, quasi dicant: Domine exordium. Ut Pr terea, hac die absoluun- si perdes omnes 'ut in terram descenderui, tur, quia in ea die Christus suit captu ου id est , qui dediti sunt terrenis, nisi respi- ligatus, quς ligatio absolutionem ni dira in scant. Quod de loco ad locum cum baculo operata est. Hae etia in die Christus lauit vadunt, eis ad memoriam peregrinatio- pedes discipulorum suorum, ut pedes denem suam reducit, qui per peccatum reces affectus nostros loci, id est, soluat a pec- seiunt a Deo in baculo enim intelligitur eatis. 1 Forma vero re eonciliationis cst reor rectio, c6matio, & sustentatio quas hae e. Exit pontifex ad patentes Ecclcsiae, Pso dicant: Virga tua & baculus tuus ipsa mo ubi iacent poenitentes prostrati in terra,M- eonsolata sunt . est autem baculus cubita- & eos ii iee Cluisti uocat ad timorem do-Α Iis, qLia in qua in t nibra naen si fuerint, re- mini dicens ter : Venite. ve. ve. si ij audite 4 melictur eis. l Sed quaeritur quare hac me, timorem domini docebo vos. Hanc
438쪽
ex qua doIor non indiget consis latione. 2 qt Circa oblationem eiusdem olei infirmo tu notandum est v, in ordinatio ita scribitur. Offeratur pontifici oleu quod offerunt populi ante quam dicatur .Per quem hete omnia semper Domine bona creas. Nem hoc in Exod. xxvij.e.praefigurat si est . ubi dicitur Mosi,st accipiat a populo olesi oliuarum purissimu . Oleu liquide eum offertur a populo, tantum liquor est sed per benedictionem, fit sacramen tu . Mystice au te haee oblatio siue administratio, significat populus debet clero temporalia mii.cori nistrare, spiritualia ministrati ei: unde Aia, postolus:Si seminavimus vobis spiritualiano est magnu si vestra earnalia, metamus. Consecrat aute oleum Episcopus csi omnibus sacerdotibus ei adstantibus, quia hoc - sacramentu fuit a Christi discipulis institutu, vel tractu est ab antiqua consuetudine, qua consueuerat eccletia primitiva simul cu pontifice verbis & manibus corpus Christi eonficere, sorte ad testimoniu prout hodie in missa de ordinibus,esi ordinariore laciunt ordinati . Na & sumus ponti- sex quoties diuina celebrat, sacerdotes ei aditates verbis & manibus csi eo consecrat di quia, ut iam dictum est, huius olei e niecratio est , μώλ, οι canonis: idcirco eam tota sicut S canone sacerdotes eu eo dicut
inde perfidit ossi et si Episcopus usque ad illu locum. Pax Domini sit semper vobiscue
S clericus respondet: Et eum spiritu tuo.& tue tacet.& solus Episcopus comunicat.' Secundo videndum restat de oleo chrismati S. Fabianus enim Paμa statuit hae die singulis annis debere confici chrisma: luia nouum est sacramentum, Si deo semper est innovandum,& vetus concremandum. Ita enim ab Apostolis eorum successor,bus accepit a cunctisque tenenda manda-
uit. Circa t quod sciendum est , quod
chrisma eonficitur ex balsamo & oleo propter mysticam rationem, quoniam per Oleum nitor conscientiae designatur iuxta a r. illud Euangelii: Prudentes virgines acceas perunt oleum in vasis suis eum lapadibus Se. Per balsamum vero exprimitur odorsamae, per quod in libro sapientiae dicitur: Ni Sicut balsamus aromati Eans dedi odorem . oleo ergo,quod lucet additur balsamus,qui redolet, quia fide operante per
dilectionem, lueere, x bona fama redole te ad honorem Dei& ad uti Iitatem proximi debemus. Odor enim balsanti in oleo bonam operationem lon se lateque diffusam gratia Spiritus sancti cooperante demon strat. Secundo additur 1 oleo bal- is sanaum, ad significandum, quod in vultu Christi resplenduit coelestis nitor, & gratia excelletius, quam in alijs. Nam ut Hi ronym. ait. Virgo de virgine natus, qui
non ex Voluptate earnis, nequC ex volutate uiri, sed ex voluntate Dei natus est, nisi habuisset in vultu oeuli'; quod da desideriu: nunquam eu statim eum ingenti desiderio secuti sitissent Apostoli, nec qui vene
rant ad eum eomprehendendum, corrui csent. Iste nitor operante Dei, gratia, vultus electorum exhilarat, ut Dominum cumagna dilectione imitentur.Unde in praefatione , quae eantatur in conssecratione
chrasmatis, Dicitur : Dauid prophetico spiritu gratiae tuae sacrameta pretnoscens svultus nostros in oleo exhilarandos esse cantauit, & paulo post. Huius olei unctio
vultus nostros iu eundos efficit, ac serenos. Vialtus nostri sunt operum nostrorum manifestatio. Tertio, quoque balsamuβ O. leo additur, ut omnes qui ex eo uncti su rint operante gratia Spiritus sancti conuersioni doctrinam iugere nitatur. Et liscduo scilicet, vita S doctrina, sunt connexa in septem donis Spiritus sancti: propter quod chrismatis unctio fit. nam sapi eistia ad vitam, intellectus ad doctrinam:consilium, etiam ad doctrinam, sortitudo, ad uitam. scientia, ac doctrinam, pietas ad vitam,& timor ad vitam refertur. Doctrina autem per balsamum intelligitur,ut prae-m illum est. X' a dicitur unctio latine:
quae etiam Domino nomen accommoda
uit. Nam Christus a chrismate dicitur vu-ctus, prout dictum est in prooemio secundae partis. Consecratur t autem chrisma in eo loco, ubi consuevimus dare pacem, sicut Se oleum sanctum,& haee ideo, ut pa & eoncordia per unctionem chrisiuratis regnet in nobis. Chrismate enim ungimur, ut donis Spiritus sancti repleti Deo de ii minibus pacificemur, quia in malivo. Iam animam non introibit sapientia .
Habet quidem chrisma ossicium per se quod inchoatur a Sursum corda: de finiatur
439쪽
tiar, Per Christum Dominum nostrum, qui
uiuit ®nat,pertinet enim ad eos, quire Iurrexerunt & vivunt csi Chrisso. lS ne postquam solus pontifex communica. uit, ut praemissum est, ipse vadit sedere
ii super i edem suam , S tune duodecim pre sbyteri parati duodecim Apostolos significantes , S alij eleti ei diseipulos signi sit
cantes descendunt in sacrar vim ad apportandum solenniter tam oleum chrismate, quam sanctum, siue eat hecum inorum hoc Is modo. Praecedunt ' nanque duo lumina in xla,& sequuntur duae cruces: &iin earum medio unus acolythus serens ampullam, cum oleo futuro chrismali: subsequuntur duci turibula,& in eoru medio alter acolythus serens alia ampullam tu oleo futuro, sancto: subsequenter diaconus librum
ii angelii serens, deinde dicti presbyteri, Sa iij clerici bini sequuntur, quousque peruenitur ad gradus ante altare. Nempe duo luminaria sunt lex, ct prophetae,
quae nobis Saluatorem praenuntiali erunt. duae eruces sui duo martiria sine saguine. s.
morti fleatio corporis proprij quae est crux a sinistris,& copastio proximi,que est crux a dextris. Inter has sertur oleum futurum chrismale , quo inunguntur pugnatores , qui debent esse parati ad martyrio,
S semper dupli ei martyrio debent se anfligere. Crucem a sinistris habebat illet qui dicebat. i. ad Corint. ix. Castigo corpus meum : & in seruitutem redigo . Cru
cem a dextris habebat idem, qui dicebat. ij. Corint. xj. Quis infirmatur, dc ego non Id infirmor quis scandaliΣatur,& ego non uror Duo enim turibula i sunt duplex
genus orationis, scilicet oratio pro remouendis malis r& oratio pro adipiscendis bonis. Haee duo notat Psalmista, cum dicit : Exaudi Deus orationem meam, scilicet quae est pro adipiscendi, bonis N ne despexeris deprecationem meam, scilicet quae est pro remouendis malis. Inter duo
turibula sertur oleum suturorum eatechum inorum, quia pro catechum in is est orandum, Seos orare oportet, ut ad robur,
quod per oleum chrismate signifieatur valeant peruenire. Inde euangelium sequitur, quia in eo totius boni nostri est eonsummatio presbyteri, & alij bini sequvn, tur, quasi dicant sponsae, Cantic. i. Tra-
heme post ter& oecurremus in odorem
unguentorum tuorum. Potest etiam diaei , quod ampullacu oleo futuro catechu-
minorum humanitatem Christi signis eae plena Spiritui sanctor Duo luminaria, duae
cruces, duo turibula, sunt lex& propnetae,quae praedixerunt Christum & Domi
num esse vcnturum . Sequens vero manis
gelium affirmat, quod lex S prophetae praedixerunt, presbyteri & clerici bini αhini sunt testes chrismaIi mysterij: Hi sunt Apostoli bini ad praedi eationis ossicili mdestinati, eo operatores & testes Christit Cantus istorum, scilicet , O redemptori . 1 praedieationem & orationem significat Apostolorum. Ampulla quoque in singulos ordines ad altare desertur, per quod innuitur, qudd Dominus in corpore suo ante
passionem omela septem ordinum adim. pleuit. t Praemisimiis deductione olei chri singli ,& sancti,siue ea techuminorum, de saerario, usque ad sanctuarium, nune di eamus de eadem usque ad episcopum 'Postea enim quam dicta processio venit
ad sanctuarium, nee tune ante altare ad
orientem ordinare se disponunt, ostiari j, lectores,& exorcistae,& aeolythi, ita ut sextiim locum obtineat sit bdiaeonus, qui
illa die legit epistolam ,& post omnes
est aeolythus eum ampulla, ita quὁd omne sunt sub umbraculo , sub quo ampulla delata est a saerario , quae defer tur de uno ad alterum , per quandam connexionem sindonis albae, qua ex parte velata est ampulla, quousque perueniat ad Episcopum , ita, ut a medio sursum uid ri possit. Nempe in connexione sndonis, eonnexio intelligitur charitatis. Ampulla Christus est, uel ampulla cum chrismate corpus Domini ex virgine Maria assumptum cum diuinitate, scilicet Christum viuum esse signiscat praemissiim ordine quaedam ecclesiae seruant. Est S alius ordoquε& aliae seruant, nam fertur ampulla eo perta sindone alba, in sinistro brachio, portantem ampullam praecedit lumen, & antecedant duo sacerdotes,unus cum turibulo,alius cum eruce,& in medio eorum diaconus cum libro euangeli j,& super capita eorum sertur umbraculum seu pallium, &duo antecedunt eantando. In t quo facto is
representatur processio. quam secerunt fi
440쪽
Iii Israel tendentes per desertum ad ter
ram promissionis: quoniam sindon est area, ampulla urna, lumen praecedens ampulis lana, coluna ignis,que prςcedebat populu,
sacerdos eum turibulo, Aaron cum turibulo. Nume. xvij. cap. sacerdos cum cruce, Iosue eum sceptro, diaconus eum libro euangeli; . Moses cum libro legi,. Vin braculum est tabernaculum , vel nube, lucidissima, quae filios Israel obumbrauit, qui cantates Prq cedunt, laetitiam eorum significant,qui
ad terram promissionis trantierunt ia Vel duo cantores, sunt prs dicatores, duo prae. z. cim cepta eliaritatis annuntiantes. Haec autemzς omnia in figura contingebant illis. In hoc
etiam secto representatur processio Christi & ecclesiae te dentes de hoc mundo ad patriam. Nempe ampulla est Christus, sindon alba, est sancta conuersatio eius. In sinistro brachio tenetur,quia haec omnia in hac vita,quae per lini stra signi ficatur, a ista sunt, vel quia conuersarus est in uita praesenti: lumen praeeedens, est Ioannes, qui fuit lueerna ardes, diaconus in medio duorum sacerdotsi, est Christus in medio M si & Heliae, duo praecedentes cum lumine sunt discipulr, quos binos misit ante saeie suam . Ampulla fertur cooperta usque ad altare, &tunc dascooperitur, quia quasi Christus eo opertus ibit usque ad passione nam penis ab omnibus eius conuersatio
sancta dicebatur . Sed in passione fuit nudus, hominu reputatione, quia qui paucis diebus ante dixerant: Benedictus qui ve-atii, nil in nomine domini, clamauerunt, cruei' fige, crucifige esi. Quid a tamen priu, quam ad altare peHuemant, ampulla media coOperitur media nuda ad altare P ducut, quia Christus ante passionem modo latuit, uti confugit in Aegyptum ,& cum interco gnatos quaerebatur, & cum parentibus subi jciebatur, modo se palam exii buit, ut δε- I. eum praedicauit ultra hominem dices: Ego& pater unum sumus, & cum miracula fecit, in quibus uirtutem iliae diuinitatis oste ' dit. Ampulla listatim poli quam benedicta fuit ex parte cooperta, ct ex parte discooperta, ut allata fuerat salutatur ab episcopo de preibyteris,quia Christus postquam transiuit ad altare crucis, id est, ad immolationem, & se Deo patri, sicut am-
Rulla ad conlectationem Episcopi aliqua
parte corput suum nudum monstrauit, ut
Thomae & alijs discipulix. quos voluit esse testes suae resurrectionis, alijs vero inuisibilis suit.Uel ideo pro parte nuda, & pro parte d ι scooperta salutatur,quia Christus in humanitate manifestus ,& in diuinitate occultus ab omnibus veneratur. Salu tantur autem ampullae quinquies ab Epi-
scopo, ut de quinque vulneribus gratiaruactio Christo reddatur. Postquam autem ampulla salutata est a ministrIs altaris. eo operitur ut a nemine nuda videatur, &cooperta iterum salutatur : quia Christus postquam salutauit de manifestauit sediscipulis suis,quos uoluit suos, maeque resurrectionis elle testes. ascendit in coelum& inuisibilis factus est hominibus.Sed qua
uis ei iri praesentiam corporalem non videamus, tamen venerando eum quotidie
salutamur, quia discipuli eum ascenderem in coelum a)orauerunt. Tandem ampulla in sacrarium desertur, ut Christus in eo Ium, quem veneramur per sdem, donec perue mainus ad ipssio deo sindon mii da est
eius caro,uel couersio immaculata. t Sa- 2
ne Episcopus ter halae in ampulla. Primo quia ῖcut halitus ab interioribus &secretis procedit ad publieum, & vocatur
spiritus: sic Episcopus per Spiritum suum demonstrat Spiritum sanctum a patre & filio procedentem, in corpore domini habitare. Ampulla enim re chri rate, corpus fignifieat cum diuinitate, ampulla vero caoleo , humanitatem plenam Spiritu sancto designat. Secundo etiam ha lar,quia legitur in euangelio,quod Dominus insumauit in disti pulos dicens , Accipite Spirita sanctum die. Hic ipitur salitus , illlam in-siimationem significat. Ideo autem ter ha- sat quia tres person ς sunt,& nunquam Sprritus sanctus est sine patre S si lio,a quibus procedit & a se ipse venit. Datur aute Si iritus sanctus officiosaeerdotum, sed no datur ab alijs: sic enim adest uirtus Spiritus. sancti per insufflationem a sacerdote sectam , in honore,& lanctificatione ipsius Spiritus sancti, sicuti per verba, quae dicuntur in nomine suo, His peractis cantatur
oleum sanctum seu catechum inorum, de eius deductione praemissum est, sciendum,