장음표시 사용
441쪽
t o Teium. Nam post eius exoreismum, quem episcopus lenta voce dicit,quasi prς facionem inchoat dicens: Dominus vobis eiim:Sursum corda:& finitur: Per eundem dominum nostrum Iesum Christum qui tecum vivit&c.& in eo loco consecratur, ubi dicitur. Pax domini &e. Hae enim est corpus gratiae Dei, ut pacem & eoneordia inter nos habemus, ut per unctionem pax habeatur. Olea nempe, ut dictum est,est aebor pacis insignis, quod praefiguratum est in v et eri testamento, sicut verba huius consecrationis habent, quae sunt haee. Et eum mundi crimina diluuio expiarentur effuso similitudinem futuri muneris demonstras per ramum virentis olivae pacem in terra11 reditam nuntiauit. Valet i etiam huius olei unctio ad duo, scilicet ad purgatione S tutet. Ad purgationem, ut si quae eatectuinino postquam uenit in scrutinium,
adhaesere maculae, recedant ad tutelam: ut diabolus expulsus redire non audeat, vemba orationis hoc demonstrant dieendo: Si qua illius aduersantium spum tuu adhaeserui maculae, recedat ad tactu huius facti fi' ,, eati olei. Haec depurgatione. t De tutela sequitur. Nullis spiritualibus nequitiis locus, nulla refugis virtutibus facultas, nulla insidiantibus malis latendi licentia relinquatur . Quia vero diabolum se damnandum maxime in futuro iudicio nouit: & inde tremit, idcirco exorcisimus terminatur. Per eudem dominum n Brum Iesum Christum,qui venturus est iudicare vivos & mortuos, & seculum per ignem. Exorcismus enim est adiuratio. Nam in ea adiuratur diabolus ut recedat. Item quia hoc oleo perfusi & baptitati spem regni habent idcirco oratio terminatur: Per eundem dominum nostrum.
Chrismate. J Chrisma fit ex oleo & balsamo , idque mysti ea ratione, ut In noc. docet cap.j.de sacra unctione. Ab alio uero non conficitur,quam ab Episcopo,ut testatur Leo Papa, epist. 86.capit. 3 7. Quod eonfirmarunt Bracarense concilium, ca. 3. Carthaginense Secundnm,cap. I. Cartha sinense Tertium, ea. 36. Unde chrisma ab Episcopo eonfectum, singulis annis certia temporibus more ecclesiastico communicatur, ut sacris canonibus est cautumem xime iuxta sanctiones concili1 An stod rensis, capitul. 6. item. Tholetani Primi, cap. 2O. N. D.
S V M 3I A. I Misa quinta feriae dominica in ramis O eius
Christus lisu pedes Apostolorum, tribuι p iissimum da e sis. O nu. S. 6 LMis pedum, an sit mandarum potiuν quam
8 Smbolum Apostolorum, eur non dicatur missio quiniae feriae dominuae in ramis . 9 Innocentιuo Papa paruit erep- cissi sub specie panis reseruari in quinta seria domi
II Vinum, die parasceves sumptram cum Domi-mco eoume seruato a quinta feria censeretur , O sanguis c brasti esse rur per ι sionem 32sius corporas in calacem, O
ri consecratio,er sanctificario , qui disseram. ii 3 Papa ritus celebrandi quinta seria domin
De ossicio Mis* ipsius quintae seriae. Cap. 7s. E R T r o seriatim missae huius diei ossicium prosequamur. t Sane in i
persona Poenitentium cantat in Ecelesia in principio missae: Non autem gloriari opportet. Tales enim debent & pollunt gloriari in cruce, qui poenitentiam persecte egerunt.& quoniam in hae die institutu est sacramentum sacra metorum, ut praemii sum est, ideo ad sole unitatem noui sacrifici j,&propter gaudium reconciliationis poenia tentium cantat Ecclesia in missa cantica laetitiae praeter allelu.Ia:&missa sole nu
442쪽
nis dicitur in eontentu & ornatu ministrorum, sicut in seno natalis Christi . Na hoe festum omnia alia exeellit, excepto sesso Trinitatis: S uidetur quodammodo ecclesia sibi contraria: cum in alijs huius diei horis cantica laetitis retierat,& ea sub breuitate di quasi flebiliter dicat. Sed non est contrarietas,quia alia eli causa laetitiae, a- . Ita est tristitiae. Propter memoriam enim passionis est tristitiat propter institutionem uerδ sacramenti sacramentorum , est
gaudium: & ideo ex institutione Bonifa- ei j Papae eantat ecclesia : Gloria timexcelsis Deo, quia gaudent Angeli de conuersione poenitentium, & hoe in ecclesijs in quibus chrisma conficitur , & non in aliis prout quidam dicunt. Vbi enim episcopus praesens non est: nee gloria in excelsis dieitur: nee aliae lennitates seruantur, ut dicunt: quan uis& tune neque flectamus genua: nec oratio super popuIum
- dieatur. Epistola uerb. t Conuenien . tibus &e. quae est prima Corinth.xj. est de modo sumendi, Coenam Domini. Responsorium est de enicis, siue de Christi
per erucem exaltatione . Christus factus
est obediens, usque ad mortem, & est sexti toni propter obedientiae persectionem,
quoniam senarius numerus persectus est.
Euangelium est: Ante diem. Ioan. xlii. eap. ubi sequitur. Cum dilexisset suos Iesiis, in sine dilexit eos,& est de dilectione ct humilitate, quia illud sacramcntum est dilectioni, & humilitatis. Agitur etiam ibi de Iotione pedianu quia Dominus praeeinxit se linteo, id est, humanitate puri L. sima: immittens aquam in peluim, id est, gratiam in Orde , S lauit pedes, id est,affectus. Venit autem ad Simeonem Pettum,qui recusauit ex humilitate tantum. tertia tamen uice obediuit, & oportuit ea obedire, ut haberet partem cum eo: unde uocatur Simon Petrus, propter obedien-' tiam. Tres tergo sunt causae, quare Dominus uoluit lauare pedes discipulorum. Primo propter signum dilectionis. Secundo, in exemplum humilitatis. Tertio ratione mysterij: quia lotio pedum deta nat lotionem affectuum. Puluis enim adaeserat pedibus Apostolorum, id est, elatio inanis gloriae, quando dixerant, Domi
do conuertebantur plures: uel tristit Ia,
quando non conuertebant iit homines aduolutatem suam. Et ideo oportuit lauare
huiuunodi affectiones in illo die, ut sie essent mundi toti. Nam prima die ieiunii dixit Dominus.Tu autem,cum ieiunas , faciem tuam, id est, animam uel rationem tuam laua, id est, a pecato mortali, munda. Cum igitur a principio lauamus nos a peccato mortali, a pulucre,id est,a uenialibus, debemus abstergi. hoc autem fit, ut
digne postumus aecipere corpus Christi res h Pς cta perfecta piae nitentia : Stideo fiunt poenitentium absolutiones in hac die, ut praemissum est, Pedum quoque lotio, significat lotionem Mariae, quanda lauit lachrymis pedes Domini, ideo eantatur antiphona illa: Mulier quae erat in ciuitate peccatrix. t Rursius lotio pedit, G sgnum est temissionis peccatorsi. In baptismo nanque unusiquisq; totus abluitur, sed cum in rebus humanis posea uiuitur, utique terra ea uatur. Ipsi enim humani a flectus, Ime quibus in hae uita mortali non vivitur,quasi pedes sunt. Qui ergo non in- Iis mdiget,nisi ut pedes Iauet, offendit oia peccata sibi elle dimissa, sine quibus haec uita non ducitur. Pedes ergo oui sunt ultima pars corporis lauantur, ad notand si v Iubaptismatis in ultimo tempore
mundabuntur: undedi reliquiae Israel sal- fiat lixe lotio ista die, supra dictum est. t Et est notandum,u, ex εomnibus madatis Dei istud solum dicitur
antonomaticε madatum, quoniam maiori
exhibitione ossi ei j hoe obseruari praecepit u discipulis sitis pedes lauti,dicens: Si e- 'δgo laum uobis pedes Dns & magister,&vos
in uice debetis alter asterius pedes lauare. Et et cu interdictio ait Petro. Si non lau
ro tibi pedes &e. Mandat si et illud ,de quod ictu est in proximo sabbato, qr fit a praelatis, representat illud, quod Christus &J,h -xtende,s ad antiphonas, q dies tu du hi mandata, non dξ nisi unus uersus de uno psalmo, quia alii eiusde psal .no ita coueniunt ca antiphonis, uel eu hi, q in ipsis
madato sunt. In ossertorio ostedunt pinis. 'sa duo fimul, videlice tu, debemus a n Ortalibus & venialibus abstergi, dic edo. Dextra D fit secit virtute, absoluξdo a morta- Uribbua. Dextra Diti exaltavit me absoluedo D d
443쪽
7 a uenialibus. Post communio: t Et Dominus Iesus postquam coenavit. Io. xliij. cap.
ostenditur humilitas & secundi toni, pr pter secunda lotionem a uenialibus. Breuiter autem notandum est,quod huius missae officium,nostrae redemptionis eontinet summam ct mysterium. Nam in Euagelio
legitur de pedia lotione in epistola de corpore Christi & sanguine, in introitu de
cruce, in graduali de morte, in offerenda de resurrectione.Nam haec omnia secundunaysticum sensum ex Euangelio, quod est caput o meij,pendentchristus quide, cum discipulis coenans surrexit a eoena, uestimenta deposuit: linteo se praecinxit, aqua in pelvim misit, & inter ecreandum peὸ es eorum lauit,& ipsos lauare docuit, ct post
Iotionem iterum recubuit. Nempe Cnristiam a ccina surgere, est ab accubitu patris uenire: uestimenta deponere, se exinanire, linteum praecingere,formam serui aecipere, aquam in peluim mittere, sanguine situm effundere, pedes lauare, peccata remittere, linteo extergere, passionis fide
mundare: vestimenta resumere, & a mortuis resiurgere, & uestem gloriosae carnis induerer recumbere & ascendere,& in dext cra Dei sedere ad hoe pertinet ossicia. Discipulos docere, est eis Spiritum sanctum a mittere.Veruntamen 1 quia nondum peresecte credebant, ideo no dicitur,credo. E ce breuiter summa redemptionis humanet quae suit omnibus sufficiens r sed non ess-ctens. Unde agitur in oratione: Deus a quo S Iudas. de duobus generibus poenitentisi, tino proscientium,ut latronis confitentis, . 3 qui audire meruit. Hodie mecu eris in paradisb:, & alio non proficientium', ut latronis contemnentis , R Iudae prod itor is,
s qui laqueo se suspendit AInnocentius: Papa fatuit hae die eorpus Christi sub spe.
cie panis resemari, ut infirmi & religios, quibus est necessitas comunicandi, habeat ipsum, S propter ossicium adimplendum rnam in duobus diebus sequentibus no conficitur corpus Christi. Sanguis uerd no seruatur sub specie uini, propter multa. q Prieto moriuia i uinum quod liquidum est,defacili pollet ex negligentia spargi. Secundo, qilia per calicem, qui hae die sumitur, fini ueteris legis intelligitur. unde secun
dum Dica, percalice discipulis, di ad alijs
eadem die datum Dns discipulos des nauit. Tertio, quia eorpus quod seruatur, noest sine sangu me. Quarto,qu ia per hoc, t ianguis non servatur,ostenditur uetus
criticium debet cessare. Panis nanq; nO..uum, Uinum uero uetus designat testamentum. Ad quod ostendendnm D nq, cum bis
bisset, inquit. Consummatum es. Ergo e lix sumitur, S panis seruatur eou, lex Κ-
nem, S Euangelis habet initis. Quinto, δ' quia Christus dixit in coena D ni Amen di
co uobis, non bibam amodo de hoe geni. φmine uitis, donec bibam illud in regno patris mei. Non autem dixit de corpore seu de ei, Imo inuenitur,'s, postea comedit partem piseis assi & favum mellis, sed non
invenitur,s, postea hiberat. 1 Sed riu quid rauinum,quod in die parasceves cum dominico corpore seruato sumitur an altari cosecratur, S sanguis Christi efficitur r immissionem ipsius eo oris in calice, & per
eius tactum p Super hoc dicunt quidam per dominicam orationem,quet tunc dicitur, si consecratio siue comutatio uini in sanguinem. Nam Grego. as lignans causam, quare dominica oratici in die HIa a lacer dote dicatur,dicit u in primitiua ecclesia Apostoli sola donunt ea oratione uteban tur in eonsecratione. Nos in hoe non dici. mus, quias hoc iam esset, non esset neeesse corpus Domini ad diem illum se tuari. Praeterea, ex his quae in eanone dominica orationem precedunt, satis pater,s, ad prolationem ipsius orationis transsubstantiatio non fit, & nullo tempore missa fuit eelebrata sine uerbis illis. Hoc est eorpus mea
Sc. quae sola in principio nascentis ccc I
sae proferebantur, ad consciendum ab , postolis : qui postmodum orationem dominicam superaddiderunt, prout dictum est in pro mio huius parti . Dicimus ergo illud, hoc non consecrari, sed sanctificari: differt t autem inter haec. Nam consecra- otio, est eo secratione trans substantiare:sanistificare, est ex eontractu seu admisti Onesicret rei reuerendui,& sanctum effiei, ut patet in aqua benedicta,eui alia admiscetur. Item sanctificatu dicitur, quod a tactu rei
sanctificatae efficitur magis reuerendum . Si enim diceretur, quod solo contactu ui num & aqua consecrarentur, magnum in conueniens sequere t ur. Nam sic continge- ret
444쪽
ret ea licem non posse lauari, & millia milIe panum a tactu unius hostiae sine uerbis pol se consecrari, & quod si gutta aquae benedictae in stagnum, uel puteum tanderetur, aqua illa benedicta perpetuo remaneret,& alia plura. Praeterea, si uinum tactu dominiet eorporis consecraretur.esset co-tra decretum . de consteratione distinctione. iij. Libbato quod prohibet die haeseri eonsecrat ionem ,de quo dictum est in quarta parte sub septima particula secre-ra tae super uerba Hie est ealix. Illudiquoque pr*tereundum non est, quia Romanus pontifex hodie remota tabula Laterafi. altaris, de qua dictum est in prima parte sub titulo de altaris dedi eatione, & in secuda parte sub titulo de diacono, infra ipsum altare eonficit Eucharistiam, & sanguinem , ct cum turribulo incensat illud, in hoe facto representans, quia summus pontifex legali, semel in anno ingrediebatur in sanincta sanctorum cum sanguine secum portas turribulum vivis carbonibus plenum,prout dictum est in quarta parte, & sub tertia Parte canonis. Sie & seeundum apostolum ad Hebr. ix. Christus per proprium sanguinem introiuit semel in sancta aeterna redemptione inuenta. Peracto missae os scio statim inter eoenandum, id est, dum sacerdos communicat cantatur uespertinum officium ad ostendedum, ludd hoc sacramentum, scilicet Eucharisti et institutum suit in vespera .Quia ergo te demptio nostra in vespera mundi, id est, in sexta aetate seculi, facta est, ideo uespertina --ιis. i. psalmodia siue solennitas psalmoruua,numero misi e continuatur, & sub unica oratione 14 utrunque ossicium terminatur, i scilicet perite missa: si episcopus adest, uel de Benedicamus propter uespertinam coci usionem . Et quia ecelesiae datus est calix, ideo est prima antiphona: Calicem salutaris accipiam, quem dedit Dominus apostolis dicens. Hic est ealix noui testamenti in sanguine meo. Secunda antiphona est. Cu his
qui oderunt pacem,eram pacificus. Patic
tia enim , quam habet ille, qui paratus est
bibere ea licem Domini, pacem cum omnibus Operatur. In alijs tribus rogat se liberari,quia habita pace pectoris non mouetur homo propter tribulationes, & hoc G
1 Ataeria quota feria denudentur. Et quid illa denudatio notet. vide per discursum.
s Altaria cur laventur vino ct aqua, o quid
significent rami, qmbiusticantur. - 6. 7 Pauimentum ecclesiae, cur mundetur quinta feria Dominica in ramis. ει cur detur θmbolum competentibus. m. 8.
De denudatione aItarium. Cap. 76. UARTO t loco notandu rest, g, statim uespertino finito officio denudantur altaria usq; in sabbatum: quae postmodum in tertia die cooperiuntur. QSiquide ahaee denudatio, significat primo recessum discipulorum Domini seu apostolorsi. Unde. Qui iuxta me erant, de longe stetersit. Et in Euangelio: Relicto eo omnes suge- Virrunt. Altare nanque, Christum seu corpus eius significat: unde de terra altare facietis mihi, Altare de terra sacere, est in camnationem eius eredere uel sperare. Altaris vero uestimenta, Apostolos seu sanctos Dei designant: quorum pridicatione Christus, quasi quibusdam uestimentis adornatur, di per illos magnificatum est nonaea eius. Altare igitur uestimentis denudatur quia sugientibus Apostolis Christus solus remanui. Tertia die eo operitur,quia post resurrectione discipuIi ad eum redierunt.' Secundo, denudatio altaris designat Christus suit nudatus in cruce. Cum itaq; nudatum altare eo spicimus, illud propheticum ad memoriam reuocamus: Ecce uidimus eum, S non est ei species, neq; decor,& considerauimus eum despectu,& nouissimum uirorum, quod accidit in passione. Nam antea speciosus prae filii, homina extitit. Fuit quidem denudatus ad columna,& ad crucem, eum diuiserunt sibi milites uestimenta sua. qiTertio,altaris denu 3
datio: signiscit Christo diu initatis gloria
445쪽
4 re dereliquisti me. g t Quarto designat,
uestim te pli scissum est, de liber qui signa Prou. tus erat, apertus est . Unde in Prouerbi js; z9 Aperta sunt prata , S apparuerunt herbaeu: rentis, id est, exempla actionum Christi quae sunt ab aeternitate & ducunt ad aeternitatem. Et bene dicit: Aperta sunt prata:& apparuerunt herbae viretes,quia ea, lugmagis occulta erant in lege, sicut pallio, rer surrectio,& ascen sto patefitasta sunt. l Inplerisq; locis lauatur altaria vino & aqua,
S ramis fricantur, praesertim cu ramis desauina. Lavantur ergo aqua & umo,ad notandumst eorpus Christi quod est uerum altare, si guine S aqua in cruce aspersum est. Nam de ipsius latere exivit sanguis &aqua: per quae genus humanum lotum elae Ves uino&a ilia lauantur, ad ostendendum, quod non Ioannis, sed suo baptismo fuit bapti Eatus, scilicet ex aqua & Spiritu sancto. Et lauantur cum psalmo poenitentiali uel cum eantu ad passione pertinente. Plus autem ibi est de uino, quam de a- . qua ponendum, quoniam aquae multae, po ' ' puli multi, sicut in Apocal. habetur, per
δ quod signifieatur, qudd sanguis Christi suf
ficit ad redimendum plures in infinitum, quam sint redempti, uel unquam redimensi di. i Rami uero aspersi quibus altare seicatur, significant spineam coronam , qua Christus coronatus est, uel flagella amara S dolores & ictus quos in morte sustinuit. Ves lauatio altaris, id est,corporis Christicum aqua et significat lachrymas Mariae, uinum, unguentum: rami, eius capillos . Et scias, quod quidam hae seria quinta hora iam advesperascente denudant altaria, &da uant: alii uero solum denudant, scd in parasteue lauant, quod magis congruit ra tioni. g t In quibusdam etiam locis pauimentum ecclesiae etia mundatur, per quod
pauperes Christi significatur prout in prima parte, sub titu .de ecclesia, dictum est. Pauimentum ergo ecclesiae mundat, qui Pauperibus uel fratribus propter Deum pedes lauat, & illis extera misericordiae opera exhibet. Inde est, quod pars etes domus quan uis i iocabulum ecclesiae ha-bζnt , pro eo, quod continent ipsam. non tamen ipsi, sed homines sunt ecclesia , RPauimentum, est quasi hominum pedes. Paulin zatum quo rie muadatur, ad n tandum qudda uitiis mundari debeinus. ditatutum est in canonibus. de consec. dist. iiij. non licet,&c. seq ne hac quinta seria letumum luatur. Quia enim Dominus surgens: de coena lauit discipuloruin pedes, Sc iterum redjt ad coenam, ideo qui dam ad instar ipsius uolebant post prandium pedes alijs abluere, te iterum p si ablutionem ecenare quo. t fieri non debet. Haec dies in plerisque locis ea pitulauium uocatur: quia tunc capita infantium, qui ungendi sunt, lauantur, ne obseruatione quadrage Iimae sordidata ad unctionem accedant. gl Rursus haedi e symbolum com petentibus traditur propter confinem do minicae paschalis solennitatem ut qui iam
ad Dei gratiam pereipiendam festinant: fidem quam constentur, agnoscant. Haec ergo quinta feria , inquatuor principaliter priuilegiata est. Pimo quia tunc poenitentes rec: piuntur.Secundo,ia ea nanque nomuum testamentum incipit, & uetus terminatum suit. Tertio,quia in ea sit olei eonsecratio. Quarto, quia in ea sacramentum sacramentorum institutum est.
et Parasime o eius diei oscium. 31m. q. s. Q
s Parasceves die cur Evangelium legatur D -
a s Ecclesia,Oram pro Iudaeis,non secιις genua. Es eur idipsum. I 4 Ecclesis nιbiu singuis natur in crueis den
I s Ecclesia tantum utitur lingua graeea, O la-
ι Ina . Cur non uidem hebrasca.
Is Crucis denudatio m parasceve, quid sis
sices. 17 Chri ii corona, fuit ea iuncis marmis.1O crux cur adoretur die parasceves. Et qualia
v 3 Verbor- , quae canuntur dum crux adora
446쪽
x crucis nam rium profundum. as christus curcimus tribus etiuis. suid illi
elatii designent. 26 christi corpus cur dii oratur in uino O aqua, die parasceves. 27 Christus, cur pars nolueris . D quoto a satis
29 Parasceve erira cur non agit Ecclesia cum
o Finae sata prmilegia sex. De die parasceves. Cap. 77'E Q. v I T v R de paraster ue, t quae quare sie dieatur , in ppocemio se-. ptimae partis dicetur. Sane hae die ecclesia arctissimum ieiunium S silentium agit nullutamen officium solenniter celebrat, sed
hora nona conuenit ad adorandum cruce, non ad massae officium, quo haec dies caret:
Ied quali ad laneris obsequium dicendum. Et hoc ideo, quia hora nona mortuo Domino Centurio factus est praeeo fidei nostrae,& perfidis recedentibus lieuit Ioseph ct Nicodemo disponere de funere mulieribus accedere propius. Dicitur autem ossicium tacita & humili uoce, Sabsque principio,prout in praecedenti titulo dictueu . Super altare unica duntaxat to balliadi sponit ur, per quam sindon, qua corpus
Christi inuolutum fuit significatur. In quibnsdam ecclesiis in hora sexta ignis extinguitur,ct in nona accenditur,quia tunc
sol in sexta lumen abscOdit, & in nona red, didit. t Incipit hoc offetum a lectioni. bus, quia in primitiua ecclesia omnis micsa a lectionibus inchoabat. Sed hoc hac die speetaliter fit, pro eo quia passio Domini hodie celebrata est, in cuius memoriam omnis milia cantatur,& leguntur lesti sinς suoniam i sic amisimus Christum caput,qui nos illuminat, sicut tituli illuminant libros. Leguntur aut e du Iectiones, quia pro duobus populis Christus passiis est. Gentili videlicet & hebrgo: uel pro salute carnis & aiae. Vna sumpta
est ex lege, alia ex prophetis, quia Christi
passio a prophetis fuit praenuntiata, ct a lege & patriarchis praes gurata. Abraham. n. earne Christi figurariue immolauit eum ariete immolauit: Similiter & Abel quando agnum sacrificauit. unde Dominus Oseae xij. Assimilatus sum inquit prophetis. Rursiis ideol duς lectiones dicuntur, quia 3 sicut in iiij. seria mortem nostram duplice mani sectauimus, pro qua Christus pati uenerat: ita ad memoriam in parasceve reducimus sitam passionem,& nostram imitationem. Quaedam autem ecclesie primo legunt,lectionem Oseae vj. cap. scilicet in tribulatione & seeundo lect. Exod. xij. cap. scilicet. Dixit ad Mosen Dominus, & illi naturalem ordinem seruant, quia passio Domini primo praenuntiata est a lege, secundo a prophetis. In prima quidem est praeconiu resurrectionis, ubi dicitur. Post duos dies uiuificabis nos, ct in die tertia suscitabis nos. In secunda modus exprimitur passionis , ubi dieitur: Immolabitque
eum uniuersa mu Ititudo ad uespera. Quadidam uero e conuerso faciunt, & mouentur
ex eo quia passionem lectioni ex lege quasi continuare uolunt,quia in passione quς-dam uerba ponuntur, quae ex illa lectione sumpta sent, scilicet: Os non comminuetis ex eo. t Continuant ergo passionem qiectioni, quia eius est expositio, & agitur A M.
de duobus sipecialiter in ossicio hodierno, scilicet de passione Christi, & de passionee celesiae quae est illius imitatio, sciit dicit 'Petrus, Christus passias est pro nobis, &c. t. Prahaee siquidem duo in lectione Exod. com- 1 memoratur,ubi dicitur. Erit autem agnus sne macula, masculus, a uniculus. Iuxta hune ritum tolletis ct hcedum. Agnus, est corpus Christi immaculatum. Hadus, est ecclesia,quae nos stamus, qui peccatores samus. Passio Christi celebrata est in eius immolatione . nosra celebratur in uiti rum mortificatione. In lectione Oseae man ue .gitur passione Christi & eius
effectu, ubi dicitur: Uenite reuertamur ad dominum, quia ipse coepit, ct salvabit nos, percutiet & curabit nos. Vivificabit nos post duos dies de i die tertia sit scitabit nos,& uitiemus in conspectu eius. Osies vj. p. Quod Hiero. sic exponit. Percutiet DArici sanabit nos, quia que diligit, corripit,&
447쪽
tastigat. v. q.V. non osculatur. Uiuificabit nos, post duos d ies,i& in die tertia suscitabit nos, quia tertia die resurgens a mortuis, omne genus humanii suscitauit,& curauit,& cu nos vivificauerit & suscitauerit in conspectu eius vivem .Ibi ergo loquitur propheta de tribus diebus,quibus Di is fuit in sepulchro, cum dicitur: Vivificabit nos post duos dies, ct in tertia die sis itabit nos, id est, post duos dies sepulturae ve-- ni et nobis quasi imber temporaneua, & Ω- rotinus terrae, & dabit gratiam incipient εω Sc subsequentem. Sequitur tractus. tDomine audiui auditionem, Abacuch viti. cap. Et quod dicit versus. In medio duorum animalium cognoscetis. ad lueram intelligitur, scilicet in praesepe bovis &asi-U I. ni Unde Esa. Cognouit bos posse Grem suum & asinus praetepe Domini sui: vel in medio duorum latronii: vel in medio ducio rum populorum. Secunda lectio lde Exod. Ut ibi habetur. Os non confringetis ex eo.hoc completum est,quando fregerunt duorum latronum crura: venientes autem ad Iesum inuenerunt ea mortuum,& non fregerunt eius crura. Allegorice vero in eo non sunt fracta crura, id est, vir G.s' tutes,& maxime patientia. Unde Esa. Dedi saciem meam, sicut petram durissimam, S scio, quia non confundar. Per crura enim intelligutur itinera, de quibus in canti eo Abacuch: Incuruati fiunt colles mundi, id est, homines excelsi per intelligentiam ab itineribus aeternitatis eius, id est, exemplo actionii in ipsius, quae ducunt ad aeternitatem: tanquam columnet immobiles, id cst argenteae propter eloquentiam, quae sun datae sunt super bases argenteas, vel aureas, id est, rationes immobiles ae-7 ternae sapientiae. Sequuntur ' i racius de pallione Domini, quia tunc luget ecclesia valde,& sunt dilo tractus ad intentione maioris luctus, scilicet pro peccatis quVcommittimus, Si pro poenis quas patimur, S pro incolatu, quia prolongatur. Nec ca-tatur gradu ale cum tractu : sed solum tractus, prout dictu est in iiij. seria. & in iiij.
parte sub tit. de tractu. Duo ergo i ractus dicuntur. Primus. s Dite audiui, & est in quibusdam ecclesis quatuor versuum : alter plurium. Tractus quatuor versuum, signi hcat,quod per Chr.lli passionem redimitur
homo, qui ex quatuor e Iementis eonstat. Vnde Christus nec in esto nec in terra eruei fixus est, sed in medio, id est, in aere. Fe- Eria. cit enim pace inter coelestia&terrestria: 1 quoniam erat inimicitia inter hominem S hominem: sed maior inter Angelum &hominem, S maxima inter Deum S hominem. Ipse enim Christus omnia pacificauit in eruce quoniam fecit utraqlie unum, cum sit lapis angularis . Adhuc per quatuor versus tractus significatur iiij. parto crucis. Secundus vero tractus, scilicet Eripe me. prolixior est, & representat magnum bellum David eum Goli', & Christus noster David hodie magnum Goliam id est, diabolum debellauit. Rursus ideo
tractus est longus: quia hoc nobis promissum est in Iect. Oseae, ubi dieitur. Post duos die, suscitabit nos: debemus retinere iuspe. Item in secundo tractu ponitur. Obumbrasti eaput meum in die belli: quia no Vb atantum in alio tempore, sed in die passi nis diuinitas a passione permansit immunis imo in passione Christus homo ita protectus est gratia diuinitatis, ut hostes superaret, qui superari videbatur. Quaedam autem ecclesiae eantat secundum t tactum: Qui habitat in adiutorio altissimi, quia Christus a diabolo primum latenter tentatus est : velut a dracone latitante in petra, postea in passione tanqua a leone sorti acriter vexatus es, qtiod notatur per illum versum. Super aspidem & basiliscum.
Sequitur Euangelium ' siue passio: E- agressus est. Ioan. xviij. e. qiiod dicitur hac die,quia ipse intersuit eruei fi ioni, & luseta crucem stetit securus, ut ij, fugientibus, quia notus erat pontifici. Quia igitur hac die passio Domini oculis nos iris represenistatur , merito eius testimonium legitur, qui vidit & testimonium perhibuit, & sei-mus,quia testimonium cius verum est. Pr
terea, ipse posterius scripsit Euangelium quare merito posterius legitur, & quia ibi manifestius sunt sberamenta. unde ibi di
cetur: O, non comminuetis ex eo. Item il
lud r Vnus militum laneea latus eius aperuit ,& continuo exivit sanguis &aqua.
Legitur autem hae t die passio super 'nudum pulpitum . Prinid, ad memoranda uod super nuduiti crucis patibulum nu-us suit positus ipse Christus. Secundo ad
448쪽
notandum quod Ioannes, secundum quem passio legitur, relicta sindone nudus profugit a Iudaeis. Tertio,ad representandum v licui Christo in erue e pendente, ipsius
secreta non tam cordis, quam corporis nuda omnibus adstantibus apparuerunt, ita& velo templi per mediu scissio,omnia te inpli intima nuda remanserunt, Legitur C-ro tiam tinudis pedibus, ut cum amicto pro nobis nos affligi debere monstremus. In ilibusdam uero ecclesiis sindon, seu te γbria, uel uestes altari nudato superponuntur,vsq: dum passio legatur,eum uero peruenitur ad locum illum. Diviserunt sibita estimenta mea Se. tunc subdiaconi sindonem illam vel tersoria tollunt. repro' sentantes h: storiam et quia quatuor milites Chri itu emei figentes, uestem Cluilli substulerunt,& subdiaconi quali surtiue pannos subtrahunt: ad notandum, quod Ioannes, qui cum Domino usq; ad crucem perseuerauit, postea more suri, se occultauit, ct nudus e Tigit. In quibusdam tamen locis una ueste sublata , altera super altare remanet,ad sipnificandum quod uestis domini inconsutilis non fuit scissa, uel partita, sed sorte super ea milia eo tigit integra uni militi : ad significandum quod ecclesiqvn Itas nunquam potuit a schismaticis, uel haereti eis scindi, quia no est sapientia contra dominum. xvi. q. vij. sicut. Quod uero dicitur in passione. Exivit in eum, qui dicitur caluariae locur nota, quod sicut legitur in histori js: ealuaries est proprie ob capitis humani nudum. Inde dictus est Iocus ille mons caluariae siue caluarium: ubi rei decollabantur, & ubi multa capitum ossa I erant dispersa. Quia i uero Chrillus in cruce pendens prolixe orauit decantans decem psal. scilicet Deus, Deus meus, re- .spice In me . usque ad , In te Domine speraui. cum peruenisset ad locum illum. In manus tuas. Dominetallo dicto emisit spiritum , ideo & nos postquam recitata est passio, eius orationes dicimus t ad notan- du,quod quando ab inimicis persequimur,.semper ad orationem est recurredum : iste tamen est in litus mos orandi. Nam in alij, diebus ante Euangelium orationes dicuntur,& in earum principijs dicitur: Dominus uobiscum, quae eli proprie uox & sacerdotis ossicium, quod no fit in istis, quia
sacerdos & Diis noster occiditur. Orauit autem Christus pro tribus. Ptiae opro i se dicens: Pater, clarisca filiu tuum. 1 1 Secundo, pro suis, dicens: pater, quos dedisti mihi, pro eis rogo. Tertio,pro illis, qui in eum eredituri erant, dicens: Pa ter non tantum pro illis rogo, sed pro il- lis,qui credituri sunt in me. Et ex hoc uidetur, quod non debemus rogare pro eis aquos scimus non esse saluandos, nec pro illis, qui in inferno remanserunt, nec pro Iuda,qui se desperauit, sed oramus pro nobis in omni gradu ecclesia, & pro neophytis, S pro Gentilibus, pro Iudaeis,pro haeretI- eis,& schismaticis,ut Christus gratia sitam eis infundat & ad fidem eonvertat. Christus .m orauit pro inimi eis & amicis, ideo ecclesia statini similiter orat is omnibus t Sane ecclesia, pro his orans,fectit ge- ianua in orationibus, ut per habitum corporis deuotionem, S mentis humilitatem Ostendat: insinuans etiam, quod in nomine Iesii omne genu flectendum est, quoniam omnes nationes sibi genua curuant, nisi quando pro Iudaeis oratur: quia enim ipsi illuserunt Domino, flexis genibus dicentes: propheti Z a nobis Christe, quis est,qui te pereus lit: ideo in detestationem huius illusionis ecclesia pro eis orans, genua nosectit, ut uitet opera simulata. Praeterea, quia eorum cscitas nulla poterit oratione depelli, donec plenitudo gentrii subintrauerit: ideo non est pro ipsis uehementer Orandum, nec genua flectenda. Est tamen utcunque orandum, quia futurum est, ut qui est exaltatus in eruce omnia trahat ad se. Sed in orationibus pro Iudaeis, S Paga nis non respondetur, Amen: ut quidam dixerunt, S hoc ideo,quia cum illi sint extra 'collegium siue eorpus ecclesiae fideliu populus non ostendit affectum suum ad eos. Iuxta illud Apostoli ad Corin. Quid mihi de his, qui soris sunt iudicate. extra, de sa cra unc .c.j. Per amen, autem affectus expri 'mitur. Praeterea, licet pro illis oretur, titeo tu duritia conuertatur, quia tamen hoc impleri non poterit, usque ei rea finem seculi. Apostolo testante, qui dicit. Donec plenitu)o gentium introierit,& omnis Inrael saluus fiat, ideo ad orationes pro illis II
non respondetur, Amen. Veruntamen recte in tucti nihil interes,quo ad hoc inter
449쪽
illat si allas orationes. Imo ita responde tur ad illas, Amen : sicut S ad alias orationes, pro alijs statibus: quod se ostenditur. Pro quolibet flatu bis pro sertur oremus: sed quod suo primo oremus ante flectamus
genua dicitur, non est oratio. sed adhortatio, ut oremus: siue praefatio, seu monitio,
exprimens, quod siue pro quo sit in sequenti oratione orandum. Vnde sub tono praefati dinis no orationis dicitur. Ideoque pro
nullo statu post praefationem respondetur Amen: sicut nunquam fit post aliquam pret attonem, licet etia ibi ponatur per Christum dominum nostrum, sicut patet in quotidiana misi, pr satione. Qubd autem secundo oremus, dicitur oratio est, Sc resiponderi debet Ame: pro Iudaeis,& paganis,sie ut pro alij . sequenter sacerdos post
orationes, crucem uelata baiulat, ad dextrum cornu altaris, ibiq; crucem super humeros tenens, in per na Christi Iudaeis improperat beneficia Diai,dicens, Popule, meus, qui seci tibi. In quibusdam tamen ecclesijs duo presbyteri baiulat illam: adnotandu,quod in Christi persona duae suerunt naturae diuinitatis uidelicet,& humanitatis. Quod dicitur. Popule meus, quid ei tibi, aut in quo contristavi te respondetur mihi, quia eduxi te de terra Aegypti &e. Ad diuinitatem refertur. Quδd uero sequitur. Parasti Saluatori tuo crucem ad humanitate, & sie de alijs sequentibus uerbis. Cantat i autem sacerdos quasi hebraice in persona Saluatoris, acolyti canistant graece g,ἰοι λει quasi in persona prae- eorum,chorus respondet. Sanctiis, sanctus,
in persona latinorum. Sieque tribus linguis laudatur Deus, sciliret hebraica, quae propter legem omnium linguarum est mater: graeca, quae doctrix est, & latina, quae impetratrix est, propter Romani domi nisi imperii & papatus. Quia .n hebraica nunc silet a laude Dei, ponitur pro illa. Popule meus, quod quia cantatur in persona Domini : loquentis hebraeis,ideo intelligitur
dictum hebraice. Et not. ludd contra tres illusores Chri si tres premittuntur adorationes, ut insta dicetur. Tres uerbantiphonae, scilicet. Popule meus,quia eduxi te, &quid ultra &e. Patu aut nihil sensibu disserentes , uerbis de modulatione consimiles, triplicem tituli scripturam. signis-
eant, qui striptus suit tribus linguis, se, I ieet hebraice, graecE,de latine Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum. Utrum principium
tituli seriptum fuit tribus linguis ignorat.
Sed de hae elausula, Rex Iudaeorum, co stat, quod quia negauerunt, Iudςi dicentes. Noli scribere Rex Iudaeorum, sed quia ipse dixit, rex sum Iud. ideo illud in istis antiphonis adstruitur ab effectu, stilicet quia
tanquam rex eorum eduxit eos de Aegypto. duxit eos per disertum, Sc introduxit in terram bonam . Item quod in titulo
scriptum suit, Iesus, in singulis antiphonis eoncluditur saluator, quod ibi Naaearenus ad singula respondetur ανι is, sanctus. Et ira titulus tribus linguis scriptus suit,ideo , duabus t linguis respondetur, scilicet graeea Sc latina,quae Christi adorant. Hebra, ea uerb eontra dieit, Si adhuc blasphemat
praedictas. Et nota. quod antiphona. Popule meus est Michae. vj. cap. Principium antiphonae,quia eduxi te. Numero xiiii .cap.
Et medium scilicet manua,&e. Est Esa. xvj. eap. Et Iosue. vj. cap. ubi etiam est finis ipsius, scilicet introduxit. Notandum,qudd Iudaei tres accusationes contra Christum proposuerunt, stilicet quδd tributum n
gasset, quod se regem secisset, di qGd se
Dei filium dixisset: contra quas tres in Gius personam accusationes dicuntur, seu licet Popule meus, ubi Chrillus eis exprobat tria beneseia sua, stilicet liberatione de Aegypto. regimen in desertum, Se introductionem in terram optimam, quasi dicat. Tu accusas me de negatione tributi, potius deberes gratias agere,quia te liberauia tributo siue a seruitute Aegypti.
Tu accusas me,quia me regem dixi:potius deberes gratias agere, quia te rexi in deis serto, Sc regulariter paui. Ite accusas me,
quia fili si Dei me dixi, potius deberes gratias agere, quia terram Iacte & melle manantem contuli tibi. Deinde ' crux es unu datur in signum, quod perueis Iudaei
saluatorem denudaverunt, εἰ fit denud tio inter tres uices ad notandum, qudd ibli ter Christo in pastione illuserui .Primδι quando in atrio principis velata Deie eius colaphis esi eaedebant. Ad quod designa
dum in prinei pio reuelationis ipsius er eis non ostenditur facies erucifixi. Secundo,aute praetorium, quando eo tradito ad crucio
450쪽
123 erueifigendum milites plectentes corona erucem baiulando, nune ambulant, nsie Sespineam illudebant ei flexis genibus ado- fessi subsistunt , quia ct illi persecutionem
rando eum,dicentes: Aue Rex Iudaeorum, pondere sessi aliquantulum quieuerunt. ad quod representandum in secunda reue Subsequenter ipsa erux denudata silvia latione, discooperitur caput & facies eru tur,& adoratur, quia eum eui perfidi i I- 37 ei fixi, S scias quod eo rona i fuit de iun- Iusserimi,Christiani reuerenter silutandocis marinis, sicut ea vidimus in thesauris S deuote osculando venerantur. Et dum regis Francorsi , quorsi acies non minus adoratur,canitur in quibusdam Eec, si is semis durae sunt & acutae. Tertio, quan- re osorium Ecce quomodo moritur. Esa. do ei in cruee pendenti transeuntes dic I vij. cap.& antiphona. Sicut Moses: Ioann.
. bant. uali , qui destruis templum Dei. & iij. eap. Et est sciendum quδd contra prae- quia quando haee illuso fiebat Christus missas tres illusiones ter illum adoram ut totus nudatus in cruce pendebat . ideo in dicentes: a , quasi ter honorantes ter ii tertia reuelatione totus nudus ostendi' lusum propter nos & quia illudendo getur erucifixus: & etiam ad significandum, nua flectabant: ideo & nos illu adorado gequbd omnia quae in lege & prophetis o nua flectimus. Adt tertiam etiam ante IIis stura fit erant, in passione aperta, & mani illam prosternimus, ut quod illi stiperbe ilfesta sunt. t Reuelatur ergo erux post o. Iudendo secerunt,nos humiliter & uere saxationes, ad nota dum, quod oratio a Chri etamus, & mentis humilitate per habitum si passione,quam in eruce sustinuit, habet eorporis ostedamus, & quia siciit Christu effectum& exemplar. Ipse cnim in cruce humiliatus est patri pro nobis usique ad
pendens, pro amicis & inimicis orauit.Sa- morte, morte autem erueis, si e& nos eius
ne a dextera parte erux incipit reuelari, mortis imitatores humiliari oportet. De quia Christu erucifixus, vera fide adora- modo prostrationis ait. Augu. Quisquis tu, extitit ab Apostolis,& discipulis Iu - sic humiliatur,ut genua figat,adhuc habet daris, qui tune in dextera erant. Et quonia ut amplius humilietur, quisquis vero sielite fides p illos deuote publicata & in me humiliatur, ut haereat in terra venter eius dio gentium perducta est, ideo ad hoc si- vltra quod humilietur non habet. Nudisgnifieandum ante medium a Itaris, per sa t etiam pedibus adoratur,ut omnes procerdote dedueitur, Rursus, quia Christus prias affectiones sibi nudas ae notas esse nune super Ecclesiam quiescit,& usque monstremus, & ut cum amicto pro nobis in finem seculi quiescet, ideo ad hoc signi- nos affligi ostendamus. salutatur autemseandum,& figurandum subsequeter crux crux, quia peream salus hominibus resor- super altare ponitur. per quod haec Eccle- matur, postea adoratur, id est . osculatur. sia gentium designatur. Denique, quia in Solus enim Detis adorandus est: caetera vesine seculi fides in eordibus gentiu refrige crux causa illius veneranda sunt. t Cae- 13 V. io stet.& teste Eca. a reliqui js Israel quae sal rerum expositio illorum verborum uae fient, suseipietur: S communis Iudaeis &e. ibidem sequitur: Nam α, is Grece dici& Gentilibus habebitur, merito ad hoc si- tur. sanctus, Latine, πώ rica priuatiua paegnificandum in fine milli erux de altari de tieula:& νή, id est, terra, quasi eoelestis une δ' ponitur,& in communi lo eo collocatur. t terra. In ea non e tame Isidor i. xxiiij. qu st. Crux quoque reuelata & etiam vexilla ec iii. quidam. versi. sed tangis . habetur quod 'Hesiae in quibusdam to eis diriguntur in armo. Grece, dicitur vas, Latine. O .οι, ue- altum, ad Christi uictoriam designandum. ro Grece, dicitur Deus, Latin E. I aevos, . Adhue eruce baiulantes. antiphonam ca- Grece, sorti Latine. Aia -- Grece, nentes, erucem illo deserunt i ut graece immortalis Latine, H. a priuatiua&latine respondeatur, & deuote adore- particula, & m. , quod est more. ιλ. -
tur, quia Dominus crucifixus transiuit a M., id est, miserere, O , id est nostri. perfidia Iudeorum .ad consessionem S de . De prosundo i erucis mysterio dictum uotionem gentium,& significat: Apostolos est in prooemio quintae partis, & hie alia canentes, id est,totis uiribus crucis oppro qua perstringamus. Fuerunt autem in do-brium constentes, de praedicantes. Item minica cruce ligna quatuor. s stipes siue lignum