장음표시 사용
451쪽
ν xntim erectum, lignum transuersum, trun-eu , suppositus,& titulus supra scriptus. Fuerunt S claui quatuor , quibus & manus Spedes colixi sui: sitit A lacea qua latus apertum est,& corona spinea capiti circomposita,quae omnia possunt in spirituali erucesignificari. Quatuor enim cruc. s ligna sunt quatuor mentis , it tutes, scilicet hdes spes, perseuerantia, patientia , de quibus ait Apostolus: Vt comprehedatis cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, & latitudo, sublimitas, & profundum. Longitudo crucis, est perseuerantia, de qua dominus inquit. Qui perseuerauerit vique in finem
hie saluus erit. Latitudo erucis, est Patientia, de qua veritav ait . In patientia vestra possidebitis animas vestras. Profunditas
ejus est fidet de qui Apostolus: Fides elisub
satia spera daru ictu, argum etiano apparc- tiunt. Sublimitas vero, eii spes,de qua Plato mi. In uerbo tuo super speraui. Habuit er-' ' sto erux Christi, unum lignum erectum in
longitudinem,alterum transuersum In la-
' titudinem, quasi in modum potentiae seu martelli, quae duo signiscata sunt per illa
duo ligna, qtiae paupercula mulier in Sarepta collegit. Stipes vero erectu, ,habuit truncum sep postum,& titulum superscriptum,quia perseuerantia de fide procedit DF 9 -spem: quasi stipes ereptus de trunco supposito ad titulum supra scriptu. Quod beatus Iob intelligens ait: Credo quod redemptor meus vivit,& in nouissimo die de terra surrecturus sum, &e. Reps osita est haec spes mea in sinu meo. Nisi enim trux habeat fundamentum fidei & titulum spei profecto supplitium est solummodo, & nomeritum. Quod autem patientia spectet
ad crucem, ex eo apparet, quod patienter
in aduersis tribulationis sustinet eruciatu. Vnde Iaeobus.Tribulatio patientiam opela μ' ratur. De perseuerantia quoque legitur.3 Esto fidelis usque ad mortem, & dabo tibi
coronam vitae. Etiam secundum Aposto- Iulia non coronatur, nisi qui legitime cer-- . tauerit. Perseuerantia igitur, quae corona δ' τε ' tur, certamen habet, ut merito spe let ad
λ erucem. In his ergo duobus lignis, duos pedes & duas inaniis quatuor clauis debet afsgere Christianus. Quatuor claui, sunt quatuor principales virtutes, ilicet iustitia, sortitudo, temperantia, ct prudentia.
Pedes sunt mentis affectus: de quibus sponsus in Canticis: Laui pedes meos, quomodo inquinabo illos 3 Et diis inquit Chri- cavi sstus Apostolis . Qui lotus est non indiget, Io. i 3.
nisi ut pedes lavet,& est mundus t8tus. Et Mau. iterum: Excutite pullierem de pedibus vc- iostris. Duo ergo pedes sunt, duo mentis astectus, scilicet timor & amor pes timoris,clauo sortitudinis debet configi, ne timidus propter aduersa succumbat. Unde Psalmista: Confige timore tuo carnes meas,a tu PR. dieijs enim tuis timui. Dum enim in Pe- i istro metus , elatio sortitudini, ais Xus non Mau. extitit, ad vocem ancillae Christum neg - , suit cum vero confixus extitit, ante Reges
S Praesides nomen domini praedicauit. Pes amoris siue appetitus clauo iustitiae debet
confiet, ne cupidus ad illieita desideria
evagetur. Si enim appetitus suerit confixus, tunc spiritus concupiscit aduersus carnem, si vero non fuerit confixus, tunc caro
aduersus seiritum concupiscit . Sic itaque Christianus pedes suos cruei debet a Fg re,ne vel timidus succumbat, vel cupidus
evagetur. Alij tamen dicunt l,quod
Cliristus tribus duraxat fuit clauis albxus, significantibus tres crueiatus quos in cru-ee sitis initit, u: delicet passione in corpore passionem in mente, & passionem in corde. Ambo enim pedes uno clauo affixi siit,
ita quod dexter fuit super sinistruin, ad tagnincandum quod spirituales affectiones per pedem dextrum significatae superesse
S dominari debent terrenis, per sinistrum significatis. Lancea uero qua latus est vulneratum,charitas est,de qua sponsa in canticis Vulnerata sum ineliaritate. Lateri quidem cor contiguum est, cuius beneficia diliginus, quod ideo vulnerandum est, ct affectus exeat,non solum ad amicos, verumctiam ad inimicos,unde Dominus ait: Diligite inimi eos vestros, ct benefacite
his qui vos oderunt,&orate pro persequet tibus,& calumniantibus vos. Corona uero
spinea, est poenitentia circumponenda capiti, id est, menti, de qua psalmissa. Conuersus sum in aerumna mea dum cons. spina. Hae e corona de tribus spinis complectitur scilicet contritione, consessione, S satis sactione. Prima pungit cor per dolorem, Propter vanam cogitationem. Secunda, pungit O , Per pudorem, propter variam locutionem
452쪽
tionem. Tertia pungit manum, per Iabo. rem, propter iniquam operationem . Manus enim opera sunt: unde Psalnust. Benedictus dominiis Deus meus qui dedit manus meas ad praelium &e.& Salomon in prouerbi j s. Dedit ei linum, de Ianam & operata eli eonsilio manuum suarum. Sunt
igitur duae manus, duo operum gznera, videlicet opus voluntatis,& neces litatas. Manus operis voluntarii configi debet clauo prudentiae: ne curii a faciat opera tenebrarum. Duin enim in Saulo clauo prudentiae confixa non fuit,Saulus Ecclesiam Dei Persequebatur. Cum vero in Paulo eonfi. xa fuit, ipse pro Ecclesia passus est.. Manus
vero operis necellari j clauo temperantiae configi debet, ne lapsa nimis super sua extendatur. Necelsaria opera sunt naturalia, i dormire, comedere, & similia. Et nota. uersus de cruce. Pes,cedrus est,truncti,,cyprellas:oliua, supremum. Palmaque trant uersum Christi sunt in ervee lignu. Osculata & adorata cruce duo presbyteri deserui ad altare eorpiis domini, quod pridie suerat consecratu & reconditu. t Sacerdo, vero induta ea silla illud super eorporale disponit, iii xta latus calicis, i quo sit vinu Scaqua millum non sanctificatum, quasi ipso facto dicatur. Hoc est illud corpus,de quo sanguis & aqua fluxerunt. Utrum aut m ex contactu holitae vinum consecretur, dictu est in titulo praecedenti. Quo facto, incipit mox. Oremus , praecepti, salutaribus perficies dominicam orationem; & illam, Libera nos quaesumus, in quo representatur antiqua Apostoloruin celebrandi mis. Iam consuetudo. Prius enim lectione praeniisset dicebant solummodo verba illa. Hoc est corpus &e. Hie est sanguis meus Sce. Sed ipsi p iiiviodum dominicam orationem addiderunt, & ita illo modo hae die eelebratur, de quo dicti ina est in principio. iv j. partis. Ex quibus colligitur, quod sola domin: ea oratio non sufficit ad eueharistiam consecrandam. Si quidem sacerdos alio
tempore dices. Per omnia secula siculo ru. eleuat calicem .c im corpore domini,& P
stea dicens. Praecepti, &c.Calicem depositum iterum cooperit. in quo illud nobis si gnificatur, quod de cruce depositum corpus Domini sepelitur. Duo autem presbyteri qui hodie corpus ad altare deserunt representat Ioseph Sc Nicodemum,qui corpus Domini tulerunt ad sepulchrum.Tres praemissi canonis articuli, scilicet Praeceptis: Pater noster,& Libera nos quaesumus super depositum calicein pro serutur: quia tribus diebus sepii lius Dominus occultatur & oratio ipsa, Libera nos, alta voce, si-e ut Sc dominica oratio pro sertur, prout diruim est in quarta parte, sub titulo, de silentio post orationem dominicam. Nee est praetereundum, quod hac die, quando particula hostiae in calicem mittitur, non dicuntur verba illa: Fiat commistio, quia ibi de sanguine mentio fit, sed in ea lice sanguis non est, nec hodie consecratur, de seacta hostia non dicit: Pax domini ε c. Eo, loscula circus antium non sequuntur. Oratio quoque illa: Domine Iesu Christe fili Dei die. Et illa: Corpus tuum domine omittuntur, quia ibi mentio de sanguinest. Omittuntur etiam illi uersus: Quid retribuam domino dcc illa quoque . Placeat tibi etiam omittitur, quia ibi continetur: Praesta ut hoc sacrificium, quando oculis tuae Sce. Hae etiam die sacrificium non o G fertur sacramentaliter, sed sumitur altera die oblatum. Asnus Dei,non dicitur,quia non videtur esse inuocandus, qui cernitur in agone deficere,& eum silentio sacerdos communicat, unde post communio non catatur, quia nobis lumentibus sanguis ille, quem sumimus de nostro pro nobis ad Dominam clamat. No, enim sumus terra illaquesupperitit os sui ini, & bibit sanguinem Abel, id est,Christi quem ostii dit Cayn, id est, populus Iudaicus, unde factus est va-pus S profugus super terram, iuxta illud: Disperde illos in virtute tua, & factus est male dimis illa maledictione,sanguis eiusmper nos & lii per filios nostros. Et rursus pos communio, quae iubiliam Sc laetitiam significat, non dieitur, quia Ecclesia illa die plorat. Sed ouaeritur it quare C liristus uoluit pati sexta seria λ Respondeo, ut dies quam crueitatis est coaptaretur sextae serrae primae creationis, se sexis ae a-ti huius m udi. Siquidem in sexta sera a primus homo, scilicet Adain creatus est ad imaginem Dei: Se ex latere eius dormientis lumpta costa sci mina sabricata,& in sexta aetate filius Dei, ut hominem ad imaginem Dei creatum redimeret, ct in carne appa-
453쪽
Qtatibus celebrare:qitoniam veniente veritate debet cessare figura 'Tertiatquia oblata ea hostia de manibus Christi &nostris. Non ergo sacrificent amici, d si trucidant inimici. Sed tame, quia semper indigemus comuniane, & semper si te pus conatini cadi, sacerdos ims eorpus recipit in hostia a die antecedet i reseruata & custodita Quarta i ratio c,quonia hac die velute pli scii lom,& cornua altaris trasuersata
sunt,& ita no habemus ubi corpus Chr; iii sciatur. Quinta est: quia, scitie et recessit & sublatus eli verus sacerdos, id est, Christus sposus Eeclesiae, descendit enim
ad inseros. Sexta rationem ponit Inno. Papa de consecr. dist. v. sabbato. dicens,l in die parasceves S in sabbato Gncto sacramentu non celebratur, quia costat Apostolos iliis duobus diebus in moerore S in tristitia suisse, Si se propter metum Iudaeorum occultauit se. Missa enim quae in ipso sabbato eelebratur, non ad ipsum sabbatu, sed ad diem pertinet subsequentem ut infra dicetur. Septima: t quia Moses ait: Vos tacebitis,& aliut scilicet Christus pugnabit pro vobis. torcular enim calcauit ibius.Cum igitur hac die no sit eorpus Domini conficiendum ad hane diem reserua dum est. HEe sexta seria i & ab ista omnes aliae sextae seriae priuilegiatae sunt propter Christi passionem, sicut est a sequenti dOminica omnes aliet dominicae propter eius resurrectioneni. Sunt autem huiusmodi sextae feriae sex priuilestia, scilicet Christi immolatio, inferni spoliatio, mortas concul catio, humani generis redemptio, para-d i ii apertio,& scripturarum mani sellatio. In parasceve uno solo cibo vescimur,quia Christus ea die unum scilicet latronem sibi incorporauit,dicens. Hodie me eris in paradi .Unde ipse dixit: Singulariter sum ego,donec transeam .s V M M A. x Pasitatu sMalum.
a Pasbatis sab ratum, cium mutuatur to Ma noeis paschae. m. 3. Paschasis sabbatum, ricuur dies Hummata, tribus de eausis.s Pascha celebratur in plenilunio.Et quam .
ν rex. um praecedant ne , an contra .
De sabbato Paschae. Cap. 78. En v I Tun t videre de
sabbato,acto Paschς. Sane sicut Deus operibus creationis mundi,
scilicet in sex diebus eompletis in septima
requieuit ab omni opere, quod patrarat, si e R in sexta aetate recreationis operibus consummatis, iuxta
quod Dominus in cruce pendens dixit.Coiimmatu est, in septima aetate requieuit. Cum . n. anima eius passibilitate corporis exiuit,quod amodo requieuit, praeterea insepulchro dormiuit, ideoq; dies ista sabbat si appellatur, qa requies interpretatur,ut dictu est in prooemici sectiniae partis,quod antonomatiee sabbatu sanctu dieitur, eo quod, ut praemissum est, signis eat requiem Christi ab ope te reereationis in fine sextae aetatis, vel propter requiem Christi in cuius morte sanctificati sumus. Dicitur etiasanctum, propter baptismu, quod fit in die ista in qua noua Ecclesiae proles sanctificatur. H c autem l dies.sicut praecedens nullum habet omelum diuinum in quo costat Apostolos fugisse,& io nastore suist e,de cost. distin. iii. sabbato. Nam ossicium quod cantatur est noctis diei domini eae j. de eonsee. distinct. j. in ieiuniis. lxxv. dist. quod a patribus, scilicet de resurrectione non de sabbato,sieut S contingit in sabbatis quatuor temporum,quod apparet, quia dicis tur in cerei benedictione. Haee est nox, &in collecta missae. Deus. qui hanc sacratissimam nocte.vnde antiquitus totum osse iade nocte dicebatur, S adhuc in plerisque locis fit. Primo,ad notandia, quod cais cumini quorsi est ipsum ossiciu , sepulti cu
Christo, per bapti sinum resurgunt eum ivso. Secundo, propter vi stationem mulierum ad sepulchrum Domini mane venientium. Tertio, luia Dominus de nocte re surrexit, secundum Hier.& Grego.& Ambr.& ideo quia nox illa tanto lumine illustrata est de Domini resurrectione, meri. to tunc uigilare & Deo laudes canere debemus.Traditio quoque Iudaeo tu est,Christum media nocte venturum, in cuius figura angelus transiuit media nocte percutiado Primogenita Aegyptiora. & Dominus
454쪽
6 ransiuit protegendo populum suum. Et
Hier. Reor inquit, traditionem apostolicam perinansisse, ut in die vigiliarum Pa schae ante noctis medium dimittere non liceat populos expectantes Christi aduentum, ut resurgenti Saluatori occurrant, postquam tempus illud transierit, securitate praesumpta festum cunctos agere diem. Sed quia i quod pro deuotione fuerat insitu tum , in minus honestas actiones,quibus nox saeuitatem praebet conuersum est,
institutum suit,ut ossicium ipsius noctis de die celebraretur. De hoe tactu est in prooemio quarte partis, & in quinta parte, sub titulo de nocturnis. Augu. tamen dicit Dominum in diluculo surrexisse,& ipsum perquadraginta horas mortuum,siue in sepulchro extitisse: eui Ecclesia eonsentire vide
fur,quae pro resurrectione matutinum eadem celebrat hora.Silet ergo Ecclesia vcque in horam decimana,& tunc congregatur ad officium celebrandum , quando resurrectio appropinquat, videlicet circa vesperam noctis, quae lucescit in prima sabbati, Si quam per totam noctem usque ad diei claritatem continuat ad hoe, ut illud impleatur. Nox illuminatio mea in delia eii, meis,& nox, sicut dies illuminabitur.
Tribus t autem de causis, dicitur hae dies illuminata. Primo, aula resulget in delici js nostris propter redemptione seu
resurrectionem animarum, quae licet sit in die parasceve, morte Domini recuperata, eius tamen gaudium & laetitia est ad hane noctem translata, propter rationem posita sub quinta seria coenae, Domini, ubi agitur de olei eon secratione. Secundo, propter resurrectionem corporum , quae Domino resurgente prima sabbati speratur futura, ideoque vigilamus S resurgenti vigila doconcinimus. Tertio propter baptismi sacramentum,quod hodie celebratur. quoniam ab illis causis sumpsit exordium , &illarum nobis tribuit fructum. Celebratur enim hae die eatechum inorum ossicium,
ut ipsi Christo eon sepulti, ad baptismum
in morte cum eo resurgant. Haec ergo nox,
pascha dicitur, ludd transitus interpretatur, quia transivit Dominus de mundo ad Patrem, de morte ad uitam transimus &nos. Pascha enim nostrum immolatus est
Christus,de hoste ad patrem, de tenebris
ad lueem de reatu ad gratiam, de poena aggloriam, de pugna ad uictoriam. Haec nox siue pascha t in qua resurrexit D minus fuit decima septima luna mensis primi, id est, Aprilis, qui est primus apud Hebraeos, qui computant menses secundum lunae cursum. Ideo quidem in mense primo resurrexit,quia ipse est principium. Itε ideo in luna dee ima septima,ut P obseruationem decalogi perduceret nos ad aeternam requiem sabbati sui. Surrexit igitur tune, cum luna alta petit,ad designandum qu bd Eeclesia petere debet alta virtutum& scandere ad tempIa coelorum. Item in tertia hebdomada lunae surrexit per quod tertium tempus, scilicet gratiae adue misesigni Mauit. Et inde est,qubd cum semper in lunatione Aprilis, & plenilunio hanc se Unitatem ex iussu Domini eelebremus, quandoque in nostro Aprili, & quadoque in Martio eam selenni ramus: sed cum post duodecim lunationes constituimus, innuitur quod per decem legis S duci ei aritatis prscepta ad resurrectionis gloriam perueniemus. Si verb eam post xiij. Iunati nes Obseratamus, innuitur quod per deca-lopum & trinitatem perueniemus ad gloria aeternitatis. Adhue ideo lis e nox in plenilunio celebratur quonia luna iubar luminis a sole mutuatur. Luna est Ecclesiae sol Christus qui dum occidit, occiditur, sed eius occasu Ecelesta gratiae plenitudi- ι ne illustratur. Item l haec nox, in qua Christus resurrexit squinoctio transacto,quando scilicet dies incipiunt erescere, di esse maiores noctibus, celebratur . Primo,
quia post ignorantiam prolongatur de Deo scientia, & ubi abundauit iniquitas,
superabundauit & gratia. Secundo,quia virtutes in nobis crescere,& uitia superare debent. Tert id, quia per eius retturr ctionem tenebrae mortis coepere minui Scdies vitae ineς pit augeri. Quarto, quia per ipsum, qui est lumen de lumine,peruenitur ad diem lacis aeternae. Item, hae nox celebratur, ut in vere.quando post hyemis asperitatem fores vernant, S uolucres iubilant, quia pullo perfidiae gelu, mundusso ruit pulchritudine virtutum. Et in Omnem terram exiuit sonus eorum, haee nox
est utriusque diei communis, scilicet sabbati praecedentis, & dominicae sequentis. Nam
455쪽
γ Nam l usque nune dies praecedebant no-
ctem, nune econuerso fit. Conditor enuntemporis secit, ut a principio dies naturaliter praecederet noctem , secundum quod dicit scriptura, fiat lux . S facta est lux . &ea procedente per superius hemisphaeri si ab oriente in occidentem iactum est uespere & tedeunte ea per inferius hemisphaerium ab occidente in orientem factum est mane. Praecessit ergo dies noctem, in lignum od homo siue Adam transiturus erat de luce uirtutum In te uebras uitiorum , siue quod homo a die paraditi descenderet ad noctem inferni ed in resarrectionis nocte artificialiter secit Dominus, ut nox reciprocando praecederet diem, an signum reparationis secundi Adae,qui nos per suam resurrectionem de peccatorum tenebris reparauit ad lucem, unde Apos . Nox prae. m. II cessit, dies autem appropinquauit. Seriatim igitur huius diei officium prosequentibus, Primo per quem,quo modo, & quare agni de ceta hae die fat. Secudo,debenedictione eerelaertio, de lectionibus &tractibus. Qii arto,de benedictione baptissiim siue sontium, ubi etiam agitur de cereis cathecum inorum. Quinto, de bapti mo, ubi agitur de vestibus quas neophili octava die deponunt, re de patrinis. Sexto, de confirmat ione. SEPtimo, de milia.
Per quem, quomodo, & quare agni de cera fiant. Cap. 79.
I N l primis itaque hae die acolyti Eceseliae
romanae faciunt agnos de cera noua benedi-ctg, vel de cera cerei paschalis anni praece- ' dentis, admisso chris. imite qui in labbato in albis in Ecclesiape r dominii papam populo distribuuntur. A gni isti, sigificant agno illa immaculari i m,qui tollit peccata mundi. Ceta, significat eius humanitatem, sicut beatus Gre-
gorius dieit,mel in cera,diuinitas in humanitate. Apis quide, suae operatur ceram curnelle, nulla resoluitur libidine, se beata virgo eu, qui eis Deus, & homo,concepit sine uirili semine. In cera admiscetur Olea seu chrisma, quia Dominus noster planus et milericordia,quae per Oleu designatur. In octaua distribuuntur,quia in octaua re surrectionis Diis suis piae aria, distribtrita Rursu, agnus in agno cereo praefiguratus, ct in pascha immo Iatus, ad memoriam reducit u r,cui beatus Greg. OIeu insundi instituit. quando paschalis agni mysteria xς- serauit. t Hi etiam cerei agni figurant a- Agn.S nouellos, de quibus cantat Ecclesia in labbato in albis :& ideo quandoque in illo sabbato fiunt, quod etiam usus apost Ilcus doe et quoniam in dominica tunc is quenti domino Pa. mensam intrante, S agnos cereos capellanis,& familiaribus suis distribuere uolente: unus acolytus soleaniter portans & praesentans sibi agnos ipsos,dicit ter alta voce. Domine. d. d. illi sutagni novelli,qui annuntiauer ut,allelu-Ia: modo venerunt ad sontes &e. t Hi agni a a fulgure,& tempe ita te fideles,& eredentes desendunt propter virtutem cons crationis & benedictionis. Sane secundum quarundam Ecclesiarum consuetudinem,
cereus distribuitur in octava pasciis popis Io,ad suffumiganda, domos, ad signincandum quod in ultima resurrectione Christus fidelibus in premio tribuetur,ad quod expressius signifieandum Romana ecclesia agnos facit lupradictos.
i creei benedictio D in parasceve.
3 cereus paschalis a subdiacono benedicitur.
Et cur non pοινω a superιοri . 4 crarem paschaeu,quidsignificet. Mansiones tres , ιn quarum tertia columna pracsis populum. 6 cereus Oper corum , significas chri rum. Item,pashalis. m. I. 3 cerei benedi in qualiter fiat. Ea an amus a
9 Tura grana, in cerei benedictioone , quid signia
456쪽
lanificem. diantibiis in amore Domini inflammamur. io creeo paschali infixa tabula, P id signet. aqua gratiae persusi. Et attende quod sicut quaaque commeas. in his singulis diebus,scilicet eam a Domini,parasceve,& sabbato sancto, ignis extin De benedictione cerei. Cap. 8 o. gutur, sicut volunt quidam . ut etiam ex eis nouus ignis in memoriam passionis, ut 'Eeundo i loco paschalis eereus b. praediximus,accendatur. Subsequenter benedicitur. Cirea quod sciendum est, nedicitur cereus ex institutione Zo Zimi, Sc, quod in principio officii totus in E Theodori primi Papae: sed beatus Ambro.
elesia debet ignis extingui, & nouus de la benedictionem dictauit:quatiquam Augu. pide percusso cum calibe, uel ex crystallo & Petrus diaeonus Cassinen. monachus, sol i obiecta debet elici, & de sarmento se alias benedictiones dictauerunt, quae inueri. Ianis uetus,veterem significat legem, usu non sunt. Benedicitur autem ideo,quoi cuius figurae in morte Christi toplet g sue- niam ex simplici sui natura absque benedire,& ideo velut extinctς eegare debuerui: ctione,non potest transire ad lignificatio-
sed de lapide, id est, de Christo qui est la- nem myster ij eo lunae ignis de qua iam diapis angularis,qui verbere crucis percuitus, cetu r. Bene dieitur etiam propter gloriam
Spiritum sanctum nobis effudit, vel de ery resurrectionis eius quem S pater benedi salio inter solem & lunam mediante, id cit,& quia per ipsum ipse Christus visibili est, de Christo qui suit mediator inter ter ad memoriam reducitur. t Benedici- sDeum & hominem, qui sicut ipse testatur, tur quidem etiam praesente Episcopo, vel
ignem in terra mittere venit. nouus ignis sacerdote,a diacono,qui est minoris ordi-' elicitur, dum per eius passonem vel retur nis,quia Christus resurgens a mortuis: prirectionem Spiritus sanctus nobis effundi- inum Mari ε Magdalenae se manifestas, uotur, cui praebet alimentum sacramentum, luit per debiliorem sexum gloriam suae re id est, uiristus qui est vitis vera Crystal- surrectionis Apostolis nuntiari:ut sicut no. Ius quoque perlucida est Christi huma- sirae mortis initium per mulierem in munnitas reser rectione splendidissima. Adhuc dum intrauerat, ita & reparationis initiunouus ignis ideo benedicitur,ut sicut ille, per mulierem in mundo nuntiauerunt. Ad qui est lumen indesciens, illuminans om huc diaconus benedicense e reum, signifinem hominem uenientem in hune mundu eat euangeli j prs dicatorem,qui Christum igne illuminauit Mosen: ita illuminet pro nobis passionis violentia corporali sensus & corda nostra, ut ex his tenebris ter extinctum,debet laudum benedictioni ad lume & uitam aerernam mereamur per bus praedicando , resurrectionis luminosa uenire. Nec est vana religio solenni pro- gratia reddere illuli ratum quae dat maticacessione, ad huius ignis benedictionem exi induitur,quoniam debet esse coelestis con-re, in quo meminisse debemus exeundum uersatione adornatus,quam dat mattea lynobis esse ad illum quem Iudaei extra ca- sa designat. Porrot cereus, super colum Heb. stra eiecerui. Exeanuis inquit Apostolus nam illuminatus,significat primo eo tur Is ad eum extra castra, improperium eius nam ignis,quae praecedebat in nocte popuportantes & benedicimus illum, cum eru- lum Israel ,extinctus vero,signiscat columce & aqua. ut nos in passione eius per que nam nubis,quae praecedebat, in die prima
Spiritum sanctum accipimus, lotos esse si- quidem de nocte illuminans,& secunda insniscamus. t Rursus extinctis Ecclesiae die refrigetans in qua Spiritus sanctus si- luminarib ns,& igne de petra cum cali bc gnificabatur. Tenuit quidem in nobis ca- excusso ignis aqua aspergitur benedicta, lumna nubis figuram humanitatis:& colaria extinctis Apostolis, qui lumen mun- na ignis figuram diuinitatis. Recte autemi a Christo dicti sunt, de Christo Petra cereus columnam signis eat . Nam ille pret e exeusius est ignis charitatis, cum ea libe la cessit populum ad mare rubrum,in quo baeeae vulnerantis, dum sanguis S aqua de ptizati sint, iste vero praecedit neophy- eius eorpore sacro emanauerunt,a quibus tos ad butismum. Ite tu ille praecessit po-
ha bent e scaciam iacrament ,quibu4 mc- Pulum usque ad terram promissionis: istave
457쪽
ero pri eedit septem diebus neophytos uiolata permansit. Incipit autem reret bead sentes,& dominus nos praecedit, ut pa- nedictio . Exultet i iam angelica turba. gret nobis viam,usique ad patriam,quae post De hoc enim est exultatio, quδd extraxiti finem huius vitae, quae septenario reuolui- suos de inferno & de eius victoria: Ascentur,nobis promittitur t Et nota, quod die enim stiper occasum, Dominus nomen nec in prima nec in secunda mansione, eo illi,ct primo salutat populum dicens D Iumna praecessit populum.sed tertia pra- minus vobiscum, ut illum reddat beneuom mansio fuit in Ramatha. Secunda, tu tum & attentum. Caeterum lumen cercs, Segor. Tertia in Ethan. Ramatha, inter- seu eius significatio duplex est, signifieae pretatur commotio tineae. Segor, taber- enim Spiritu sanctu, quo Christus olenus naculum. Etbam,firmum uel perlactuni, Iei Hae mansiones his x - dii in prinisi mysterium, in quibusdaecet bis cereu, a principio benedictionis accenhu, pallionis, sepulturae, & esurrectionis, ditur. quia Christu 1 ab initio suae coeeptio Nam in die passionis fuit Dominus, quali nis Spiritu sancto suit repletus. Et verba in Ramatha, id est, in commotione tineae, benedictionis in hoc consonare videntur. videlicet in commotione Iudaeorum, qui Nam statim eirca principium dicitur. Gau estem inconsuli 2 do deat se tellu, tantis irradiata fulgoribus, mini.id est, Ecclesiae unitatem, imo & ιγ S postea subditur:Laetetur mater ecclesia sum demoliri nixi sunt. Sed de hac mansio tanti luminis adornata fulgoribus, & νο-ne,quasi exauit cum obiIt, ' uenit in Se' stea dι ac nus rogat circuns iantes, cum eos . , d fit,in tabernacula, cu in sepulchro misericordiam domini inuocare,ad la mi: ra x nauam sortis cis xvira dia ra huius luminis elamate, quod licet de hoIum ligando,vasa eius diripuit: taberna significato intelligatur, scilicet de Chricula .n militantium siunt. Sed de hac masio sto,coueniens tame uidetur, ut & ipsem sine exivit csi surrexit, & in traiiit in Ethanοῦ galficans ei aliquo modo , prout fieri po- quod interpretatur firmu, seu persectodeu test, respondeat,& eius similitudinem ge- signa eius, quia ipse resurgens a mortui , rat.Quantum ad alteru vero mysteriu.vi-i . . . M02 V liii vix δ Π Π do delicet θ lume gloria resurrectionis sieniminabitur, tunc signaculum suis filii cum scat, in quibusdam Eeries, illuminatio. ipe ei seriosus apparuit, & e tanqua cerael usque post appositionem incensi de
columna ignis illuminauit. t Secun fertur . infigit enim ipsi eereo diaconus quin e turis in modum crucis, Christum qui nos in huius mundi nocte it cum dicit. Suscipe sancte pater huius m: mi' diς a uiri0rum incentivo censi sacrificium vespertinum, siquidem refrigerat, ut praemissum est . Recte qui- passio Saluatoris reuera suit sacrificium dem cereiis Christum significat propter vespertinum legis, iuxta illud : Eleuatio P . tria, quae in eo sunt: lichlmen namque manuum mearum faerificium vesperti- I4o, & lumen diuinita um, Mia suit in vespera mundi, id est, intem significat. t Tertio cereus reno- se ta aetate iactum,& in vespera diei, quae i. Ω-t gy- xum dςsignant aromata quae mu- .
. II significat noua Christi doctrinam qui est heres emerunt ut ungerent erucifixum. In nouo icitamento,qui ait: Mandatum no Emerunt enim ad Ille tam aromata vespe uuin do vobis, vel pratiam nouam qua nos re sabbati,quia sabbato siluerimi propter
, :pparuit in carne gloriosis: re tum, uel quinque grana significant quinq; splendore dιvinitatis illuminatus. itu plagas in cruce receptas. Post hoc atrimanius enim cerei ceram apes mater sine con tutum luserius fit ee et illii minatio , quiae ubi tu eduxit, & Christi carnem virgo. post passionem secuta es in resurrectio- Maria concepit , & peperat, S in carne uis gloria & lucet eathecuminis ante ba-
Deum, quasi mei in cera persciens, in ptismum,& post usque ad octauas, ad nota
458쪽
. a lueet Ecclesiae usque quod ignis Spiritus sancti a Christo proce 4μ 'μ' ri de eo etiam affigitur dit,&quod non solum Prophetae & ApQ in diςm iv mi' i ιά. signifieat ta stoli,qui per duos cereos silnificantur1νς φδhM- β μ Isis, ulse ipsit Iesiis Naza- rumetiam omnes ecclesae fideles a Chri buiδ η' kidimus Parisius sto illuminati sunt,qui ideo sunt duoaxum renus,Re Iud*0 μ ' , una uia Apostoli bini, ad praedicandum misi in capsi R iii A 3'. hisia lanceae, si sunt,iu quia discipuli Salii lillumin xii
lectiones intelliguntur seu insinuantur.
quod Christus est annus antiquus, dignus,plenus dierum,de quo in pζrte.sib rat.de anno solari dicetur. Ideo autem Christus annus dicitur, quia si dananno dierum habetur multitudo fructuu, ita S in Christo filii S est multitudo omisnium bonorum fructuum . Habet enim Christus sit os menses, ut sunt duodecim Apostoli, & suos dies, ut sunt omnes hdeistes suas horas,ut sunt neophyti. Sim
tur etiam in illa tabula annus, ab origine mundi currens, ad notandum quo psh est & is Scribitur etia ibi Indictio a vςι δ --Οrra
ara & epacta,de quibus subiit.de anno sin D N Pearca,ticis mutificatilari dicetur,adnotandu, hominii acti I3 caninum, quad. nes S tenipol si successiones,Per dei di* A L num o e corum praepsistioue ordinantur. In t quibusiam Σος-ς . . . sis additur alter cereus minor: primu ma Delectionibus de Tractibus. Cap. ior consecratur in perlonam Chriui dicctis. Ego tum lux mundi aliter in perIOna inpostolorum,qu bus ipse dominus inquit. vos estis lux mundi viterque cereus praecedit cathecuminos,ad baptismum,& Apo stoli nos ad terram promissionis. Ite Chrisas per se illuminat ecclesiam, illuminatetia illam per Apostolos, quoru prscepta
Pasibatu sabbatum, quati lectiones habeas: O quare sine titulo, o tono illa legamur.
ERT io loco t circa lectiones & circa tractus sciendum,quod lectiones quae Christi gloria& doctrinam significat.
ideirco carent titulo, quia cathecumini non etia illam per Apostolos, quoru prscepta ---l Cacn diligenter intueri Δ obseruare debemus. dum sunt ei ues Hieruialem, & scripturo Quod ostenditur ex illuminatione aliorii ignorat,& nomina eluium Hierusale igncer eorum, qui ab alijs duobus illuminan- rant.Unde si eis nominarentur,&nominetur. In plerisi; vero ecclesis duo .alii pa- Doctorum veteris vel nouIrui ccreaaccenduntur a maiori, & statui- te potius contemnerent,quod venerarentur unus ab una parte cereI benedicti,a- tur,carent etiam titulo,quia Chri uus calius ab alia,qui significant sinctos noui& put nostrum nondum redditum est nobitavetetis testa qui per Christum illuminati Leguntur qnoque sine tono, insunt & per doctrinam Apostolarii & Pro- eis inspientes, & eatheeumini smplices phetarum,qui cum Christ concordant. Il instruuntur. Lectiones autem in quibusdali autem, &e. Ecclesiae luminaria ex igne Ecesesis Ieguntur quatuor, inquibusdam maioru cerei accendum , ad figuradum sex,ia quibuslam duodecim, & in quibus-
459쪽
dam quatuordecim, qui quatuor Iesunt,
ideo faciunt, quia Doctor cathecum inorum debet esse eo nuruator eorum . Debet enim eis parare conuiuium in mensa sacrae scripturae, quae per mensam quae in tabernacula Domini fuit signifieatur: Qvqquatuor pedes habuit, quia sacra seriptura quatuor modis exponitur,videlicet hi-ctoricE,allegorice,tropologice, & anago-ciE, quod plenius dictum est in prooemio primi libri.Prima lectio. In principio ereauit Deus coetu & terram, quae est Gen. j. ea. historiam monstrat. Ad literam enim facta sunt, quae ibi dicuntur de creatione coeli S terrae, & aliarnm rerum , de homine, qui factus est ad imaginem & similitudine Dei,&e.& sic de alijs. Secunda lectio, scilicet, Factu est in vigilia,&e.quae est Exod. xiiij. eap. pertinet ad allegoriam, Tertia, scilicet, Apprehendentem septem muli
res, Sec.quae est. Esa. iiij. e. ad tropologiam. Quarta, scilicet, Haec est haereditas semorum, quae est ibidem. lv. cap. ad anagogen. prout infra patebit. Verum, si diligenter attendere volum ut,prima lectio,& secunda, tam ad primum,quam ad secundum pedem pertinent,id est, tertia potius ad secundu,quam ad tertiu. Prima, pertinet ad
secundu pede, sicut ad primu , nam quae in
ea historice dicuntur, allegorice exponuntur. verbi gratia. Factus est nomo i Chrisus ad imaginem & similitudinem Deirmasculum, id est,Christum,& sceminam,id est, Eeelesia creauit eos, Vel et partim adfecitdu: partim ad tertiu resertur,quia opera sex diei si eoaptatur operibus lucis spiritualis, quia interius reformamur, & illuminamur. Nempe opus primi diei suit lux
qua signifieatur illuminatio fidei.Opus se eundi diei, fuit firmamentum, quod diuidit aquas superiores , ab aquis inferioribus, hoc est fundamentum sacrae scriptur quod diuidit aquas superiores,id est, Angelos ab aquis inserioribus,id est, hominibus, uui eo non indigent:Opus tertiae diei, fuit segregatio aquarum ab arida, id est, egregatio eorum, qui dediti sunt fluxui carnalium voluptatum, & qui quemadmodum aquae se & alios,qui stiunt ab his, qui
rad modum aridae, sitiunt sontem aquae uiuae ut possint fructificare,dicentes: Sitivit anima mea ad Deum sontem vivum die.
Qii artae diei opus, inluminaria in firmamento. Haec luminaria sunt doctores,qui inhaerentes s rmamento saerae scripturae, inferioribus lumine scientiς lucent. Quintae diei opus, est ercatio piis tum S auium ex aquis, per quae intelliguntur renati ex aquis baptismatis , quorum quidam beneficio baptismatis utuntur ad modum piscium,ut paruuli, quidam vero alis gem, nae charitatis, ad instar auium volant ad superiora, ut boni adulti. Unde in prima lectione dicitur: Spiritus Domini serebatur super aquas, scilicet baptismi. In aquis
remanent pisces, id est. curiosi, aues veros
id est baptizati ad eoelestia volant. Sextae diei opus, est ereatio animalium de terra.
Siquide terra,earo nostra est: ex qua creantur animalia, eum ex ea procedant opera viva, ct interior homo noster resormatur,
ut in eo imago & similitudo Dei te lueeat secundum quod dictu est ibi: Factus est homo ad imaginem & simitudinem nostram. t Rursus per primam lectionem instruun rtur bapti Zadi:ne credant Manichaeis. Qui dicunt haee omnia visibilia a rege tenebrarum fore creata. Post istam primam lectionem, nullum sequitur calicum. Sunt enim quatuor cantica, sicut quatuor lectiones.
post duas primas sequitur unum canticum S post ultimam, duo cantica sequuntur. Post primam ergo non sequitur canticum quia meo agitur de primo homine, qui creatus Deum non laudauit, sed peccauit.& in eo omnes peccauerunt, ideoque potius deberet sequi luctus, quam canticumst est exultatio mentis habita de aeternis. Quia vero primus homo per oblectamen ta peccati a gloria cecidit,& ad eam redire possumus, si ratione cotta peccatum steterimus, idcirco orat Beerdos post lectionem,dicens: Deus,qui hominem mirabiliter collocasti,& mirabiliter ereasti, & mirabilius reformalli,da nobis contra oblectamenta peccati ratione persistere', ut ad
aeterna gaudia peruenire mereamur. Et in
eo etiam, quὁd ipse dieit, qui hominem mirabiliter creasti S mirabilius resor m sti, innuit quod in praecedenti lGione hi- uomῆ agitur de homiΠ a creatione,& al gorice de eiu .edemptione, id est de illo pζx quet 10sacta redemptio. In secun
4- quoque t lection: est historica narra-
460쪽
tio, sed ipIa pertinet ad secundum pedemi mensae, qui . i quod ibi historice dicitur allegorice intelligitur. Nam sicut in mari
rubro submersis Aegypt ijs, liberati limi Hebraei, ita εc in baptismo submersis vitiis di peccatis, liberatur populus Dei. Vnde post illam lectionem is initur calicnm laetitiae,& exultationis: videlicet Cantemus do inino Exod. xv.eap. In quo exul tat populus Christianus,qui a miritualibus Aegypti is per baptismum est liberatus, sicut Iudςi a eorporalibus. & ideo sacerdos o
rat, ut dominus salutem gentium operetur in aquis baptis iis inisterio, quo ipso priorem populum ab Aegypti js liberauit. Per Aegyptios quidem peccatores
per mare rubrum, baptismus intelliguturex qu: bus Aegypt ijs,neque paruus, neque magnus remansit: nee etiam in baptismo magnum vcl paruu peccatu remanet, P mPomitentia facile no contingit Recte igitur subi jcitur canti eum illud : Cantemus domino, quia licet quandiu homo in peccato est, Dominum laudare no potest,quiano est speciosa laus in ore peccatoris, amecum liberatus cst, potest cantare domino Primum canticum, scilicet de liberatione
sua. 'Tertia lectio, quae est Esa. 1 Perti. ιι et ad secundum pedem meis, scilicet ad allegoriam, licet ad tertium, scilicet ad
tropologiam. utcunque valeat coaptari. Inca Cnim continentur sacramenta Cliristi
S Ecclesiae. Sacramentum Christi ibi notatur, ubi dicitur: Apprehendent scptem
mulieres, uirunt unum. Mulieres septem
sunt septem dona Spiritus sancti, in baptismo collata, suae apprchenderunt unum vir uni, id est. Christum, ut in eo plene quiescerent, quod in alio homine facere no poterant, uiti js S peccatis impedientibus.Sequitur ibi: Panem nostrum comedemus:
quo ad ipsum Spiritum sanctum cuius haec dona sunt, resertur. Nam Spiritum san .ctum, panem suum comedere & vestimentis suis cooperiri, nihil aliud est ., quam ipsum aequalitatem patris & si ij possidentem, nullo indigere. Postea subiungitur:
Tantummodo inuocetur nomen tuum super nos, id est, illi, in quibus erit habitatio rua,a nomine tuo Christiam dicantur. Auser Opprobrium nostrum quod, scilicet a
malis hominibus Dat sumus, a quibus saepe per uitia,& peceata expulsi sumus. Hre est ergo allegoria. Moraliter i autem per septem mulieres intellisuntur, homines septiformi gratia repleti,id est, camentes, intelligentes, consulantes, sortes, scientes, pii, timorem domini habentes, qui apprehendent unum virum , id est, Christu in ei per fidem & charitatem adheren do. Hi dieant, quod in lectione ipsa sequitur, scilicet Panem nostrum comedemus, id est,corpus tuum, quod est noster panis. quia nobis ad resectionem datus, & vestiis
mentis, scilicet bonorum operum, contra frigus peecati cooperiemur. Inuocetur tantummodo nomen tuum super nos, ut videlicet a te Christiani dieantur. Aufer opprobrium nostrum, sciliret ne serui diaboli nominemur. in eo uero quod sequitur: Si abluerit dominus sordes filiarum Sion,&lauerit sanguinem Hierusalem de domo eius in spiritu iudieu,& spiritu ardoris notatur sacrametum Ecclesiae: per sordes notat leuiora peceata,per sanguinem grauiora. Leuiora enim peccata lauat dominus
in spiritu iudicii, id est lauioris eorrectionis:grauiora,in spiritu ardoris,id est, grauioris satisfactionis. Notat igitur in hoc effectum baptismi si ita diasta glauiora peccata,qua leuiora tollit per baptisma .Post hanc lectione sequitur eanticum,2 est primum canticii sinagogae scilicet: Facta est vinea dilecto naeo. Esa. v.e.Vinea lenim ad literam, synagoga est , sepex clica eam sunt Obseruati et legales, turris in ea,est templis, torcular,altare holocausti, S in eis sacramenta EccIesiae nihilominus intelli Lutur. Vinea cnim , est Ecclesia, quae secta est in cornu illo. s de quo scriptu est: Erexit cornu saltilis nobi hoc cornu est Christus,&vinea facta est in loco , beri: Christus est locus uber, de quo dictuna es: Mons Dei, mos pinguis.Cirea hanc vineam, sepes est diuina protectio, sossa timor domini, turris est
Christus, de quo dictum est. Esto nobis domine turris sortitudinis . torcular, erux Christi de quo dictum est. Torcular ealcaui solus. Et quia in lectione in cantico exis primuntur sacramenta ecclesiae synagoguideirco sacerdos orat dicens. Deus qui nos ad celebrandu paschale sacra metu, triuia su