장음표시 사용
551쪽
33 Pascha a moraiiuum, quid . niam manus domini non est abbreviata. 3s Festa omnis generis Sanctorum cur celebren- Sext δ', propter honorem diuinae maiesta-z tur tempora Paschali, sub nonum unuιs iis, quam illos honorando in eis honora - persona. mus,& mirabilem praedicamus eum, qui ip o Afra sanctorum qui immediate caelum assem sos Gnctificauit. Septimo, ut uita eoru pul-derunt. celebν Iur tempore Paschati : non chritudine & munditia confundatur homo
et Festa sanctorum ueteris testamenti, per Gra-
Sanctorum ossaria, uaris sunι generis .
4 s Octaua significationis,quae sit. Et qua suppli
Octaiias instιtutionis, qui habeant inter mar- res,o qui inter confessorer.
de pereatis sitis, & terrena eo temnat. sicut& ipsi secerunt. Octaua & principalisl ea usa est, quia sanctorum dies,& anniuersaria
In eorum honore nobis ad memoriam reducitur propter nostram uti Iitatem, quoniam in eis honoramus Deum. Ipsi nanque eum sint persecte beati, rationibus nostris non indigent: quia omnia eis ad uotum sue eedunt:imo iniuriam iacit martyri,qui pro
martyre orat.extra de cele. mis tum Mare Sanctorum serias quo Ordine Auinor prose- thae. f. pen. Ioan .etiam Dama. in lib. . c. I.
quatur. ponit alias rationes quare sancti t &pa. riter eorum corpora, siue reliquiae debeat De sanctorum selliuitatibus. honorari, quarum quaedam sumuntur quari Caput I. tum ad eorum dignitatem: & quaeda quan 'tum ad corporum ipsorum prstiositatem . O s r et v A M de diui- Dignitas quadruplex est: quonia lunt aminis ossi e ijs in genere, ei Dei, & filii Dei, haeredes Dei, & duces
atque dominicis, & de nostri. De I. Io.i3. Iam non dicam uos se festiuitatibus ad domi uos,&e. De secundo Ioan . I. Dedit eis potenum pertinentibus in statem filios Dei fieri. De tertio' Rom. S. Si specie prςmisimus:vti- autem filii & haeredes. De quarto ita dicit r te est, ut de officiis se- Si quis multum laborat ducem inuenire, stiuitatum sincto tum aliqua in hae septi- qui eum alleui regi mortali adducat, &ma parte subi j ciamus. t Sane eeelesia sen pro eo ad ipsum uerbum faciat: quanto ma.ctorum sesta multis de eausis celebrat. Pri- gis duces generis humani, qui pro nobis ad imb, ut eis uitem rependamus quia ipsi iam Deum interpellationes faciunt,honorandieelebrant festum de nobi , quoniam gau- sunt templa illis erigedo,& eorum memodium est in coelo angelis Dei, & animabus riam uenerando i Quantum uero ad eor-Dnctis super uno peccatore poenitentiam porum eorum praetiositatem manifestan- agente. j. distinctione. quia tua. Secundo, dam, ponit etiam idem quatuor rationes. lusa eos honorando rem nostram agimus. Nam ipsa ianctorum corpora fietui promNam eorum festiuitas nostra est. Unde Apo ptuaria Dei, templum Christi, alabastrum stolus: Omnia nostra sunt:nos autem Chri- spiritualis unguenti, sontes uiui. Augusti sti. Charitas enim omnia communia facit. nus addit quintum, scilicet organum Spira Tertio, ut habeamus eos interces res pro tus iancti. Circa primum dieit. Hi enim nobis: unde legitur in a. Regum I. ca.quod sunt promptuaria Dei reoenacula Spiritus Bersi bee, quae interpretatur puteus Dei sincti. De secundo dicit: Quoniam per i tatis, id est, ecclesia triumphans, impetra- tellectum in corporibus eorum habitauituit filio suo regnum. Quarib, ut eos imite- Deus. Vnde Aposto Ius: Nescitis, quoniam
mur. Per eorum enim exempla ad eorum corpora uestra &e. Deus autem taritus est. imitationem prouocamur. Quinto, pro Honoranda ergo sunt animata Dei topia. pter augmentum nostrae se ritatis,&spei Homo quidem delectatur in aedificatione sibi euationem. Si enim homines mortales murorum: Deus uerb in conuersione se
nobis similes potuerunt ita per sua merita ctorii. Unde Psel. Domine dilexi deeorem Ps. ιν ublimari, di nos similiter poterimus, uo- domus tu decorem,scilicet quem praestat diuellitor con
552쪽
diuersias non marmorum, sed gratiarum. Cirea tertium dicit: Si enim ex rupe aquanaanauit in eremo, S ex maxilla almi San-
soni sitienti mequaquam incredibile est ex
martyrum reliquiis unguentum bene oles, emanare sitientibus Dei, & sari torum uirtutem. Cirta quartum dicit Isti enim uiuetes in ueritate, cum libera praesentia Deo adsist ut, & sontes nobis salutares dominator Christus sanctorum suorum praebuit recliquias multiformia beneficia irrigates. Cirea quintum dieit August. ln lib. de civi. Dei: Non sunt eontemne da, sed plurimum
uenera da sanctorum corpora . quibus dum
adhuc uiuerent, spiritus sanctus quasi qui
busdam organis ad omne bonum usus est. Unde Apostolus: An experimentum qu ritu eius, qui in me loquitur Chrillus λ Ite Ambro. in hexameron: Hoe est pretiosissim v, quod homo diuinae uocis fit organum , di corporalibus labi j3 eoeleste exprimit oraculum. Est l. autem quadruplex differetia sanctorum noui testa menti , quos per anni circulum colimus. Sunt enim Apolloli, martyres, confestores,& virhines: & hiseeundum Rabanu per quatuor mundi partes signis eantur: per Orientem Apostoli, per Meridiem martyres, per Aquilonem consessores, per occidentem virgines. Licet autem festiuitates sanctorum lice lebrandae sint , R in eorum memoriam alta ria eonstruenda: nulli tamen eorum uel et
angelis, sed soli Deo sacrificare debemus. Nemo enim antistitum in locis sanctorum corporum adsistens altari aliquando dixit. Osserimus tibi Petre,& Paule, aut Cypriane : sed quod offertur Deo qui sanctos coronauit offertur apud eorum memorias quos coronati it, ut cx ipssim in locorum amore
maior effectus assumat ad augendum charitatem in illis, quos imitari possumus, ct in illum, quo adiuuari possumus. Nec enim ipsi sancti, uel angeli exhiberi sibi uolunt,
quod uni Deo per latriam deberi norunt. Vnde Paulus & Barnabas cum quidam miraculis per eos lactis comoti, ipsis tanquam
diis immolare volu isent Conscistis uestibus eo fitentes se homines mortales,& non deos esse, hoc fieri uetuerunt. Et sicut in Apoe. leg tur angelus Ioannem ipsum invisione adorate uolente prohibuit, dicens: Vide, ne feceris,stater enim tuus,& conseruus fratrum tuorum sum: Desi adora. Iam enim Christus erat super angelos exaltatus. Antea uero leguntur angeli adorati,ut dictum est in quarta parte,sub particula ea nonis, super uerba, seruitutis. Et Mardo
chaeus Naaman noluit adorare . quoniam
ille diuinam sibi uoluit adorationem impedi. Honorandi i sunt ergo sancti propter
imitationem, non adorandi , propter religionem. honorandi sunt charitate, non seruitute, ut dictum est super dicto uerbo, se ut tutis. Tribus ergo de causis sanctos ros*mus, prout dictum est in praecedenti parte, sub tit. de rogationibus. Et nota ,st uando
sanctos rogare debemus, ut dictum est iapro mio quintae partis, ubi de resposorio agitur. Porro die tu alij sunt profesti, alii festiui, siue solennes. pro sesti sunt, qui nulla speciali eelebritate insigniti sunt, quasi procul a festo. Et not.quod1 Hebraei ali- ter denominant dies septimanae: & aliter Gentiles, & eot si presbyteri,& aliter Christiani. Hebraes denominant omnes alios dies a sabbato, qui apud omnes praecipuus habetur unde diem sequentem post sabbatum uocant prima sabbati. Aliam secunda sabbati,&sie dereliquis. Septin ana uero
diem uocant simpliciter sabbatum, di quandoque labbatum sabbatorum . Sextam se- Iiam,voca ut i parasceve, a 'fata,quod est
prae,& eximi, quod est structio,quasi praestructio, seu praeparatio:quia tunc Iudaeι praeparant cibaria ad opus sabbati, iuxta quod eis praeceptum suerat de nianna, stilicet sexta die colligatis ex eo duplum. Quoniam in
sabbaco non licebat eis cibos praeparare, sicut manna colligere. Nos uero hoc nomen
quod est commune cuilibet sextae seriae appropriamus illi sextae seriae, quae est proxima ante pascha,pro eo,quod tunc praeparatus est ei bus siue manna, quo ' militans ecclesia modo,& triumphas in sutura requie
perfruetur. Et nota,quod . ρα-νη est nomen Graecum. sed Iudaei propter uarias captiuitates inter Graecos dispersi, quaedam
uocabula a Graecis sumpserunt, ut παρα- & συναγωγ , & alia quaedam . t Genti iles autem ta uulgus, quam philosophi denominant dies a planetis. Vnde secundum eos,prima dies, dicitur dies Solis: secunda, dies Lunae &e. Quae nomina sacra seriptura non recipit: licet hodie uulgari usu tenean
553쪽
itur. De hoc dicitur in parte usi j. ubi agetur de septimana. Nempe uulgus ideo. te eos denominabat, quia Solem, Lunam , Martem,& alias planetas a quibus dies denominabant, Deos esse credebant. Philosophi uero ideo, quia haecTunt nomina
planetarum, in quorum motibus, is inaturi, omnia sui uegetationem secundum it
io 1 o, trahunt. Christiani t uero duos die, tanquam propriis designant nomini bu . Nam sabbatum, simpliciter sabbatum
uocat, propter aut horitatem Hebraici sermonis, &uequentem diem domini eam ii orant propter sui primatum t de quo iam dicetur. Vel quia lic in logenda sancti Ioari:
Docatur, ubi dicitur, Ioan . dominica diel o si missarum solennia, descedit in foliam
epulturae sire locum. Posset etiam dies dominica, prima seria appellari. Diem uerlipost dominicam sequentem appellabant secundam seriam , aliam.tertiam seriam ,& se de alijs diebus usque in sabbatum. ii Interpretatur t enim feria, quasi dies si a. lenitis,a,' seriando dicta unde prima dies
septiri ranae silennis est. Vocantur ergo seriae, a feriando: quia toto tempore a vitiis seriar c, id est, uacare debemus, non quod
fit a neeessat ijs uitae operibus seriandum. Vel dicitur a fando, id est, loquendo: quo tniani sicut legitur in Gen. Dominuq dolit& sacta sunt Siquidem beatu ε Siluester nolens imitari Iudaeos, qui dicunt prima sabbati, secunda sabbati: nec Gentiles qui dicunt dies Solis dies Lunae &e. Ad inuenieri hoe nomen seria . In i fine tamen septimanae seruauit sabbatum propter praemis fam rationem , uel propter figuram, quia
sabbatum interpretatur requie : quia tunc dominus requieuit ab omni opere, quod patrauerat, unde & nos per totam hebdo-.ν madam, id est, per totum tempus uitae no-srae, quod percurritur per spatii im v lj. dicrum debemus laborare, de niti summo co-- nam in C, ut ad requiem & beatitudine perueniamus. . Die t ergo tripliciter denominatisr: pri tiro secundum se, ut dies Lune, dies Mart x&e. Secundo, iuxta usum ecclesiae, ut prima seria, secoda seria &c. id eritis,' secundum menses & hoc tripliciter. Primo. modo Cal. pridie Cal. iij.Cal. Secundo modo, Idus pridie Idus. iij. Idus. Tertio modo,
uer5 dies primatum obtinet& massor i est i
inter alios dies: quia Christus annuntiatus
fuit & resurrexit, & in Apostolos spiritu nisanctum misit & Deus mundum, id est, coelum.& tetram in illa sicit. & iniecide in quoque die, ut dicitur mundus dissolue
tur. Dicitur autem dominica propter gaudium dominicae resurrectionis quod in eoeelebramus. Licet autem quaedam do ininicae omnibus aliis sint si periores, uti telicet paschae ct Pente. S hoc propter resum recitionem,& spiritus sancti millicinem: tamen & quinque aliae principales dreuntur,&solennex, in qu bus officia mutantur , se ilicet dominica prima de aduentu, dominica in octauis paschae, dominica in odia uis Pente . dona inica qua cantatur, Laetare Hierusalem , de dominica in ramis palmarum. Addunt etiam quidam sextam, sciliac t qua cantatur. Inuocauit me quaedam
etiam aliae domini eae dicuntur priuilegiataei quibus uidelicet historiae fimi appro priatae . Et nota, ν sunt quidam dies priuilegiati t in tempore quadragesimae, uidelicet quatuor quartae feriae, scilicet quarta seria in eapite ieiuniorum, quarta seria sequentis hebdomadae, Sc quarta seria post Lstare Hierusalem,& quarta seria ante coenam domini. Item, quatuor sabbata uidelicet sabbatum prioris hebdomadae, quando ordines eclcbrautur, & sabbatum quartae, de sabbatum quintae,& sabbatum in uigilia
paschae . Item tres dies dominicae, scilicet inuocauit me, & Laetare Hierusalem, &dominica in ramis palmarum. Item una quinta serta , scilicet clinae domini. Item una sexta seria , scilicet parasceve. Item, tota una septimana , scilicet ultima quae maior dicitur, prout si h domini ea in ramis palmarum dictum est, de quibos priuileg ijs in suis locis dictum est . Et nota , quod pascha S pentecost. sunt hebdomadariae festiuitates, ut ditaim est in sexta parte, sub titu. de septem dic bus post pascha ,& sub pcnte eost. Incipit i auatem dies naturalis seci indnm Aegyptios ab occasu solis, siue in principio noctis, &durat usque ad uesperam secuentis diei: Zi iuxta illud . Et facili in est uespere, S mane, dies ullus : secundum Persas S Graecos, di secundum communem uulgi usum inciapit mane ab ortu solis, secundum I oma
554쪽
G V L I E L. DURANDI L I B. VII.
nos a media nocte secundum Athenienses illius natiuitatis, quae est in earne, & iis
S secundum Arabas & Astronomi eos a sex mundo, S secundum hoe dieitur tantumia diei hora, quos omnes varie imitamur: Christi natiuitas ct beatae Mariae , di beati ruoniam ad celebrationem diuinorum on Ioannis Baptistae, quorum tantum natiui ciorum incipit dies in vesperis iuxta illud tales in Ecclesia celebrantur. Quare sanctia vespere in vespiram celebretis sabbata ve dicantur in morte nasci, iam sequitur , destra,extra de seriis. e. i. quo ad treugae ob dicetur ubi de octaua agetur. De celebriseritationem in ortu solis, extra de treura rate iam dictum est, natalis vel natale vel .& pace. eap. j. ff. de iudiciis. l. more. quo ad natalium dicitur, migratio sanctorum ab contractus ineipit dies, ct finitur in media hoc seculo :quia tunc nascuntur Deo, S se- nocte. quo ad esum e.irnium, post coenam culo ad gloriam ea natiuitate, quae tenditusque ad diluculum . de consecr. dist. Hj. de ad vitam aeternam. Indifferent et tamen istac sii.quo ad iudicium incipit mane, S termi a cypiuntur. Transitus, dicit fessum de natur sero in fine diei ante noctis tenebras morte sanctorum, quoniam animae ili de Ostie. deleg. consul uir,& in authentica, rum a corporibus exeuntes, per ignota sibi de iudicus .f. sedebunt.Computatio autem S diuersa loca transenni. xiii quaest.ij. temAegyptiorum vera videtur, clim contineat pu aut Per c celum aereum, & aethereum,&ortum & occasum signorum . Potest tamen crystalinum,Vt tandem perueniant ad emis
diei, quod secundum Ecclesiam incipit me Pyreum. Et 1 nota quod maius est s
dia nocte,quia tune verus Sol, scilicet Chri lium transiitus alicuius sancti , quam ali,sus ortus est, iuxta illud. Dum medium si- quod aliud ,de illo dicetur sub se sto assum-Ientium Ste. vel verius in vesperis, ut prae- p xi ni . Obitus dicitur: quia tune angelim illum est: luia nox praecessi, dies autem νςniunt Obulam animae, ut legitur de bea- appropinquauit. Licet autem naturaliter to Martino. Passio dicitur: luia tune maxi- dies praecedant noctes tamen in nocte pa- me corpus patitur:& etiam in anima qua aschali fit eecinuerso, ut dictum est in vj. par do Pcr violentiam ab inuicem separantur 7 te, sub tit. de sabbato sancto. Solenne, et v e & Dbitus uniuscuiusque potest passio nomito seu festiui dies, in quibus a quolibet ope nari quia sine amaritudine, & sine violen- re seruili in honorem Dei & sanctorum ab tra quadam nulla anima de corpore tolli- sinendum est,& diuinis laudibus insisten- riir. Aisumptio proprie, dicitur trans turdum. Et notandum est, quod solennitas est beatae Mariae. Depositio proprie, dicitur communiter institutar celebritas pro ali- depositio beati roannis euangelistae, qui, qua praerogatiua, & dicitur a solo quod est ut praemissum est, loeum sepulturae vivus commune vel absoluto, id est, firmo atque intrauit, S ita seipsum deposuit. Obdor- solido,quia ob religionem mutari non de Initio vero,dicitur mors sanctorum, quasib et , vel dicitur solennitas ex eo,quod fieri quies,nam ficut quis post somnum integer, solet in anno. Celebritas veri vocatur, & validior sit: si e sancti sine dissicultate re- quia ibi non terrenar sed solum coelestia surgunt in corporibus glorificatis, quasi a
aguntur. Solennitas autem alia est festiui- sumno euigilantes. Unde Dominus de La 'ratum, alia stationum,alia litaniarumalia Earo mortuo dixit: Latarus amicus noster i., ieiuniorum, de quarum singulis videamus. dormit. xi l. l il.tempus, unde Apostolus. . Solennitas festiuitatum, quae est mors san- Nolumus vos ignorare de dormientibus, ctorum,pluribus nominibus designatur.Vo die. Sequitur de stationibus videre, statiocatur enim sestiuita x,sestum celebritas, na autem,secundit m t Isidorum est obserua tiuitas nacalis vel natale, siue nata litium, tio statorum dierum vel temporum. Di transitus seu exitus obitus, passio, astum. rum, ut quartae& sextae seriae ieiunium ex pt io, deposit io, & obdormitio . Festiuitas veteri lege praeceptum: de qua statione ini 2 t dicta est a sestis diebus, quasi testiuitas: euangelio: Ieiunio bi, in sabbato, id est in
eo quod in eis sola diuina res agitur, qui ' quarta di sexta sabbati. Temporum , scili' Mobus contrarii sunt sesti, in quibus iussatur. cet quae legalibus, & propheticis institis' ' Dieitur quoque festiuitas, qua fi sancti na- tionibus, determinatis temporibus, statu-
555쪽
septimi, & deeimi: vel sieut in euangelio dieitur Dies ille in quibus oblatus est sposus,statio, quoque Vocatur, pro celso ad aliquam Ecelesiam ad exoluendum ibi gratias Deo facta,& dieitur statio, quia tunc stantes orare, &Deo gratias per taluere non flexis genibus debemus tune, nee ieiunamus tunc: nee in eis sipplieationis voces sunt, quae Omnia eum vestibus humilia I tati, in litani js fiunt. Videntur autem litationes a veteri lege initium habuisse et quoniam tune populus Iudaeorum , & etiam multi gentiles conueniebant, in magnis solennitatibus.scilicet in Pascha & Pentee. Hibi orarent in templo, & Deo gratias persolverent,& offerrent: quod ad huc obseruat Ecclesia, praesertim in Italia; ubi in hebdomadibus Paschae, & Pentecoit. populus de oppidis & villis adiacentibus ciuitatibus eonuenit ad ecclesiam Episcopalem Aliae stationes a Romanis habuerunt initium, qui eas maxime frequentant qui cum intercessionibus Sanctorum quorum sus stagia implorabant, pericula euasissent, cum processione veniebant ad Ecelesiam illius Sancti, euius patrocinio fuerant libe rati laudes Deo, cum gratiarum actionibus per solitentes. Isidorus dicit in v j. etymolo.quδd statio ex militari exemplo no men accepit, pro eo, qu od nulla laetitia ea- serta obueniente , stationem eontristatio militum rescindit. Sunt autem duae speciest stationum, aliae nanque sunt generales: aliae particulares. Generales sunt, quae in praedictis duabus septimanis ad matricem Ecclesiam sunt. Particulares sint, quae in diuersi Ecelesiis sunt, pro praedrista causa. Flunt etiam quandoque obseruationis causa, nulla alia causa intercedente .ut cum infesto alicuiu Sancti ad eius Ecclesiam vadit processio a maiori Eeelesia. Fiunt etiacum in diuersis sestis diebuς,ad diuersa altaria,eum processione Ob Sanctorum venerationem venimus. Institutio ergo stationum ex praedictis liq. hoe tamen additor quoniam sicut Romani pro vitandi, suis periculis statuerunt suas stationes in urbe, se & alij in suis ciuitatibus ob causas similes station ex instituerunt. In diebus autem stationum, voces seu eantiea laetitiae ea n tantur, videlicet responseria vel antipho
vici vel quid huiusmodi. Quandoque etia
tune missa celebratur In recten, ad quam vadunt,& quandoque non, sed post stationem oratione finita redeunt. T Et nata, r.
quod populus primo conuenit in aliqua 'Ecclesia vicina illi, in qua debet esse statio: ut dictum est in quarta parte. b titu Iode oratione. Nempe beatus Gregorius,qui stationes in urbe Ordinauit xx. homil. uangelij diuerso tempore in illis dicendas declarauit, alias vero stomacho laeessentea tris pronuntianda, eo inmisit. De solennitate litaniarum in sexta parte, sub titu. derogationibus dictum est. g t Nota tamen quod stationes fiunt propter praeterita pe-
riclita. Litaniae uero, quae rogationes vel
suppiscationes interpretantur , fiunt pro periculis euitandis, ripi millia mea. Dela Iennitate ieiuniorum,& de vigiliis Sanctorum,dictum est in sexta parte, subquarta feria quartae dominicae de aduentu. Hoeetiam nota, quod natale Domini festum
est patris quia per eum filius innotuit mun ad O. In hoe enim apparuit charitas Dei, ' 'quod nobis dedit filium suum, sicut dicit
beatus Ioannes. Festum tamen patris, sessum est filii,& spiritus sancti. In hoe enim quod dicitur verbum, intelligitur pater
verbi & etiam alia ratione, quia scilieet filius patrem manifestauit mundo. Pascha
vero,est fessum si ij, quia tune Chrisus a
mortuis resurrexit,& verus deus apparuit.
Et nota t quod lennitas Paschae an to- Isnomatice, dicitur solennitas solennitatum sicut dicitur sancta sanctorum , & eantica eanticorum: eo quod alia sancta,& alia ca-tica excedunt. Inde est, quδd omnes dies dominicos teciproeamus, id est omnes dies dominiee sunt octauae huius seni. Dicitur etiam sessivitas st stili ita tum, tum quia pr'ma est omnium sestiuitatum , tum quia omnes hae domini ea communicare debent. In qtiibusdam tamen loci, quod tib et magnum sestum pascha vocatur, quasi transtus, quia de vitiis ad νirtutes transire debemus. Pentecost. est sessum
spiritus sancti, & quaelibet istarum solennitatu in est solennitas totius trinitatis,
quoniam indiuisa sent opera trinitatis. de consecra. dist. iij.eap. fin. Licet, ut praemi
sum est,quaelibet istarum magis, uni,quam
556쪽
prineipaliter celebrabat solennitates. Pri- exultaui ut gigas ad currendam uiam, di-mum erat dies Paschae siue dies azymorum seurre, de loco in locum: ut susceptum my equod est passi lia, quia tunc Deus eos libe- l seri uni adimpleret: sed tunc fixit & stabi-rauit a potestate Pharaonis de seruitute liuit tabernaculum', id est, corpus suum, Aegypti: S a percussione angeli linitis po- quando assi impius est in t collim , scdeps vinibus de sanguine agni immolati . Non ibi ad dexteram Dei patris , & requie- Renim fuit domus alicuius Aegyptii , ubi scens in patrimonialibus patris Donis, aemortui non iacerent: nisi domus Iudaeo- donec ponet inimicos suos scabellum pe'. inrum, ubi nullus mortuus es. Secundum dum suoruna. Haec itaque tria festa recte ierat Pentec. quia tunc susceperunt lenem, in euangelio spiritualiter celebramus. vut dictum est in sexta parte si ib ipi sesto. Nam iuxta psalm. Christus capturam du- . Qq Tertium steti opegia, in Septembri,quod xit captiuitatem : quando in pascha re iur- EC X graeco interpretatur , dedicatio siue gens , uinctos suos eduxit de lacu, in quo δ'' τε fixio tabernaculorum. Populus enim Israe non erat aqua . Ascendit in altum . cum H bliticus quadraginta annis in tabernaculis in ascensione exaltatus est si per coelo scin thabitauit, in cuius rei memoria adhuc Iu- lorum ad orientem. Dcdit dona homi- εdaei hoc sellum celebrant , quasi in taber- nibus, cuni in pentecost. effudit de spi- 2
maculis degentes. Σκή, ιι enim graece, ta- ritu sancto , sia Per omnem carnem, Quar- tbernaculum dicitur latine. Haec festa quae tauero seria post dominica de p. issione in septem diebus protelabantur, praecipue de en coeni; s prout ibi dictum est in sexta dicebantur.& Lbbatum quod interuenie- parte Erant quoq; ct aliae quatuor solen- ηbat dicebatur sabbatiim sabbatorum, id est nitates , non tamen ita sisten nos , sicut st sabbatum sancto tu. Uetum t & iuperaddi- praecedentes , uidelicet sabbatum, sellum derunt & alia sesta ob euentus uarios: iit clangoris, sestum propiciationis, S N'- rencoenia, quod celebrabant Hebraei in hye μινια. Siquidem apud IIcbraeos neomenia dme, scilicet in octobri: & uocabant encoe- dicta est: quia secundum lunarem citi sum nia, nouam dedi eationem tepli. N.ον enim menses supputabantur. M is graece , lu- 'ienim grece, dicitur nouum latine: unde navocat ut . inde is Aria, id est noua lu- quandocunque aliquid nouunt suerit dedi na: Apud nos uero neomeniae, sunt Ca- catum, en mia uocatur. Nam & siquis no- lendae. Erant apud Hebraeos ipsi de Ca- vua tunica induitur enecentare dicitur. Nos tendarum': ex legali institutione solen- , . autem duo Illorum seruamus, scilicet pa- nes. Sane Constantinus r Imperator par hscha S pentecost. sed alia ratione quam il- te, transmarinas petens : inuenit Eus li, ipsi enim celebrant pascha : quia tune bium Cesariensem Episeopum,virum fan- tab Aegyptiaca servitute liberati sunt: nos ctissimum, eui dixit: Pete a me unde E fuero, quia tunc per Cliristum redempti su clesia tua ditetur. Ille vero respondit: i. mus. iiii celebrabant pentecosten, quia iste Ecclesia mea satis abundat iri diuitiis, scis hsusceperunt legem: nos uero quia tunc pi licet, rogo te, ut mitta, per partes mundi, et ritum sanctum accipimus. Item illi susce- ct nomina sanctorum, di tempora pasti
ierunt legem in tabulis lapideis, ad duri num,& sub quibus,& qualiter.& in quibus itiam cordis notanda extrinsecus scriptam, loci, passi sunt scribas: quod factum est. : , quoniam usque ad spiritualem liter ς intel Et resert Eusebius quod quolibet anni die ilectum non pertinsebant. Sed spiritus san plus, quam quinq; millium sanctorii sella ictus da ins cli 7 i. drscipulis in corde digiro concurrunt excepta die ea ledarum Ianua- i Dei, spiritualem intel igentiam eis dictan rii, quo intendebant Gentiles epul:s,& δε- dite. Scenopegiam etiam quodammodo ccle te ianitatibus, non ad martiri randum san- tbramus in Ascensione domini e quia per Oos.& Hie. dicit idem in epistola, quae suo ita bernaculi in intelligimus corpus domi- Calendario praeponitur. unde Greg. dicit. ini: in quo sub humanitate diuinitas latuit. Totus ninndus plenus est sanctis. di simili- iiuxta illud sipara' se leposuit taberna - ter Haymo dixit de angelis, quod si quis ira IS lum suum. Hoc itaque tabernaculum Chri creaturas spirituales, uidere possct,urderet istus in mortali carne non figebat:quoniam eas ebulire laete sicut minimos atomos in l
557쪽
is solis solendore. t Et nota, quod nullus
adscribendus, seu annumerandus est catalogo siue numero sanctorum, nisi per Romanum pontifieem,S nisi facta prius clara fide de illius uita & miraculis,extra de reliq.&uenerat io. ancto e j. extra de testa
men.uenerabili. Dicitur autem catalogus.
. sermo,a -- quod est circa. & λογοι, quod est sermo. Et litania siue calendarium, in quibus enumerantur Sancti per Roma nam eeclesiam approbati, dicitur uniuer. salis sermo, taeterum secundum Decretum concilii Africani, de eonsecratione distinctio. i. placet. nulla memoria martyrum probabiliter, siue solenniter accipiatur, nisi aut ubi corpus martyris, aut certe reliquiae sunt. aut ubi fuit origo habitationis, uel possessionis illius. Na altaria,quae per somnia . & inanes quas reuelatione quo rumlibet hominum ubicunque statuuntur, omnino reprobantur. Item staturum est in concilio Aurelia. de eonsecratio. distincti O. t Crisa, episcopus. quod episcopua si in
firmitate non fuerit impeditus. Ecelesiae cui suerit proximus puta episcopali, die domini ea deelse non debet. ε Quae autem 3. sestiuitates t celebrandae sint patet excocilio Lugdune si . de consecratio .d: stinctio. iij.cap j. extra de fer. eap. fina. in quo sic statutum est. Dies domini feriandi sunt a uespera in uesperam. Item sessum natalis domini. snsti Stephani, sancti Ioannis euangelistae, Innocentium, sancti Siluestri,Circuncisionis, Theophaniae, sive Epiphaniae, Pascha, cum tota praecedenti, & sequentl-bus hebdomadibus : Rogationes eum tribus diebuit Ascensio domini. Pentecostes, eum duobus diebus sequεtibus, sancti Ioannis Baptistae,duodecim Apostolorum: sancti Laurentii: Festiuitates beatς Mariae, omne, dies domini ei: dedicatio sancti Michaelis, dedicatio cuiuslibet oratorij, sellii omnium Sanctorum sancti Maltini. Ill seni uitates, scilieci sanctorum Canon irato rum, quas singuli episcopi in suis ecelesiis cum ciero , S populo decreuerint cel brandas. Reliquis uero festiuitatibus, quς per annum sunt, non int populi cogendi ad eelebrandum sive seriandum, nec pro 'hibendi . Quot psalmos , Quot responsOria, quot lectiones,& quare in sesti V dican
tur, dictum est in quinta parte, sub titulo p ESTI UIΤA. V. 283 de nocturnis. Quidam ' antem festa 3
dicuntur in totum duplicia : quaedam simpliciter duplieia, quaedam semidi plicia. Dicuntur quq dam duplicia in quibusdam
ecclesiis, pro eo,quod responsoria tam maiora qua in brevia , di uersiis a duobus ea n tantur , & quia omnia meipienda a duobus incipiuntur, & quia antiphonae in matutinis S uesperis dupli eantur. dicuntur enam
completet & ante Psalmum,& post, sicut est sestum natalis domini , Sancti Stephani
Proton artyris, sancti Ioannis euangelistae,
Circuneisio domini, Epiphaniae, Purificationis . Annuntiationis , Resurrectioni , Ascensionis Pentecostes: sancti Ioannis Baptistae, Apostolorum Petri S Pauli, sancti Laurentii. Aisumptionis beatae Mariae vi ginis, natiuitatis eiusdem,& deditatio Basi lieae. Praemilia i quidem fiunt maiora I duplicia festa. Minora autem duplicia festa sunt, secunda & tertia seria, infra octauas
resurrectionis. Item, secunda & tertia seria infra octauas Pentecostes. Commemoratio sancti Pauli apostoli. Octauae Apostoloru Petri & Pauli,& assumptionis,& quodlibet festum, quod unaquaeque ecclesia duplex ordiu auerit celebrari. g Semi dupli-eia i autem festa sunt, in quibus prςmissa 33
omnino non obseruantnret sed tantum ter- ὸtium, sextum S ultimum. Responsoria can ltatur a duobus, nee incipitur a duobus, nec duplantur antiphon ς, licet ueris, S breuia responsoria a duobus dicantur, & sunt 'haee semiduplicia festa Sactorum, Andreς, Nicolai, Luci ς,Thoms Apostoli Innocentium octauq epiphanis, Agnetis, Conuerinsio sancti Pauli, Agath Mathi ς,Cathedra sancti Petri, Gregorii, Augustini, Hieronymi, Ambrosii, Philippi, & Iaei bi, Marci
euangelists, Inventionis sandi Crucis, Reuelationis sancti Michaelis,octaua Ascensionis, Ioannis ante porta Latinam, Barnabet apostoli, octaua sancti Ioannis Baptistῖ, Marte Magdalens, Iacobi apostoli,
ad uincuIa sancti Petri, octaua sancti Laurentii Bartholom si apostoli, S de colat iosancti Ioannis Baptistς, octaua nati ii itatis beatae Mariς, Exultatio sanctς Crueis . Matth i apostoli, Lucς euangelistae, Simonis , & Iudae apostolorum, Martini Ceciliae , Catharinae & alia secun dum consuetudinem cuiuscunque ecclesiae.
558쪽
sane igitur haec varietas ei rea festa serua. tur: quoniam sicut per apostolum stella
differt in claritate a stella, nec etiam erit resurrectio mortuorum . Com ergo secundum beatum Dionysum Ecclesialii ea hierarchia , repraesentet aliqualiter in suis actionibus, seu ordinationibus coelestem hierareti iam, in qua ancti secundum diuerfitatem meritorum suorum disponuntur: ideo ad hoe repraesentandum varietas di uersorum ossiciorum in nostra Ecclesia re-36 peritur. Quae igitur t festa in toto duplicia,& quae semiduplicia dici debeant, liquido patet seeundum mysticum intellectum. Nam secundum Gnctos visio Dei erit prae
mi iam omnium beatorum,quae quidem vi sio erit maior vel minor in omnibus, secundum quod hie positi magis, vel minus ineliaritate, quae est radix omnium meritorum, pro secerint. Veruntamen sunt quae
dana specialia merita, quae secundum ali qua specialia praemia habentibus alia me .rita in sutura gloria conseremur. Unde speciale pr mium superessentiale reddetur Martyribus, Doctoribus & Virginibus, quod praemium aureola dieitur, ita quod quantum ad hoe aliqui iancti duplex habebunt praemium,sei licet essentiale,quod dicitur Dei visio: S aecidentale, aureola, &seeundnm haec festa sanctorum pollunt dici maiora, vel minora, scilicet in quibus
praemiorum rationes magis vel minus reperiri pollunt. Quia agitur beata virgo anter Omnes sanctos sublimiori praemio,
Potitur, quantum ad praemium essentiale, α rationes etiam accidentalium praemio rum sibi competunt: ideo eius festum to
tum duplex dieitur esse, sic est etiam in sesiuitatibus ad honorem Christi statutis. Quia vero post eos angeli secundum obtinent Ioeum,& post illos Apostoli & martyres,& post ipsos alij: ideo secundum eorum plura vel pauciora essentialia,& accidentalia praemia ipsorum sestum, vel totum duplex vel semiduplex.vel siniplex debet ab Ecclesia militante. tuae vestigia triumpha-3 s risimitatur, cosormiter celebrari. t Quadoqiae verbalia consideratione dicuntur se ita duplicia, quando scilicet eadem die duo sesta concurrunt, & tunc minus cedit
maiori. Nam die illa de festo excellentio ri ossicium celebratur, & de minori fit s Iummodo commemoratio & illius ossi ei a ad diem sequentem te seruatur, sicut fit debeatis Petro S Paulo. Si ergo eadem die
plura sesta concurrant,& omnes sunt martyres illius qui inter eos maioris erit nominis,ossicium celebretur. Si vero alter c sessor,& alius martyr, vel martyres, si conis setar maioris sit nominis, quam martyr, vel priuilegiatus, ut beatus Martinus, &cuius generaliter Ossicium instituit Ecclesia, dicendum est ossicium de conlisiore &commemoratio facienda est de martyre, sin autem celebrandum est de martyre,
item si festum Andreae veniret in prima dominica de aduentu, fiet in secunda seria. Idem dicimus t de quolibet festo Apo- .stolorum & martyrum, si occurrerent in Hrimis domini eis priuilegiatis, item si se-um habens vigilia contingit in seria secunda, zelebratur ossietum de vigilia,& i tu natur in sabbato praecedenti,extra de obser. ielu.c.j. Si autem in quacunque alia dominica a priuilegiatis, id est, quibus historiae appropriatae inlieniuntur euenerit se-stum Apollo li νel alicuius praecipui martyris, vel alterius iancti qui proprium habeat
officium,attendendum est, ut ruin sequens
hebdomada siue singuli dies ipsius proprium habeat offeium,quod si habent,fiet omelum de dominica, & sessum sancti fiet in secunda seria, s vero no habent, fiat osscium de sesso in dominiea, & orietum d minicae fiet in secunda seria, & sie domini-
ea quandoque cedit sesto,quandoque econuerso. Circa vigilias ' ianctorum, quare 3 sic vocatur,& unde ortum habuerunt dicta est in sexta parte, sub quarta seria tertiae. hebdomadae aduentus. Porro circa sesta, quae in septuagesima seu in tempore passionis siue ante illud occurrunt, sicut est sesta sancte Agathae,eathedra iancti Petri, sancti Matthiae: Annuntiationis Domini, se stum Encti Gregorii, sestum etiam patr
ni cuiuslibet Ecclenae, si acciderit,uel anniti et latium illius vel pascha alicuius,ann latiuum generaliter dicimus, v eatica laudis, scilicet Te Deum laudamus. Gloria in excelsis Deor & Ite missa est, in illis debent cantari,& omnia quae cantarentur in
illis, si in aliis temporibus contingerent praeter allelu Ia, quoniam sesta huiusmodi ad temput paschae pertinere noscuntur.
559쪽
sed quare non dicitur tune allelu-Ia, sicut alia cantica luitiae Respondeo quia illud
est magis eanticum laetitiae quam alia,quae sunt magis obseruationes, seu gratiarum actiones,qua meantica laetitiae. Licet &in
illis sit aliqua laetitia, praesertim in cantu. Si vero opponatur, ς, Gloria in exeelsis, quod est proprium natalis Domini, &, Ite
missa est,quod est canticum seu laus resurrectionis: & Te Deum laudamus, quod significat laetitiam pro drachma inuenta,n5 debeant in sesto annuntiationis Domini cantari, pro eo, quod praemissa in aduentu Domini nondum sua tempora habebant:
quia Dominus nondum ea in rebus humanis fuerat prosecutus. Respondent, qui Do- leni Zare cotendunt,q, hoe sessum est omnium festorum Christi, quasi sons de origo seu initium, quoniam & si natale Domini vel passio vel inuentio drachmae nondum
erant in re, vel in tempore,habebantur ta
. men in spe, quoniam in spe eorum prodigia praecedebant. An notativum t pascha vocatur,quando aliquis diem, quo baptizatus est,celebrat annuatim,quod sortε sumitura gentilibus, qui diem, in quo ad miseriam nascebant tir, nata litium obseruabat,
. F in qua celebratione ossicium pasciis debet
cantari, praeter allelu-Ia, s in tempore quadragesimae contingat. Et nota, quddhaee tria, scilieet,Te Deum laudamus: Gloria in excelsis Deo:& Ite missa est, sese concomitantur,& est ratio. Nam gloria in excelsi, significat illud ineffabile gaudium,
quod angelus pastoribus nuntiauit, dicens Annuntio vobis gaudium magnum, quia natu est vobis hodie saluator. Ite ni issa
est,quod est dictum,ite ad propria, missa esteon siimmata, designat accessum pastorum ad locum natiuitatis Christi dicentium ad inuicem, post angelicam annuntiationem: Transeamus usque ad Bethleem, & videamus hoc verbum, quod factum est. Quia ergo post annuntiationem angeli secutus est pastorum accessus: ideo meri id quando sacerdos dicier Gloria in excellis Deo, in quo praedictum angelum repraesentat, debet etiam diei, Ite missa est. Similiter quando live duo dicuntur,vel omittuntur: Te Deum laudamus, ad nocturnos dicitur vel omittitur, quoniam ibi gaudium & laudes coeli & terrae, creatoris, ct creaturae, eapitis & membrorum significantur scue in Gloria in excelsis Deo, coelum S terra,
creator & ereatura,caput & membra,eum
laude S gaudio nominantur,imo sere omnia , quae ibi implicite continentur hic explieite ponuntur: merito igitur quando illud dicitur hoe non debet omitti. Uerunt amen non semper praemissa se concomitaniatur. Nam in sesso eathedrae beati Petri, etiam si oecurrat in quadragesima quaeda Ecclesiae dicunt, Te Deum laudamus, caeteris Iaudibus tacitis, quia hoc canti eo uti solemus ad introniZandos episcopos in sedes sitas,& beatus Petrus eadem die fuit in ea thedra Antiochena introni Zatus. Item in eoena Domini dieitur Gloria in excelsis,& Ite missa est, si episcopus adsit,& chrismatis celebret ossicium . Et in sabbato sancto dicitur Gloria in excelsis, sed non Ite misesa est. In ipsis tamen diebus non dicitur:Te Deum Iaudamus. Item in die nativitatis dieitur, Gloria in excelsis in prima missa, sed ite missa est non dicitur, ne popuIus li-eentiatum se credens, non audito matutiano discedat ,& propter hoc etiam quidam
tune reservant finalem collectam primae missae donee matutinae expleantur, concludentes postea missam , sub , Benedicamus Domino, sed alia ratio ponitur in quarta
parte, sub titulo de oratione nouissima. Seeundam etiam missam eodem modo fini sit.
In quibusdam tamen Ecclesiis dicitur Ge.
Ecce completa sunt omnia , nec datur populo I ieentia recedendi, ut sciat se debere tertiam missam audire in qua demum dicitur, Ite missa est. In aliis autem , in quibus fit osseium Ambrosianum in tempore quadragesimae nullius sancti festiuitas eelebratur, sed tantum commemoratio sit, & id ipsum antiqua decreta in aliis Ecclesiis seruari iubebant, & antiquitus communitersie fiebat. In aliis quoque Ecclesiis prius sanctificatur, quam euangelium legatur, vel eantetur. xxxiiij. Quae L iiij. non oportet, &'eap. sequen. De ossero festo tum,
quae tempore aditentus occurrunt, dictum
est in sexta parte, in titulo de tempore aduentus. De sestis f veto resiirrectionis, 39vsque ad octauam Pentecost. haec regula genet aliter in qilibusdam Ecelestis sera tur, qudd in omnibus sanctorum si stis ean-ratur historia, Beatus vir.hoe in Apostolis.
560쪽
Martyribus,Conlataribus, & Virginibus,
hoc&in uno&in pluribus frequentatur. Vir enim iste beatus Christus est secudum regulam ciconi j eaput S membra. Hie est enim martyr,de quo dieitur in antiphona: Filiae Hierusalem quem secundum eaput coronauit Dominus stola immortalitatiς, in hoe tempore solennitatis ερ laetitiae, &seeundum membra postea eo ronabit in illo tempore, quod per istud signifieatur, quod erit aeternitatis & gloriar, hie enim est qui loquitur in officio, quod hoc tempore frequentatur, scilicet. Protexisti me Deus. Hic est vitis vera, & sancti sunt palmites.sicut dicitur in euangelio . Ego sum vitis vera.IOan. xv. cap. quod similiter hoe tempore frequentatur, & secsidum prς minsa patet, qudd etiam in sestis duorum vel plurium sanctorum, debet diei in praedicta antiphona, Filiae Hierusalem, venite & videte martyrem, scilicet Christum & non martyres , S alia in plurali, scut faciunt
quidam Frequentamus autem hoc tempore in festiuitatibus Sanctorum Idctitatem
officiorum:ed qubd in suo significato, ideerit denarius omnium, Sc quia tune glorificati erimus: unum cum Christo, hoc tem- ε' pore glorificato . Sed quaeritur, t quarern tempore paschali non celebramus festa Sanctorum,qui cum Christo surrexerunt, vel cum eo coelos ascenderunt, debemus enim de illorum glorificatione gaudere, ct solennitare, sicut & de aliis Sanctis, comcerti sumus eos coelos ascendisse λ Respori deo,quod ideo non solenni damus, quoniaad inseros descenderunt . bolenni Lamus enim Sanctorum natalitia, quando videlicet coelo nati sunt r ut prae in illam est, non
quando in sernoMe quo dictum est in sexta parte sub parasceve. Potest etia diei, quod de gloriscatione illorum in anima in Pa selia, vel saltem in Ascensione se stare deberemus, sed non possumus, propter aut horitatem officiorum illorum dierum. O vmbraretur enim solennitas illorum authoritate maioris solennitatis, quoniam ve-
fiente principe cessat magistratus, & ideo saturum bit, ut per alia tempora anni diebus, quibus cis dedi eatae fuerint Ecclesiae se sta illorum celebrentur. Vel secundum Bedam , in dedicatione ecclesiae in qua nouem lactiones dicuntur, Et sellum
de illi , sicut & sesum sancti Ioanni, Baptistae fit ad finem Augusti, qui tamen ei ea Pascha mortuus fuit, & sellum beati Iacobi eo in postellat in Iulio, qui tamen fuit tempore Paschali occisus. Beatus quoque Petrus Apostolus fuit in careeratus hoe tempore. Facta est enim praedictorum se storum mutatio et quia tanta erat festiuitas principis omnium, quod non poterat tune celebrari solennitates satellitum, iuxta illud: Cede maiori. veruntamen i sesta A sanctorum veteris testanienti ut Abrahaa, Isaae, David, Dante I Scaliorum per Grae eiam&apud Venetias eolt dicuntur , &ibi habere Ecclesias de Maeli absis dieitur prout sub isto sesto dicetur. Circa octauas notandum est . quod octauam diem Levi licus liber insinuat, dieens, dies octauus erit celeberrimus atque sancti, simus. Sane t octauae sanctotum ideo cele- brantur, quia sit ut primus dies significat
natiuitatem eorum , scilicet qualiter na seuntur ecelo, & in societatem angelorum& sanctorum patrum , quando animae eo rum a corporibus separantur, ita in octauis recolentes resurrectionem corporum
congratulamur resurrectioni eorum. Ex attende, quod quorundam i sanctorum 43celdbrantur octauae, ne hoc misterium la teat, non autem omnium, ne vilescat. Si enim non valemus omnia festa e elebrare sanctorum, quanto minus octauas eorum
Si igitur aliorum sanctorum octauae sele nes sunt quanto magis sancti sanctorum, scilicet Domini natiuitatis. , octavae s lennis em Uidetur autem, quod natiui tas Domini non habeat octauam, quia ibia tendebat ad mortem. Obitus enim Sanctoruin ideo habent octauas: quia tune ipsi nascuntur ea natiuitate, quae est ad vitamqternam: Post illam enim natiuitate, quae est in morte, speranda est gloria resurre ctionis, quae datur in octaua: non post natiuitatem,quae est ad mortem. Secudum hoc etiam videtur, quod natiuitas beatae Mariae. natiuitas beata Ioannis Baptis lς , nQο habent octauam, nee etiam resurrectio domini, in qua Dominus recepit stolam cor poris, quae generaliter omnibus fidelibus dabitur in octaua:Iam enim ipsa resurre
ctio domini facta erat in re.eQural igitus diuella ecclesiae in diuersi, sestiuitatibus