장음표시 사용
611쪽
parte appareUt . Sane , quidam moderni ob reuerentiam saluatiaris compu- tot annoε a natiuitate eius. Alii vero ab
eius in earnatione, id est, a conceptione beatae Marι aer & quando illa dixit. Ecce ancilla domini Se. statim enim fuit Chrinus homo, & plenus spiritu sancto. An-3.norum 1 alius est naturalis, alius usualis, alius traitimus, alius emergens, alius
laris, alius magnus, alius olympias, alius lustralis, alius indictιonalis, alius in bileus, alius benignitatis, alius a ternitatis &floriae. Annus naturalis est tum Luna Sol opponitur: unde sol eclipsim patitur. Ulualis siue temporalis est, qui secudum usum hominum sumit initium, videlicet a Ianuario usque ad sequente in Ianuarium. Legitimus siue eeremonialis est, qui copulatur secundum lunationes ab Aprili usque in Aprilem. Aprilis enim est primus men sit apud Hebraeos . Emergens est, in quo aliquod magnum Iudaeis vel alijs eontingit: a quo facto in illius memoriam an . num incipιunt computare, scilicet a quo- uis die t Annus silaris est spatiuin quo ei reuit sol duodecim signa Eodiaci : quem circulum facit p rem illima est in ecclxv. diebus S se te sex horis: fere dixi, propter quq
dana momenta, quae adiiciuntur, licut in
Da diretur. Hae autem sex horae de quarto in quartum annum , faciunt uno diem naturalem bissextilem , S annus iste communis est omnibus gentibus, Se incipit qualibet die , & qualibet die finitur transactis praedi ctis diebus, ct isse porc st etiam diei I naturalis. Signa vel O praedicta sinit illa: Aries, Taurus, Gemini, Caneer, Leo Virgo, Libra, Scorpio , sagittarius, Capricornus Aquarius, S Pisces, unde versiis.
Haec sunt signa pola, quae sempo sint uuisti.
Est Aries, Taurus, Gemini, Cancer,Leo, Virgo, Libraque, Scorpio, Chiron, Capricornus . V mula, Pisces. Et nota, quod coeli habitatio state irculo tu distincta. nis. Zonae autem ipsae sunt quinque , quae idt o zonae vel cireuli appellantur, quia incireunductione sphaerς existunt. Zodiacus autem circulus est, qui ex linearum quinque angulis, & ex una linea constat. Rurissus c. e. grece, dicitur animalis, ab effigie animal rum Sine sgnum latine. inde
zodiacus dicitur animal seu signifer cit cui diaAlus, ex eo quδd in medio firmamenti sunt
duodecim signa per transuersum posita aequaliter per circulum distincta, quae ser-ntis S nominibus animalium designantur: quia sol in trans in illas, proprietates animalium quodammodo sortitur, uel quia
stellae in signis dispositae sunt animalium figuris. Signum autem dicitur duodecima para zodiacie Sol quide intrat in aliquod de praedictis signis, quolibet mense in xv. Calen. seeundum Ecelesiam. unde in Martio Intrat in Arietem xν. Calen. Aprilis in Aprili intrat in taurum xv. Calen. Mail.Ac sic per ordinem mensium & signo tu. Primum igitur signum est 1 Aries, in quo I si dicitur esse iactus in quo signo est Sol et ea principia veris, si e dictum, quia sicut
Aries est animal retro debile habens aliquid ante roboris, sie postrema Sols illo tempore debilia sunt frigore eius sortitudinem minuente, anteriora verb quae aestatem respici sit, aliquid sertitudinis, id e st, calori, habent, uel sicut Aries in hyeme, cubat in latere sini stro, in vere autem in-eipit cubare in dextroi se Sol ante illud tempus moratur in sinistro latere firmameli, scilicet in meridie tune verδ intrat latus dextrum . scilicet uersus aquilonem. Antiqui hoe signum propter amorem I uem vocaverunt in, cuius capite, qui s mulachra Leiunt Arietis cornua fingst. t Se reundum signum est Taurus e sit dieiu, quia sicut Taurus sertior est Ariete. fe iarti ris est efiicati e Sol in illo tepore, quo ad
nos, quam in praecedenti, veruntamen ante est enteacior, quam post: sicut Tauriis ante fortior est, qua retro. Antiqui ideo Taurum inter sydera in honore Iouis 'colia Iocauerunt, quia ille sabulose fingitur in
bovem conuersus, Quando Europam transuexit. Tertium 1 Gemini sie dictum,quia tillo tempore uis solis geminatur. incipit enim esse ealidus & siccus effectui, vel ila tunc praecipue res geminantur , id est, ni ultiplicantur, aues enim & animalia scelus producunt, uel propter geminos siue duos gradus,quibus sub illo signo magis, quam sub alio Sol eleuatur a terra. Antiqui autem lice signum Gemini uocauerunt propter Ca sto rem εt Polluce, quos post mo
tem inter notissima sydera constituerunt.
t Quario, Cancer, sic dictu,quia Caneer sest ania
612쪽
est animal retrogradum & Sol tu ne retto graditur, discedens a nobis, cum prius appropinquauerit nobis. intum Leo, io se id ictum,quia I eo est animal crudele, Ssemper febri ei tant: si e & tempus illud erudele & generans febres. Rursus quia Hercules Leonem sortissimum in graecia oetidit . ideo propter suam virtutem hunc inter duodeeim signa statuerunt. g Sextu virgo , quia sicut virgo mi generat . sic te pus illud sterile nil noui generat: generata tamen maturenere facit: est enim tem
II pus cani larium dierum. Septimu i libra se dictum est ab aequalitate mensis ipsius, quia Sole ibi existete dies & nox equi ponderata est , quia tunc est aequinoctium autumnale. Octauum est Seorpius, sicut enim Seorpius venenosus est & pugit, sic& tempus illud morbosum est, propter inaequalitatem aeris: est enim mane frigus pungens, & in meridie calor urens. NOI3 uum, Sagittarius, sic di ctum, quia i uenatio quae per sagittarios fit, pleruo; tunc exercetur, uel propter sulgura , quae tunc sepe eadunt, quae italiel sagittas uocant. δ' qDeeimum Capricornus, i sicut enim Capricornus in abruptis montibus siue in ex eelsis praeeipitiis pascitur, si e Sol tune est iu altissimo gradu uersis meridiem, uel sicut Capri eornus montes solet ascendere, se Sol tu ne ad nox aseendere incipit. Rursus antiqui Capricorni figuram inter sydera finxerunt, propter capram. bouis nutricem, euius posteriorem partem corporis in piscis emgiem sorinauerunt, ut pluuias designarent quas plerunque idem mensis
in extremissis j et habere. Undecimum, est 1 Aquarius, si edictum, quia tempus illud aqui x & ventis abundat , Duodeciιο mum est pisces, quia i sicut piscis est animal aquaticum. sic & tempus illud propter
multa pluuias aquaticum est, vel quia tune aquis resolutis est tempus piseationis. Verunt licet sieut patet ex praemisi is signa arcuat i a sint secundum astronomico: Eeese-sa tamen illa non ponit aequalia: na qua-doque plures dies nunt in uno signo, qua in alio, cum unus mensis plures dies habeat, qua alius, unde plures erunt gradus uniusquam alterius signi. Gradus autem,dicitur spatium, quo sol motu suo transit in zodia
eo die naturali. Ex iam dictis iacile sciri
potest in quoto gradu alimius sani sit Sol
qtiocunque die Porr5 t dies bissextilis de I qua dictum est, di tur b i s sexti tu secudum Philo phos, quas ex bisse momentorum collecta, quod sic poterit c6prehendi. Solenim in quolibet signo moratur triginta
diebus & xxx. trientibus horarum, & xxx. bii se momentorsi, Si triens est tertia parsa I leuius rei eonstantis ex tribus partibus. Bisse vero sunt dux parte, e sed multiplicatis duodecies xxx. diebus habemus. ccclx. dies xxx. trientes horarum costituunt decem horas, sitiae multiplieatis duodecies saeiunt quinque dies. xxx. bisse momentorucontinet viginti momenta, & ita duo puncta, sed multiplicati duodecies duobus punctis, habemus sex horas ex bisse momε torum col lectas, quae de quarto in quartuannum constituunt v audiem quae dicitur bissextilis. qRursus secundum Isidorum , per singulos annos crescit pars quarta assis ac ubi quarto anno astis eo inpleta 1 fuerit, iabissextum v nuni facit, Sc ideo per quatuor anno unus bissextilis adfectus est. Dictus autem est secsidiim eum bissextiis , quia bis sexies ductus assem Deit ia, est unus d ies. In
quo loco Caledari j poni debeat illa dies,
his uersibus eontinetur. Eis,t- sextae Martis, te me calendae.
Posteriore die, eelibrantur festa Mathiae. Hoc est dicere, st in illa litera ubi dicitur
in Calendario vj. Calen. Martii, debet poni dies bissextilis, S tune stamus siue sed mus duobus diebus super illa litera, & se-stum sancti Mathis quo deberet illa die celebrari, celebratur tant si in sequenti, itata me quod inter ipsum sestum & vigiliam
nullum sit mediuin, extra de uerborum signi. quaesiuit,non interest tamen utrum ipsum festum in prima vel in secunda die pretdictarum duarum celebretur, sed regionis in hoe consuetudo seruetur Isidorus dicit, a sexto nono . Martii usque in diem Calen. Ianuarij. Lunscursu bissextu et apponitur, atque inde detrahitur. Si autem et vo- 'Iumus se ire, quado sit annus bissextus, debemus diuidere annos Domini P quatuor, quoties possumus,& si nullus superati erit, tune erimus in anno bissextili s autem aliquis rein anserit, tunc non erit b ssextus.. Vnde versus.
613쪽
Dini L. 7 Domitu, per quatuor aque si Monstrant Lilleamm, qua ratione Icias
Hoc autem verum est, seeundum illos, qui diuidunt annos Domini incipiendo a natiuitate,uel a Ianuario, non secundum illos, qui incipiunt ab incaritatione. Alia etiam doctrina ad inueniendum bissextum ponitur infra, ubi de cocurrentibus agetur. Tepora i siue partes anni solaris sunt.quatuorsei licet Uer, Aellas Aut timnus, Hyeios, ut
dictu est in sexta parte, sub qua ili seria tertiae hebdomadae aduentus. Dicta aute sunt tempora , a communionis i inperamento , eo quod inustem seu humore, siccitate, ca-Iore, & frigore contem Peren . h Ec & cu ricula dicuntur quia non stant, sed curiat. Vel dicti ina et , quia viret. Aestas dicitur ab aestu id est calore. inde aestas, quasi usta S arida . Auturiantis,a tempestate vocatur, quado I soli a caduut, & omnia in iturescunt.
Hyetris dieitur ratione heini perii:quia i sic Sol circulia voluitur breuiori . unde & hoc tempus Bruma dicitur , quasi id est breu is, uel a e ibo, quia tunc maior est vescendi appetitus. edacitas enim Graece, bruma appellatur. ' Principta autem partium anni, secundum Ecclesiam his versibus continentur: Festum clementis, Hyems eaput est Orientis. cedit Hyems retro cathedrato Simone Petro.
Ver fugat Urbanus, Aestatem Symphoriantu. Id tibi, quod rsar Autumni tempora praesa .
Hoc est dieere sesitim Clementis, quod est octauo calend. Decembris, est principium livemis. R durat usque ad sestum eathedrae
sancti Petri, tune ineipit Ver: δι istud sestsi
est octauo Calen. Mart ij, & ver durat ucque ad sellum sancti Urbani, quod est octa. no calend. Iumi, tunc incipit Aestas, de dudirat usque ad sellum Symphoriani, st est octauo eaten. Septembris, tunc iGipit Autumnus, & durat usique ad talum Clementis .in quo incipit Hyems. In t his quatuor partibus anni triduana ieiunia celebramus& id ed ieiunia quatuor temporum appel latur. Ieiunium Uera, est in prima septimana quadragesimae, scilicet in quarta seria post eineres. Ieiunium Aullatis, est in erima die Mercurii post Pentecollen. Ieiunium Au
tumni, est in tertia die Mercuri i Septembris, scilicet in quarta seria post sessum sanctae Clucis. Ieiunium hIemia est ui quartacta i
feria post festum beatae Luciae, prout ibi di
ctum est, unde versus: Vult crux Lucia, cineres charisemata Ha ,r Vt des ista pia quarta sequem βινι g Fi ut i autem haec ieiunia in quarta seria: quia in quarta seria Christum a Iuda tradiatus est, & in sexta seria, quia in ea crucifixus est, Sc in sabbato, quia tunc Apostol
tum militiam de nece Saluatoris reprs sentam uianam si compatimur, S. conregnabimus: de consecratio .dist. 3. te in uia. 3e c. sabbato. Aduentus autem Domini,quado celebretur,dictum est in sexta parte, sub titulo de aduentu. Adhuc in t anno Solari co a tingunt duo Solstitia, R duo Aequinoctia. Sol ilitia in Aellate, & in Hieme. Aequinoctia in Vere, Ne in Autumno. Est autem Solstitium, maxima inaequalitas diei,& noctis,
sine ingress is Solis in Capricornu, vel macrum de dicitur Solstitium, quasi Solis flatio,ed quod tunc Sole stante erescunt dies. vel noctes. Aequinoctiit, est tmaxima diei s& noctis aequalitas: quia tune quali spatio horarum consistunt siue ingressus Solis in Ariete,vel Libram- Ubi aute sit locus Solstitiorum, & Aequinoctiorum his versibus
Soli litium decimo christum praeit . atq; Ioanne. Aequa Crucis festu das tepora Martis et Idus.
Hoe est dicere, quod Solstitium Hye male, est ante natiuitatemChrilli decem diebus:
videt dicet xviij. ealend.Ianuarij:quo tempore Sol ineipit altiores circulos petere, &Solstitium Aestiuale, est ante natiuitate Π . t Ioan. Bap. totidem diebus, vile licet xviii. cal. IuliI.' quo tempore incipit Sol ad ins riores circulo, remeare. Unde s stivalis SoIst iiij dies maximus, sic sit & hyemali, dies
minimus inuenitur. Sed secundum Aegyptios H emale est xij. cal. Ianuam j, secundum Graeco, ix. calend. Aestiuale uero secundum Aegyptios xij. calen. Iulii, secundum Graecos ix. eaten. Item in sello Crucis,vel secundum alios xi l. calen. Octobris
est Aequinoctium Autumnale, & ubi diei Mirin Calen. Lius Martii, uel secundum alios xii. calen. April. est Aequinoctium Uernale . olim enim annus in duas pari s tantum g uidebat ut , scilicet Aessiiuale , et Hyemale Solstitium , R in duo hemisphae- .. Magnus autem anuus t campletur 2 ereuerta
614쪽
reuerfis Planetis omnibus ad loca sua ereationis,quod fit anni, non paucioribus f 3 o. Mundanus vero annus, erit omnibu valellit
ad prima loca reuersis, quod fit demu post
quindecim milia annotum. Magister sen- . tentiarum dicit in historia Genes. ubi agit de ebrietate Noe,quod magnus annus impletur per circulationem sexcentorum an
27 norum . Aera, qua utuntur t Hispani, singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando ad primuin censum orbe descripsit. Dicta est autem aera , ab aere, ex eo, quod omnis orbis aes reddere prosellus est Reipublicae Romanorum. Priux aut suerunt indictiones, postea aerae, Olympiasiconstituta eli apud Gr cos, in Elide ciuitate:alijs a Gentibus agonem & quinquennale certamen: quatuor med ijs anais vacatibus: & ob hoc tempus elidi j certaminis olympiadem vocaverunt: quadriennio ina' una olympiade supputato . Lustrum t est --τα ρίι id est,quinquenium, quod quinto anno dicitur condi propter Olyinpiades a Romanis instituta: nondum enim erant consules neque aerae : quinquennale quidam tempus ideo si e vocatu est . quia centu per quinquenium in republiea peracto, urbs RO3' mana lustrabatiir. Apud Rona a nos est annus indictionalis, qui ter qui nos continet annos, ut infra dicetur, & praemissum est .
3 Apud t Hebraeos est annus lubileus. i. remissionis, qui septenis e cimpletus annorii hebdomadibus eelebratur: de quo d:ctiim est i vi. parte sub tit.qui tuagesim q. Apud 31 1 Christianos est annus benignitatis digratiae: in quo Christi is venit,& nos sola benis nitate redemit. Apud sanctoς coprehensores, est annus aeternitatis & gloria: i quo exultabunt sancti in glotia sine fine. Rursus secula generationibus constant se di.cta : quia sequuntur abeuntibus enim alijs alii succedunt. Hoc tempus quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebrari iubileum vocant, ut iam dictum est. Et ob hanc causan Hebraeus propter uxorem &liberos amas Dominum suum,aure P t tu
δε seruitio subiugatus, seruire iubetur in seelitu , id est, usq; ad annsi quinquagesimu . Aetas' autem plerunq; dicitur pro uno an 33 no, Sc pro septem , & pro centum , & pro Ouis tempore. Unde Sc aetas est, quod de multis ieeulis in lituitur; de ideo dicta est
aetas quassaeuitas: quia similitudo aeui. Naaeuum est aetas perpetua:cuius neque initiuneque finis noscitur. Der matum est autem aeuum, ab αιων, quod apud graeco, aliqua do pro seculo: S aliquando ponitur pruaeterno. Proprie vero aetas duobus modis dieitur: videlicet hominis, sicut infantia,
inuentus, senectus, aut mundi. Cuius prima
aetas est ab Adam, usq; ad Noe. Secunda a Noe, que ad Abraham . Tertia ab Abralia ν', ad Dauid : dc Quarta a Dauid usq; ad transmigrationem Iudae in Babylonia. Quinta de Iuda usque ad aduentum Saluatoris in carne. Sexta, quae nunc λgitur, via
tu equo mundus iste sniatur. Quot autemunt anni ab origine mundi, dictum est in sexta parte sub tit.de septuagesima.
Appellatur. Dicta certe Bruma , quas id est, breuis dies, s V M M A. 1 Mensis, quid, o unde dicatur.
a Menses habet duodecim annus.
3 Mensium enumeratio : O et mologia primum de Ianuario Vide dicatur, Inde de sequenti
I 3 Mensis quilibet, quot diebus eonstet. i Asensis quilibet habet tres dies celebres: colendas, Planas, o Idus. I s calenda inde dieIAE O cire institutae.
α ι mes felicis o i elices. Incipit seeunda pars: de pri md de mense.
Icto de anno, sequitur videre de mense. Est tauid melis sipaeium temporis quo a Phoebo Phoebe racedens, eidem comple to suo circulo sociatur. Et dicitur mensis a inensurando: eo quM annus per menses mensu
615쪽
luna singulis mensibus, visu descit ab hu- lenim olim maiores, se iIicet seniores, qui 1
mano. Vel secundum Isidorum a μή i grae appe I labant ne patres: de hi in ciuitate sena ce quod est Luna latine . Apud graecos. n. per remanebat urbis regimini consuletes: menses legitimi, non ex solis circulor sed erant & minores, qui ibant ad pugnandum ex lunae cursu connumerantur: quod est de pro republiea : & ideo Maius a maioribus. , nona ad nonam . Diuiditur t autem annus per duodecim menses: auia sol peragrando Zodiac si duodecim circuit regiones signorum. Et in his duodecim mensibus commoratur. Romulus tamen voluit tantum decetae menses in anno, incipiens a Martio:
quem Marti Deo belli, quem patrem fusi esse putabat, dedicauit. Unde Ovidius in
primo fastorum: Tempora digererer, cum conditor urbis in annum, Instituit menses
quinque bis esse suos. Sed Numa Pompilius videns, quod annus non bene dec e mesbus complebatum superadd id it duos prina cipio, scilicet 'Ianuarium de Februariu Ianuarius dicitur a ianua. I xxxvj. di. Ieiuniu. quia sicut per ianuam intramus domum: ita per Ianuarium intramur annue est enim
L mes anni: vel dicitur a Iano Deo, qui ab antiquis dicebatur principium , ct finis omnum rerum. Etenim fuit a gentilibus mensis iste consecratus: unde de idem Ianus bifrons ping: tur: ut anni introitus & exitus demonstretur: de quo dictu est in sexta parte, sub titu. de ei relineisione. Februarius, ' dicitur a febribus t quaerune de facili contingunt: vel a februis, id est,purgationibus. Sunt autem februar, oblationes factae pro mortuis. Romani autem illo mense memoriam animarum habebant: & eas purgabat
celebrando exequias mortuorum, unde se
cundum Isido dicitura labra. id est. Pluto 1 ne,ciil eo mense sacrifieabatur . Martius
dicitur a Marte t patre Romuli: Vel quia
eo tempore cuncta animantia aguntur ad marem,& ad concubandi voluptatem: aP-pellatur etiam quandoc; mε sis nouo ruiDrquia est anni initium.& quandoque nouum ver quia in eo viridantibus fructibus nobis ι transactorum probatur oceasus. g Aprilis dicitur squasi aperitis: quia tunc terra ape ritur ad germinandum: etiam flores aperauntur,& arbores incipiunt pullulare: vel
Aprilis pro Venere dicitur: quas Aprilis,
graece, dicitur latine Venus. Ma7 lita a maioribus t natu dicitur, qui erant Pitcipes rei publicae,vel a Maia matrae Μ et
cumj. Iun ius a iunioribus dicitur: erant
Iunius a Iunioribus nomen acceperunt, Scin illorum honorem instituti sunt, vel dicitur a Iunone, Iuliusidicitur a Iulia Caesa s re:quia in ne natus fuit: vel quia tu ede hostibii, triumphauit. vicit enim Cleopatra reginam Aegypti, eum Antonio viro suo bello naiiali: Iulius tamen prius quintilia dicebatur, eo stest quintus a Martio: qui se eundum Romulum principium erat anni.q Alio iistus test dicti is ab Octauiano Augu I. sto,qui tune natus sui te vel quia tunc hostes superauit, prius tamen dicebatur Sextilis : O q. sextus est a Martio,' Septemberi no- i tmen habet a numero S imbre, quia septi. mus est a Martio & ib rex habet: sie de October: Nouember; atque December ex numero t & imbribus vocabula acceperunt: i, quem numerum decurrentem December finit, pro eo quod denarius numerus praecedentes numero elausit. Quot autem dies
quilibet mensis habeat, his versibus contio
cmsi Lissea ius fuerit, IuppMraddumr νms . Hoc est dicere . quod lunius, Aprilis, Septeber,& Nouember, habent triginta dies. reliqui autem menses habeat. xxxj. sed Februarius tantum habet. xxviij. di quado bissextus. xix. Sciendum aute est, P t cuiliber imen si primo dati suerunt triginta die, qui in
multiplicati duodecies constituunt trice nos lx.d: es de quinque ver b residuis, datus est unus I anuario, eis p est principiu anni,& etiam ratione ipsus numeri, quia impar numerua mundus est, & numero Deus i m. pari gaudet.xxxij. q. j. nuptiae: secundus datus est Martio propter eandem imparitatem. tertius Maio . quartus Iulio. quintus Octobri. Caesar aut Augustus volens suum mensem esse aequalem mensi Iuli j, abstulit Februario unam diem, quia erat mensis tristitiae atque luetita,& attribuit eam Angusto,& ita remanserunt Februario tantiam.
xxix. R Augu.xxxi. Demum Astrologi Roniani abstulerunt aliam diem Februario .
di addiderunt Decembri, ad hoc, ut finis principio
616쪽
principio responderet, & se Februario remanserunt tantum xxviii & Decebri xxxj. Veruntamen qtrandam ad compensatione
una dies,videlicet biisextilis eli de quarto
in quartum annum Februario restituta.
Qua vero die, vel qua sema quilibet men is intrat, iam sub titulo de septimana dicetur . 'Sane in quolibet 1 Mense sunt tre, dies celebres,qui soli piopriis nominibus
nominantur,& ab eis caeteri denominatur,
scilicet Cal. Nonae, Idus, quos Romani propter dies festos vel propter officia magistratuum instituerunt. His enim duobus in urbibus conueniebant. de conse . dist. i. si quis . Calendae sunt: primi dies mensis di cuntur , quasi colendae, quia tunc sempererat festum Iunonis.Unde Ovid.
Vel quia tune a Romanis populo principia mensium eelebrantur, sicut si ab Hq-braeis. xxvi.q. vlti . non licet. & c. seq. unde Ouidius . Salue secta dies, meliorcue revertire semper, A populo rerum digna potente coli.
Vel dicuntur a Καλω quod est voco,Primo nanque die mensis praeco de more populuad nundinas vocabat, clamas toties, Καλυ, quot dies erat vi lite ad Nonas,& ideo pluraliter Calenda: a pluribus vocationibus
Vocabantur, vel a κάλαν, quod est bonum .mnem per totum mensem habediam xxvj q. vlt. non observetis, tunc enim sibi mu-I6 tuo cneqnia transmittebant. t Nonae veris sunt quatuor vel sex diei in quolibet mense,qui sequuntur post Calendas, & dicuntur a nundinis, quasi nudin quia tunc Roma nundinas colebant. Ideo autem in ali quo mense erant Non ς siue inchoatio mindinarum in die v. Se in aliquo in die vij. ne praedones certum tempus ad insidiandum mercatoribus haberent, vel dicuntur Nonae, a Nonis quia ille dies nonus erat ante Idus, vel a non, quia tune nullum fiebat senum; unde Ouid.
Idus vero sunt octo dies qui se iusitur post 17 Nona . Est lautem idus semper in xiij. vel
xv. die se eundum quod nonae prscedunt. Si enim mensis habet quatuor Nonas Idus est in xv. die . Si autem sex nonas Idus est in xiij. Quod autem esicilium Antiochen. vi id. dist. Propter. dicit,st Idus est in die x.
haee alia eonsideratione dicit, di dicunt ni Idii, , quasi diuiso, quia tune fiebat diuisionundinarum, vel quia in Idibus fit diuisio
mensis. Dicitur autem Idu, ab iduo, as, id tu, leparo , ras .esvnde vidua , dicitur quasi
id ua,id ell, diuisa Plerique Latinorum pri . tant Idus dici ab edendo eo quod hi dies
apud veteres epularum es sint. Dies autem
qui sequuntur statim post Calend. ita d nominantur. Si enim est mensis qui habet uatuor Nonas debemus dicere, in Calenario statim post Calendas. iiij. Nonas. Iotertio. ii . Nonas in quarto pridie Nonas.
in quinto verd Nonas dicimus ut patet in
Ianuario S similibus. Si vero est mensis , qui habet sex Nonas , debemus dicere statim post Calendas sexto Nonas. in tertio
die quinto Nonas, in quarto. j. Nonas, ira quinto. iij. Nonas, in sexto pridie Novas,
in septimo Nonas, ut patet in Martio & similibus. t Dies autem qui sequatur post irNonas ita de non inantur, in quolibet me- se viij. Idus v u. Idus. vj. Idus. v. Idus. iiij. Idus iii. Idus pridie Idus, & Idib. sicut haec apparent in Calend. manifestu. Dies vero, qui sequuntur post Idus denominantur , . Calend. mensis sequentis hoe modo. Ianuarius liabet xxxi dies,dei sis aecipe vnsi pro Cale. St viij. pro Idibus.&iiiij. pro Nonis,& si e remanet tantum xvii . adde ergo istis xviij. diebus Calend. siue diem Calendarum sequentis mensis,& sie erunt xix. Unde in mense Ianuario debemus dicere statim post Idus. xix. Calend. Februar ij, in sequeti die xviii. Calen.& se per ordinem usquei ad finem mensis semper minuendo. Nota tamen quod dicitur pridie Idus & pridie Nonas, S ptidie Calend. &, non secundo quia secundus dicitur a sequor, sed illadios non sequitur sed prircedit. et Et exponitur lige praepositio prae , id eli, ante vel
prius, unde pridie quasi priori die, siue
pre. id est , ante diem, & cum dicitur. iiij. Nonas miciligitur. iiij. dies ante Nonas N ,
sic de aliis. toti autem dies denomine lytur a Nonis, quot ab Idibus, & quot a Ca-Iendis omnium mensium, his versibus continetur. Sex nona Maias,o Iobre, Iulius, edi Mars , uatuor o retiquι tenet Idtis quilιbet octo. Ianus O ri, ius denas, monas quae December.
617쪽
r Iuniiu. Aprilis, september, O ipse number. ra ipsus syllabae, & est prima in alphabe-Tersenas retines. Fenti que bu octo Calendaε. to, ergo die, prima Ianuarq est Aegyptia - ,
ea. Itegu eli si cuda syllaba:&g, eii prima Hoe est dicere ς, Maius October Iuliiis. & litera ipsius syllabae:& g, est septinia in al-Mamus habent dies sex pro Nonis, sed re- phobeto, ergo septimus dies Linuarii nu- liqui mcnses habet tantum quatuor S qui . merando a viae versu, principiti est Aegylibet mensi, habet octo dies pro Idibus. ptiacus,& sic in aliis . hoc obscruato,quod Item, quod Ianuarins Augustus,& Deccm h, in hoc loco Pro litera non ponarii r. Ouiber habent i 9. dies pro Calend. Iulius ue- libet autem praemiliorum dierum propterro Martius October & Maius hibent xvij. v mca hora sui denominatur Aegyptiacus: Iunius autem , Aprilis, September & Nο- de hoc dictum est in fine operis. Dedi e-uember habent xviij. Februarius habet . bu , t vero selicibus vel infelicibus. quos xvj. Sc si fuerit bistratus si peradditur ei v- quidam 'strologi uotauerimi in prae tantinus. Illud autem l notandum . quod in opusculo, non ag tur, ura Ecclesia prohi- quolibet mense sunt duci dies Aequptia- bet fidem talibus adhiberi xxxvi. q. vlt. noei, id est, ab Aegyptiis deprae heu si an Ae- Obsὶ ruetis. N eap. qui aestimaret. S c. seq.gypto enim erant quidam astro Iogi, qui In quibusdam quoq, mensibus, sunt quida quasdam constellationes noctuas, huma- dies, qui eaniculares dicuntur, a cane, vel nis actibus in illis diebus inuenerunt, ideo canicula stella, sita in fronte Leonis & anque illas notas esse hominibus voluerunt: re genua Tauri. quae aestinis mensibus est iatamen illarum constellationum puncta medio centro coeli . & dum Sol ad eam a-stire propter errorem nostri compuli non scenderit,eoniuncta cum Sole, vel ci pro- . valemus , vel sorte inuenerunt illos dies X ina a duplicatur calor ipsius ex quo dii sol bene constet latos, R ideo eos in Calenda uuntur corpora & vaporantur, unde u o ario notauerunt, ut in illis diebus potius, tur canis, quia corpora morbis afficit, &quam in alijs actibus insistatur: quorum sunt septuagintaduo dies in quibus pro rorem ne Ecclesia sequi videatur a tali- pter teporis e redulitatem, & calore Solisbus eauetur. Vel dieuntur Aegyptiaci si inteperiem. malu est minui sanguine, N pocundum quosdam, quia Dominus in illis tionari. Quando autem illi dies incipiat, diebus percussit Aegyptios,nouem plagis: & finiant utilio uersbus continetur: Quotus autem sit dies Aegyptiacus a Prin in . ei pio,ves a sine mensis, his versibus conti- Incipiunt D. M pridie Idus Caniculares rnetur . n. . . I pyιdie Nonas Septembris sine resutiam.
Augurio decies, audito lumine elangor: Secundum aliquos uel δ, incipiunt i . Ca
In his versibus su At xii. dictiones xij. men ADNOTATIO. asbus servientes prima primo, secunda se cundo, S sic per ordinem sumpto initio a ',LATINE. Doctorum est opinio, ut me sis Ianuario, ita quδd quota dic erit prima li Latine, Graece μη ,deducatur a Metior, ni etera primae syllabae alicuius istarum di- tiris quasi res numero die tu mensa. Qii odctionum in alphabeto, totus erit dies Am eonfirmat Tullius lib. 2. de natura Deorii, gyptiacus in illo mense, eui seruit Dia dia his verbis: Qui quia mensa spacia cofici ut, cito, computando a mensis principio ver- Menses nominantur. N. Doard. sus finem. Item,quota erit prima litera se ii
cudae syllabae in alphabeto, totus erit dies S V,M AI A. Aegyptiacus in illo mense, cui seruit illa
dictio, computando a fine versus princi- I Septimana,quid O unde dicamur. pium. verbi gratia: Augurior, est prima di 2 Dies singutia quo denomιnentur. cito,& seruit primo mensi, scilicet Ianua- 3. I et inrisa non ordinemur in septinana orio. , est prinias Illabaia aes prima lite ... cutrianuam calo
618쪽
'Mens ι quilibet, pia die septimana inues.s Solis rotarei, o inde dica nur. 6 Concurrens, qui . Et qualiter demonstreturnis. 7. O 8.
LIB. VIII. Sed quae titui, quare t dies non ita ordinantur in septimana sol planetae in oelo, quoniam in cito ordinantur secundum hunc vel me
De Septimana. Cap. s. Equitur de Septimana.
t Nempe eontinet Septimana septe dies naturales, quorum repetitione & menses,& anni secula peraguntur , N - - haec apud Graecos hebdomada, seu apud Hebraeos Sabbatum appellatur. & dieitur septimana a septem,&mane, quasi septem & mane, pars pro toto, stilicet mane pro tota die, uel a septε,& manet quia manet per septem dies . vel dieitur septimaria, quasi septem luces nam man h lux est, secundum Isidorum, idem etiam spatium vocatur hebdomada,ab Graece quod est septem,Sc V, - , quod est dies, vel modus quod est mensura, & se eundum hoe hebdomada est communius nomen, quam septimana. unde Daniel: Post septuaginta hebdomadas die. & sumuntur ibi hebdomadae annorum , id est septuagies septem anni. Septimanae autem nequeunt habere certa nomina , quia neque habent certa initia. Singulis nanque annis variantur, propter unum , vel propter duos dies,qui quandoque sunt super inte
ras septimanas.' Omnes i autem di ex eptimanarun, inscribuntur septem primis literis alphabeti . item dies secundum Gentiles deridissimantur a planetis. Primus a Sole, qui princeps est omnium syderum, sic & idem dies eaput est caeterorum dierum . Secundus a Luna, quae & splendore & magnitudine Soli proxima est, &ex eo mutuat lumen. Tertius 1 stella Martis, quae vesper vocatur . Quartus, astella Mercuri j , quam quidam candidum circulum dicunt. Quintus,a stella Iovis, quam Phaeti, ni emat sit. Sextu ,2 stella Ueneris , quam Lue: serum asserunt: quia inter cuncta sydera plus lucis affere . Septimus, a stella Saturni,quar sexto coelo loeata triginta annis fertur explere eursum sua, de hoc dictu in est iu prooemio octauae partis.
Sol, k e. Mer et Luna, Salumus, Inpiter, et Mara:
Solutio. D cimus, quod dies in septimana
non ordinantur secundum ordinem Planetarum, sed secundum regimen corum,
in singulis diebus. unde quia viderunt Philomphi, quod Sol regnabat priiua hora diei Dominiear, ideo illam diem denominauerunt a Sole. Item quia viderunt, P Luna regnabat prima hora secundae seriae: ideo diem illum denominauerunt a Lunar& se de caeteris, siciit patet ex distinctione horarum diei facta inter planetas per ordinem successi u E. Rursiis a dictis plan iis philosophi nomina sumpserunt, eo P isingulis aliquid in homine esse voluerunt: via Saturno, caliditatem, a Ioue temperantiam, a Marte, seruorem, a Sole, spiritum,a Venere,voluptate,a Mercurio,eloquentiam,a Luna,cor. Et quia ordo planetarum ultra numerum septenarisi n5 pr cedit. sed ad primum reuertitur: id ed tantum septem dies in septimana sunt,a sapio tibus constituti. Nue t videndum, est qua die septimanae quilibet mensis intret, de hoc duplex ratio habetur . Prima per hos
versus IAIta damat Dominuae, vatis bra , aequingerem s.
contemnit fictas, ambιι dona fideli In istis versibus sunt duodecim dictiones duodecim mens bus seruietes prima a primo, secunda a secundo, & sie per ordinem sempto initio a Ianuario: ita quod quae ca-n fuerit, initialis litera alleuius istarum
ionum. eadem erit litera Calendarum
mensis , cui seruit illa dictio verbi gratia. alta est prima dictio, & seruit primo mensi, id est, Ianuario , & a, est prima litera illius dictionis alta: ergo M est prima litera Ianuari j : item domat, est secunda dictio. quae seruit secundo mensi scilieet FGru rio, & d, est prima litera istius dictionis t
ergo d,est prima liteta Februarii, di sie de
619쪽
αVir. Item dieit sequeri x versus per sylli.
Eas: quod praecedentes per dictiones.
Habita autem litera Calendarum Deile possumus scire , qua seria quilibet mensia intret. Per literam enim dominicalem illius anni procede computando dies per literas subsequentes usq; ad literam quae est in Calend. mensis, cuius diei, introitum scire optas, & in qua seri occurret, in tali soria intrabit ille mensis. Secunda ratio, per quam scire potes, qua stria quilibet mensis intret, est, per regulares & concurrente . Nota ergo, quod in anno solari sunt quinquaginta duae septimanae & unus dies , vel duo , si sit bissextilis propter quam digvariantur singulis annis principialmen sum. Si enim hoe anno incipiat Ianuarius a die Dominico, toto illo anno a , quae est prima litera Ianuarii erit Domini ea lis, Cum ergo ventum fuerit ad finem anni: il Iuda finale Calendarii, quod inscribitur illi diei, quae est ultra integras septima innas, repraesentabit diem Dominicam, Ergo sequens a , quod iterum est initiale IanuariJ, repraesentabit secundam seriam,&sic toro illo anno erit illa variatio. eodem modo singulis annis variantur initia mensum per diuersas serias. Et si sit bissextus duplex erit variatio, prima in Calend. Ia nitar ij, secunda in sello sancti Matthiae. Ut ergo copolissae scire possent, qua seria quolibet anno, quilibet mensis inciperet, inuenerunt duos numeros, unum invariabilem
qui vocatur regularis, laris,serialis taliuvariabilem,qui voeatur concurrens,de quis bu, breuiter est dice dum. tVidendum est autem, primo, quid sit regularis solam unde dicatur. & unde habeat ortum, & quot regu Iares quisque mensis habeat. Regularis Solis, est numerus invariabilis datus men si,qui adiunctus concurrenti declarat, qua seria septimanae quilibet mensis intret, cuius fuerit regularis. Dicitur autem regularis a regula, quia invariabili, est, sicut redula. iii . di l . ea non . Solari, dicitur, ad differentiam lunaris, de quo infra dicetur . Habent enim ortum regulares a Martio: nam in niense Martii sunt v. regulares seu v. pro regulari. Mattius enim: non ha
buit initium in primo anno mundi, seu seculi. uno dieitur mundus factus fuisse in illo mense, in die,in quo dieitur xv. Calend. Aprilis, vel ut alii dicunt. viij. Calen. Si
Tn in computes ordine retrogrado, dies septimanae usque ad Calen. Mart ij, inuenies quod quinta seria mundus incoepit, si tameante Martium fuit, I haee est causa quare Martius quinarium numerum habuit pro regu labi. Regulares verdaliorum melium sic formantur. Iungas regulares menses ta diebus eiusdem,& ab illa summa subit. hevi I. quoties poteris & regularem sequentia mensis, quod remansit iudicabit: verbi gratia. Martius habet quinq; regulares,&diescius sunt xxx . redige in suntinam , R sunt xxxvi. subtrahe vii. quoties poteris, S remanet una dies , qui datur mensi sequenti pro regulari. item Aprilis habet xxx. dies& virum regularem, qui constituunt xxxi. subtrahe vii.quoties poteris S rem nebuli res quae dantur Maio pro regularibus, Rita de alijs usque ad Martium . Postumus etia scire mensu regulares per hos versus. V astris clara fulinuibus ara Dorum. Grata bonis ea rat , gratissima euique fide RIn istit versibus sunt rh. dictiones II. merisbus servientes, prima primo, secunda
secundo, & sie per ordinem simplo insetio a Martio, ita st quota fuerit litera prima alleuius istarum dictionum in alphabeto, tot regulares habet ille mensis, cui seruit illa dictio verbi gratia: Eli,est prima dictio & seruit primo meli, s. Martio:& e, est
prima litera istius dictionis est: Se est quinta i alphabeto: ergo Martius habet v. regulare . item astris est secuda dictio, & seruit secundo mensi, L Aprili. & a, est prima litera illius dictionis, quae est etiam prima in alphabeto, ergo Aprilis habet unum rerularem, S sie de at iv. Nunc dicamus de cocurrentibus. Dicuntur autem 1 concurrentes, quia sibi inuicem esicurrunt, sicut videtur in formatione, vel ideo quia concurru tes regularibus ad demonstra diim initiale seriam mensu singulis anni,. Est autem cocurrens, si per excrescentia umu, diei, vel
plurium super quinquaginta duas septimanas anni solaris, id eis dixi vel pluriu : quia in anno bissextili super excrescunt duo R r i dici:
620쪽
dies: in aliis vetδvnux tantum,& ab illa superexcrescetitia habent originem contu rentes. Alii verb eoncurrentes, qui sequuntur post primum, formatur uno addito singulis terminis liue annis: si e tame,n septenarium numerum non excedunt quia no'
sunt nisi septem seriae, & quandocunq; est
septimus concurrenx: illo anno menses hai bent eadem principia, quae in primo anno mundi seu sectili habuerunt : quaelibet enim seria distat per septenarium a semetis τέ ipsa.'t Concurrentes etiam in hac lineadem ostratur. j. l. ij iij. iiij. vj. vi I.j.,j.iiij. v.
iiij. v. vj. Nam primus annus cycli sol aris, habet unum concurrentem: secitdus duos: tertius,tres:quartus,quatuor,quintus, sex, propter bissextum: sextus, septe: sept imus unum. quia ultra septenarium non proceditur: sed reuertitur ad unum,& ita debemus procedere usque ad xxviij. annos, lucreuertiariir ad primum annu cycli, & procedimus sicut prius. Unde tra scursus 28. annorum vocatur cyclus solaris, vel concurrentium , & dicitur cyclus quasi circulus per similitudinem. Si autem volumus scire quotus sit annus cycli solaris, debemus diuidere annos domini per xxviij. quoties Possumis, & addere illis ix. ante quam diuidamus. quia quando Christus natus fuit,
tantum iam processerat ille cyclus, di quotus annus remanserat supra diuitionem. annorum totus erit cyclus,& si nullus remanserit, tunc sumus in ultimo anno eycli solaris: unde vcritas: Annis adde notrem Domini polire per octo k iginti, edictio sic tibi mitis erit. 2 Possumus etiam scire eoncurrentes,' iuslibet anni, per lire tam doniani calem illius anni, sicut declarant versiculi subseque: :' sex. b. qti inque. c. quatuor. . duo. tres. d. Primus cocurrens. Clitera septimus
est. g. & Iie de sinu libus. Hoe est dicere Pquando a , est i itera dominicalis, in illo anno sunt sex,pro concurrente, tuado. b.quisque,quando .c. quatuor quando. .duo: quad O. d. tres: luando.funus quando. g. scpte. Inuento autem concurrente debemus iungere cum regularibus mensis,cuius seriam Calendarum, id est, introitum scire volumus.& quota fuerit illa summa , si non trascendet septem . tota siue tali seria reptimanae ille mensis a iurabae. Si vero trans dat septem,quo tum fuerit residuum tota seria septimanae ille mentis intrabit. Sicut auteconcurrente , ita Se dominicales literae variantur. Nam in pruno anno cycliti laris est. f. litera domini eatis: in se do. e. in tertio. d. in quarto. c. in quinto. a. tunc enim
ptopter bissextum pertransitur.b. quod in hisdiversibus declara' ur.
In his versibus sunt viginti octo dictiones
viginti octo annis cycli solaris seruientes, prima primo,secunda secudo: di sic per ordinem sumpto initio a primo anno cycli, ita in quecunque fuerit initialis litora ali cui ista tum dictionum ea de erit litera dominicalis in illo anno, cui servit illa dictio. Verbi gratia. fert est prima dictio, deseruit primo anno cyeli solaris,&.f. est prima litera. ergo. f. est litera dominicalis in primo anno cycli solarit, se sic de aliis. Et nota, i ille annus est bissextilis, cui deseruit aliqua dictio desines in t . & ita Priinus annus cycli semper est bissextilis, cum cideseruiat dictio desinens in t . scilicet sertct propter hoc prima ἰ itera dictionis desinens in t .no erit litera dominicalis illo anno, cui seruit illa dictio, nili a loco bissextili ultra, quia litora domini eati, cum bita sexto si inui in utatur. A Calendis vero Ianuarii praecedentis ip:um bissextum usque
ad lacti bissexti erit litera dominicalis aula, quae immediate sequitur in Calendario post illa quς deberet esse litera domu 'nicatis: unde in primo anno cycli s. est litera dominicalis a loco bisextili us', ad Calenda, Ianuari; sequentis. A Calendis uero Ianuari j praecedentis usque ad locii bissexti. g. eu litera dominicalis,& ita i alijs. Annus autem cui seruit illa dictio sciri potest per rationem superius dictam de cyclo solari na ratio literae dominicali, tunc currenti, ratione simili incipit & finitur.
Nunc t aliqua de indictione dica -
mus .iEst autem indictio, spatium temporis quo Romanus Princeps tributum gentibus indicebat. Ni autem uolumus sciar.