장음표시 사용
641쪽
tis, tirum quis ad certam mensuram sibi victum subtrahit. & Omnino quantum quoque die comedat, quasi ponderatum habet. Ieiunium numeri, est si quando quisita secum statuat, ut quolibet die non nisi semel post hae cibum ea peret, vel bis, idque ex eo, quod qui idem saepius faciunt,
De ipsi se abi j ciant ac prosernant, ut nihil inter eos atque inter bruta animantia plane intersit. Hee enim ut ad pastum nata sunt potissimum , ita saepius unoquoq; die ventrem faturant. Bix sese reficere humanum est, semel autem ut sertur Angelorum . Quare cum sint,quibus semel duntaxat cum Angeli, quoque die vesci decretum est, huiusmodi ieiunium habere putantur. Sed tolerabilius hoc est, illud vero si tacti v x, inod summae dicitur exactionis , cuiusnodi habent hi, qui radicibus & lier bis vescuntur, ut in deserto Ioannes Baptista,& in eremo Maria Aegyptiaca , quae cuduobus tantum panibus traiecit Iordane, urtatuque austeram S solitariam egit annis quinque. Alternationis esse dicitur ieiunium , eum quis alternatim ieiunat, nimirum si cum hoc die abstinuerit, sequenti comedat. Xeropha giae adeo ieiunium, &s quando quis cibum eomedit aridum. Dicitur enim xerophagia a thri, siccus, &quod est eomedo, quati dicamus ficcam comestionem, quale esse potest in pomis, puris, eastaneis prunis, & id genus aliis. Quidam tamen siccam comestionem esse arbitrantur legumina cruda siue cocta, si modbabsque iure comedantur. Po-s rem δ inuenitur quoddam ieiunium vanitatis seu simulationis,ut in hypocritis, qui ob fictam sanctimonia ieiunant, ut ab omnibui suspiciantur,quodam necessitatis, ut in mendicis,ct quoddam virtutis, ut in iis qui veram corpori'. inducunt abstinentia , quom a culpa animis abstinent, quum sese victu defraudantes, cibum egenis benigne partiuntur, quem sim ventribus detraliut, quum denique sese e sitientibus velint alio a suis satiari epulis. De ieiunio igitur,ciuoque multiplici distinctione hactenus.
ΡOst inam de temporibus Deo spiritualiter dicatis hunc usq; a nobis dictum
st, res ipsa postu lat, ut eodem modo de personis diuinis officiis addictis, hoc est,
Getesiasticis, deinceps dicamus. Ad cuius rei maiorem declarationem sciendum in imprimis tres esse sectas, quae hominibus maxime probatur, quarum una est Ethni eorum seu paganorum, altera Hebraeorsi, tertia Christianorum. Prima est erroris, secunda veritam, tertia salutis. In prima naufragium patimur, in secunda a periculo quide eripimur, sed in tertia saluamur. Prima rursum nos a Deo secat S separat, secunda illuminat, tertia autem penitus siluat S liberat. Verum mos paganorum tonuersus est in ritum Christiano iv. Quae Dei Opt. Max. mutatio sane pulcherrima est . Christianorum enim personae tam saecula res,quam ecclesiasti eae ab alijs duabus sectis,nimirum ab Hebraea atque Ethnica , destinitae sunt. Quem adae Oi una Gnim apud nos duo sunt personarum pensera , laicale, videlicet sue populare enim populus est & ecclesiasticae: se apud Ethnicos S Hebraeos, a quibus nostrae habuerunt initium. Apud Ethnicos personae saeculares erant hae: Monarcha, scilicet Romanus Imperator, patricii, qui S senat res dicebatur. quom arbitrio unita et a D dinabantur : Reges,duees, praesides, praesccti, tribuni plebis,tribuni militum, praei
res, centuri Cnes, decuriones, quaterni nes, tribuni, quaestores, aediles, aulae ianitores. In ritu vcro templorum erant Achisa mines, flamines, sacerdotes in v trcque se xii. Namque apud illos non aliter, atque modo apud nos, erant & mulierum & viatorum religio si conuentus. Inter poetas orant earminum iudices, comoedi, tragoedi, historiographi . Apud Hebraeos porrbeadem fuit personarum diuersias. Erant enim quaedam saeculares,quaedam vero cuia
tui diuino in templis perpetuo addictae. Et personae quidem in templis erant hae:
summus sacerdos 5 minores sacerdotes,leuitae,nathianaei,luminum emunctores, exorcistae, ianitores vel aeditui,& cantores.
Inter saeculares verb imprimis dux populi erat ad tependu Moyses, ct sub eo, quos ipse ad consilium soceri sui Ietro constituerat,nempe erant hic chiliarchi, hecat tarchi, pentecontarchi seu Pentecos archi.
642쪽
ore renturiones, quinta genarij, derant.
x Ara enim millenarium nunierum exprimit αρχων principem, unde χ'ι 'ν χιι dici. tur qui praeest mille. Sic Dari, significat centum, unde hecaton tarchus est, eincentum parent. , & pentacontarchus cui quinquaginta. Nam α ι,' cντα quinquaginta sionat. Qui autem decem in pote-hate habet recte appellantur decant,a.a decem, qudd sint supra denos. Apud Christianos quoque personae sunt partim populares, partim clericales. Populares non sint diuersae ab ijs quas apud Ethni. eos esse dicimus,quamuis non ubique. Clericales sunt, quae administrant eccle fiam dicunturque απι - κλ ρου quod sors interpretatur, quasi sorte sint electς. In veteri namque testamento sacerdotes sorte eligebantur. Quemadmodum etiam Ethnici sortitione vivim ex liberis suis ad clericatum eligebant. Postunt nihilominus diei clericato, quia ipsi accipiunt haereditatem Domini, nimirum decimas & oblationes. Nam χλῆγος Graecis no a Glam est , quod nobis sors, sed& haereditas. Est enim ijs aequivocum, unoquoque nomine duo haee significat. Personae autem clericale, diuiduntur in monaehos quasi sint soli viventes a Mi soliis, & habeo, lab alij x seorsim soli habitare debeant, &ecclesiasticos . . mae sit porrδ personarum diuersitas i liter monachos equidem satis notum esse existimo. Totum enim illud ab ordinum varietate petendum est,quam
alii albi siue eandidi , alii nigri appel
Dor sonu ecclesiasticis. Cap. II. ECclesiasticarum personarum genera duo sent. Aliae namque sunt di- nitatis, aliae ordinis. Dignitatis iiiiir, ut Papa, Patriarcha, Cardinat is, Prima, Archiepiscopiis siue Meti potitanus quod eiusdem est significationis, Episcopus Archidiacono, Archipresbyter . In choro sunt decanus, hypode-
anus, calor,subcantor, thesauraritis, scholaster. Ordinis personae sunt sacerdos,diaconus, hypodracontis, acolytus,exorcista, Iector, hostiarius. Sunt autem in ordine
Aptem gradus, addesznandam septi LG
mem gratiam spiritus sancti Gins munere
illorum ordinum ossicia exequuntur. Sed uonia de ecclesiasticis personis iii xta norum tempus tractare proposuimus, videamus quemadmodum a veteri consuetudine tam Ethnicorum quam Iudaeorum ad praesentis ecclesiae cultum facta fit personarum translatio, tum secundum Oidinem, tum secundum dignitatem. Ae priamo quidem secundum ordinem, in veteri testamento erant saeerdotes, quales fue- .runt fili j Aaron, qui pro populo sacrificia offerebant. Erant praeterea aliqui in populo Magistri, ut fuit Nicodemus. In horum locum nostri siccesserunt sacerdotes, qui sacrifieitim altaris Deo pro nobis onserunt, quique ad hoe obligati sint, ut verbum Dei populum sibi csimissum doceant. Vocantur autem sacerdotes , quasi sacra dantes, Ac presbyteri, quasi seniores,non quidem aetate, sed eruditione Si moribus. ordo diaconorum, id est, ministrorum tatum enim sonat) vicem explent Leuit rum. Ut enim in veteri lege Levitae in saerificii inseruiebant sacerdotibus testameti veteri : Ita hi in Geramento altaris munistrant sacerdotibus nou i tellament l. Hypodiaconi in locum Nathimaeorsi sunt substituti,qui se dicebantur, quod in humilitate seruiebant. Quemadmodum enim hi sub Levitis facta administrabant, se illi subdiaconis,unde & hypodiaconi sunt arpellati . In tempIo erant emunctores luminum qui eandelas & accendebant & existinguebant. Hi sunt in nostra Getesa suos acolytos & cero rarios dicimus, qui cereas eandelas & thuribulum portant ac praeparant. In tempore veteris legis exore istae,id est, adiuratores,ex doctrina Sas moni, daemones ab hominibus abigebant,
sed & nos similiter exorcistas habemus qui it Ios exorci antiqui efficiendi sunt ea
techumeni, nimi tu cum abris adiurandi expellunt daemones. In templo erant catores, apud nos sat lectores siue anagnostes. Ostiarii in nostra ecclesia vice stippient te pii ianitorum. Officium enim ianitorum erat templa claudete & aperire, mundos recihere, immundos excludere. Istiariota autem ossicium est catechumenos baptizapoenitentes per Episcopos ia recoaetiliat in e latam ultro duce te a I
643쪽
dignitatum personae a veteribus
ad nostram ecclesia peruenerint.
Et domi mix quidem Papa, id est, pater patrum vel custos patro, summi pontis eis, qui in lege fuit, personam gerit, veluti Romanus imperator, Monarchae. Senatoria potestas, & patriciorum dignitas, quae sorsitan apud Iudaeos obseruabatur, etiamnum in nostra ecclesia permanet in tribus patriarchis, scilicet Anthiocheno, Alexandrino ,& Constantinopolitano. Primates, qui tribus Archiepiscopis praesunt, vel praeesse polliint, Rege exprimunt, cuius potestas ad tres se extendit ducatus.
Metropolitani siue Archiepiscopi comparantur Ducibus,qui pluribus praestitit Comitibus . Nam & Archiepiscopi pluribus Epistopis praeelle dicuntur. Epii copi habent similitudinem Comitum. Coepiscopi, quorum iam abolita est dignitas, Praesectis adaequantur. Abbates imitantur tribunos militum: cancellari j, praetoris, Archidiaconi, centuriones, decani, decuri nes, Archipresbyteri loco sunt aduocatorum, presbyteri aedilium, diaconi, quaternionum, hypodiaconi tribunorum: deniq; ex ore istς quaestores repraesentant:ostiari j, aulae ianitores,lectores, carminum recitatores, Acolyti, carminum scriptores. Da re erue Deo potissimum debentur. cap. 1 f.
Vnς - 'item quod quatin a nobis
suit propositum aggred iam ur, ut videlicet, quae res Deo spiritualiter debeantur, breuiter exponamus,quod abundE satis pateant. Sunt etenim decimae, primitiae vota, sacrificia, oblationes & donationes. Primitiae a primis hominibus initium habuerunt. Legimus enim Cain a Ze Abelum e frugibus suorum laborum primitii, Deo obtul ille, sed Abelum agnos & Caina segetum manipulos. Horum tamen alter, quia.&iustE &laeta honte optimum quodque obtulit, Dei gratiam abunde demeritias est, eiusque grex is suetura niaximae suecunditatu abunda
uit, ob quam rem innocent seb Christi si
gura primus martyr extitit. Alter vero,
quoniam iuste primitias: non soluebat, capessima quaeque daret, Deo displicuit,primusque in peccatum parriet dii aut homucidii incurrit,quod labori sui prouentum non habebat expectatum . Eodem modo de populum Israeliticunt ex omni suo Iabore Deo primitias dedissse ex Dei praecepto accepimus. Quare ipsa ratio exigit, ut denos Christiani similiter faciamus. Quid
autem & quomodo dandum sit, satis cumulate docet nox euentus Abeli 5e Caino. Prosecto non possumus eius non meminisse,quod a Deo omnia accepimus, & qui
quid habemus quod ab ipso sit prosectum; ita ut vel ob id aequum sit, ei primitias OG
ferre, di quodammodo de acceptis benefi- ei; s referre gratias. Sed si quaeratur cui dandae sint primitiae, & in qua etiam quantitate, faeith respondemus eas sacerdotiabus esse largiendas. Quod ita tamen a cipiendum non est, quasi necesse sit eas his solis dandas esse,ac non etiam alijs. Nam Eremitis & ijs, qui in terrarum abditis latent S in esu si sunt alijsque religiosis , si placuerit,dare pol sumus. Nec verλ certa.& determinata in his quantitas est, adeo ut quantum visum fuerit, & non vltra lasegiri liceat. Si modo ex affectu charitatis profici statur. In veteri lege praeceptum est ut ex omnibus bonis darent decimas, quδd ex omnibus Deus sibi decimam v luit, quam tribu Levi in celebratione sui os scis appropriavit. Sic nos utique sini-liter facere debemus. Quod si vero a labeis iniuste possideantur, nihilo tamen minus eas tenemur soluere. Nec sane lientum est ijs connivere, aut de his dispensare, sed illos tantisper reddere , donec Deus iniustam eorum possessionem in melius emendauerit. Proinde si quis decumam retinere prae iunipserit , certe ille transgressor&praeuaricator praecepti di ' uini iam factus est, ct mortaliter peccauit.
Atque etiam qui hoe fecerit, sciat se non solii in decimam retinere, sed quod & n uem alias partes iniuste non dubitet posisdere. Tantilina est non reddere , quod ad Deum pertinet. d. t
644쪽
Vox nustra Deo debemus Unde il
lud : Vovete de reddite, &e. Sed
votorum aliqua sunt nec eisita iatis, aliqua spontaneae voluntatis.
Necessitatis sunt. tuae sunt fidei annexa, cuiusmodi in baptismo facimus dum nos fide Christi obseruaturos, S Satanae operibus
plane abrenunciaturos vovemus. 1 ar
statis voto adstringimur ad Obseruationem decem praeceptorum. At l, hae e quidevota omnino mutari non possunt, sed perpetuo sunt obseruanda. Vota spotanea, n5- nulla sunt di screta. nonnulla indisser ta. Indi screta , sunt vota puerorum,du necdustae sint potestatis sed parentum. At l. huiusmodi licite omitti possunt, si videatur expedire, vel parentibus, in quorum potestate simi constituti, placuerit contra ire. Sic vota mulierum indiscreta appellatur, quum sunt in potestate viroris. Uerbi causa: Si aliqua puella, quς nundi uri esset nubilis, & ad annos suae pubertatis adhuc non peruenisset perpetuam uouillet calfitate, S paulo post parentes eam, ut matrimonium contraheret, cogere vellent, po iset utique nubere, nec teneretur voto satisfacere. Sic eodem modo, si allevius uxor marito ignorante votum fecisset de Hieros limitana prosectione, posset maritus eam,s vel let reuocare, quod sub eius manu sit constituta . Sed contra uxor in eo ea su maritum non reuocaret,nisi ipse vovissct ca-sitatem. Illud enim neutri illorum pet- missum est. nisi quatenus in hoc viriq; consentiant. Alter igitur sine altero eastitatem vovere non potest, nec debet, com alter . Iteri debitum persoluere obligetur.
Verdm non in huiusnodi sollim personis votorum indiscretio.intelligitur, sed quando aue etiam in prouectioribus,& quae Omnino liberae sunt, vota sunt indiscreta,quae mena potius digna sint, qi iam ut ad effectu Producerentur. Quale esse potest, si quis illud se sacere voveat, quod perficere nullo pacto possit, vel ex quo ita debilem sua efficeret naturam, ut periculum sit,ne oneri mecumbat, & sui ipsus occiser habeatur. Certe quaecunque vota cum consilio
& animi ratione saeimus, ea perpetuo sis
obseruanda, nec ullo mutanda tempore.
Cum autem in lege veteri mu Itiplex ag retur faerificium, ut in Leuitico habetur in Christianorum seu fidelium ecclesia v- num duntaxat celebratur saerificium, scilicet corporis S sanguinis, omini, de quo quoniam in sequentibiis latius dicturi sumus, cum officium missae exequemur, modo inpersedeamus. De ob senibus O donationibus. Cap. II.
NVης de oblationibus. Sicut in re
ge veteri populus Hierosolyma ad magnas quasdam solennitates
conueniebat,nimirum ad Paschatis Pentecoste et,& Scenophegiarum se stavi orarent in templo, ubi etiam ex debito, niversi offerre obligabantur: Ita omnes Christiani ex institutione sanctorum pa trum tenentur offerre iuxta modum sua ruin facultatum in quatuor principalibus sacerdotibus, nempe natali Domini, Pasi ha te, Pentecosse,&in sesto Omnium sanctoriani, ut inde sibi victum habeant, sacerdotes. Praeterea Offerre debent, quo Paschalis illa candela cerea e matur,quo laecum oleum tum cera ad Ecclesiae illuminationem comparetur. Alias autem nemo ad oblationes eompellendus est. S tamen fiant, spontaneae sunt,quemadmodum & illae, quae post consessiones dari consueuerunt. Quod vero in quibusdam ecclesijs vendantur sepulturae, de pro eampanarum i pulsatione donatione, exigantur perinde lest, ae si ecclesiae sacramenta venderentur IaQuid offeram O quotuplex. cap. 18.
CVM ergo hactenus, ut propositum
erat, de locis, temporibus, personis&rebus Deo sipiritualit ordo dicatis expositum sit , sequitur ut de eo , quod quintum & vltimuin inpropositione suit, nimirum de e celesiasticis ossieijs deinceps dicamus. Et primo quidem videndum est,quid sit officium, secundo unde dicatur , tertio quemadmodum de eo agendum sit. Officium est, ut ab Isidoro definitur, proprius uel conuet iniens
645쪽
niens uniuscuiusque actus, secundum Ie- ronymo viro trium Iinguarsi peritissimo. ges Se mores ciuitatis, vel instituta prosec ut qui ad ea rem non erat idoneus, ut qu 1 onis. Alia enim ossicia habent mona- dam officia ecclesiastica in eertum ordinεehi,alia canonici, alia solita dij atque Eremitae, & sie de aliis. Dicitur autem omelum, ut in libro ossiciorum inquit Hieronymus , quasi efficium . Consentaneum enim est, ut suum officium unusquisque es fietat. De ossi e ijs agendum hie est partim generaliter, partim vero particulariver. Sunt enim qusdam generalia ossicia & uniformia,quae toto anno obserarantur, ut xiit horarii praeces, Vesperae, completoria, ac nonnullae misse & matutinae. Sunt autem quaedam specialia, quς pro varietate temporum S lblennitatum distantia variantur. Pro varietate temporum , quoniam
alia Paschali tempore celebrantur, alia in .quadragesima, alia in ista te, alia denique in aduentu. Pro diastemate seu distantia solennitatum quum aliter fiat in hae solennitate, liter in alia. Nam in ipso Pasthate tres tantum lectiones recitan ur, in Natali veto nouem im Uycio generali. cap. I9.
DL rςη ali officio primo dicendu
et , idq; hoe ordine, ut primo sidcanedum & psallendum sit videamus : deinde d quo suerit institutum officium ecclesiasticu : tertio ad quideonducat. quamobrem & quando fit ordinatum: quartδ denique a quo fuerit canonizatum N eonfirmatum A Et imprimis quidem dicimus generaliter nihil esse eantandum aut psallendum , aut etiam legendum, quod a summo Pontifice non fuerit approbatum. In primitiua ecclesia d mersi diuersa cantabant, quibus pro suo libitu , ita tamen si illud , quod canebant ad diuinam laudem pertineret. Pleraque tam nosseta obseruabant quς ab initio erant cossit ut a,vel a Christo, ut oratio Dominica, vel ab Apostolis ut Symbolum. Postea eceIesia velut se illa est per varia 1 hereses &scisoata. Quod quide cum vidisset Theodos Imp. qui suo tempore omnes hςreses extirpauit negotium dedit Damaso Pontifici, ut aliquem sapientem & cathol leum ad se accerseret, qui ecclesiasti eum ossiciuoldinaret.Praecepit igitur Damasus Hi redigeret. Habitabat autem tum temporis Hieronymus Bethlemig cum Paula &Eustochio atque aliis virginibus teligio sis, posteaquam iam antea Romae sub septem apostoli eis viris habitauerat. Ordinauit ergo hie quatum ad psalmos attinet, qui quibus diebus eanerentur. Sed & Evangelis N Epistolas tque alia. officia in ordinem quendam Tedegit, inquid quom die eantandum eiIetiemel eonstoet. Nam omnes sere cantus copositit, sis exceptus, quos alii ecclesiae doctores postea adiec runt. Hiem nymus ham cum opus isti usi modi absoluisset, misit Romam, ubi a Damaso Papa fuit approbatum, & in communi concilio ea non itatum . Postremo Papa Damasus eam dedit operi aut horitatem ut postea semper an omnibus ecclesijso seruaretur, quemadmodum in eo erat orsedi natum. Quare ostensum modo est a quo .oficia ecclesiastica suerint instituta, qua de cairsa, quando , in quem finem, di quis
HI ita con sideratis, operae precin m
est uti ossim Osficiu persequamur ordientes ab ascio noct is. Hie enim ordo aptus & conueniens est ne a luce ad tenebras veniamus, sed potius a tenebris prodeat s ad lucem. Sciendum igitur est olim tempore primitiuae GHessae usu receptum fuiste, ut nocte ter surgeretur ad diuinum ossicium celebrandurprimo, cirea primum s ninum habita ratione eius temporis, quo vulgus se quieti dare conssueuit: Secundo ei rei ter mediam noctem: Tertio paulo ante diem, hoe nia mirum ordine, ut, cum nomimi finiti essent,& lectiones eum suis re osoriis pe lectae, priusquam Iucescerct aurora apparente , eum pulsiu campanarum decantarent : G Deum laudamus, ct se deinceps laudes matutinas . Ad primam noctusenam surgebant tantam ministri ecclesiae, qui eum tempestivius tuissent cubitum, iadormierant. Sed quoniam frequenter hoe nocturnae vocabulo utimur: non incommo
646쪽
de sererimus, si quid per illud significe- bat. Quotus autem quisque nostrum est,tur,exposuerimus. Accipitur ergo noctur qui iam sole radiante ad illud officium a. na nocturnae, pro hora, & nocturna noctur lacriter stirgere queat Vsque adeo hienorum , pro ipsis offici j s. Vel nocturna sponsi videmur Penelopes, nati in medior
nocturnae psalmi appellantur, qui domini dormire dies . Sed quid dico de ossicio
eis diebus dicuntur, antequaria re ei tantur nocturno uot sunt numero, qui diut- lectiones. Similiter etiam Hii, qui diebus num recte curent officium t Certe, si quod profestis dicuntiir, ut in secunda seria Do re est, loqui liceat, admodum pauci. Ue- minus illuminatio, Re. atque ita de reli ram ne quis dubitet quibus sestis vetus il-quis. Nocturnae nocturnarum, dicuntur te obseruetur consueti ido, sciendi im est inpora, quibus psalmi cantantur. Nocturni tribus illis vigili D,scilicet Ioannis Bapti- nocturnorum, vocantur nouem psalmi, & si , Petri, ct Paulr, & assin ptionis beatae notiem lectiones eum suis responsis. Nune Mariae. Quoniam hae sunt praecipue solenigitur pergamus. In selennitatibus adme nitates,quas in aestate habemus.cundam nocturnam pariter surgebant ministri R eoniugati tam viti quam mulie- Cum ter nocte surgebou.
res. At tertiam tandem nocturnam com Cap. 2I.
muniter serpebantomnes. Sed postea charitateerga Delim algescente c4m seruor Ausa vero & ratio quare ter nocte ille eultus diuini s homini biit tepesceret, surgerent huiust, Odi adserri po- ira ut iam pigriores essent, quam ut statis test, quod quadam similitudine illis horis ad osseium nocturnum surge- maiores nostri ad hoc moti me- ,rent tam ministri ecelesiae, quam eaeteri r rint. Quemadmodum enim ij, quorum ciconsulturirest , ve inedia saltem nocte oni uitas ab hostibus obsessa est, facile ab ncurnes sin reterent, iuxta it Iud prophetaer Me sione interdiu, cum communes vires con- ad dia nocte sirgebam,&e. atque ita tum con serunt sese defendere ponunt, & non verbias. tinud integrum noctis ossicium absolue noctu, ob id noctem ternis diuidere solentrent. Quod quidem etiam nune plerique e cubijs, ut in prima quiete vigilent om - . religiosorum conuentus obseruant. Versi nex, quod illud tempus sit periculosti fide hςe institutio breur abiit in desuetudia mum, ac paulo poli tantum ii circa muros nem, quum iam eonuiuij s& luxui magis permanent, quorum primo si vigilare us vacabant . quam Dei seruitio . Quapro- que ad conticinium: deinde vero ut illi surpter iterum aliter statutum fuit, ut vel gant,quorum est sequndo Ioco excubias a- tempore nocturne ultimς uniuersi ei reai gere, Spernoctare ad gali eantum usque, diei erepusculum surgerent'. Nune autem atque ita remum S tertii uigiles surgant, eo diuini cultus ratio detinersa est, ut ei- donec iam dies sit. Sie sancti patres similetius surgant pueri,quam ministri ece Iesi ,. excubandi vi eis sim e6sueti id inem sunt pse Ac prius cantent pasieres, quam sacerdo runt ad tutandam sacrosanctam ecclesia , tes. Adeo amor ille Dei in hominibus pe quae una estomnium fidelium ciuitas, quanitus refrixit. In memoriam & recorda diabolus impugnat quota die, quamque vitionem prime illius tam laudabilis cosue semel subuertat conatur modis omnibus,tudinis, et iamnum ecclesia ς stiuali tempo idque praecipue noctibus, qua do nobis mare nocturnum officium celebrari tempore Xime insidiatur. Nox enim peccatis turpi nimirum prinas nocturns , quod nos uigi bus apta es furti sodulterii δε eompluri- Iias vocamus, tametsi vero aliquando tem bus a I ijs, quum homines sperat fore ela,&pestivius. Fit autem illud duplici nomi- minus habent pudoris. Hine est: Qui malene, vel ad veterum eommendationem,uel agit, odit lucem. Nam sicut aperta est lux, ad nostram ipsius exhortationem, ut vide. ita nihil opertum relinquit, sed c6tra nox licet sciamus quam illi essent sobrii in oLivi est obscura, sic erit bescere nescit. Quaresciis nocturnis tempore hyemali, quos, profecto nocte accuratius excubare debe- quum ter quaque nocte surgerent, breui-imus contra inimici latentis insidias, ne sis.
ras noctis aestiualis, haudquaquam tarda- ad turpia impellamur . .
647쪽
illuminatus esset vere habebatur, creditum sui e quod alio pacto ossicium non insiluisset, nisi idem a spiritu sancto accepisset. Beatus itaque Benedictus ad persectioris vitae culmen aspirans, sex psalmos in nocturno primo cantari & quatuor Iectiones cum quatuor resposorijs instituit, totidem qu in secundo, ut per hoc nobis duplicem vitam, contemplativam & acti. uam apertu innueret. Nam senarius numerus psalmurumcui tam nobis indicat acta uam , in qua sane eonueniens est sex ope ra misericordiar exercere, si ad persectio hem vitae contemplativae faeliciter peruenire velimus, quae itidem ut per quatuor Euangelista, ita hie per quatuor exprinritur lectiones. In tertio porro nocturno tria canti ea in laudem Trinitatis cantari instituit , a qua nobis omnem vitae perfectionem dari certo eredimus &spe. tamus. Finiuntur autem illa cantica per Adleluya, quod est coelestis laetitae canticum d ut per hoc euidenter notetur Trini. ratem dignam esse cillesti laude, nec ad
eam plene perfecteque laudandam sitis siliscere laudem humanam . Quae vero quatuor sequiintur Euangelicae lectio nes , significant laudatores Dei debere per doctrinam quatuor Euangeliorum , quatuor in signiri virtutibus, adeo ut hin
per quatuor responsiones designetur Iau dantium alacritas. Sed ne, dum hoc agunt, totum illud bonum sibi ascribant, verum ut potius laudi diuinae omne attribuant, ct se seruos Dei in omnibus esse a-ynolcant , commode subiungitur res Deum laudamus. Postea legitur Euan gelium , quod denarium connotati, idost , vitam a ternam, quq videlicet laudantibus digne redde tu tu. Per hym num qui sequitur , nimirum: Teide
cet laus , &e. gaudium , quod post laborem in denariI remunerationem habebunt sancti , denotatur . Sed quOniam ossicium monachorum nihil ad nos pertinere videtur , tantum de eo hactenus dixisse sitfficiat,& nostru in propositum persequantur.
CVM qcclesiet ministri ad nocturis
num ossicium surgunt. quem ad modum in castris, vigiles sese tubi, excitant: ita hi primo pulsant campanas , in signum fidelibus ut perno etent, & sese aduersus insidiantem diabolla in muniant, ac suum ereatorem laudi bus extollant, per quem a peccatorum tenebris & ab iniquitate dς monum se scire liberandos certissime sperant. Quemad-naodum vero pulsandum sit in magnis solennitatibus, diebus Dominicis , sestis minoribus de alijs diebus priuatis, Oportunius dicetur alias. Dum igitur pulsantur campani. ecclesia aperta est, quam simul
atq, ministri Gelesiς ingressi sunt, debent
se ante omnia ad sanctorum altaria eo serre, ibiq; pretia voce prostrati eos implorare quatenus &se suum gregem eorum a a xvijs bene vigilando a principe tenebrarii valeant custoὸ ire, & perpetuo in diuinis laudibus perseuerare. Sed quoniam campanarum mentionem secimus, facile illud
nobis cocedetur, si quod mysterium hie lateat, det ractio velut cortice aperiamus .
Campana enim significat concio natores, qui perinde nos ad diuinas orationes adhortantur .LLignum uero quod ultra eam pans caput protenditur', erucem declarat
Domini, & ea uilla sie enim serrum illud
pentile vocant,quod Gr ei rectius nominant , cuius pulsu campana sonum reddit mentem concionatoris. Nam ut
campana pulsari non potest nisi mediante cauilla, ita quoque inutilis ille est eo nescinator, qui mente non sit prςditus. Csterum chorda que campanς appenditur, sacram exprimit scripturam . Quia sicut chorda ex tribus potissimum eonficitur suniculis, sicut triplex onin inb esse dicit ut scriptura, nempe historica, allegorica, atque ethica . Quod autem eampana eleuetur ae deprimatur, indicio nobis est sit eram scripturam loqui aliquando alte &aliquando submitsse. Iam ergo redeamus, unde diuerti ccipimus. Pulsatis eam panis hebdomadarius ita eum appellamus, critus est tota hebdomada in choro ad mlnistrare officium P alta voce incipit e
648쪽
Domine labia mea aperies, id est, aperi, ut sit enallage te inporis. Domine, quam, a Peri, di os meu an nune labit laudem tuam At non & antea apertum os habuit, quum orabat Habuit quidem, sed is est loquendi modus. Non enim dicitur apertum os habuit se, quandiu sumiuissa voce orabat, sud tunc a paruisse, quando illius vox aperte incepit audire. vel necdum os aperierat ad laudandum Dominum: licet appetuisset ad orandum. Vel etiam tangit religionem facerdotum primitiuae ccclasiae, qui quum iret cubitum signaeulo erucis se muniebant vocem comprimentes ad tempus usque matutinum, & tune demum vocibus
in Iaudem Dei prorumpebant. Sed quia hoc habet homo a Deo , qudd ipsum laudet, ideo ab ipso petit, ut sibi os aperiatur,
inquiens: Domine labia mea aperies. Verum enim uerbquum diabolus semper dio habeat laudem Dei,& hominem tunc acerrime impugnet, quando se Dominum laudare promittit, ne laudator Dei a diabolo superetur, eui haud facile est res stere, diurnum implorat auxilium , eum ait: Deus in adiutorium meum intende. Vnde
prosecto etiam nunc moris est, ut tunc crucis fiat signaculum.Tum diuino fretus au xl lio, quod semper prς sto adest illud inuocantibus, taliciter auspicatur promissam
Iaudem non solum patri, vel filio, vel spiritui sancto, sed toti Trinitati, cum inquit: Gloria patri & filio & spiti tui sancto Inchoata ad eum modum Dei laude, cantor, qui est quasi praeco ecclesiae. vel eius vicarius alio. adhuc ante altare suis orationi bus insistentes ad, laudandum Dominim hortatur,quum ait: Venite exu itemus Domino, Seia In quo Psalmo etiam quaedatri causae quamobrem. Domino, exultandum sit, continentur de is, quae ad teratam νβ.na Iurnam frunt. Cap. zn
FInita exhortatione , quae ob id adi
pellatur inuitatorium, quod exteros ad laudem Dei invitet, sequitur ipsi laus,videlicet hymnus,qui id ed stando canitur: ut i in erectione corporum ost undamus,qua in in laudanda Domnum corda sursum erigere debeamus ia
Quia nisi mens linguae consonet, certum est vocem quantumuis clamosam Deo no a placere. Antiphona, quae sequitur, quaeque suauiter mo Aulando canitur, mentis deuotionem, quam in lauda do Dominum
habe nriis, designat. Uerum ideo illa primo in ei pitur,& finito Psalmo, qui ei modeste
accinitur, tota cautatur, quia tunc rect Elaudem nostrain modulamur, si ex bona mentis deuotione incepta, simili deuotisne absoluatur . Antiphonae autem sunt quasi quaedam eantilene ad animorum maereationem diuinis laudibus insertae. Versiculus, qui postea cantatur, significat,quδd tunc ab officio psalmorum nos ad officiuiectionum vertimus- A pueris hic canituri ut tum demum intelligamus nostrum Deo placere seruitium, si eum innocetiam hoc agamus. Postea dicitur dominica oratio, quae inter aliasio rationes habetur maxima , aut horitatis priuilegio. Atque haec ideo d icitur, ut per eam tentationes diaboli reprimantur . Cum enim diabolus. sentit non.velle Iegere lectiones, in qu bus sanctorum victoriae ab ijs contra ipsum obtentae recitantur, vel quae adi morum instructionem & virtutum informationem maxime leguntur, tunc acrius imi pugnat nos. Quare ne ab ipsius impugnatione deuineamur oratione magis, quam voci incumbimus. vltima autem pars oraisonis aperta voce recitatur, scilicet: Et ne nos indueax in tentationem : ut Pateat,
ad quid illa dicatur oratio ,ne videlicet qui lecturus est, id elationis gloria saeiat, atque ita per diabolum seducatur & auditorum mentes lectionis intellectu ac prosectu per ipsius phantasicas tentationes defraudenturi Tunc itaque lector ad libra accediu, ac priusquam legere incipiat benedictionem tanquam legendi licentiam erit a sacerdote inquiens: Iube Domineenedicere. Pcr quod innuitur neminem debere in ecclesia legere, nisi petita venia, ut iussus sit, vel ad hoc ante conectus . Sed animaduertendum est, eum, qua lectitirus est, hic Domne dicere; non. Domitie τὶ uoman ad hominem loquitur, qui ut estem iplemis & imperfectus re specti, nostri. Domini, ita syncopa toe utitur vocabulo.
In fine vero lectionis plene inquit: Donatine hoc modo : Tu autem Domine. Quo a Praeter
649쪽
praeter exteros maximὸ obseruant monachi,quum dicunt Domnus Aobas, no Dominus Abbas. Hine etiam est, quod famuli Dominis sui, inseruientes si quando illis pocula porrigunt, non debeant, utrunque enu flectere, se duntaxat alterum,nempe nistrum, per quam partem signiscatur corporalis seruitus, quae tantum debet uehominibus,& noo spiritualis - Nee est ae-elinandum Principi saeculari recta facie, sed ab aure sinistra ea pite sexo. Finita igitur lectione adhingit lector. Tu autem Domine, non Domnervi qui perfectum alloquitur Dominum, & omnino talem qui persecto Si pleno voeabulo dignus est. Nee illud sane ad lectionem pertinet , aut praemisiae lectioni continuatur, sed lector absoluta lecticine dirigens sermonem ad Do num S sese ex cuians inquit: Tu Domine miserere nostri. Quorum verborum sentetia haee est: Domine forsitan ego peecaui in legendo modulate pronuncians humanae laudis cupiditate, de fortassi, etiam Peccaue miri auditores, quod variis cogitationibus fuerint intenti & lectioni debitum non tribuerint auditum: sed δ tu D mine miserere nosti. Quod autem a cunctis generaliter rupondeturiDeo gratias, pertinet ad lectionem, & vox est ecclesiae pratias Deo persoluentis. Ae si dicerent. Deus pauit nos verbis salutis, qui sunt animae cibus, de quo beneficio vicitan nos
Deo agimus gratias. De tertia nommur. Cap. 26.
IN tertia nocturna similiter recitanis
turlectiones, sed de homelia Euangelii. Quare autem hoc fiat, haec est
ratio :q-d tertia nocturna declaret tempus gratiae, ut praedictum est superius, quo tractabantur Euangelica. Notandum interim hie est suisse quoddam tempus , uo veritas Trinitatis ab haereticis maxime impugnaretur, sed tandem haeres consutata atque eiecta, ae populo ad veritatis cognitionem reducto ordinauerunt sancti patres ut nona lectio de Trinitate legeretur cum suo responsorio. Quod quidem aluiuandiu fuit obseruatum,sed postea tamen neglectum. Cum enim ecclesiae lectionem de Trinitate legete non suerat neM. Dr
cesse, uniuersis iam Christianis sine eredentibus , eam legere Omisit, sed eius responsorium retinuit. Inde est,quod in aestate Dominicis diebus nouum Iemper Responsi, tium de Trinitate cantamus. Quanqua in tunc proprie responὶrium non dicitur, quod praeinisi e lectioni non respondeat. Nam responsoria lectionibus, quiabus subiunguntur, semper debent respondere, ita ut inde sic sint nominata. Quemadmodum & versus appellantur, quasi ijs finitis vertuntur responsoria, id es, reuertantur S iterum cantentur,vel Ditem eorum particula aliqua. Atque ita soluitur quaestio illa in sicae quae sit de versibus secundi toni, qui terminantur in c. cum s cundus tonus semper inde sniatur. . Dic mus enim quod istie non est finis,sed in repetitione Responsor ij. Potest tamen disci quod commune appelletur responsbrium, non quis d praemissa respondeat lectioni, sed illi, quae de Trinitate legi sol bat. Absolutis nocturnis ecclesiae inmina
accenduntur,& pulsantur eampanae', atque alta voce canitur: Te Deum laudamus.
Quo quidem significatur laetitia & gaudium eius mulieris, quae accenta Iucerna, drachmam quam perdiderat, inuenit.
Quod autem istius cantici finis, videlicet: Per singulos dies, & alii versus qui sequuntur, paulo altius canantur, designat vicinarum congratulationem, qua mulieri obrepertam drachmam congratulabantur. Nam Scompulsatio earundem repraesentat conuocationem. D. Uficio G . cap. 27.
Post noctis officium, agendum est de
diurno,quod in septem partitur diastinctiones, videlitet in laudes ma. tutinas, horam primam , tertiam, sextam, nonam , Vesperas, & completorium. Missa etenim ad ossicium tertiae vel nonae spectat. Nam his duabus horis missa regulariter celebratur. Quod autem diei officium septem horis distinctu ni agimus, a Propheta habemus,qui ait: Septies in die laudem dixi tibi. Sed cur quaeso septies λ Quia quum nocturnum osticium misericordiae tempus exprimat, quo genus humanum a diabolo obsessirin misere ser-Τ t a uabatur.
650쪽
tiabatur, optime seqititur, ut diei osse tum mus : quoniam a tenebric erroris nos ad tempus designet nostrae redemptionis, aut lucem veritatis reduxit. Hoc igitur temnostrae liberationis factae per Christum so pore laudes Deo canimus, quia eiusmodilem iustitiae , qui claritate suae divi tatis hora mundum creauit, de Angelos, qui statent brax nostra et illuminauit, atque ex dia tim ain, conditi sunt, suaui cantu ac moduboli seruitute nos extraxit, ita ut inde septies quoque die laudes Deo cantemus, quoniam nos tantum boni munere septiformis gratiar sancti spiritus accepimus . Quandoquidem vero a tenebris peccato rum per viam poenitentiae ad vitae libertatem peruenitur, hine natum est vi diebus profestis seu feri j ad laudes matutinas caneretur psalmus ille poenitentialis, nimirum: Miserere mei Deus. Diebus autem seritis excepto Quadragesimae tempore: Dominus regnauit decorem . De quo vide
psalmis aliis dicetur postea .
cur septies in die laude u Dominum .
tu die laudemus Dominum, quM quilibet dies uniuscuiusque repraesentet aetatem. Non quod eam omnis homo habeat, sed quam habet et, nisi
Peccaret, Huc autem septem habet varietates, infantis, pueri, adolescentis, iuuenis, viri, senis,& decrepiti. Per matutinas laudes repraesentatur infantia, per prima pueritia, per tertiam adolescentia, per sextam iuuentus, per nonam aetas virilis, per vesperas senectus, per completorium aetas decrepita ae finis humanae vitae. In his profectb omnibus aetatibus creatorem lauda. re tenemur. Quod autem infantiae nostrae tempore Dominum laudare possimus, cui dens nobi, facit argumentum beatus Nicolaus, qui quarta Se sexta seria matris v-ber i virtute abstinentiae non sugebat. De alijs aetatibus satis est inam sestum. Sunt item qi iam plurime aliae rationes, quare istarum horarum temporibus Dominum praecipue laudamus. Rubescente diei an rora canta inu, laudes matutinas, quae matutinae nuncupatur, a mane quod bonum est,
s lumen est bonum: atq; nihil esse melius luee videtur bonum igitur est mane, quυ eo tempore nobis lumen redditur. Appellantur ver5 laudet, quod omelum laudem Potissimu in sonet Liuinam, quam ei da- lamine creatori suo laudes iubilarunt, Eodem quoq; tempore populum Israeliticum per mare rubrum transduxit incolume ae Aegyptios submersit. Rursus eadem hac hora Christus victor a morte surrexit. D. aliisex horu. Cap. 29.
SEquitur de alijs sex horis, sub quibus
item lex aliae comprehenduntur.
Diei itaq, duodecim horae attribi situr,& totidem nocti. Sub prima hora duas eomplectimur psam vi dolicet primam & seeundam: sub tertia tres, ipsa niteri Iam,&quartam & quintam: sit, sexta itidem tres, ipsam sextam, septimam, Sc C-ctauami sub nona duas ipsam nonam S decimam: vesperet repraesentant undecimam: completorium duodecimam. At roget a
liquis eiir potius hisce diei horis diurnum
celebretur officium di scilicet prima, quan si cunda et tertia , quam quarta vel quinta isexta, qua septima aut octaua: nona, quam
decima λ Quoniam istae horae quibusdam insigniuntur pri leg j x. Prima enim ho- ra Christit; Pilato a Iudaeis traditus suis, Se a morte resii rgens prima hora Mariae Magdalenae apparuit. Prima hora vita est in littore septem discipulis piscanti- τι bus, quibus disit: Pueri habetis aliquid pulmcnti Hora vero tertia crucifixus est finguis Iudaeorum & flagenatus, eadem que hora spiritus sanctus ipso die Pen eostes disseipulis fuit datus , Sexta hora Christus pro nobis ligno crucis clauis assixtis est, atque eadem quoque hora ipis de Ascensionis eum distipulis discubuit. Nona uora exclamans spiritum emisit, Selanceatus E latere corporis sui duo nobis eduxit Sacramenta, aquam videlicet baptismatis,& sanguinem redemptionis ac saluationis nostrae. Vespere de cruce do positus est, quam item hora in ultima coena eum discipulis suis coenavit, ubi illis Molimentum corporis & sanguinis sui tra-dMit , quod nobis saluberrimum testa mentum hinc discedens reliquit. Eadem rursus