장음표시 사용
661쪽
Puscitate, Se Pentecoste omnes Christiani
eucharilita sumerent: Inuento tamen tri
plici remedio , ut singulti nimirum diebus os ulu pacis daretur, ae domini eis diebus eu logia, id est, panis benedictus & eonsecratus, quod in Qua drage sinna ct temporibus
ibus horis tantummodo regularia ter missa poterit eelebrari: tertia ni mirum,sexta & nona Et quidem tertia ideo θ tum linguis iudaeorum sit cruei
aestinentiae deputatis saluo rei to obser- fixus, dum instanter elamarent. Crucifige, uari no potuit. Quare tune huiusmodi Sit erucifige eum ,pertulerit ii ludibria, male- pro mugata institutio, ut collecta dicere- dicta, conuicia, alapas, flagra , insultantiutur fit per populuin si b finem missae, dicen. do: Inclinate capita vestra Deo, quum videlicet minor aliqui, sacerdos celebrae. Sed
si Episcopus , inquael: Humiliate vos ad benedictionem. . De parte Missa. cap. 49.
1 tima pars Millae modo sequitur, quae dicitur gratiarum actio, atquei uri incipit a comunmneia Voeatrar aut εcommunio,quasi participatio , quam ideo canimus, ut per eam cum sanctis diurnae gratiae participes efficiamur ..Appellatur et a completio, quoniam per illam missa, ut sic dicam ompleretur. Tribus vero modis finitur missa,pramo per Item ista est in solennitatibus, quod est quasi abeundi licentia, ac sumptum est ab Exodo. Non quidem secundum verba, sed iurata mentem &rei intelligentiam, quando Israeliticus populus ex Aegypto permissu Pharaonis egrelsus est. veIctiam quado e Babylonica captiuitat permittente Cyro ad propria regressit, est,
Deo referens gratias-Sic & nos accepta benedictione ultima, ad coelestem patriam remeare debemus . ubi ingratiarum actione semper sceliciter vivemus. Dicitur autem Ite missa est, quoties eantatur Te Dest laudamus , Gloria in excellis, St Alleluia sputus, ct coronam spineam. Sexta vero ob eam causam, P tum in eruce actus sit, ae tolerate debuerit et auos rigidissimos & poeula selle tincta, ut sie tande pro nobis imolaretur. Nona demum , quia tunc animum exhalavit ae spiritum patri commendauit. Poterit tamen fieri, ut ante prinia in Dominicae resurrectionis metrio ma missa celebratur, quod vicaris faciunt, de post prima ante tertiam in eius rei comendationem, quod Christus inter primam & tertiam traditus fuerit Pontio Pilato iudaeis vociferatibusdcrucifige eum,ipssi tacente. Cantatur erSOmilla diebus festis hora tertia, profestis texta , ct nona in quadragesima ae alij, diebus
Ieiuniorum . Nec tamen omnium , quia in Iabbatis ieiuniorum quatuor temporii valde sero eelebrari & potest & debet propter tactos ordines, o etiam ad sequentem spectet domini eam olim sabbato Paschae de
Pentecostes scro ea nitur propter cere arcant clatae, quam caeream nominamus consecra
tionem,quod ex eo facile perpendi aut coIIigi ootest, ubi dicitur: Hare nox est, atqu ex ista oratione, Deus qui hae sacratissimi noctem,&e. Ipse vero die Natalis Domini prima milia eantatur nocte. Poteli tamen licite eantari stimmo mane, sed tamen pri- ω tertia prius absolutis. Sie itaque ab
Pronuntiato Ite missa est, oportet nos re Co Prius a Io. utis. Iic itaquC al
tipondere: Deo gratias, quae vox est gratu- illis horis exeipitur dies qui Domini natilantis. Secundo vero diebus profestis,dici- uitati Lacer est,quum noctu prima ea naturist .n f camus Domino, ac periti im est Nec id quide sine eausa, vi postea dicemus, ab Apostolo. Tertio denique m mista pro Atque etiam sabbatum Paschae & Penteco desunctis. Requiescant in paee,quod ex so- stes, quoniam tum temporis expresse dici-ia consilietudine generali natum est . Cum mus: Haec nox est, ct Deus qui hane sacra- ergo dicitur, Ite missa est, debet sacerdos tillima noctem - Excipiuntur denique dies vultum dirigere ad populum, quando au- ieiuniorumpi opter sacros ordines. tem Benedicamus Domino, vel Requiescae missaenuibria dubus debe Melibrariam pace,versus Oriente. Necessc tamen est, cap. In haec tria a sacerdote ves diacono tantum proferantur. Sed in prima missa Nata Iis Domini, non debet diei. Ite missa est, ne vi
Unedicendum est qiiς misist, quibus
diebus Sebeat celebrari. Fuit enim quoddam tempus, quo dominicum
Matur populus liceatia habere redeundio officium necdum erat ordinatum,ac vari
662쪽
passim haereses pullulabat. Quo quidem sa go miraculo saepius viso sanest si est,ut semctum est, ut prima serta, ne diurnu ossicium per illo e debeata Maria in Ecclesia periret, de Trinitate, secunda de charitate, ne retur, Potest tamen & aliam habere tintertia de sapietia,quarta de Spiritu sancto, tionem, cur sabbato die officium eantetur quinta de angelis, sexta de eruce, septima de beata Maria. Nam cu ipsa nobis sit por- de beata Maria virgine cantaretur. Sed po- ta regni ca lom,quod per diem domini eam si ea sincitum est vi cessante causa& illud como dissime figuratur, certe ideo de illa celsaret, quod urgente necessitate fictum solenni Zamus eo die, qui dominicam proxisuerat. Quapropter sane dominico officio me, praecedit. Hactenus igitur ossiciu missae ordinato statutum est, ut prima feria suum explicuisse satis sit, s intellexerimus nemipeculiare haberet ossicium de Trinitate,& nem debere uno eodem', die duas celebra
secunda de angelis, quod tum creati in bo- re missas cum vno sacrificio, vel cum duonis gratuitis fuerint, ae lux diuisa a tene- bus,sed unam cum sacrificio,&alia siceam. bris, hoe est, boni angeli a malis. Nam eo Quare huic rei finem imponemus , si duas Deem tempore mali cecidere,& boni fuerunt co . adhuc quq litones paucis enodauerim, qua- firmati. Sed prima seriasueriit angeli crea rum una eii, an si iacerdos ante vespistas co I .e niti & in bonis naturalibus constituti. Canta- medat, nec Pollea possit dormire, die vo- bau. tur autem alia de causa pro defunctis, ut ni stero debeat aut poisi miliam eelebrare mirum ijs adhibeamus suffragi si angelor v. Nam ipsum non debere aperte responde eodem quoque diei miti pro desunctis cele n u .Sic altera est,post 'ne celebrare secunbratur,quoniam,vt pleriq aiunt, seria pris dam mi illam in eo casu , quo in praecedenti,ina refrigerium habent ij, qui sunt in purga dum manti, ablueret, aliquantulum aquae
totio, statimq; altero die post ad poenas so- degustauit Z Certe enim & illud vetitum litas & ad laborem redeunt, ita ut eo die, esic sciendum est. Nune ergo ad alia.
quo eorum laboribus aliquo modo subue- Iniatur, mi ita pro illis cantetur. Tertia alit E cap. sa. iseria oportet repeti introitum milita diei Q.
dominici. Praeterea institutum quoq; suit, N vesperis a nobis cantantur quinque ut quarta seria ieiunaretur, ideoq; domi- Psalmi, qui sumus imperfecti, propterni ei diei milia tum caneretur. Sed & quin- quinque sensus, ut videlicet quod per ta seria similiter dicere conuenit officium quinque sensus corporeos commii sum est 'diei dominicae videlicet Introitum, Episto per qainque psalmotu cantionem penitus Iam atq; Euangelium, dies Iouis maxime demittatur. Hinc notandu est nos ea de ra-eognota sit diei domini eae. Eiusmodi enim tione quinque digitis pectus tundere, quam die seri solebat processio in memoriam quinque canuntis psalmos. Monachi vero Ascensionis Domini, quae postea in diem in quo se persedis orcs esse ostendunt, tam si dominica, ut supra dictu est,suit tran stata. quatuor dictit. Quicqtia denim quadratum Porro autem sexta seria agitur de Cruce, uti in quacunq; parte vertatur, manet sem& septima de beata Maria virgine, non per idem, stinum ac solidum. Ad eundem temere ita constitutum accepimuMMiracu ianu modum Perfecti is, quocunq; Ioco aut Iosiim enim habet imitu. Nam quum olim quocunq; tempore, semperide atq; immo Constantinopoli in quada Ecclesia imago bili permanet. Finitis psalmis parua sequi. beate virgini, habebatur ante quam velum tur lectio sine Iube Domine, & sine Tu auquod da dependebat quo tota ea eooperie tem Domine,hoc est, eapitulum,ae deindebatur, eontigit ut sexta semper feria velum Responsortii vel eius loco iter sit , tum hymhoc a vesperi, ab imagine, nullo mouen Ie nus S antiphona , ac deinceps Maenificat decideret,& diuino miraculo quasi desere- Plerunque tamen hymnus beatae Mariae vitur in coelum ita ut iam plene ac persecte delicet Magnificat, loco hymni ponitur,ve ab omnibus conspici posset, ae deinde rixe, praeterea nullus allux canatur. Sequitursus in sabbato vesperis ab sollitis ad eande tandem collecta, quam oratione diximus. a Rem descenderet ibique permaneret Volumus autem, ut huc usq; a nobis factum usque in proximum diem Veneris . Hoc ere ςst, consuetis S Ecclesiasticis, ut qui ossici tradamus
663쪽
tradamus Eeelesiastica, dei neeps uti vocabulis . Sciendum ergo est, quod de codem die, eodemq; se sto parua debeat eantari lectio. Verbi gratia: Si de praecedenti dominica unum & reliquum : si de sequentrunsi,& reliquum . Animaduertendum Praeterea est,quod , quando suerit solennitas nouim lectionum, illius vesperae totae debent celebrari, ut in sello beati Stephani S beati
Quando ad patrem, rursis eoias derandutiae ii, num ita ad eum sermo sit institurus, ut fiat mentio ad patre n de filici, vel Spiritu sancto, an veto non. Et quidem si in oratione, quae dirigitur ad patrem. sat esentios iij multum interest scire, all. ne fiant ante partem finalem , an ipsosne. Quae id cod ximus, quod secundum has diuersitates, diuersimode orationis finis exist.it. Si crgo Ioanni, Euangelistae. Post vesperas necessa dirigat 0r sermo cimnino ad Patrem abs lirario dicitur collecta de sancto, citius est se- mentione filii ct Spiritus sancti finietur hoc modo : Per dominum nostrum lesiimnum sequens, vel Antiphona cum Magnificat. Unum tamen excipitur, festum videli
cet sancti Sylvelim quod etiam si nouem
habeant lectiones euis: tamen vesperae sunt festi sequentis. Varii or psalmi cantantur in eo mispletorio ad significanda perfectio
nem. Cu enim quodam do Ostendimus peccata, quae per quinque selisius corporeos perniciosisi mox catellites a diaris etimus iam ei se quinque psalmis praecedentibus rem illa. Alia ratio est,st diabolus semper nostr insidietur ealcaneo, ita ut postea nec loqui cu aliis debeamus, nec aliud dicere nisi orationes. Quod monachi dilι- penter obseratant, qui postea non bibunt. Putat enim diabolus se vicisse si tune vicerit Quare ut breuiter quae hic restare vi- Christum filium tuum , culi vivit S rcgnat in unitate Spiritus cincti Deus, per omnia secula seculorum. Amen. Si de spiritu sancto metro ibi stat. dices : in unitate eiusdem
Spiritus sancti Deus, exteris remanen ris uspsImicanamur in computa Ha Gyyy I. bus. Si vero fiat mentio filii, ante sinalem partem,dicetur: per cun dc Domi mim,&c. Ut supra . Si contra in ipso fine, dicemus tantum . inii tecum uiuit S regnat. &e.
Quemadmodum videri potest, in hac col- Iecta beati Stephani: Omnipotens sempiaterne Deus, qui primitiis martyr κω in beati Levitae N Stephani sanguine dedicaui, tribue que sumus, ut ipse pro nobi, perpetuus intercessor existat, qui pro si iis etiapersecutoribu exorauit Dominii nostrum
Iesim Christum, qui tecum vivit & rcgnat
in unitate Spiritus sancti Deus, per omnia secula seculorum. Amen. Si ad filium ora, tio instituatur,vtan hac, Excita Domine podentur, percurramus, post psalmos sequitur tentiam tuam & veni: ac in alijs de aduen- eapitulu bc versus, & deinde Hymnus e iq; tu Domini, finietur hoe pticto: Qui vivis &finito, antiphona ac Nunc dimitti . Postea regna, cum Ueo patre.&e. Si auῖe ad Spirivero dominica legitur oratio, ac fidei no- tum sanctu, dicemus sic: Qui cum patre &strae symbolii, quibus postea quam nos col- filio vivis & regnas unus Deus, Sc. Et ad trilecta annexuimus. statim subiungi oportet nitatem ita: ut in trinitate persccta viuis Benedicamus. Atq; hoc quidem in vesperis & regnas, Se. At vero in exorcismi ,& quae
ut a puero canatur omnino consentaneum fiunt ad pueros esseiendos cathecumcnos, est, ut per hoc demonstretur nos elle pue- ac sontes consecrandos, qliandoq; si aqua ros, nimirum ad laudes Deo referendas. benedicta, Se in id genus multis alii, , dicetur cane hoe modo: Percu qui venturus est uomodo siniendae sim oramnes. cap. s . iudicare vivos & mortuos ,& seculum per
i, is' Υ Hψς .st ideo sit, quia nulla vox ita
Γ autem euidens habeatur & ple- terret Diabolum, atque live qui venturusna cognitio quemadmodum oratio est,&e. Vsq; adeo ut statim supere cogatur,nes, quas collectas vocamus. sint ter simul atq; voce hae audierit. Maximὰ enim
minandae, prius noste oportet, quδd in eis praeter extera iudiciu ignis extimescit, sasermo interdum ad patre dirigitur, interdu certus sit se post diem iudicii sterno igne ad illium, interdum ad Spiritum sanctum, punitu iri. Quare ob eande causam voluit si interdum etiam ad totam Trinitatem. D.Gilbertus, ut simili modo finiretur ora-
664쪽
tiones in ossicio mortuo tu. Veruet eo tradi eij, ubi erit eonsummatio seeuli'. Hadites
eii vulga re nostru Collectarium,as firmans dem tempora solent alijs nominibus ap- dici oportere Per dominum nostrum, tita pellari. Tempus enim deuiationis dictum est tem pus culpae ct poenae. Nam propterm diuersitatibiis escioram. cap. ys. deuiationem homo subiectus est culpae, de
Propter culpam pinna aempus reuocatio-IAm ergo dictum est hactenus de Eecle nis nuncupatum est tempus doctrins & prosiasticisci mei j generaliter, ita reliquii Phetiae. Et quidem doctrinae propter deca- modo sit, eorundem explicationem la- logum, per quem Deus humanum genustius per totius anni seculum aggredi. Nam docuit, inquien , Audi Israel, Deus tuus pro temporii varietate ipsa variantur offita Deus unus est. Prophetiae vero, quoniam cia. Sed opereprecium me facturum existi. tum bilius modi salutare accepimus vaticimo, ii priusqua ad ipsam expositionem v nium: Ecce virgo concipiet. Tempus prolaniam , distirictio quatuor temporum prae- de reconciliationis appellatur gaudii & Igmittatur. Vt ergo talaris noster annus qua titiae,. ac denique peregrinationis, tempus tuor temporum potissimum successione di- inctus Se pugnet. Unde prosecto necessarium Labitur, scilicet Hyemis, in qua semina ia- est , ut pugnemus aduersus carne nostram, ciuntur, Veris in quo semina prodeunt, mundum atque aerias potestates. Maximo Aestatis in qtia ad messem albescunt.& sal- vero contra carnem , utpote quod multa cς iii cciduntur. Autumni, in quo per ven- cum nobis sit familiaritas, ae nulla sit petitationem grana a se mutuo separantur, & stis squior quam hostem habere domesticii. in horrca reponuntur, paleae autem coni- Praeterea tempora haec pol sunt considerari buruntur: Ita quoque magnus vitae praesen secundum principales partes diei , ut suntiis annii, durans ab initio usque ad finem nox, quae ad tempus spectant deuiationis,
seculi, quatitor temporum vari tate menia mane ad tempus reuocationis, meridies adsurantur. Fuit enim tempus quoddam du- tempus reconciliationis, vel repressionis, uiationis in humano genere, ab Adamo vi- vesperum ad tempus peregrinationis.At Ndelicet usque ad Moysen, quo declinaue- horum quodque proprium modo perpen-riant homines. a cultu diuino ad idolatria. de epitheton, ut nox est obseura. I quia Tune enim homo reliquit Dominu. suum VCra Dei cultu aberrabant, erant craeci iacreatorem, ac lapidibus & manuum sua- Eleganter sane quadripartita hare temporum operibus dixit: Tu es Deus meus. Hoe rum diuisio in homine notari potest. Ante
rempus haud male couenit nocti & hyemi. squidem baptismum nascitur homo Se fit Quia siciit nox aut hyems nihil lucis ha- filius irae: in baptismo renascitur, ac filiushet, nili comitigenter& ex accidenti, ut ex gratiae : dehinc bene operatur, & iustitiae igne vel candela.. Si tempus illud plane vilicitur proles, cum femore quod Jam chaerat caecitatis.& ignorantiq. Alterum item ritaris Deum diligit imprimis. Se proximsi: tempu, fuit reuocationis, nin i una a Mo' tandem cum Christo simul regnabit per se usquc ad Natiuitatem Christi , quo edo, mortem transiens ad vitam ς ternam,factus
G suere homi ex perlege, & Diophetas modo ira res aeternitatis&gloris. Atque inde Aduentu Christi, deeuitatione peeca- qualibct praemissarum partium expositioti, S unius Dei dilectione Tum dixit Deus ne poliant intelligi Hyems, ver, Aestas 5e Israeli. Audi Israel, Deus tuus Deus unus Autumnus. Eadem quoque tempora de Qest, illum solum adorabis, & illi soli ser- gnantur per quatuor principales Christilites . Tertium vero tempus fuit regressio. actiones, quae sunt huiusmodi Nativira , nis, siue reconciliationis vel iustificatio. Patiso, Reiiirrectio, Aduentus ad iudiciu , nii, quod fuit a Natiuitate Domini usque eum omniu horum appendicibus adeo line ad Ascensionem citissem : per quem facta humano generi conueniunt. Christi igitur est gratia hominibus , S praedicat o Euan. vita nostra est doctrina : Christi actio, no-
gelii. Quartum denique tempus cst pere- stra est lectio: uniuersa denique Christi c5grinatio ais, quod ab. Ascensione Domini uersatio, nostra est instructio. Dixi autem fuit. dutaturum est usque ad finem india cum suis appendicibus quia ad natiuitatem
665쪽
vertinε teircuneiso,apparitio, baptismus, ordinem non sequitur, quod frequenter purifieatio, ad passione reseruntur ieiuniu, etiam faciunt Euangelistae. Quare fi bo-
tentatio: Ad resurrectione n coetu alccn nam querat valetudinem, opteri: quamso, & sancti spiritus missio: Ad aduentum optime curari, omnino fuit necessarium, tandem iudicii spectant transfigurati & mi a Medicis inciperet.
racii lorum operatio. Enicatior enim fuit, ac plus potuit, post mortem, quam ante Decorruιemporibus. cap. Ig. transfigurationem quod tu edemum, nobis
ostedit quid simus futuri. Passi olco paratur Empore vero septuagesimae quae est Hyemi: Natiuitas Veri,iesurrectio Aesta- a dominica , vulgo appellara, Cirta, iudicium Autumno,quando sedebitvc- cundederunt m , usque ad Octauam tuitus ille dierum etcnens ventilabrum in Palchae, recolit Ecclesia tempti aeniatio- manu sua permundabitraream suani,&e. ni . Vnde est, quod tum legit ir liber Gene Item rursus Christi natiuitas comparatur sco vique ad Regum, ubi de excelsu agitu e&cOcordat tempori reuocationis propter pria norit m parentum, S multorsi aliorum, prophetas, qui eam multis modi ε praedix ea omnes cataclis nate aut diluuio sunt runt et pallio tempori deuiationice resurre submers. Breu iter Crgo tum temporis E
ctio tempori regressionis propter laetitia: clesia orat sectit genua, ae ieiunat Tempondiazntus iudicii tempori peregrinationis, re autem Paschali quod est Pascha, vel poquia hii iusmodi tempus durabiti usque ad eius ab octauis Paschae, usque ad octauas tremum diem iudieij. Unde propheta: Pentecostes, tempus gaudii meminit &τe- Ego miser & peregrinus, sicut omnes patres conciliationis, quippe in quo legatur Apomei. Hec ergo tempora magni istius anni calypsis, ubi si mentio de nona ei uitate considetas Ecclesia in seruitium Dei trans. Hierusi Iem, de Epistolae canonicae eum acti forma ultiro qualitate eorum & varietate bus Apostolorum. Hinc pauca sbi Ecelesia singulis annis laudabili uten, o is ei orsi di i indicit. No ieiuna a genu flecti me cessar, uersitate. Sed cu ita saetat Ecclesia, maluit albis utitur venibus,ternario numero psalincipere a tempore reuocationis, quam a morum & lectionum contenta est, eum tri- tempore deuiationis. Quare indipit: Ad te triis responsorijs ac totidem versiculis. Ableuauiant ma meam aspicient a longe, &e. Octauis demum Pentecostes usq; ad aduen-Quandoquide nos etiamnum quasi per spe tum Domini recolit tempus peregrinatio-culum & cancellos aspieimus. Et durat usq; Nis. in hoe est nobis perpetua pugna & lu ad Nativitatem Domini. Toto igitur tem- cta aduersis tres, ut dicta est , infestiminios porc adventuum usque ad natale Domini hostes,mundum videlicet, earne, Sc diabo- Ecclesia reminastitur temporis reuocatio- lum. Mundus est hostis sophisticus,earo honis, quae facta est per legem & prophetas stis domesticus, diabolus hostis antiquus .
malagma vulneri apponens. Atquei ideo Nullus tamen istorii in hostis est eis cacior tune legit I satam,qui quum in curabile viil ad nocendum, quam inimicus noster Liminus adisset dixit. Omne eaput languidum liaris, scilicet caro, quam fovemus 3ndu-
est, & omne cor marens,&e. Et rursiis non mentis Sc rescimus alimentis,cui tanquam
est malagma apponere, &e. Malagma aute iumento tria debentur: cibus ne desciat, est genus emplastri, quod epithema appel. onus ut mansuesear, virga ut non indirect ό latum est. Tum ergo inchoatur graduater sed directe incedat. Propter huiusmodi puAd te leuaui. ae si diceret: mpore deuia- gnam signi scandam, legit tunc Ecclesia litioni, hominus leuabant manus, ct corda brum Regum, in quo agitur de pugna . Ee ad opus mant' una suarum, atque agebant quia in pugna maxime opus est sapientia, lapidi S ligno : tu es Deus meus. Ego vero ideo esit inuatur liber Salomonis. Sed quoad te leuaui animam mea Deus meus,&c. niam cum pugna nihil tantopere habere At lite ita sane a tempore reuoeationis mi debeamus,atque patientiam,apposite pro-litiae suae ait spicati trossicia, non aten pore seod Iobi liber subiungitur. Deinde porro deutationis ne videatur incipere ab erro- de Thobiae liber se luitur propter singulare. Bene itaque rem ipsem obse ruat, sed rem miseria ordia, quam in hoc certamine
666쪽
requirimus. Cui de neeps quoque ibian. gunus librum Iudith , Ruth, He iter, propter krtitudinem, hillitiam &,temperaatiam. Verumenta uero quum adhuc stequens sit lucta , ne celsatis annectitur liber Machabaeorum , in quo crebra est aduersus superbiam conflictatio. Nam deuictis o .nnibus viiij x , restat cliam vincenda tu perbia . ROgEt ergo modo aliquis, sub quo illorum temporum contineatur illud quod
vii a Natali Duinini usque ad septuagesimam λ Ucrum iacile illiusnodi qu stioni
occurremus. Nam de ci non ineleganter
per quosdam sati, factum esse accepimus. Llus itaque par, una continctur sub tempore regrellionis , quod eli tempus gaudii, ut dictum est a natali usque ad octaua Epiphaniae. Unde an quibusdatu Ecclesiis albis tamdiu utuntur velli mentis , sicur tempore Palc liali , & neque tune ieiunatur , neque sectuntur genua. Pars vero altera, quae est ab octaua Epiphaniae usque ad leptuagesi- Diam, complectitur sub tempore peregrinacionis, & leguntur duodecim Epistolae Pauli, ubi agitur de labore eius, quem luctan. do,ac pugnando pertulit . Nec vero, luantumuis apib die Natiuitatis Domini Ilaias legi soleat, credas diem illum pertinere ad tempus reuocationis. Fit enim hoc alia consideratione, & ante Euangelium in nocturnis S ante Epistolam in milla,quod vis delicet velut balis columnae supponatur, ut Per utrunque icitamentum Natiuitas
Christi perhioeatur. uis ordinaueri: osscia Ecclesia lea , de quibus
HAec autem Eeclesiastica ossicia, ut
dictum est, instituit beatus A croia nymus rogatu Damasi Papae,& quecunq; ctia alia ex veteri S nouo testamento leguntur in Ecclefia, Gregorius tamen quoida cantus apposia: t, Gela tu quosdam Hymnos, & alii alia. Tempore siquidem Theodosi impetatori, inordinate Psallebant, tui rogauit Damasum Papam, ut curaret sapienter ordinare ossietum Ecclesiasticum. Quod diligenter ille effecit, v t supra diximus. Sunt autem predidit, tempori lius die, quidam duplices: utpote siquando duo
simul facta cocuirat,ia quibui illud obse uandu est, quod in moraIi philosophia diei
solet Cede maiori, & Iocii da melioribu . Hoc est, ut excellentius eclcbretur cistac: is, ae duntaxat de minori fiat come norat: O ipso die,& suum officio tesseruetur in chraili num, ut de Petro & Paulo in quibusdam
Ecclesij, diebus dominieis: Na primo qui dem celebratur de Petro, D princeps suerit Apostoloru: sequenti vero die de Paulo. Sie de quibusda alijs in ditibus dominicis, ita ut dominica debeat quiescerc, ac postea in hebdomada peragi . Quemadmodu sane
iactum videmus in testamento veteri. Cum enim Salomon tempIu dedicae et duodecimo die mensis, quo occurrebat scenophegia, eelebravit dedicatione templi septem diebus eontinuis,& post dedicatione distulit scenophegiam. Sunt praeterea in supradiistis temporibus quaeda principales dominicae, quibus extera caedunt Lilla praeter Palcha S Pentecosten, quae praeter resurrectione de sancti spuitus missione sunt aliis Ionge supeliores. Atq carum qu . de aliquς ut sunt praestantiores S solenniores, ita iiiij, mutantur officia, eui usinodi sunt dominita in principio Adventus, Sc septuagesima,ac illa quς est in octaua Paschae. Aliquς voto no sunt ita praestantes, quales duae hae sunt videlicet. Quam vulgari nomine appellamus. Laetare Hierusalem, S Dominica in Ramis palmarum . Nam si contingat dies Annuntiationis in Ramis palmarii, aut ipso die Resurrectionis, de eo penitus tacebitur, ac die sabbato, qui praecedit dominica, quam in Ramis palmarum vocata diximux, uniuersum Annuntiationis fiet mysterium. Iptan enim sabbatum ait, suum maiori sa-eile cedit. Ad eunde sane modii si eueniat, ut in ipsa Donum passione sit se stulta dedicationis, certe omni iure eius naysteriit e
lebrabitur in hebdomada sequenti, ut in Aseensione, si idem festum sue i it . Necesse enim est, t in aliud tempus differatur.
Vsipitur ab Aduentu incipiamus,
atque ita de Ecclesiasticis o ilici j sper totius anni circuliam tractare Pollamus, duo in uniuersum nobis sint diligenter
667쪽
Iigenter in iis prveauenda, ne videlicet coacte fiant & indiscrete. Coacta esse non debent ii ixta Prophetam qui ait: Voluntarie sacrificabo tibi, &e. Sie Obal qui &Berseleel appellatus est, dieitur spontanee aedisc.ilse templum Domino. Quanquam vero sint, qui putant duos mille Obal &Breseleel, S utrunque spontaneum in tem pore. Indiscrete prohibentur esse, quia immundum est pecus, quod ruminat, ct non findit ungulam. Fisso autem ungulae accipitur pro discretione. Qui ergo spontanea sacrificia facit & discreta,eu in diligit Dominus. Hi ne statutum est a sanctis maioribus , quemadmodum Deo seruiremu discrete. Statuerunt enim in unaquaque hora lectionem. Verbi gratiar In matutinis&in Missa instituerunt Epistolas & Euangelia , in alijs horis paruas lectiones, qua dicuntur capitula . Sed quoniam in lectio. ne & cantu uniuersum fere versetur om-cium Ecclesiasticum, opera preeium est scire quinque esse libros lectionum in Eces e-sa, ac tres cantus, scilicet Graditarium Antiphonarium,& Trophonarium. Antipho narius a digniori nomen sumpsit, hoc est, ab antiphonis, eum & in eodem libro contineantur Resposa & Versus. Legitur enim in tripartita historia Ignatius Patriarcha Antiochenus auditiisse Angelos cantantes Antiphonas in monte. qui exinde quasdam Antiphonas in Ecclesia eantari instituit, ct psalmos iuxta Antiphona, toniZari. Vnde etiam Antiphonae sunt appellatae respectu psalmodiae sicut responsum, historiae . Et cum antea confuse & quasi in chorea cantarentur Psalmi & Antiphonae, statutum est a maioribus ut seorsum chorus sederet,& alternatim caneret, id est, ut una pars chori unum psalmi uersum caneret , atque alia alium. Incipit ergo Antiphonarius hoc modo: Aspiciens a longe. Tametsi vero non sit Gregorianum, hoc est, a Gregorio compositum, sed solummodo ab alio quodam monacho appositum. Quamobrem quidem non deberet merito procedere ea quae Gregorius composuit. Usu tamen receptum est, ut ab omni
Ecclesia diceretur. Nee saei te profecto est , quae longo usu inoleverint emendare aut mutare. Caetera vero sunt sancti Gregorij.
SEcundus liber est gradu arius, ita a gra
dibus appellatus, eo quod die hi festis in gradus ascedi debeat atq; isthi ecantari in ainbone. Dicitur autem an bonis ab ambio ambis, eo quod locus ille ambi- .gitur gradibus, uel ab ambo ambae ambo,
qtiod nimirum duae sint viae isthic, hoc est, in pulpito , quod situm est ante eum locii,
ubi recitatur Euangelium. Oportet itaque sint ibi duo paria graduit, unum a sinistris, quo fiat ascensus:alterum a dextris,quo descens iis fiat, iuxta illud : Per aliam viam regressi sunt in regionem suam. Diebus auia ara: tem pro sessis ea nitur in medio chori ante z. gradus altaris. Eius libri prinei pium est: Ad te leuaui.Tertius liber dicit Trophonarius, a Graeco nomino v quod est conuersio. Nam a fine regredimur ad principium cantus, unde S trophium Lona nominatur, quod ab uno latere vertatur i aliud, circumeundo usq; ad umbilicum.Eil autem Trophonarius liber, in quo eontinentur ij cantus , qui cum introitu missae eantari solent,& maxime quide a Monachis, cuiusmodi sunt tropi, Sequentiae, Κyrieeleysen, &Neumae. Tropi dicuntur,quia prius canitur versus, ac postea elev n, S iterum versius,&eleyson deinde. Ille etiam notandum, qtiod semel diximus, ncuniam tam inci generis absque p, accipi pro iubilo. Pro spiritu aut e sancto dieitur Graece hoc pneuma, pneumatis, Haebraice ruath .Latine spiritus. Unde quidem in Prosa: Descendet in te sanctum p neuma . Postremis trophonarius no habet certum principium, quod ad placitum ea natur. Nemo enim tenetur potius
hoc vel illud Κyrie leyson in aliquo festod icere,quam aliud. Contra vero Antiphonarius certum habet initium, nimirum hoc: Alpiciens a longe . quemadmodum Gra-duar ij principium cst: Ad te leuaui. Ab Aduentu enim incipit Ecclesia. De quinque libris lictionum. cap. 6 o.
NVος de quinque libris Iectionum vi
deamus. Et primus quidem est bibliotheca a poλio, quod liber est &
i Mittio. In eo enim totum continetur
utrunque testamentum. Atque hinc propter
668쪽
excellentiam, tanquam si dignior & maior
ei let, solus omnium librorum materiae nomen retinuit. Fiebant enim.Omnes libri ex
biblo: Unde bibliopolae venditores librorum appellantur. Vel rectius ideo liber hie dictus est bibliotheea,qubd instar cuiusdam bibliotheem multos & varios libros complectatur. Secundus vero liber est passionarius, qui tamen plures sunt. Tertius est legendarius. Quartus homeliarius. Quintus denique sermo logus, siue liber sermonum. Redeamus igitur ad prunum ,& singulos
paulo accuratius examinemus. Bibliotheca vox est ambigua & homonyma, sive,ut nunc loquuntur, aequi uoca. Uno nanque nomine S locum ubi libri reponuntur, nempe armarium significat, & volumen aliquod magnu compacti im ex omnibuς Iibris noui & veteris testamenti. Sunt aute in viginti duo volumina veteris testamenti. quae ibi continentur, & octo noui, scilicet Euangelistaequatuor, Epistolae Pauli, Apocalypsis, Epistolae canonicae,& Actus Apostulo tu. Volumina veteris testamenti sunt quinque libri Moysis, m delicet Petateuchus, qua proprie apud Iudaeos dicitur thoral, id est , sex, vel libri legis, super quos iurant illi, ut nos super Euangelia tanqua sanctiora in nouo testamento. Sunt preterea, tui hoc pacto e numerantur. Iosue scilicet, ludicum cuius ex. trema perico pe pars cli libri, Ruth , Samuel, Malachim, quae duo volumina unum reputamus, videlicet Regum,quod tamen quatuor habeat partitiones vel distinctiones: Postea in uno volumine seqiiuntur alii quatuor: Isaias, H eremias, Et echiel &David. Sub uno volumine coinprehenduntur duodecim prophetae minores propter nimiam breuitatem. Nouemi quae deinceps sequuntur reputantur hagiographa, ita tamen ut sint authentica,numerum liber psal morum, liber Iobi tres libri Salomonis seilicet parabolae, siue mauis dicere prouerbia, Ecclesiastes,& canti ea canticorur liber Paralippomenon, Iudith, Sc Hester. Quatuor tandem enumerant apo eripha librum
videlicet Thabiae, Machabaeorsi, Philonis, cuius principium est, Diligite iusti tram, si Iesu fili j Siraeli, qui sic incipit: Omnis sa - p entia a D , mino, Se. Appellaturq: etiaE elesiasticus. Uerum hos quatuor quidamno recipiunt Ecclesia. tamen eos approbat,
quod argumentum serE habeant librorum,
Salomonis, etiamsi eorii aut hores pro cem to ac vere non sciat. Alios duos credimus Esdram composuisse, qui totam bibliothecam veteris testameti restituit, eum a Babylon ijs esset eombusta. Nos itaque Oibliothecam nostram, scilicet vetus & nouum testamen tu diuersis temporibus legimus iuxta varias historias singulis mensibus ut si e tandem cu totius anni circulo valuersa absoluatur. Unde equidem n5 ignoro quin illud
in aduentu Domini primo sit assi3nandu se dees arandu, sed facilius & dilucidius apparebit si ab alio tempore incipiat assignatio. Qid ligi debeat in Septiragesima: cap. 6 I.-
IN septuagesima ergo legimus totum
pentateuchum, quoad dies isti sint, videlicet quindecim ante pascha. Atque ita quatuor omnino Cantantur historiae, nimirum ex libris geneseos,& quartus de Exodo. Primus liber Moysis est Genesis, in quo agitur de origine mundi: seeudus Exo dux, in quo de exitu, agitur populi Israel iri ei ex Aegypto: tertius, Leviticus: quartus est Numeri, quintus Deuteron omius, hoc est, lex altera; cuius velut quandam tradit anaeephaleosin siue recapitulationem. Per iulos autem dies quindecim usque ad Pascha legitur Hieremias & liber Baruch notarii eius, ut quidam testantur, sub eodem volumine. Et quidem Hieremiae Threni siue lamentationes recitantur per triduum illud ante Pascha, quod appellamus tenebras. Dicuntur autem Threni, eo quod tripliciter exponantur a Paschasio, se dicet historice, allegorice, & tropologice . Vel amote Trenaro, ubi primo auditae sunt animarum lamentationes. Vel ideo etiam Threni appellati sunt, D in ijs post tertium quemq; versum litera sit alphabeti. Scriptum enim est opus illud quadruplici alphabeto, hoc est, in eo quater ipsem alphabetum de integro repetitur, Vel denique, quod verius esse puto, he lectiones pro 'terea dictς sunt Threni, quod lanientationes contineant. Apud Graeco nanque Θρῆνοι planctus est.
Sic itaque historia, quae quindecim illis diebus narratur, sumpta est partim ex libro Hieremiae, partim ex passione Domini in Evangelio. Nunc transeamus ad octauam Pentecostes,
669쪽
Tentecostes, ut ordinem veteris testamenti sinuli ratione persequamur. Quid legi d.beat ab octaua Pentreser Upis ad
rvdς ergo xsque ad Calendas Augu
sti legitur Samuel, Malachim,id est, liber Regum,& Paralippomenon cuhistoria: Deus omniu. Solet tamen in octa
ua Pentecostes eantari & legi de Trinita. te, quantumuis Alexander Papa interrogarus an etiam fieri debeat, d ixerit se nescire diem peculiarem de Trinitate, nee de nitate. Sed o fetum eius praecipue propter haeret leos institutum fuisse credimu Quare hic usque ad Calendas Augusti meminerimus , quod paulo ante cauendu else praecepimus. Si enim sellum erit die dominica, secure mutabimus historiam. Similiter si secunda seria, si tertia, si quarta in 'endae fuerint mensis Augusti, praecedenti dominica historiam libere mutabimus. Si vc- τυ quinta , sexta, aut septima , idem facere poterimus dominica sequentu Atque hanc
tanquam generalem habemus regulam.
Quod si denique mensis Calendae Derint dic pro sesto, illa dominica mutabimus historiam,quae Calendis sit proximior, siue ea praecedat, sime subsequatur. A Calendi, igitur Augusti usque ad Septembrem leguntur tres libri Salomonis, & duo sapientiae, qui sunt apocriphi, ita ut media pars cantici canticorum resertietur usque ad Natiuitatem beatae Mariae in Septembri, atque altera Iegatur in eiusdem Assumptione. Nam sermones qui ibi sunt, ut Cogitis meis Paula & Eustochium,& Approbatae consuetudinis est,&c. Potius in Triclinio, seu resectorio Iegi debent.Tune cantatur historia: In prinei pio Deus, antequa terra,&e. Quod ad recreatione pertinet. Nam istud aliud in principio , quod est in sexagesima, spectat ad creationem. Proinde a Calendis
Septembris legitur Iobus per quindecim dies per quindecim alios dies Thobias, Esdras, Iudith ,& Hester eum historia. Peto Domine. In Octobri legitur liber Machabaeorum cum historia : o Adona y Domine Deus,& Adaperiat Dominus. In Nouembri EZechiel, Daniel, duodecim prophetticum historia:Vidi Dominii. Denique
in Decembri Isaias totus usq; ad Natalem Domini, nisi quod transire debeat idem lector id quod ipso Natali legitur, Ut popuIus gentium : Consolamini: Constarge, &quod recitatur in Epiphania, ut Surge illuminare Hierusalem. Hse nanque pertinent ad Christum iam natum: Caetera vero quae
in Aduentu leguntur ad Christum nasciturum. Atque hine est, quod illa oporteat
praetermitti usque ad natale,quoisiam tune
noua , audiri debent. In ieiunus tamen quatuor temporum, quae sunt in Aduentu,& in vigilia natiuitatis Domini nihil Isaiae
legitur, quoniam propria habent lectiones, S propria officia. Unde δι alia ieiunia ab his tanqua magis solennibus officia petere soleant. Quare autem haec habent Scnon illa,ratio eli, quod olim Pontifex Romanus irasce ieiuniis ordines conferre c-- suetiit: Sed si L stum Thomae euenerit in
ipsis ieiuni js,d ic t Ecclesia lectione, de sancto S non de ieiunio . Ita enim usus inol uit. Id se ipsi ina tamen Romana Ecclesa noobseruat, ut quae sex recitet lectiones de ieiunio & tres vlt in as de homelia Euangelii ipsitis icili. In aduentu aliquado tres sunt hii loriae, aliquando quatuor si ipse suerit quatuor hebdomadarum, quod raro fit. Et tantum quidem habemus de veteri te flameto: modo videamus de nouo. Ab octaua Paschae usque ad Pentecosten legitur Ioannis Apocalypsis tribus septimanis, &Epistolς eanonicae duabus seqtientibus usq; ad Ascensionem, quae numero sunt septem. Prima est Iacobi Alphaei, tres sequentes Ioannis Euangelistae, quinta & sexta Petri
principis Apostolorum, septima denique Taddaei, qui& Iudas appellatus est frater Simonis. Ab ascensione Domini usque ad
Pentecosten leguntur actus Apostolorum: Primum quidem, &c. Historia est: Dignus est Domine ad omnia praemissa. Ab octaua Epiphaniae, usque ad septuagesimanv leguntur quatuordecim Epistolae Pauli tam quae sunt massae ad personas quatuor, quam quae ad dece Eeelesias, ut ad Titum Corinthios. De euangelijs & psalmis dicetur suo loco. Ad hune ergo modum de utroq; tcstamento dispositum ab Ecclesia habemu ,. Notan dum interim obiter hie est quatuor modis finiri lectiones, videlicet per: Tu autem Domine: Haec dicit Dominus, conuerti-
670쪽
mini ad me & salvi eritis, & tu Threnis
Hieremis per Hierula lem Hierusalem eo auertere ad Dominum Deum tuum, atque ultimo in Iectionibus mortuorum, per Aeati mortui,qui in Domino modiutur. Cuius tamen rei usus in Ecclesia admodum rarus
et . Sed nos dicimus non quid fiat, sed quid
fieri debeat. Carte tum homeliarius, quem quartum librum esse diximus, legitur in natali & in festi, eorum, qui propria habent Euangel a , ut in f sto beati Thomae, in Pa-s hale, Pentecoste cu suis seriis, ac tandem etiam recitatur diebus dominicis. Octo vexo dies Paschae computantur cum Septua
gesima, quod illa septima sit septimana a Quadragesima. per quam idem desis natur, quod per Septuagesimam, in cuius teptima
de cade filii Israel acceperunt redeundi licentiam , ct iam quasi liberi erant, ideoq; diebus illis eanti ea laetitiae inclamantur. In sabbato autem in albis, geminatur Alleluia, quoniam finitur Septuagesima. Quo quidem significatur absoluto prς sentis huius vitae cursu nos duplicem accepturos stolam, quum ad nostra illam Hierosolymam
peruenerimus. Vocatur autem sabbatum
istud in albis, st in Paschali sabbato Baptizati tunc albas testes deponebant, qua octatio die se in pserat. Proinde veto libri Pallionarii leguntur in ipsis diebus martyrum.
Sed horum aliqui, teste Gelasio, apocriphi sunt, ut de beato Gregorio,de Quirico, &Iulit a martyribu , ac qui omnino eiusmodi liint, ut eos composuisse serant ut haere lici, ob quorum infamiam ab Ecelesia interdicuntur . Quod autem sint ea noni Tati, suo loco dicetur. Nec quidem omnes la Omeliae sunt approbate, ut quaedam sunt Origenis , clui ad haeresim deel inauit Quaedam tamen eius leguntur a Hieronymo ea sigatae, sed in ijs sublicetur nomen autoris propter infamia haeresis. Quemadmodu etiam Salomonis nomen in lectionibus supprimitur ob notam idolatriae, di Moysis propter haesitationem, quam habuit ad aliquas contradictiones, quia Dominum exacerbauit.
o enim dicitur. Lectio libri Genesis Moysis legislatoris, scut dicimus, Lectio librin pocalypsis Ioannis Apostoli. Nonnulli tamen hoc pacto in principio Homeliarum dicendum esse cxistimant: Homelia Origenis ab Hieronymo castigata. Atque in se-
quentibus quasi hoc modo: Homelia eiusdem. Sunt autem fere hi qui Homelias posteris reliquerunt: Augustinus,Gregorius, Beda,S Origenes. Breuiter ergo passiones legi debent in festis martyrum: legendae iaseliis, qui propria haberit Euangelia, ut in beati Thomae, tres vltimae lectiones ex homeliis sint oportet, atque aliae ex passionibus. At vero legendamus appellatur liber, qui vitas ct Obitus tradit conscisorum , cu- ultimodi sunt Hilarii, Martini S aliorum, quos sacrosancta Ecclesia confirmauit, ita ut in corum festis istiusmodi liber necessa rao legatur. vltimo tandem liber sermonum, qui& Sermologus nominatur, legi venit ab Natali viq; ad octauam Epiph niae, quos Leo Papa S complures alij com-'poluetivit. Sed idem l: ber legitur m purificatione beatae Mariae xirginis, & praeter fessa alta, etiam ipso die omni u sanctorum. Proinde praeeipuas homelias composia et sit Gregorius & Beda , qui tamen nullas, praeterqua eas, quas an tu Augustinus ediderat, composuit. Nanque ille hoc unum de suo addidit,quod eas suis uerbis quodammodo vestiuit, usque adeo, ut quum in Augustino uerba duntaxat elsent disputationis, in B da sint uerba sermonis de lectionis.
Nunc redeamus ad libros Cantuum,
idque iuxta dies Adventuum. Primum itaque responsu in t equitur tres versus, quod si per x niuersiam annum vagemur, non amplius fieri liquido comperiemus. Fit enim illud propter tria tempora antiquorum patrum. Aduentum Christi expectantium. Ac primum quidem tempus fuit ab Adamo usque ad Noe, nempe ad diluuium . Secundum verbiusque ad Moysen,& tertium usque ad Clitissum. Et quod terna sat in eodem responso r petitio , prima videlicet ab altiori, secunda a minus remoto, & tertiae rursum a naianus remoto di minori, causam habet huiusmodi. Eo nanque modo ostendi miis patres primi temporis remotius ab Aduentu
Chiilii ab sutile, quam patres siecundi uel tertii, atque iterum longius suis e patres secundi, quam tertii. Sic quoque tria sunt tem PQra patrum nouitiorum secundum