장음표시 사용
691쪽
quatuor eon satus est elementis. Hine est, sutilem no suisse scissam, vel partitam, sed
quod Christus non in coelo,neq; in terra sit sortitione uni cotigisse. Unitas enim Ecclecruei fixus, sed in medio ι hi e est, in aere. sae non potest, nec via qua potuit ab haereti Fecit enim Pace inter coelestia & terrena, eis ct scismaticis 1 cindi, cu nulla sit sapie atq; etiam inter ipsa terrestria pacem con- tia aduersus Dominum. Christum eum in ei liauit posteaqua erant ii multates & ini. cruce pateretur, & maxima animi angustia micitiae inter unum homine atq; alterum, amigeretur prolixe orauit decantans deessed maiores tamen erant inter angelum & psalmosa cilicet: Deus Deus meus respice hominem. Ipse veris Christus in Omnibus in me. v se; ad: In te Domine sperarii, donec per crure pacem composuit, D quae inter se peruenisset ad ictum versum: In manus tuas disiuncta ae diseret aerant coniunxerit, ct Domine commendo spiritum meum, quo ex ducibus unum fecerit. Est enim lapis an- emisit spiritu. Quare & nos quoo; postqva sularis . A ut etiam inlatuor illi verius tra- passione recitau unus quae Christi anxiet fghrsicam qitatuor partes erucis, quae hem S dolorem exprimit, oramus . Quan- similis est ultims literae alphabeti Hebraeo tumui, sane mos iste orandi infrequens & T rum, v1delicet Tati, quae sonat, si interpre- insolitus fit, Usu enim iampride receptum tetur, signum Omnia volumitia veteris le- est, ut diebus a Liς ante Euangelium diean-pis significat ut erucem Domini. Hoc ergo tur orationes. rum hoc die contra fit o die quatuor in uno tractu versus dici de- dine permutato, quod & in initio a nobis
beat . ad declarandas quatuor Partes cru- dictum est,quo quaedam ossicia in Quadrineis, sicut S quinque dicuntur in quarta se- gesima trani mutati ostensum est.Orauit audita , quod qui ines Christus sanguine sos etem Christus pro tribus, pro se, inquiens: effuderiti Primo in circuncisone, secundo Pater clarifica filium tuum: pro suis, aiens: in oratione,tertio in flagellatione, quarto Pater pro eis,quos dedisti mihi rogo S pro
in crucifixione; quintoc si esset lanceatus. illis etiam qui credituri erant in eum, di- Tractus qui prolixior est, representat ma cens: Pater non tantum pro eis rogo, sed gnum istud bellum Dauidis cotra Goliam: Pro omnibus illis,qui credituri sunt in me. . .
Nam & Christut noster David hodie ma. Ex quo sequi videtur quis d non debeamus . :rnum Goliam, id est, diabolum, debella- orare pro illi,, quos scimus non esse saluam
iit. Quaedam Ecclesiae traimina canunt,vi- d Os,veluti pro eis, qua in in serno remanse- delicet. Qui habitat&ezQuia Christus a runt,ct pro Iuda,qui desperauit. Sed&nos diabolo prim si latenter suit tentatus velut smiliter oramus partim pro nobis, partim
a diacone quopiam latitante sub petra, sed pro omni gradu Ecclesiae, scilicet pro ne postea in passione tanqua a sorti icone acri phytis, petibia , Iudaeis,hς reticis, S schisma tersuit vexatus, quod per hunc versiim fa- ticis, ut eis Deus gratiam sitam insundat, cicile exprimitiis: Super aspidem& basiliscu fidem catholicam couertat , sectentes Uri- ambu labis,& conculcabis leonem & draco dem genua pro alijs, verum no pro Iudaeis, mem. Passio legitur ideo, quia tiim Chri- quoniam illi illudentes Chriso penua se-
sus re ipsa patiebatur. im autem ventum xerunt . Obiter ergo hic animaduerte id,
est ad illum locum i Diviserunt sibi vestit. quod legitur ante genuflexionem non esse
menta mea. & super vestem meam miseriit orationem,sed adhortatione, quemadmo-
sortem, i sic duo hypodiaconi duo mamilia dum est oremus & quasi quanda ostensi
vel duos, alios pannos altari impostos,au- nem pro quibus finalis oraturi. Quod verbserunt, quod quatuor illi milites qui Chri- postea dicitur, oratio est . Item Orsiis an sum crucifigebant ex duabus eius, esibus maduerte tres fuisse illusones, quas Iudaei sibi indumenta confecerunt, historia ipsa in pentibus sex is Claristo exhibuet sit. Et qui- representantes. Aut certὸ remotio rannm dem prima sirit, velata elux sacie in atriorum fugam signis eat Apostoloisi qui erant Ponti scis. Altera veris praetorio. Quoniaquasi velle, Christi. Petrus enim ad vocem illo tradito Iudaeis a Pilato vi ipsum e ciunius ancillae ipsum ieeauit, & Ioannes nu figerent, milites spineam plectentes coro-dus aufugit. Tertia vestis, quae in altari re- nam sexis genibus illud debeant ei. Quod linquitur , designat vestem Domini ineo . quamuis a Iudaeis iactum n6 suerit, scribitur
692쪽
tur tamen illis, quod causitu praestiterint. lorum eosuetudo,qua in eelebrandis mistis Tertia denique illusio fuit, quit praetereun utebantur. Olim enim Apostoli haec tan- te, ill Datn id eruce pender i diceb/t: vah, tum verba pr erebat,quae dixit Dominuta qui deflaui &c. Contra illas tres illusiones Hoc eii corpus ineu, dic. Et hic est Gnguis
in os ante crucis reuelation in tres Prae init- noui teli amenti,M. Quibus ipsi Spoiloli timus adorationes cum dicimus ter ha- postea addiderunt orationem domini eam
pyos, . Quasi ter honorates illusum pro- Atq; haee est consuetudo Apostolorum hiester nos, idque duabus linguis, quia tertia representatiar, eo modo quo antaqua tusce
adhuc silet. Hinc igitur & illud notandum lebrabatur, sed Gelasius Ilapa , Gregorius
venit, quod cum multa sint gener. Jingua- N Selestinus multa tandem addidςrunt, urum, tres tamen potissimum existant princi supra dictum est. Facta autem comunione, pales. Prima latina, propter nobilitate & statim cantant ut vesperae cum otatione, de Domini u Romani Imperii, secuda Graeca, tam missa,quam vesper e. una simuntur col, propter sapientiam,tertia Hebraea: ut pote. lecta. Hoc ita peracto, crucifixus in suum quo caeterarum linguarii mater sit. His au- locu reponi debet. Ante quem necesse est,tem tribus linguis deseriptus fuit titulus ut chorus psalmos psallat, etiam Episcopus Domini in emice . Quare praeter reliquas vel loco ipsius vicarius eius, idq;.tantii per linguas hae tres tum in missa usurpantur, usque ad horam illam, qua Christus resurdidum in ea canimus Graece Hyrie elei son, re erit. Atque ita tum celebrare debet my Hebraice Alleluia, α tera. Latinc. Ad. sterium de resurrectione is Primo nanque uersiictres Iudaeo tu: aecusationes in Chri, prouenit labor, secundo clamor, tertio ausum,dicimus nox tres excusationes in per- tem exauiatio, unde al.ιlle: Ad Domi, tona Saluatoris,se ilicet: Popule meus, ubi num, inquit, cum tribularer clamavi, de Christus exprobatalli sua beneficia: hibe- exaudiuit me. Quare & nos oportet ei iurationes videlicet ab Aegypto, regimen in esse imitatores. deserto, introductionsi in terram optima. I iQuasi dieat Christus: Tu accusas me,quod De EM potibus fieram s. i. e cap. systributum dari negaueram, deberes potius ,
gratias agere, quia te liberaui a seruitute N TVnc dicendum est, quare una par Aegypti: Tu aceti fas mea, regem me Aee- l l lacramenti scilieeteorpus sub sperim, versi satius soret, quod gratias ageres cie panis reseruetur die coenae,& al- se eo, quod splendide & regulariter te in tera pars scilicet sanguis sub specie vini noldeserto pauerim . Tu denique me accusas, reseruetur,ac duae quide sunt causae, quam quod dixerim me filium esse Dei, sed grati- obrem corpus reseruetur. Prima est, ne foritudinis signum potius exhibe,st tibi dede- tasse qui piam ex hae vita line viatico discα rimeterra lacte,& mcIle manantem. His e r. dat, quod euenire posset in reseruaretur go ita dictis , crux aperta a et nuda proser. atq;anstitutum ita est ab Innocentio Papa..tur, ad significandum omnia,quae fuerant Secunda est,quod illis tribus diebus maximobscura, tunc fuisse manifesta, ct salutatur me omnes ij religiosi, quibus necessitas est, erux hisce verbis. Ecce lignia,Se. Qitonia debeant c6municare. Quare oportet ut sa- per erucem omnibus salus reformatur ac cramentum illud reseruaretur, quonia eo: restituitiit. Postea autem adoratur, id est; die consecrari no debet, ut supra ostensum leum reueretia osculatur. Solus enim Deus est .iCvr autem sacramentum vini non ser adorandus est, & cxtera illius causa vene- uetum, triplex est ratio. Prima est, quia cumranda. Crux ergo vid oratur ideo, ut osten- Vinum liquidum sit, non posset tam bene damus nos debere humiliter facere, quod reseruari, luna quadam negligentia sacile illi fecerunt superbe. Osculata crure, domit queat labi: Secunda est, quod duos sacrifi- illicum corpus altari apponitur, & tunc sa- ciorum ritus sitis temporibus approbaue- , eerdos eum pr fatione preposita, videlicet rit Deus, veterem legis, videlicet suo tet , Oremus praeceptis,&c. Quam addidit bea- pore.&nouu hoe tempore Ho, duos ritus rus Gregorius cantat oratione dominica. . significant panis.& vinum, licet mam res
693쪽
vinum veterem. Nee mirum videli debet, si per rem noui saeramEti vetus sacrificium significetur, eum & eontra inueniatur, rem videt ieet veteris tella meti declarare nouu. Nam quartis serijs septimanarum quando ordines eelebrantur duae lectiones ex veteri testamento recitantur, quarii altera quae sub nocturnali tono exprimitur, vetus signiseat testamentu i altera verbquae sub tonotam uni, nouum. Ex eo itaque,qubd vinumn si reseruetur,ostenditur vetus sacrificium
isare debere. Tertia ratio est, qudd idcirco non reseruetur, quia Christus dixit in coena:Amen di eo vobis, quod ad modo non bibam de hoe genimine vitis,donee bibam illud vobiscit nouum in regno patris mei. Siquis autem roget,num istud vinum,quod eo die in e5munione sumitur, ex dominici
eorporis contractu consacretur, quamuis
Omplurium seripta illud asserere videantur, nos tamen veritatem magis sequentes,
ct ea quae sancti patres tradideriit, dicimus vinum illud omnino non esse consecratum ex illo eontractu,sed sanctificatu . Est enim disserentia inter eonsecratum & sanctis catum. Consecrat si dicitur quod in consecratione,ut ita dica,transtibilatratur. Sanctis ea tum vero est, quod per verborum sanctificatione emeitur sanctu sine aliqua transubstantiatione; ut aqua lustralis, quam ideo benedictam dicimus. Rursus sanctificatum dicitur, quod a tracturi sanctificatae magis esse itur reserendum. Si autem diceretur, quod solo eontactu vinum vel aqua consecraretur, magna prosectb inde sequeretur rerum perturbatio & consesso. Sic enim contigeret ea licem no posse lauari, indeq; efficeretur, ut iam sexcenti panes unius hostiae eontactu, sine verbo possint consecrari, & si una aliqua gutta aquae lustralis seu benedictae in stagnum vel puteum, qui ex lacunis scaturit, infunderetur, aqua illa
perpetuo benedicta manaret: atq; eiusmodi infinita alia incomoda ex ea re nascerentur. Iam etiam praetereo si dominici eorporis tactu vinum cosecraretur,contra decrotum fieri,quod prohibet,nec hoe die consecratio fiat. Quod aute hie queritur quam obrem Christus discipulis prius eorpus suu dederit mysticum, quani in veritate illud offerret, discussum latis apud alios est. Aduertendum ergo hic es di tepetendum,
quod paulo ante a nobis dictum est, utpote secundum triplirem Christi erucifixionem quae hoe diere ipsa facta est, tribus horis,
tertia videlicet sexta & nona per uniuerissum annum missas celebrandas esse. Hora enim tertia erucifixus est linguis Iudaeorsis attentium Tolle tolle,erucifige eum. Hora sexta in eruce positus suit, & nona expira uit, qua propter hae horae ad celebrandas missas ea nonice sunt institutae, quae Christii molationem mystice representat. Diebus enim sestis quum a libidine est abstinenda, mitti debet tertia hora celebrari profestis, sexta,& in ieiunijs nona, sin aliter fiat,ce te canonicum & regulare non est. Exceptis interim ijs temporibus, quibus nocte missaeelebrari debeat, ut in natali Domini,& in sabbato Paschae. Missa enim quae tunc cel bratur, non ad sabbatum pertinet, sed ad diem resurrectionis.Unde etia nunc Romae S per uniuersum Rauennensium archiepiscopatum, sub quo & Bononiensis Ecclesia continetur, tune missam non celebrat vis in noctem. Quod aute sic seri debeat, satis ipsa ostendit oratio, quae tum dicitur: Deus qui hane sacratissma noctem, S illud quod
in ceret,quem vocat,benedictione ea nitur: haec nox est. Sic itidem quotiescunq; ordines conficiuntur, nocte missa celebrari debet , quoniam ossicium maiorum ordinum
ad diem spectat dominica. Sed quia a ieiunio incipere oporteat, ideo in sabbato post vesperas illud inchoamus, & ad noctem
usque protelamus. D. Useis te Marum. cap. IoO.
Vnc vero cosiderandum est, quam
obrem tribus noctibus cotinuis ossietum, quod tenebrae appellantur celebremus, quemadmodii ad illud ossicium pulsandum sit, quare,ct quot candelς accendantur,&: quomodo eae extinguantur, α deinde etiam de ossicii qualitate. Posito itaq; Christo in eruce tribus horis fuerunt tenebrae, a sexta usque ad nonam,ita ut complectamur sextam & nonam, dum sol pati batur eclypsim,no quidem naturalem, sed in iraculosam, quanqua eam infideles iuxta
naturam ita accidisse mentiebatur. Quamobrem san E propter tanti illius miraculi memoriam, per noctes tres illas horas r prese
694쪽
presentamui. Ad omelum tenebrarum non eampanis pulsandum est sed ligneis tabuialis . Campanar enim signifieant ut dictu est, concio natores. Atque id ed campanis non pullatur,quia concio natores, hoe est, Discipuli Domini non solum ni men eius non prςdicarunt, sed & negauerunt, ut Petrus &fugerunt. Scriptum est enim: Percutiam pastorem, & dispergentur oves gregit. Unde Dominus videns eos ad fugam pa ratos ait: Quem queritis quasi dicat: Si me quς ritis sint te eos abire. Magnus tamen ex ligno editur sonus.Tabula lignea Christum significat qui in ligno clamabat, praedicabat,&orabat direns. Pater dimitte eis, quia ne sciunt quid iaciunt. Pulsatur igitur l)gno,u, tum iolus Christus extitit concio nator.
De numrro candelara . cap. Io I.
DIcendo modo est de eandelis, atque
hie quide in numero diuersitaς est. Quidam enim septuaginta dita, aceendunt. quidam viginti quatuor, quidam uindecim,quidam etiam duodecim , qui-am nouem , & quidam septem . Sed hi tamen omnes non absque mystica signi heatione hoc faciunt. Nam septuaginta duae eandeis septuaginta duos Discipulos significant,quorsi praedicatio siue eone io in morte Christi extincta est. Vel ad designandum quod Dominus septuaginta duabus oris insepulchro quieuerit per synechdochen, quemadmodum dicitur tribus diebus & tribus noctibus, in corde terrae latitasse Vel septuaginta duas nationes ,& septuaginta duo genera linguarsi. Viginti quatuor candelae quae prius accenduntur, & postea extinguntur, hunc versiculu: Gloria patri &stio,& c tera. significat, qui viginti quatitur vicibus in nocturni, selliuitatu eantari s Ieat S in hoc officio omnino tacetur, qu Oniam laus Trinitatis, ad quam pertinet versus ille in morte Christi videtur extincta. Quindecim ea n telae duodecim Apostolos ct tres Marias significant, qui omnes Iaude Dei tune subtieuerunt. Sed Apostolis tamen sugientibus,tres Mariae, ut quae mi Rus
metuebant, et rca cum, Quo ad poterant, ver
sabantur. Unde legitur: Pelli meae consumptis earnibus adli sit os meum S derelicta sunt tantuni odo labia circa dentes meos,
O F P I C. 3s 3 id est , mulieres quae simi quasi pellicula
quaeda . Duodecim candelae, duodecim exprimunt Apostolos. At vero nouem, humanum genus significant, quod propter peccatum sitim a consortio nouem ordinum an iagelorum semotum est,& a vera luce exclusum. Per septem candelas, septiformis Spiritus sancti declaratur gratia, quae in cordibus Discipulorum pene suit extincta. Vt autem de numero candelarum fit, omnes manu caerea debent extingui. Et qui de permanum caeream intellIgitur manus illa,
quam vidit Baltaxar Rex Assyriorum scribentem in pariete verba huiusmodi. Manetheret phares, quae sic exposuit Daniel: M ane, id est enumerauit,thelel, appendit, Si phares diri lit. Hic ergo sensus est: dicit Dominu ,: Numeraui tempus regni tui, &opera tua bona & mala, ct appendi & inuem plus mali quam boni, atque ided diui detur regnum tuum in Persas& M edos. Quod utique iactu est per Cyrum & Dariu rQuemadmodum igitur regnum illud pro pterna ala opera Regis extinctum suit, Si diuisium in perpetuit imita quoque regnum Iudaeorum, propter peccatum in mortς Christi eo in mimini diuisum est, ct in posterum penitus deletum. Vel quod melius est, manus caerea representat manum Iudς,qupsuit caerea, id est, ad malum flexibilis, per quam Christus Rex noster, di lucerna vera, traditus suit S extinctus, quantum in ipso fuit. Atque ita per manum eae ream significatur illius manus, de quo Christus ait: ui mec si intingit manum,&c.Vt enim haec extinguit lumen, ita illa verum lumen extinxit,quantum m se suit. Aliquando vero plures candelae sine certo numero incenduntur, nec obseruantur aliquis numerus, ita ut vel quelibet mulier aut vir sua is hic sbiiaccendat. Per qua, candelas significatur Piophetae S alij sancti Patres. mri propter Christum lumen mundi venturum annuntiantes atque alij, verba salutis eoncionantes, & praedicantes amjs vexati poenis mortui sunt & extincti. Nec veris omnes eandelae simul extinguuntur, sed suceelliue nune haec, nunc illa. Quoniam discipuli non simul ab eo recesserunt, sed paulatim quum unus decessisset, abiit & alter. Una tamen quae in earum medio est collocata, non extinguitur, sed abscon-
695쪽
ditur & oeeultatur, posteaq; in apertum
profertur .ae eius luee Omma Eeclesiae lumina rursiis aeeenduntur. Hie eli Christus, qui licet videretur secundum corpus extinctus, secundum diuinitatem tamen viisuebat,qu e illi, erat occulta. Ille enim paulo post resurges eum lueeelarissima se suis
Disci oulis mani sellauit, quando in eorum mentibus charitatem iam propemodum extinctam sua illustratione iterum inflammauit. Nae de i 'so ossieto prosequamur,quod uniuersam Chrilli sonat pallion E . Primus ergo versus, a quo noctis officium alioqui incipi eonsueuit, nempe: Domine labia mea aperies, subtieetur, quod Christus ea.
Put nostru a nobis auferatur. Sic nec Deus madiutorium dicimus, quia nostro pallore percusso nos illius oves a quo petamus au - cilium non habemus . Inuitatorium autem ideo non exprimitur ne per hoc prauum
illud lusaeorum consilium contra lesum factum quodammodo imitemur, sed potius ut ipsum per multator ij silentium detestemur. Ad lectio nex quoque benedictioneque petitur, neque datur, Obd pallor qui gregi suo benedicat modo non adiit.
Vel quia per Iube Domine significantur
illi,qui eunt concio natum, & per Tu autε, illi qui cone ionandi munus obierunt, &inde reuersi sint. Sed nee hi, nec illi tum . aderant, si tu idem aufugerant . Debent ergo dici lectiones etiam lamentando,& maxime ille, quas Threnos appellamus Hierem te, qui defleuit sanctuit si regem Iosiam. Luget Ecclesia etiam tunc passionem,&mortem D imini. Sed quia propter peccata nostra ipsum amisi inus, seundem volumus recuperare, certe ut ad piamitentiani, coaertamur, illos ib finem lectionum neeli ine versicut uni, scilicet Hierusalem Hierusalem, conuertere ad Dominum Deum tuum , O. admonemve. Leguntur Threni Hierem ter hae est, lamentationes, si ver. bum verba interpretemur,que ita a Trenaro monte statu appellate, ubi animarum lamentationes, a te is hic puniuntur, senius audin Rur. Ρ lsant tamen ideo vocari Treni, quot semper p ast tertium quemque versum seq ratur litera ex Hebraieci alphabeto, si ias uniuersa it in illis lamentationibus qu iter ordine ponitur, idcirco autem Hiaremiae la .neatationes lecima , qaoaia
si eut ille deplorauit mortem Iosiae, & d
structionem gentis suae futuram ita nos deploramus mortem Christi. De expositione trium qua praeterea in eiusmodicas obseruamur. cap. Io a.
REstant deinceps tria inquirendar
noctis antiphona quae ad Benedictus canitur, atq; etiam totus psalmus tam alta voce,& quasi terribili eantetur: deinde vero quare quidam tropi in huius ossici
fine lamentabiliter dicantur. Postremo cur tribus hisce noctibus ipsum ci ficium noctis
alta voce, luasi terribili & manifesta decantetur, diurnum aut ein tacite ac voce Omnino dimilla. Verumenimuero quod antiphona ad Benedictus,& ipse etiam psalmulextinctis candelis voce eleuata, & velut
horribili eanatur significat tumultu eo hortis,quam cum gladi 1s S sustibus seeum Ii
das adduxit,.quando Christum traderet. Per nocturnum aute officium tenebrarum declaratur prophetia prophetarum, & per diurnum, praedicatio liue concio Apostolo rum. Quapropter o Teium noctis alta voce ea nitur, quia prophetae aperte quae do Christo erat ventura praedixertant, R quoaillis Spiritu ε sanctus dicta, it omni semota formidine nunclauerunt. Sed diurnu cim eium tu, milia voee calatatur, quod Apostoli aut omnino tacuerint, aut certe .cculta Predi ea uerint,& concio nati fuerint. Conti ex aute cohors quinquaginta milites qui ob id in tanto numero euin Iuda missi sane ad Christam capiendum , quoniam Iudaei verebantur, ne populus, qua eum libenter audiebat, si lianc proditionem stiret, suas Inter Poneret parte, ad ipsum liberandum. Aut certe ideo, quia facile opinabantur eum esse sortii simu ri,ia omnino talem', ad quem eapiendum Rauei non suis cerent . Uidebant ninque dumini ea praecedenti ipsum solum sta gelio ex funiculis eosecto omne, vendentes N ementeς potenter e tem plo et ccxlse, ac uir mulariorum mensas fortiter euertisse. In quo quidem iacto praeterea viderant fulgorem' luendam , quasi quosda radios igneos, ex ipsius iacie exire.
Porro autem tropi, id est, versus illi, qui tribus iliis noctibus in fiae. officii cum Κνrie
696쪽
Tyrie elei son, & Domine miserere, velut lamentabiliter decantantur significant lamentat tones, & dolores mulierum , quae propter cognatione Iesum sum ab Galilea fuerant secutae . Inter quas erant Maria Magdalenae, Maria Iacobi, & Salomae plorantes Iuxta sepulchrum. Tropis cantatis
in quibusdam Eeelesiis ad terra in procidentes dicunt, Miserere mei Deus,& Collectam, videt ieet: Respice que sumus Domine super hane familiam &e.
De purgatione pauimenti. Cap. I I.
P si haec dicendum est, cur quinta se
rra Ecclesiae pauimentum mundetur& altaria denudetutiae deinde quamobrem eade seria ipsa altaria vino & aqua lauentur, atq; asperis ramis, presertina taxi
aut buxi quali frixentur. Ad primu quidem
prompte intelligendum,oportet cognoscamus Ecclesiam esse eorporalem, aliam spiritualem. Corporalis est domus, in qua di- uinum ossicium perficitur. Spiritualis vero est .velut conuocatio quaedam fidelium.
Sicut enim Ecclesia corporali, lapidibus ex diuersis locis congregatis construitur: ita quoque spiritualis Ecclesia ex diuersi conuoca tur hom inibus,ita ut hine Ecelesia ipsa appellata sit conuocatio. Quanqua nomen illud proprius ae verius spirituali Ecclesiae cGueniat, quam corporali. Homines enim conuocantur,non lapides. Saepenumero tamen fit ut nomen eius, quod signifieatum est, signis canti attribuatur. In Ecclesia igitur spirituali, sunt pauimentum Christi pauperes, hoe est , pauperes spiritu , qui in omnibus sese humiliant ut hine propter
humit: tatem pauimento maxime assimulentur. Quare obiter notemus tria esse genera paupertatis, quorum primum paupertas dicitur necessitatis, quae est in egenis: Alterum simulationis, aliae in hypoetitis est: Tertium autem vocatur paupertas spiritualis,quae consilit in bonis. Prima pau-zrias tollerabilis est, secunda detestabi-is,tcrtia laudabilis, ita ut omnibus ijs bene iaciendum sit propter Dominum. Nec sane ullus sit fortunae respectus quanis ad primam paupertatem, vel causae quantum ad secunda, sed naturae hominis. Pati imentum ergo Ecclesiae mundat ille, qui paupe-
ribus propter Dominum pedes Iauat caeteraq; misericordiae opera exhibet.
De nudat ione aliaris. cf. Io .
S Zqui xur de nudatione altaris. quς pars
est in Eccles a dignior, usq; adeo, ut si
altare remoueatur, ae rursus aedificetur tota Eeelesia iterum sit consecranda. Verum e6tra, etia si Eeelesia remoueatur, hoe est pars eius aliqua aut plures altari immoto, Ecclesia non consecratur sed alia sanctificatione trudatur. Altare enim Christit ira lignificat. Praecepit nanq; Deux in lege: H Ita re de terra facietis mihi. Altare deterra est Christiis natus de Virgine. Vnde dieitur: Veritas de terra orta est. Haee est
terra, ius dedit fructu suum mictum subli- meu . Christum videlicet sublimat si super choros angelorum in coelis. Nudatio ergo altaris declarat,o Christus in passione lita denudatus visis sit, & despoliatus illis signis,quibus ante in iaciendis miraculis apparuerat gloriosus quum solus vendentes atq, ementes e templo eiecerat iacie eius spledoris radios emittet e. Qui enim prius
tam potens, tam Eloriosus apparuerat,mo
do in passione vitus est debilis & abiectur.
Unde Isaias: Vidimus, inquit, eum non ha- Isa. bentem specie neq; decorem. Et Hilarius: F3. Ante, ait, passionem apparuit Deut & homo, in passione totus homo, post passionem totus Deus. Vel etiam altaris nudatio reis presentat ipsam ae veram Christi nudatis nem quando milites eum spoliauerunt, Scelus vestimenta partim sunt partiti. partim sortione abalienarunt. Aut certe vestem Christi apostolos esse dicimus quibu, Christus tanqua vestibus quibusda ornabatur, S per quos nomen illius erat magnificatum. Altare igitur nudatur quoniam Christus a suis Discipulis sugientibus,& norncneius taeentibus, relinquitur. Proinde vinum & aqua quibus altare lauatur significant sanguine redemptionis nostr & aqua regenerationis,quae ex latere Christi fluxerunt, quando latus eius lancea fuit aperisi. AItare ergo abluitur quia corpus Christi vers altare, sanguine & aqua in cruce aspersum suisse ereditur. Rami autem asperi, quibus altare fricatur, significant spineam coronam, qua coronatus est Christus, aut
697쪽
flagella amara,& ictuum vibices, & graues dolores, quo L in morte substinuit. Sunt ideo rami hispidi sicut rami taxi, quibus pauimentii mundatur, ς, nos debeamus viiij snaudari,& in eleemosynis pauperibus prouidere, quatenus hi sint, qui nos in aeterna tabernacula recipiant Ipsoru in enim est regnum coelorum, quod intelligendum est de pauperibus bonae voluntatis, siue spiritus. De ais. cap. Ios.
HIs ita de sexta seria prosequutis,
transeundum est ad Sabbatum, in quo dicendu prius est de ipsius diei nomine e postea de eiusde officio,seruato
ordine. Hoc ergo sabbatum αντινεμaσἰών
proprie sabbatum sanctu appellatur. Nabbatum a sit interpretatur requies quonia tempore creationis mundi quam Deus sex diebus absoluit S septimo die ab opere re. quieuit. Quamobrem in lege Deus praecepit hunc diem ab omni seruili opere obseruari ita ut in veteri lege haberetur sanctus. Verum hoe sabbatum καj'. ξοχήν seu per excellentiam ita est appellatum, quia significat requiem Christi ab opere recreationis in septima aetate. Quemadmodum enim Deus opere creationis naudi, sexto die completo, septimo coquieuitrita quoq; in sexta
aetate, recreationis opere absoluto, scilieet natiuitate, passione & est eris omnibus,que
de illo praedicta fuerant, septima aetate requieuit, quae secundu quorundam opinione ab ipsius passione suit auspicata. Alii tamen dicunt eam incepisse a morte Abeli. Quando enim anima Christi mortalitate M omnem patibilem eorporis qualitatem exuiiser, quasi in requie conquieuit. De Uscio abbML cap. Ios.
NVnc de eiusdem diei officio viden
dum est,& in principio quidem ossici j omnis ignis in Ecclesia extingui
debet, posteaque e saxo calibe aut serro alterum executi qudd fieri debet ex sarmen to quoniam Christus. se dixit: Ego sum vitis vera, deinde debet benedi ei cum cruce & aqua lustrali. Quo quidem facto cae. reus Paschali , ut vocant,benedicetur,atq; incenditur cum duobus paruis alijs caereis, qui ab illo accenduntur. Vnus enim ab una parte eonsistit,alter ab alia inter quos maximus statuitur caereus. Duo igitur minores eae rei dcclarant sanctos veteris & nout
testamenti, qui tam videlicet hi, quam illi omnes per Christum sunt illuminati. Vel duci eae rei significant doctrinam Apostolorum & Prophetarum , qui eum Christo in doctrina coneordant & conuentun r. Tandem vero virtuti quatuor in quibusdaEcclesiis leguntur lectiones. Ae Romae quidem hoe pacto fieri solet, ut duodecim reeitentur Graece,& totidem Latine. In nonnullis autem Ecclesiis legunt tantum duodecim, de in nonnullis duntaxat septem .
Atqui visintiquatuor legsit, duodecim ob
id Graece recitant propter aut horitatem septuaginta interpretum, quorum auth
ritas quondam in Graecia maxime floruit, atque etiam in illa parte Italiae, quae magna olim dicebatur Graecia. Verum dii decim id ed dicuntur Latine propter authoritatem transsationis Hieronymi. In minimis tamen Ecelesis non habent nisi sex ob senarium numerum, qui quodammodo pet sectus est. Qui verb duodecim sernant, illud faciunt propter numerum Apostolorum. Lectis ergo lectionibus itur ad sontem cum Istania, atque aqua benediacitur ,& eonsecratur. Sed peracto eorum baptismo qui fuerant bapti Eandi, reditur pari ratione cum letania. Qua quidem finita ipsam missam auspicamur a Lyraeeleiason. Nam in ea misia introitus, graduale, offertorium & communio praeter solitumlbbticentur. Eodem modo& Agnus Dei a quibusdam quidem dicitur, a quibusdam vero non . Sit scepta hostia, statim vesperae cantantur, idq; cam duobus tantu Psalmis, nimirum et Laudate Dominum omnes gentes, &c. Cum Magniscat. Atque ad eum modum una adiecta oratione totum eius dici officium absis luitur. Quare haec omnia fani. cap. Io I.
HI itaque sic breuiter, si quasi histo
rice enarratis, rationes quare lixe
omnia fiant prosequamur, & quid
significent suo Ordine videamus. Ignis,qui antequa nouus excuteret erat in Ecclesia, veterem
698쪽
veterem eonnotat legem. Quod ergo vetus ignis intinguitur, significat omnia legalia veteris testamenti in Christi passione suisse completa,& exinde debere illacessare. Saxum, ex quo ignis,excitatur, Christus est, super quem tanquam solidam ac firmam petram Ecclesia est aedificata, aqua Spiritus sancti ignis proe edit. Elicitur tamen aliquando ignis ex crystallo. Nam si erystallus supponatur Orifieio phialae aqua plenae ad Qtem, sine mora ignis e crystallo ilico excutietur, si igni somentum, quod apponi solet, adiunctum suerit . Crystallius significat puram Se pellueida Christi carnem, uitae sine labe fuit. Caereus &renouatus& illuminatus significat, quod
Christus resurgens a mortuis, in carne gloriosa verus Deus apparuerit. Atque ita e reus illuminatus exprimit Christum,diuinitatis splendore illuminatum. Quod autem ex igne maximi caerei duo minores ac extera Ecclesiae lumina incenduntur,declarat non solum Prophetas & Apostolos, qui per minores duos caereos, ut paulo ante dictum est intelliguntur,igne sancti Spiritus suisse illuminatos, sed quod omnes etiam Ecclesiae fideles eodem igne illustrentur. Simili ratione declaratur diuinitatis plenitudinem in Chi isto fuisse, q, a quibusdam in principio benedictionis caereus accendariar. dua n qua prosecto melius & commodius tum primu accendi debere videatur, eum in benedictione agitur de igne. Crux
ex thure caereo imprimitur,quod nimirum
signiscat holocautium, id est totum incensum,& totum combustum, siue igne asium Pium. In veteri nanqtie testamento duo solebant sacere sacrificia, matutinum, quod totum incendebatur, Se dicebatur holocaustum. Crux de incensi, designat sacrificium legis vespertinum,quod inacitatione Christi in ara crucis factam, idque in ipso mundi vesperae praefigurabat, quodque in eius passione completum fuit. Quid per tam se Paschalem significetur. cap. io
A Nnotatur quide in caereo Paschali
annus ab incarnatione Domini. Christus enim antiquus & magnus annua est,ac dierit plenus, si sumamus com
putationis nostrae initium a conceptione, quando beata Maria dixit: Ecce ancilla domini. Eo nanque dicto statim Christus fuit homo. atq; ipsa Spiritu sancto plena. Ideo ergo Christus annus dicitur, qudd quemadmodum in dierum anno sit fructitiim plenitudo: ita in Christo & suit, & etiam nunc est onmium bonorum plenitudo & abundantia . Habet enim Christus sitos menses, habet suos dies. Siquidem duodecim Apostoli duodecim menses sunt, de reliqui dies Christiani omnes Se fideles, quorum horae sunt neophyti Inscribuntur quoque caereo Pasthali indictio vel aera atque epacta. Quoniam actione, omnium Se successiones temporum per Dei dispositionem recte disponuntur. Vocabatur autem indictio anti. qui tu, spacium quindecim annorum, quod ex tribus constat quinquenniis, in quibus orbe triumphato persoluebatur Ronianis tributum ex uniuerso orbe. Primo autem quinquennio solucbatur aurum, secundo argentum, tertio serrum, ad conscienda arma & ars adornandam civitatem. Et siesngula quinquennia illius spacii quindecim annorum simit ter appellabantur indictio . Finitis autem quindecim annis r 3 uertebatur tributorum indictius ut prius, quae quod ita tribu, lustris indicebatur, se dicta est. Appellatum item est tributumhoeaera aerae, quod eodem modo singulis annis omnis orbis Reipublicae Romanae quodcunque renus aeris persoluero professii, suerat. Prous ergo suerunt indictio nes, ct postea aerae ob aes aeris, sic dictae. Ad
cuius tandem nomenclaturam accessit ei acta, quod additionem significat, a Graeco
secrari oportet. non autem a saccr-
dote vel Episeopo,etiam si sint presentes, quantumuis maioris sint ordini, &dignitatis. Per quod quide intel l igitu r, 'Christus resiurgens ex mortuis primo sese obtulerit & ostenderit mulieribus,r quas, utpote quae erant sexus debilioris, gloriam suae resurrectionis Discipulis suis nunciauit. Sed nec illud temere secit Dominus.
699쪽
Nam quemadmodum principium mortis G, eontactus eorporis Christi in baptism
per scrini nam in mundu intrau it, ita quoq; te aquas sanctis cauerit,& vim regeneranda neeelsarium suit, ut initium nostrae restitu- illi, contulerit. Representat autem eae reus. tionis de salutis per mulierem mundo an- super columnam positus & accensus colum nuntiaretur. Vnde prosecto. cursoriet con- nam ignis, quae nocte praecedebat filios s derandum est, malle res tribus gaudere Israel, quado Aegypto exeuntes intrarunt priuilesiis, quorum primum est, quod in . mare rubrum, in quo praefigurabatur ba- paradiso sit condita ac creata rati rum, ptismus, ut per desertum veniret in terram quod ex muliere natu, sit Christus, & ter. promissioni, . Extinctus vero ostendit co-tium, quia resurgens a murtuis primo.ay lumnam nubis, quae item eosdem praeibat paruit mulieri. Interdiu . Culumna enim tria praestabar,
protegebat nanq, illos a sole, ab host ibus, cur iituli his taceamur O de bapti a. N nocte eis lueem praebebat Pari ratione cap. IIo. Christus praecedens baptiaeatos, obnhibrae
eos contra incitamenta vitiorum,& prote-DU bus de eausis tituli lectionu non git ab hostibus, sicilicet a daemonibus, Sarae inuntur, quaru prima est, quo- mundanis cupiditatibus, atque illuminata a Chri lius caput nostrum necdii. Per charitatem. Vnde dicitur. innix conla-nobi, sit restitutum . Secunda vero, quia mens in nobis vitia. Proinde quod chrisma
qui sunt bapt: Zandi, ad quos . totum illius in aquas funditur, setius cat coelestia terre- diei officium pertinet, ad bue in ima igno- nis per fide baptismatis colungi . Ob quam rantis scripturarum prosunditate immersi etiam causani feri dicimus, quod sacerdos
detinentur. Quum ergo scripturas non in- vocem mutet, &quandoq; utatur voce al- telligant, non expedit carum nominare a uota,quandoq; demissa. Eo enim nobis timuit hores. Inde quoque est, quod tum lectio- tur,inima, id est . terrestria per baptismum nes recitentur ex veteri testamento, cuius . iungantur coelestibus . Consecrata igitur cognitio non nisi spiritu renatis. persecte aqua veniunt bapti Eandi, vel a susceptori manifestatur. Absolutis lectionibus uim a- bus adseruntur,& baptitantur,sed pria stagnis quibusdam Ecclesij, istania iuxta nu- men de fide interrogatur. P.,stea vero oleom. ruin rctgiosoru .qui asthuc conueniunt, . inunguntur in pectore,& in scapulis. In pede cantatur. Io quiduidam vero Ecclesijs. ctore quidem, ut capaces sint intellectus ter dicitur, ut fides Trinitatis represente- mandatorum Dei. In humeris vero, ut sint tur. Quod autem eundo ad fontem aere- robusti ad portandum iugum & onus legia..dςundo litam a cantetur. declarat sanctos Deinde ter merguntur, quod in fide Trini-Drare pro Dapti Zandis, ut baptismi sacra- tatis baptiaeentur. Primo recta facie versus mentum , et a fide percipiant, Siam bapti- aquam, S eapite versus Orientem debent rati deinceps tu velitate fidei & sacramen immergi, secundo ad Aquilone capite verto confit naetiitur. Sciamus ergo,qtiod in ba- so: tertio capite verso ad meridiem. Ac pripli ibio tempore Apostolorum aliud nihil mo quidem dicere debet:In nomine patris, dicebatur, nisi hoc.tautummodo: Ego ba- mergendo puerum in aquam facie versa ad
psiLo te in nomine patris & filii & spiritus Orientem, postea paululum leuare & dices ancti. Sed beatus Clemens ex doctrina re ,& si ij, mergendo eum versus sinistram beati Petri inunctione ebrismaticis Et olei partem, S iterum paululum leuare, ac di- addidit. Postea Leo & Damasus summi cere,&Spiritus sancti, eundem mergendo
Pontifices, ac beatus Ambrosius. reliqua versus dexteram partem. Atq; ita tandem adiecerunt, priusis bapti Eabant in fluuijs. ipsum in altum subleuare, ac tui ceptoribus R. stagnis. Qi od vero . sacerdos in aquis comm ttere debet sacerdos , a curii manu
suauiter anhelat, signi si eat fidelem facile puerum ut hi suscipiant oportet unde At sim abolum posse abigere. Anhelat igitur sceptores sitiit appellati. Non enim debetilillic, ut diabolu, inde expellatur: leui sacerdos ipsum in aquis relinquere, sed si- cnim flatu potest repelli ab illo, tui in Do- sceptoribus tradere. Tunc bapt. Eatus inmiuo coasidit . Caeceus in aquis ponitur, vertice capitis laungitur,ta eius fgm sic
700쪽
'tionem, quδd spiritus sanctus ei datum Bis uius ille peceare die Itur, qu I ei mulieri e6-
autem datus eli Spiritus sanctus. Primo, cumbi quae suae est parceciae,quam mulieri Christo adhue degente in terra, quando quae est alterius, eum eiusmodi mulier spi- Discipulis disicumbentibus inspirauit, in. ritualis sua appelletur filia. Solet apud Auiens. Aceipite Spiritum sanctu, quorum nonnullos qu stio exoriri de num eici sit sceremiseritis peccata, Sce. Secundo ε coelo, piorum, & quot debeant esse necessario ad 'atque ideo bis quilibet homo inungitur puerum: sacro fonte suscipiendu . Vetum chrismate: Primo in taptismate, & in ver- nos dicimus, quod unus facile post et sustilice, postea in eonfirmatione ab Episcopo, cere. Sed quum in ore duorum vel trium in fronte: datur enim nobis bis Spiritus testium consistat omne vesbum ideo ad inisanctus: In bapti sinate quidem datur, ad nus tres necessario requituntur, quorum
emundationem & collationem virtutum p unus vir sit oportet, Sc duae mulicres, nee In confirmatione vero ad corroboratione. etiani plures, ne earnalis copula per spm-
Inucto chrismate baptizato, imponitur ea tualem coniunctione impediatur. Quatuor pili eius chrismate, rotunda quςdam mitra autem sunt genera per narum, quas Ecclequar coronam vitae significat, vel eandida sia in susceptores non recipit ut sunt abba induitur vestis, quae ad similitudine cuculli tes, monachi, abbatissae clim suis moniali ex albiit imo panno conficitur filo rubro su bus,qui sunt unum genus. Ad alterum rese-
per texto. Candida illa vestis innocentiae rimul infideles, & ad tertiit in illos qui mee solam designat, quae nobis redditur in ba- dum sunt confirmati. Ni enim fideles verEptismo. Et notandum est,qubd huiusmodi appellari non debent, ita ut nee hine veri albam vestem gestare debeant septem in te testes cila possint. Ad postremum genus re-gris diebus, nec eonfirmari nisi illis septem serendus es vir eum sua uxore,nisi prius ea plene absolutis, propter septiforme siprri- stitatis ambo fecerint votum. Nam si pestum qui datur in baptismo . Sed rubra illa mitteretur, t ambo cundem puerum clari fimbria, quae vesti isti alluitur & super texi- te susciperent, iam eiusdem fierent patrestvr,signiscat palsonem Christi, perquam Oirituales, ita ut inde in posterum sese mubaptismi sacramentuni impletur. Aut sane tuo carnaliter cognoscere rasi liceret, quem rubra illa fimbria exprimit funem, quem admodum in Decretis prohibitum est. Sed a o. Raab in Herseo per fenestram dimisit pro- &hoc aegregie admittendum est, ut aliqui . septer hospitium quod ipsa pr stiterat explo eum puerum e sonte susciperent , qui cum kGratoribus missis ab Iosue, ad cuius signum illis tu est cognationis. Nam dilectio cla- turri saluata est domus eius cum tota sua fami. ritatis quantu seri potest , per baptismum rea dilia. Caetetu rursus hie animaduerte, quod extendi debet. Proinde verbquanqua pa- eun. supra dictum est, neminem debere in susce- gani sue gentiles templa sua circa sontes hi e plorem accipi, nisi orationem sciat domi- conficere soliti sint,atq; aquam in hic sem- 1.ia 4nicam,& duodecim suae fidei articulos. Hse per in promptu habere, per cuius aspersio enim duo omnes suseeptores ut filios suos nem se purificari credebant, ita ut illos sondoceant oblisantur, cum illorum fidei sint te delubra nominauerint, a diluendo, atq; quasi fideiussores. Quocirca eos obseruare sic naturaliter ad baptismum accesserint:
quam fieri potest studiosissime debent, ne nos tamen ab eorsi consuetudine baptisma unquam fide & iustitia excidant, ut pol e re non siimpsimu . Habemus enim illud a trisponsuri in die iudieij de omnibus illis, bus potissimum, quae in veteri testamento
quae enormirer isti perpetrauerint. Saeer- suerunt nimirum a cataclismo, id est, adido quoque pater & susceptor illorum est tuuio, a mari rubro,&ab Iordane, quae no- quos bapti Eat, ita ut eos instruere etiam te bis velut figuram baptismi praebuerunt. neatur. Sed quia propter multitudine om- At roget aliquis,num etiam lioeat in coctanibus vacare non posset, totum illud curae aqua ut in ceruissa vel mulso, vel in vino, si sceptorum committitur. Itemq; & spiri- vel in oleo, vel in alio liquore aliquem ba-tualis pater esse dicitur sacerdos illorum, pti Zare λ Verum enimuero nulla in alia re nempe quibus verbum vitae contionatur,& istud sacere permissiim est, nisi tantummo-
quorum audit consessiones.Vnde sane gra. do in Pura aqua, siue illa ex niue S glacie