De legibus, earum transgressione, seu peccatis et peccatorum poena dissertationum theologicarum libri tres, quos in universitate Viennensi auditoribus suis exposuit Nicolaus Muszka .e S. J. ... L. 1. de legibus. L. 2. de legum transgressione, seu pec

131쪽

Tempus, quo primum Lex data est Moysi, iuxta mod O. Os sui Mens tertius egressionis Istae de terra AEgypti: quidem ut Apostolus ad Gal a notat anno quadringent limo trigestino a promissione iam Abrahaeci diem etiam D. . Tmmas in Ep. ad Gai C. 3 lea 6 addit , laudati Mensis N delicet sextam ' a primo Paschate quinquagesimam. Unde

Pentecostes sinum, quo Lex Nova sui promulgata , coincidit eum die Legis Veteris promulgatae' ut obsera at Hieronymus Epist ad Fabiolam de et blaesioni, Manscia. -- gustin. L. de Spir ωlit. C. 16. In loco promulgationis designando , variare videtur scri-

.ptura cum Legem datam dicat modo in monte Sinai , ut Exodi I9 24 3I. 34. ad Gal. 4. modo in monte Horeb, ut Deuter. 4. I 8 Paralip. 5. Malach. Rei te attamen loci hujus praerogativa nominatim monti Sinai desertur; nam observante S. Hieronymo L. de Locis Hebraicii vel ore , seu mons Dei , est mons Arabiae positus juxta montem Sinaici vel est idem mons duplici nomine. Quidam alii Capud Em in Gotti

Trach. s. de Leg. qu. q. ub. a. . . addunt verisimile se e , nomen Sinai fuisse ejusdem montis nomen appellativum a vicino deserto, quod vocabatur solitudo Sinai proprium vero nomen , magisque excelsam ejus partem significans, aqua monso totus vocatus est, fuisse Horeb, seu Choreta De proninuationis modo haec cumprimis commemoranda sunt. Populo per tridui sanctificationem comparato Exod..i9.

ascendit Moyses in montem sina , ibique cin media inter tonitrii , fulgura, nammas tubarum angores , a Deo legem accepitri toto hoc terrifico apparatu eo spestante , in Legis latoris majestas declararetur 4 vel timore induceretur populus ad legis observationem. Ore autem primum lex tr

132쪽

inandata, tam Voce quam scripto accepta , Moyses de monte descendens consestam annuntiavit populo,ut in cit locis memoratur ut adeo ex merito Legis Veteris promulgator dici debeat.

Sed nimirum ad plenius intelligendum hunc proquin' tionis modum duo praeterea resolvere juverit contro vis. sa quaesita imo, an Deus per se ipsum, aut Angelorum duntaxat ministerio Mos Legem tradiderit 3 ado, qui possit dici , quod Moyses , ad innovandam Legis promulgationem Mod. m. de panni destendens , cornvia se facis ex cons tio

sermonis Domi Praeter sacros interpretes, de primo apt qua in L. 9 de Leg C. et in Gotti supra citi f. a. de altem a tem Berti de Theol. Discipi L. D. C. et quorum dum nos quoque in praesenti statuemus. Itaque IV. Controversis rmae sandamentum praebent illa ad cal. ros C. g. verba quid uitur GL propter transiresones posita es,

donec veniret semen, cui promiserat, oram ita per Angelos in manu mediatoris. Ambigua haec ut vides est locutio, cum

Angelorum fiat mentio, ,ediatoris , quo nomine comm . niter Verbum , seu Filius D ei designatur hinc variae sunt Patrum sententiae. Certe in hunc locum Chrysostomus per Angelos intelligit Sacerdotesci quem sensum attamen orat. 3. ad Hebraeos rejicit Alii hoc nomine Verbum Dei , quod nimirum humana specie apparuerit, intelligendum putant : ut Cyprianus L. a. contra Iudaeos C. S. L. contra eosdem Tertullianus C. . aliique cum Irenaeo, Iustinora c. Communior demum cum S. Augustino & D. homa est opinio, verba haec exponenda esse de veris Angelis , scilicet creatura spirituali: hujus proinde ministerio datam esse Moysi legem a Deo. Au-

diatur ipsi Augustinus sum. 6. alias a . de Diversis C. a. ubi

133쪽

Hs I. explanans modum , quo Deus appariti Moysi, simulque obse vans nunc scribi apparuisse Deum, alias Angelum, ait : Ne intelligeres Deum per se ipsum apparuisse, illic tibi e Osuum es, et gemadmodum apparuerit Deus Per creatrum Angeis Atque omnino cum his postremis sentiendum videtur. Nenim cit. C. 3 ad Gai Apostolus expressis verbis ait , Legem ordinatana per Angelos in manu mediatorii, seu Μoysic unde Act. . . 38. S. Stephanus de Moyse, hic est , inquit , ut Dis Q in solitu ne cum Angelo , qui loquebatur ei in monte S,m idemque ibid. U. 53 ad Iudaeos, accitatis egem 'O stione Melorum. Cum igitur ut mox patemto mulium sit sufficiens undamentum vocem Angeius sumeddi inprcvrimm Verbo, seu Filio Deici minus autem pro sacerdotibus , ut certum est coismuniter accipitur pro creatura spirituali. Quam in rem haud parum momenti adfert illud , quod Paulius in M. ad Hebr. C. I. dicat Legem novam esse datam pera, sum Dei , dein vero C. a. v. a. veterem per Angelos , ita

hinc arguens si enim , i per Angelos dictus est strmo , factus

ω'huius Autro quae cum initium accepisset enarrari per

mini uini in quod profecto argumenti genus non foret legit, - , si e vetus aeque ac nova per Verbuni iusset data. Augustinum de Trinit. L. a. in se item L. a. c. o. aerii mare vero ut vult supra citi cap. sitare Num 9. probabilius intelligenda sint de tota Lege, praeceptis proinde

etiam moralibus. Neque opinioni huic adversatur mori quod in Scripturae locis pro ea laudatis vox Angesu nunc singulari, alias plurali numero exprimatur ado, quod ad Gal. 3. Apostolus dicatam sem

134쪽

gem ordinatam in manu Mediatorii, quod nonien est proprium Filii Dei otio, quod in Exodo lagetitur cunctos hos sermones fuisse locutum Dominum quem autem illum utique eum, qui ibid. dixit , Ego sunt Dominin Deus tuus Nihil inquam horum ossicito omnia quippe facili rati an conciliantur sum, si tuta opinione. Ita mum Conciliari aio cur enim congrue dici nequeat 7 aliis Angelis in terrifico illo apparatu instruendo oecupati , unum untaxat fuisse Moysi locutum , nec ta-nien eundemsemper, sed divertis vicibus alium, Malium. Similiter adum : nam hic per Mediatorem recte intelligitur Noyses, in cujus manu , seu cui lex data est per Angelos. Fuit nempe Moyses veri Mediatoris Christi figura hinc ipse de se Deuter s. ego sequeste , inquit , medius fui inter Dominum,

vos ut amantia rem vobis verba ejus. Quidam interim cum

D. Thoma in C. 3.. ad Gai lea. . per mediatorem intelligen tes Filium Dei , verba illa , Legem esse datam in manu Me- atoris , exponunt hoc sensu in potestate Hi P . Condstiam denique Dium , Ang esus enim Moysi Legem tradens agebat ministi um Dei; unde , quasi in persbna Dei , nomine ejus dicere poterat, sum Donnitus c. Ita Augustin. L. a. de Trin. C. i. item Gregorius in princip. Moralium S cum . Thoma I. a. m. 98, Ar 3 ad x plures alii. - , Dosunum suisse locutum Moysi facie ad Um Exod 33. .riam ex mente Doctoris Ang. nunc est Ar ad quod incitur,

135쪽

Di versionis puritate r non de verborum sensu. Nimiriam si

Interpretes orthodoxi consulantur, manifello con periet quisque , verba illa cornuta facies, a nobis accipi solum figurate pro splendore videlicet faciei, ita ut sensus sit ignorasse Moysen , iιοι splenfleret Hel sphndore radiaret facie sua. Neque istud ignorare possunt sectarii quid igitur Τ ne quam nos cavillandi occasionem praetereant , hanc saltem Vulgatae nostrae lectionem quod cornuta esse facie , cum Rainoldo CGlassio communiter insectantur auctoremque ejus in voce hebraicani Remi hallucinatum fuisse declamitant. At enim sectariis ego ut auctoritate primum agam scio s. Hieronymum, linguarum sane peritis imum , qui in C. 6. mos , i Exodo , inquit, juxta Hebraicum, Aquilae eritionem legimus Et Moy ses nesciebat, quia cornutu erat j ecies vultus ejus Aquilae nimimam verso ita habet: 'io lis tacornuta esset in Hebraico autem vox P Nerei, tametsi

proprie ac ad literam significet cornu , hoc nomine tamen in Scriptura per metaphoram intelligi splendoris radios, quod iam- mulae instar in pyramidem cornu assurgant certum est Dan. . . . . nihil ut nunc dicam de figuratis aliis hujus significationibus. Similiter in illo Exod 34. V. 29. Verbo D inaran , quod proprie S ad literam idem est , ac cornuta esset, vel si dicere liceato cornuast, ipsi haeretici cuni lassio agnoscunt metaphoram. At caccedat jam ratio ubi sensis est metaphoricus , ipsa vox propria recte retinetur imo secus nec fit scripturae verses, sed paraphrasis mirum, vel metaphrasis. Inde, licet vox Nerea figurate sgnificet regnum

et Paralip. s. Dieitatem ac rorem Deuter. 33. locum emnentiorem K. s. in his omnibus locis attamen vel haeretis iii sius versonibus retinendiu censuerunt propriiun , abulum cornu cur non igitur Vulgatae nostrae auctori verbum Gran

136쪽

mtod 34. eodem jure licuit ad literam reddere, cornuta esset 'Non auehor pioinde Uulgatae, sed haeretici eum porperam car

pentes hallucinamur. - .

Legis Novae notio, auctor promulgatio.

t prehendit onmes Novi Testamenti canonicos Libros. Hos inter alii diciantur Legales , qui leges, vidclices a Christoelatis continent ac hi surrit ipsi quatuor Evangeliorum Libri. Historicus item , qualis est Liber , qui Actus A soloruri inscribitur Lin hoc Christi per Apostolos gesta ex proposito enar xantur. Deinde Sapientialis, qui novae Legis sapientiam lacundum doctrinamin exempla Claristi plenissime tradunt id genus sunt canonicae Apostolorum Epistolae Demum Propheticus , seu Joannis Ap Apocalypsis in quo status Christi Ecclesse ut vis praedicitur. Pressius autem simagis proprio sensi accepta Lo Nova de of Christi mandatis, iisque tam moralibus quam ceteremonialibus, intelligenda est; quia vero haec potissimum in Evangeliorum Libris annuntiantur c tametsi alii etiam . dem per occasionem repetant cideirco Evangelia ut jurimum veniunt nomni Legis Novae.n uius jam porro Legit Evangelicae auctorem esse Chri- rossum adeo manifestum est ex s. Literis, ut eum, qui istud ne get scripturae nihilomitius auctorii iti aliquid inrat, oti re inanire imo oporte it Lui rus attamen Nairinus, quamvis virique nihil Memnius , atque ad scripturam provocate , non sunt verit Christis abjudicare Legislatoris S g. lici praerogativam , impie docentes Christum obiisse tantum munus Redemptoris, non Legislatoris non instituisse novam Legem , sed veterem duntaxat abrosasso. Nullia legeri L. μι-

137쪽

liberi Christ ait Lutheriis LMmuiu Christari vas est , cum permem sit liber ab ommige. F. Calvinus in illud ad Gal. 4. misit Deus

filium silum , - - ut eos qι D lege erant , redimeret, ita exclamat o perniciosam errorem praedire intium Christum et usutorem quas veterem legem abroga Merit , ut novam chris aris vir-

poneret Non sua id Chrissi licium 'c. opposita est Ecclesiae Catholica doctrinaci hinc Trident.

sess. 6. Can. I. memorati erroris patrono anathemate ferit, contra Luth. Calv. docens : Chri itum a Deo hominibus esse datum non tantum ut Redemptorem , sed etiam Legislatorem cui obedi mi. Ita porro rem habere teliathi Scriptura utriusque Testamenti. Veteris cluidem nam Isaias C. a. de Sion,

inquit , exibit lex is verbum Domini de Ierusalem istud. vero de Messita ejusque lege dici contextus docet. Idem 33. Dominus enim Judex noster , Domi im Legifer noser, Do minus ex no ter sese Ialvabit nos . ubi irides cum , qui Salvator futurus erat, simul Legislatorem appellari Novi etiam Testamenti cum in eo Christus saepe de ua lege ac mandatis loquatur. Ita mandata mea ser Mate Joan. 4. S pracepta mea servaveritis, manebur in dilesione mea ., ibid. I Docentes eos servare omnia, quaecumque mandaν vobis Matth. 23. Demum

de se ipso loquens Apostolus, . Cor. 9. inquit , quisne Iege erant, factus sum tanquam sine lege essem , cum Ilae lege Dei non sem,sed in leges carisi. . III. Promulgatio Legis Novae id peculiare habuit , quod ipsius auctoris sui Christi voce fieri coeperit. Ipse nimirum Christus amante, quam post mortem suam fidei vangelicae mysteria partim Apostolos, partim quosdam alios edocuiae Sacrumenta nova non tantum instituit,sed usum etiam quoi mdam esse

necessarium distriis verbis aruruntiavit pra epta momimillia,

138쪽

quin caeremonialia quaedam ipse viva voce promulgavit : ut haec omnia constant ex Evangeliorum Libris. At enim initium hoc duntaxat sui promulgationis plenior dein facta est die intecostes, cum Apostoli, Spiritu S. repleti, congregatae Hierosolymis multitudini palam Cintrepide praedicarent Christum MLegem ab eo inductam , quod in actis Apostolorum C. a. Iegimus. Completa demum promulgatio tum contigit , dum Apostoli Mar. I 6. V. s. ust ire in mundum universum , omni creaturae Evangelium praedicare , re ipsa subinde prosecti , praeisicaverunt ubique , Domino cstoperam frmonem

usquent/bus signis ibid. V ao. I. ab emis de Lege Divina generatim deinceps particulares controversae , quae de Lege tam Veteri quam Nova spinciatim obmoveri possunt, expediendae erunt.

Quid Lex Vetus contineat eademse num bona

ΡRaecipua huj in loci controversa est contra quosdam antiquiores haereticos eos videlicet, qui teste Augustino L. de Haeres cum Cerdonianis, Marcionitis , Manichaeis asserebant Legem veterem suisse malam Quamvis autem salso acalas phemo principio , ex quo hic error apud eos profluxit, jam supra N. Io 3 satis occurrerimus; quia nihilominus non ratione tantum auctoris, sed ipsorum quoque praeceptorum , Legem veterem esse malam contendebant , nunc hac parte eliam erunt confutandi ast vero eam in rem necessum prius referre, ae explicare praecepta, quae in veteri Lege continentur tum

ipsi Legis bonitas nullo negotio vindicabitur.

139쪽

Lex Verus conlisebat triplicis generis praecepta moralia scilicet. - amassio, se judicialia.

xto IAne praeceptorum diversitatem ipse Moyses innuit, Cum I Deuter. 6. diceret hac sunt praeceptari deremonia is Iudicia que mandavit Dominus Deus vester ' ubi a caerem niarum & judiciorum mandatis secenaen praecepta , horum, nomine moralia praecepta intellexisse Censendus est. Quan quam in hanc rem haud multis opus sit argumentis , cum , si inspiciantur veteris Testamenti paginae, aliis quidem loci , ultros offerent Dei mandata ad morum disciplinam pertinentia: aliise , quae ad cultum Dei externum releruntur demum aliis,

quae ad regimen populi Iudaici sunt destinata ; quae pia quid adiud sunt quam praecepta, quae asserimus Moralia , caeremonialia , ciudicialia. Sed nimirum de singulis paulo explicatius dicendum est , quo subinde Asseruoius I. Veritas cum

ν imadversio L de Praeceptis Moralibus.

xxx I. Adoralia praecepta cum primis describuntur in duabus o Decalog tabulis haec vero non alia esse , quam pia Iutis naturalis praecepta alias comprobavimus. Nec super fluum erat eadem scribi in tabulis , quae jam , antea cordibus omnium cum ratione naturali sunt insertati in multis quippe legem naturae ut observat Augustinus in s 7. quoad particularia, remotiora praecepta obseuraverant concupiscentides Cpravi habitus quo igitur clarius legerentur in corde, pror-

. lis opportune scripto subjecta sunt oculis Scriptum est in tabulis log it Sa octor quod in coria miserebantu non m Lm

140쪽

D- s. raspium non habebam, d egere nolebam oppo Dum es oculis eorum, quod in consilentia legere cogerentur, S, qvasforinsecus admota voce Dei, adimeriorasse homo compubus est. II. Consulto autem dicitur, cumprimis in Decalogo Fripta δὴ

fuisse morum praecepta praeter haec enim alia quoque in Vetera Tetamento sparsim leguntur, quae tamen ipsa ceu additiones, vel ut vult D. Thomas conclusiones ad Decalogum congrue . reduxeris ' Ita ex tribus primis Praeceptis , ad cultum vera Dei pertinentibus, deducuntur illa: ne quis lustret filium aut filiam ducens per ignem, ne ariolos sciscitetur, ne observem :. itur somnia aut auguria , ne quis sit maleficus vel incantator non consulat pythones , nec divino , aut merat a mortuis veritatem Deuter. I 8 ne ullus blasphemet nomen Domini Lev.

α . ne doceatur falsa doeti in Deuter. 3. Ad reliqua dei de Decalogi Praecem , quae agunt de charitate in proximum, recte utique retulerint haec , ais similia honorandos esse seniores , non esse statrem odio h ndum , nec injuriam ulli

inserendam Lewom vitari oportere meretricium, scortatio nem Deut DL vitium contra naturam Leaucis usuram i asedem Deut. a. s u. mendaciam, detractionem Lem 19. .

tu Quin praecepta etiam fidei, spes, charitatis in Deum os

imo poenitentiae, reducenda esse ad Decalogum , ac nota

natim is Prae num primum , dubitari nequit cum sine his actibus consisto, non possit Verus Dei culius unde vel ideo,

quod cultus hic in Decalogo praecipiatur, amis quoque mem ratos implicite sal in eodem praecipi, in comperto est. Caeterum aliis Moes aperitus etiam praecepta haec propon turo De fide quidem spe Zech α. V. 6. crede Deo, o recum rabit te, o dirige tim ruam, spera in illum item V. . qui timetis Domnum, eredis illi , Ma evacuatitur merces vestra