장음표시 사용
281쪽
II. Principes iidem non possunt ullum solvere vinculum pro
foro conscientiae imo nec de eo cognoscere ac judicare; non lotur etiam pro eodem soro legibus suis ii Iare quemquam , argumento l. ult Cod de Iurisdict. Omnium Iudicum. III. Eadem potestate nunc leges condunt Princisses profani , qua olim, aut etiamnum Principes ethnici at hi legibus suis non obligant in conscientia sub reatu saltem damnationis aeternae, utpote quam non credunt, aut non curant e go etiam c. 'Resp. ad Ι. C. ni. N. illat nam etiam ex eo , quod profanum, ad externam civium gubernationem ordinatum est, oriri potest obligatio in conscientia, e g. ex contractu emptionis, venditionis c. nihil igitur mirum , si 1 inceps quosluesecularis ad temporalem Reipublicae felicitatem procurandam utatur medio legis in conscientia obligantis. Id quod eo est certius, quod a Deo si omnis potestas sublimior , cui ex ordinatione Dei, in conscihntia proinde parendum est quod item obligatio haec videatur ad id necessaria, ut Princeps legum suarum finem efficaciter obtineat. Nec tamen hinc sequitur Potestatem profanam extendi directe ad aliquid spirituale , tanquam objectum videlicet, de quo possit disponere verum id solum, quod extendatur indireae, seu ad modum , quo tanquam medio spirituali disponat de rebus ad finem regiminis temporalem pertinentibus. Hoc jam vero alterum prorsus congrue fit vel ideo quod ipsa temporalis elicitas, quae Reipublicae prosanae est finis proximus, ultimo ac remote referatur ad finem spiritualem, morum scilicet honestato internam cultum
Dei. Inde illud'. Iuri a de Iustitia Qui e Gusitiam colimus, licitum Dillicito discernentes , bonos emere cupientes , Augustinus L. 5 de civ. De C. 4. felices, inquit, Imperato-His 3 res
282쪽
Resp. ad II. Quamvis Ani quoad utrumque membrum admittatur, acta nihilominus illatio non obtinet. Sic enim quisque se ipsum in conscientia ligare potest per votum aut jur mentum, tametsi hoc eodem vinculos exolvere non pomit. Ad finem item legum Civilium in cis scientia obligantium satis est, si modo cus, a quo haec obrigatio ducit originem, de subditorum conscientia polii directe cognoscere ac judicare Cp, terum neque propositio Ant ut ponitur , integre admittenda est. Ut enim Princeps secularis nequeat directe solvere vinculum conscientio : solvere attamen potest in directe id quod tum praestat, dum legem abrogans aut in ea dispensans imp dit, ne conscientia ligetur amplius. Similitor in directe saltem judicare potest de iubditi conscientia quatenus nempe ex actu externo secundum legem posito praesumit, subditum satisfecisse obligationi in conscientia.
Resp. ad III. C. Mai. N. Min. nam .principes ethnici saltem implicite obligant in conscientia. Vel ideo enim quod legitime aliquid praecipiant, ca utique potestate id iaciunt, quae est a Deo ; haec autem est potestas obligandi in conscientia. Asserit altera in dubium revocatur propterea, quod I legis obligatio pendeat a voluntate Legislatorisci liberum igitur est Legislatori humano sua lege obligare in conscientia , vel non obligare. Quod autem non velit semper ita obligare, satis declarat praxis legum poenalium : praesertim cum noverimus in quibusdam eligiosorum familiis dari leges, quae ad cenam untaxat obligent, non etiam sub culpa Praeterea adi gis veritatem sussicit aliqua quoad substantiam obligatioci nec deteraunate requiritur certus obligatiouis modus. D sitire by OOgle
283쪽
Di I ncia Us. 79 II. Si lex quaelibet etiam pure poenalis obliget in conscien .
tia ad subeundam poenam, eadem perinde dicenda est obligare sub culpa ad actum praevium legis ; istud non admittitur, ergo nec primum. Iaj propos fundatur in communi, aeipsius etiam Augustini L. I. Retrach. . . senses juxta quem omnis poena justa est peceat supplicium: nequit proinde leκ obligare in conscientia ad poenam , qui prius sub reatu peccati obliget ad aes una aliquem. III. Sententia haec vi ideo sustineri nequit, quod animi perturbationibus ansam praebeat neque enim quis facile definiverit an haec aut illa in particulari humana lex sub veniali tantum , an sub intortali etiam culpa obliget 8 num item lex aliqua poenalis ita obliget ad actum simulo poenam , an ad Poenam untaxat ΤResp. ad I. D. Ant a voluntate Logislatoris pendet legis obligatio hoc sensu quod liberum sit ei legem serre, vel non ferre, atqueita obligare, vel non obligare C eo sensu, quod lege lata sit ei liberum obligare vel non obligare in conscientia, iterum D. obligare determinate sub gravi aut levi culpa C. sub milia penitus culpa Ant. una cum illat. Unde leges etiam Religiosorum , aut quaelibet aliae ex ment ne statoris pure poenales, tametsi non adactum per legem immediate intentum, ad ipsam nihilominus poena am in conscientia obligant. Nec Scit , ad legis secundum se praecis sumpti veritatem satis esse aliquam in substantia obligationem, qualis esset . . etiam illa , qude pro solo externo foro stringeret quod enim lex humana semper in conscientia obliget id non repetitur solum ex legis generatim acceptae natura verum simul ex eo, quod lex humana seratur a Legislatore, qui ut minister Dei potestate ab coaccepta praecipit quodque vel ideo, qui ejus ordinationi resistit, simul Dei ordinationi resistat Neque tamen propterea
284쪽
ago L I I. legis humanae transgreta peccare dicendus est solum propter legem divinam et licet enim Legislator humanus legitime non erat legem nisi ut minister Dei Cinearia ejusdem potestate, vero nihilominus sensu ipse immediate seri legem ergo etiam licet lege sua non obliget in conscientia nisi ut minister Dei vicaria ejus potestate , vero attamen sensu ipse quoque immindiate obligat in conscientiaci quodque hinc ultro consequitur, legis humanae , ut humana est , transgressio sejungi nequit a
Resp. ad II. N. Mai. unde id , quod ex Augustinoin communi aliorum sensu adfertur , cum Suaregio explicandum est distinctione poena proprie dicta , qualem Deus semper , Legislator autem humanus regulariter infligit, est peccati supplicium C. poena quaelibet, cliam improprie talis, seu quasipoena, hoc est ut notat laud. Doctor aliqua coactio habens poenae speciem . Ad aequitatem igitur poenae improprie talis susscere ajo, quod non infligatur ne ulla causa idque com formiter ad C. et 3 de R. I. in 6 ubi dicitur si culpa , ni subsit causa, non est alitqui ς tintenduς. Est autem causa suimciens dictandi poenam hui' odi, seu ut magis caveatur bono communi seu quod subditus actum a Legislatore saltem disjunctive intentum non ponat, atque sic fiat pars commimitati non congruens id quod dici potest culpa quaedam civilis ac humana, ad solum tribunal externum pertinens. . Opinionem hanc cum Cl. Haber illustrare libet exemplo voti, quod dic, tur lex privata. Si quis nimirum pro Casu, quo luserit , v veat se daturum eleemosynam , tametsi ludendo non peccet contra votum vi hujus attamen in conscientia obligatur ad eleeaeosynam dandam, haecque indubie in illo habet aliquam
poenae speciem , quas sibi ad certius cavenda lusus pericula
285쪽
D LEGIBUS Resp. ad III perturbationes has locum non habere nisi apud incautos de imprudentes , quibus quidem nulla humana industria satis provideris Arbitrarie nimirum adstruitur ea dissicultam quando proniis mum est de obligationis modo definire, modo consulas verba materiam legis , communem eiusdenti acceptionem, consuetudinedi in simili receptam, sapientum imdicium, aliasque id genus legem interpretandi regulas. Uide in hanc rem a nobis immissi I. , II de Obligat. Cobservat. legis item hoc N. 2II. Si plura velis, adi Suareatum L. a. de Leg. a C al usque ad 29.
De obligariorus modo quoad legis actum , poenam a lege
si am ii , qui nobiscum humanae legi vim in conscientia o
ligandi attribuunt , controvertunt nihilominus de modo , quo lex tam ad actus praerepti observationem, quam ad poenam transgresssioni respondentem obligat. Quod in utraque comtroversia praecipuum est, paucis insinuabimus ad pleniorem sententiae hoc , propugnatae notitiam. Iam vero Controvertitur I. an lex humana in conscientia obliget adris praeceptum actum cum gravi etiam mortis periculo ponendum y Quidam cum Almaino istud universim negant cum CaJetano alii xiniversim ac sine restrictione assirmant plurimi cum Suaregio L. 3. de Leg. . o. priorum opiniones ita moderantur,ut mediam ineant viam, quam ipse tenendam censeo. Itaque existimo,L gislatoresti humanum posse quandoque etiam cum periculo mortis
obligare; quin sic re ipsa obligare censendus est,dum juste praecia
286쪽
est quod si autem hoc solum per accidens cum actu praecepto conjungatur, tum gravis adeo obligatio saltem regulariter non est adstruenda.
Ratio imi Cassi est quia dubitari nequit Legislatorema
manum eam habere potestatem, quae ad bonum commune es-ficaciter procurandum est necessariaci talis autem est potestas obligandi etiam quandoque cum vitae periculo : cum ad boni communis conservationem necessarium sit, ut e g. miles hoste 4ngruente stationem non dimittat, ut Parochus peste grassante
cui assistat δ e. igitur Legislator humanus potest obligare, imore ipsa etiam obligat ad hoc similes actus, qui indubie cum
periculo mortis per se conjunguntur. Est nimirum rationi comsentaneum, ut pars propter salutem totius periculo se se objiciat , cum bonum commune invato sit praeserendum. Inde laudabilis est mos , quo Carthusiani ex lege sui ordinis a carni-hus abstinent tum etiam , cum esus earum ad restaurandam sonitatem judicio Medici foret necessarius Matiis quippe est privati alicujus vitam periclitari , quam legis relaxatione sacri hujus ordinis disciplinam infringi , aut primaevum saltem se vorem teporis periculo exponi quod ipsum it commemorat Haber de Leg. . . sensisse feruntur P. Tridentini, dum ad eos deserretur quaestio , num hic Carthusianorum riῖor sit liganduri
Ratio adi est: nam ne lex quidem divina positiva cum moditis aut gravis alterius mali periculo semper obligat , quando periculum hoc non nisi per accidens cum actu praecepto est connexum. Fit vero istud celetum vel Christi ipsus judicio , qui Natth. a. probat , quod David in gravi necessitate comederit Propositionis panes, tametsi eorum eius solis Sacerdotibus lege Disitiro b Cooste
287쪽
DE LUGI Bus. 8a lege divina fuerit concessus Poliori igitur jure ex humanas altem re lariter non obligat cum periculo eiusmodi , si illud
cum aetii praecepto non nisi per accidens conjungatur. Non nego interim vel hoc casu aliquando licite posse observari legem at istud non ossicit amplius enim requiritur ad vitam periculo gravi exponendam ex obligatione , quam ut eandem pari mriculo licite possis exponere. Ita in communi naufragio licite quis ex charitate tabulam cedit alteri cum proprio vitae perici lo: nemo tamen eum ad cedendam illam dixerit etiam obligari. Controvertitur II. an poena per legem dictata si contimio a Ioexolvenda a transgressore 3 an item ignorantia poenae excuset ab ejusdem reati Circa utrumque controvertuntur complura, ut
videre est apud eos, qui ex proposito commentantur in L. s. Decretal. Tit 3 . de Poenis, riuare L. f. de Legib. a C. . usque ad C. I 3. Nobis , quia argumento huic mΗltis immorari non vacat, principii instar aliqua compendio perstrinxisse susefecerit. Itaque Quoad imum haec habe. Discernendum est ante omnia inter
poenam ferendam poenam lata miserenda censetursi lex concepta sit hujusmodi umbis,excommunicabuar,excommunicetur,sub poena
excommunicarioias vel privationis Beneficii , non gaudeat Benem elo&c quod si autem haec aut hi sint ilia snt legis verba ipso fas , imo Iure, ex tunc excommuniculus est vel excommunica. mus &c censetur esse poena jam lata. De prima , seu ferenda dubitari non potest, eam non debere transgressorem exolvere, donee a judice legitimo ad subeundam illam condemnetur quia poena haec nondum est imposta , sed imponendam duntaxat lex Comminatur. De altera , seu poena ier legem iam lata etiam certum est, quandoque eam per transgressionCui incurri com
288쪽
declare At quando imad rquaestionem sateor esse inuleatam,
quae in particulari casu non aliunde certius definiri possiit, quam si attendatur poenae genus , verba legis , ac receptus eam interpretandi usus. Si quid tamen de hoc generatim sta ui cupias, regulae instar ex Pichlem deservire potest istud rpoena lata sit pωris , ad cujus executionem requiratur aliqua transgressistis ipsius vel alterius actio, non incurritur ante sententiam Judicis declaratoriam; item, si poena sit privativa, quae privet jure aliquo jam plene quaesito. Ratio imi repetitur ex eo: quod nullum detur certum jus ad poenam ejusmodi obligans ante sententiam Iudicis quod item haec sit communis praxis opinio, praesertim ob nimiam disticultatem, quae reperitur instoc , ut quis ultro in se ipso exequatur poenam, vel eam ab alio exequi petat, e g. confiscationem honorum c. Ratio ad fundatur partim in his ipsis, partim in C. I9. demaeret in E. Unde ex his in oppositum, quando scilicet jam ante sententiam Judicis incurratur poena, facilis est illatio. Caeterum haec generatim dicta saepe in particulari casu suis , non dissiteor, obnoxia sunt exceptionibus. Quoad adum observa solius poenae ignorantia etiam mvins ilis perfnon excusata poena. Inter culpam nimirum poenam id est discriminis,quod culpa esse nequeat nisi si voluntaria,ac pro inde cum cognitione legis actum prohibentis conjuncta poena ex adverso transgretari non est voluntaria , quin potius contra voluntatem illius unde, tamets ignarus legis per ejus trans gressionem non incurrat reatum culpae ac hoc ipso nec reatum Poenae conscius tamen legis, eam nihilominus transgrediens cum ignorantia poenae transgressioni dictatae , incurrit reatum poenae, ut qui jam admiserit actum dignum poena. Dictum est per se e 1ni sis. g. ex mente Legislatoris poena dictetur solum in conscios poenae , regula haec non obtinet, ut clarum
289쪽
est. Atque ex hoe principio censurae Ecclesiasticae eommuniter non incurruntur ab iis ui ignorant esse adnexas transgres soni leos. Rursum ajo commvinter nam hic exceptionibus locus est , de quibus consuli possunt DD. L. I De et Titarum 39 explanantes.
Au per Legem Hlmanam pracipi te prohiberi
possit a lus interras Non satis est nosse, quomodo lex humana obliget nisi etiam statuatur, ad quos subditorum amis se se exporrigat haec obli satio. Istud vero ut ordinate sat , haud inutilis fuerit Animadversio praevia. ΙNdubium est,ad eos amas omnes legem humanam obligare,quos
praecipere aut prohibere potest. Bimas porro hi generatim spectati sunt vel externi,vel interni primos legis humanae obj etiam esse nemo ambigi r ut adeo praesens controversa a s 4os internos actus pertineat. Sed Chi ips in duplici classe eo locari possunt alii enim sunt mere interni, qui scilicet nulla ratione requiruntur ad amam extemum , ne cum illo conjunguntur; alii non mere interni, sed cum praecepto actu externo ita conjuncti, ut hic sine illis existentiam physicam aut saltem moralem non habeat. Ita e g. sne praevia actum externum ponend voluntate actus externus humanus dari nequita ac rursum . . oratio vocalis quoad rationem moralitatis .esse morale, vel uvii artificiale dicunt aliqui non existit citra i tentionem laudandi Deum. Atque haec ipsa actuum intem Tum varietas satis prodit, dupliciter posse praecipi actum immo a ter
290쪽
ternum. Vel enim praecipitur recte, hoe est, praecise ratio. ne sui , e sine ullo ordine ad actum externum: quod idem est, ac praecipere actum mere internum. Vel praecipitur im recte, hoc est, ratione amas externi, proinde ita, ut actus internus ordinetur ad eum actum externum , qui ne illo existere nequeat quod in re non aliud est , quam praecipere amam externum ac ratione hujus simul actum internum, qui eum illo conjungitur. Hac animadversione praemiis ultro patet, in praeserui γfiniendum esse an per legem humanam directe , aut indirecte saltem praecipi possint actus internis vel, ut alii quaerent: an praecipi possint actus mere interni, aut saltem non mere imterni Eadem est quaestio de lege prohibente ; nos interim de ubi praecipiente agemus, cum par sit utriusque ratio.
Lex humana nequit dires praecipere actus ingernos potesstamen eos praecipere indir . SEnientia haec quoad partem primam est D. homae hiequ. I. Art. 4. qu. Ibo Art. 9. alteram addit Suaren L. . de Leg. C. 3. quoad utramque autem hodie plurimi Theologi consentiunt. ai Parses probatur. Potestatis ejusmodi , qua Legislator humanus possit lege sua irecte ac immediate praecipere amisit ternos, hoc est , praecipere ainina mere internum, non est ullum fundamenium , ut docebunt Resp. ad object. Imo ex adverso non dari eam in ullo , nec in Civili proinde nec in Ecclesiastico Legislatote , sat certis comprobatur momenti